Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతోఽరోచకప్రతిషేధమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातोऽरोचकप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
57. arōcakapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
దోషైః పృథక్ సహ చ చిత్తవిపర్యయాచ్చ భక్తాయనేషు హృది చావతతే ప్రగాఢం | నాన్నే రుచిర్భవతి తం భిషజో వికారం భక్తోపఘాతమిహ పంచవిధం వదంతి ||3||
View original
दोषैः पृथक् सह च चित्तविपर्ययाच्च भक्तायनेषु हृदि चावतते प्रगाढम् | नान्ने रुचिर्भवति तं भिषजो विकारं भक्तोपघातमिह पञ्चविधं वदन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
హృచ్ఛూలపీడనయుతం విరసాననత్వం వాతాత్మకే భవతి లింగమరోచకే తు |4|
View original
हृच्छूलपीडनयुतं विरसाननत्वं वातात्मके भवति लिङ्गमरोचके तु |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
హృద్దాహచోషబహుతా ముఖతిక్తతా చ మూర్చ్ఛా సతృడ్ భవతి పిత్తకృతే తథైవ ||4||
View original
हृद्दाहचोषबहुता मुखतिक्तता च मूर्च्छा सतृड् भवति पित्तकृते तथैव ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
కండూగురుత్వకఫసంస్రవసాదతంద్రాః శ్లేష్మాత్మకే మధురమాస్యమరోచకే తు |5|
View original
कण्डूगुरुत्वकफसंस्रवसादतन्द्राः श्लेष्मात्मके मधुरमास्यमरोचके तु |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
సర్వాత్మకే పవనపిత్తకఫా బహూని రూపాణ్యథాస్య హృదయే సముదీరయంతి ||5||
View original
सर्वात्मके पवनपित्तकफा बहूनि रूपाण्यथास्य हृदये समुदीरयन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
సంరాగశోకభయవిప్లుతచేతసస్తు చింతాకృతో భవతి సోఽశుచిదర్శనాచ్చ |6|
View original
संरागशोकभयविप्लुतचेतसस्तु चिन्ताकृतो भवति सोऽशुचिदर्शनाच्च |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6) · Śloka 7
వాతే వచాంబువమనం కృతవాన్ పిబేచ్చ స్నేహైః సురాభిరథవోష్ణజలేన చూర్ణం ||6|| కృష్ణావిడంగయవభస్మహరేణుభార్గీరాస్నైలహింగులవణోత్తమనాగరాణాం |7|
View original
वाते वचाम्बुवमनं कृतवान् पिबेच्च स्नेहैः सुराभिरथवोष्णजलेन चूर्णम् ||६|| कृष्णाविडङ्गयवभस्महरेणुभार्गीरास्नैलहिङ्गुलवणोत्तमनागराणाम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
పిత్తే గుడాంబుమధురైర్వమనం ప్రశస్తం స్నేహః ససైంధవసితామధుసర్పిరిష్టః ||7||
View original
पित्ते गुडाम्बुमधुरैर्वमनं प्रशस्तं स्नेहः ससैन्धवसितामधुसर्पिरिष्टः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
నింబాంబువామితవతః కఫజేఽనుపానం రాజద్రుమాంబు మధునా తు సదీప్యకం స్యాత్ |8|
View original
निम्बाम्बुवामितवतः कफजेऽनुपानं राजद्रुमाम्बु मधुना तु सदीप्यकं स्यात् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
చూర్ణం యదుక్తమథవాఽనిలజే తదేవ... |8|
View original
चूर्णं यदुक्तमथवाऽनिलजे तदेव... |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
...సర్వైశ్చ సర్వకృతమేవముపక్రమేత ||8||
View original
...सर्वैश्च सर्वकृतमेवमुपक्रमेत ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (9-11) · Śloka 11
ద్రాక్షాపటోలవిడవేత్రకరీరనింబమూర్వాభయాక్షబదరామలకేంద్రవృక్షైః | బీజైః కరంజనృపవృక్షభవైశ్చ పిష్టైర్లేహం పచేత్ సురభిమూత్రయుతం యథావత్ ||9|| ముస్తాం వచాం త్రికటుకం రజనీద్వయం చ భార్గీం చ కుష్ఠమథ నిర్దహనీం చ పిష్ట్వా | మూత్రేఽవిజే ద్విరదమూత్రయుతే పచేద్వా పాఠాం తుగామతివిషాం రజనీం చ ముఖ్యాం ||10|| మండూకిమర్కమమృతాం చ సలాంగలాఖ్యాం మూత్రే పచేత్తు మహిషస్య విధానవిద్వా | ఏతాన్న సంతి చతురో లిహతస్తు లేహాన్ గుల్మారుచిశ్వసనకంఠహృదామయాశ్చ ||11||
View original
द्राक्षापटोलविडवेत्रकरीरनिम्बमूर्वाभयाक्षबदरामलकेन्द्रवृक्षैः | बीजैः करञ्जनृपवृक्षभवैश्च पिष्टैर्लेहं पचेत् सुरभिमूत्रयुतं यथावत् ||९|| मुस्तां वचां त्रिकटुकं रजनीद्वयं च भार्गीं च कुष्ठमथ निर्दहनीं च पिष्ट्वा | मूत्रेऽविजे द्विरदमूत्रयुते पचेद्वा पाठां तुगामतिविषां रजनीं च मुख्याम् ||१०|| मण्डूकिमर्कममृतां च सलाङ्गलाख्यां मूत्रे पचेत्तु महिषस्य विधानविद्वा | एतान्न सन्ति चतुरो लिहतस्तु लेहान् गुल्मारुचिश्वसनकण्ठहृदामयाश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
సాత్మ్యాన్ స్వదేశరచితాన్ వివిధాంశ్చ భక్ష్యాన్ పానాని మూలఫలషాడవరాగయోగాన్ | అద్యాద్రసాంశ్చ వివిధాన్ వివిధైః ప్రకారైర్భుంజీత చాపి లఘురూక్షమనఃసుఖాని ||12||
View original
सात्म्यान् स्वदेशरचितान् विविधांश्च भक्ष्यान् पानानि मूलफलषाडवरागयोगान् | अद्याद्रसांश्च विविधान् विविधैः प्रकारैर्भुञ्जीत चापि लघुरूक्षमनःसुखानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ఆస్థాపనం విధివదత్ర విరేచనం చ కుర్యాన్మృదూని శిరసశ్చ విరేచనాని |13|
View original
आस्थापनं विधिवदत्र विरेचनं च कुर्यान्मृदूनि शिरसश्च विरेचनानि |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 14
త్రీణ్యూషణాని రజనీత్రిఫలాయుతాని చూర్ణీకృతాని యవశూకవిమిశ్రితాని ||13|| క్షౌద్రాయుతాని వితరేన్ముఖబోధనార్థ ... |14|
View original
त्रीण्यूषणानि रजनीत्रिफलायुतानि चूर्णीकृतानि यवशूकविमिश्रितानि ||१३|| क्षौद्रायुतानि वितरेन्मुखबोधनार्थ ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
... మన్యాని తిక్తకటుకాని చ భేషజాని | ముస్తాదిరాజతరువర్గదశాంగసిద్ధైః క్వాథైర్జయేన్మధుయుతైర్వివిధైశ్చ లేహైః ||14|| మూత్రాసవైర్గుడకృతైశ్చ తథా త్వరిష్టైః క్షారాసవైశ్చ మధుమాధవతుల్యగంధైః |15|
View original
... मन्यानि तिक्तकटुकानि च भेषजानि | मुस्तादिराजतरुवर्गदशाङ्गसिद्धैः क्वाथैर्जयेन्मधुयुतैर्विविधैश्च लेहैः ||१४|| मूत्रासवैर्गुडकृतैश्च तथा त्वरिष्टैः क्षारासवैश्च मधुमाधवतुल्यगन्धैः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
స్యాదేష ఏవ కఫవాతహతే విధిశ్చ శాంతిం గతే హుతభుజి ప్రశమాయ తస్య ||15||
View original
स्यादेष एव कफवातहते विधिश्च शान्तिं गते हुतभुजि प्रशमाय तस्य ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
ఇచ్ఛాభిఘాతభయశోకహతేఽంతరగ్నౌ భావాన్ భవాయ వితరేత్ ఖలు శక్యరూపాన్ | అర్థేషు చాప్యపచితేషు పునర్భవాయ పౌరాణికైః శ్రుతిశతైరనుమానయేత్తం ||16|| దైన్యం గతే మనసి బోధనమత్ర శస్తం యద్యత్ ప్రియం తదుపసేవ్యమరోచకే తు ||17||
View original
इच्छाभिघातभयशोकहतेऽन्तरग्नौ भावान् भवाय वितरेत् खलु शक्यरूपान् | अर्थेषु चाप्यपचितेषु पुनर्भवाय पौराणिकैः श्रुतिशतैरनुमानयेत्तम् ||१६|| दैन्यं गते मनसि बोधनमत्र शस्तं यद्यत् प्रियं तदुपसेव्यमरोचके तु ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కాయచికిత్సాతంత్రేఽరోచకప్రతిషేధో నామ (ఏకోనవింశోఽధ్యాయః, ఆదితః) సప్తపంచాశత్తమోఽధ్యాయః ||57||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽरोचकप्रतिषेधो नाम (एकोनविंशोऽध्यायः, आदितः) सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५७||
🔊 Audio coming soon