17. dr̥ṣṭigatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ದೃಷ್ಟಿಗತರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ತ್ರಯಃ ಸಾಧ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋಽಸಾಧ್ಯಾ ಯಾಪ್ಯಾಃ ಷಟ್ ಚ ಭವನ್ತಿ ಹಿ |೩|

Adhikarana 3 (3) · Śloka 3

ತತ್ರೈಕಸ್ಯ ಪ್ರತೀಕಾರಃ ಕೀರ್ತಿತೋ ಧೂಮದರ್ಶಿನಃ ||೩||

Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 6

ದೃಷ್ಟೌ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾಯಾಂ ವಿದಗ್ಧಾಯಾಂ ಕಫೇನ ಚ | ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಿಂ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷತಾದೃತೇ ||೪|| ನಸ್ಯಸೇಕಾಞ್ಜನಾಲೇಪಪುಟಪಾಕೈಃ ಸತರ್ಪಣೈಃ | ಆದ್ಯೇ ತು ತ್ರೈಫಲಂ ಪೇಯಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರೈವೃತಮುತ್ತರೇ ||೫|| ತೈಲ್ವಕಂ ಚೋಭಯೋಃ ಪಥ್ಯಂ ಕೇವಲಂ ಜೀರ್ಣಮೇವ ವಾ |೬|

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 8

ಗೈರಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕೃಷ್ಣಾ ಗೋದನ್ತಸ್ಯ ಮಷೀ ತಥಾ ||೬|| ಗೋಮಾಂಸಂ ಮರಿಚಂ ಬೀಜಂ ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಮನಃಶಿಲಾ | ವೃನ್ತಂ ಕಪಿತ್ಥಾನ್ಮಧುನಾ ಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾಫಲಾನಿ ಚ ||೭|| ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ಯೋಗಾಃ ಸ್ಯುರುಭಯೋರಞ್ಜನೇ ಹಿತಾಃ |೮|

Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 10

ಕುಬ್ಜಕಾಶೋಕಶಾಲಾಮ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುನಲಿನೋತ್ಪಲೈಃ ||೮|| ಪುಷ್ಪೈರ್ಹರೇಣುಕೃಷ್ಣಾಹ್ವಾಪಥ್ಯಾಮಲಕಸಂಯುತೈಃ | ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ವೇಣುನಾಡ್ಯಾಮವಸ್ಥಿತೈಃ ||೯|| ಅಞ್ಜಯೇದ್ ದ್ವಾವಪಿ ಭಿಷಕ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಭಾವಿತೌ |೧೦|

Adhikarana 7 (10-11) · Śloka 12

ಆಮ್ರಜಮ್ಬೂದ್ಭವಂ ಪುಷ್ಪಂ ತದ್ರಸೇನ ಹರೇಣುಕಾಮ್ ||೧೦|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಾಜ್ಯಸಂಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮಥವಾಽಞ್ಜನಮ್ | ನಲಿನೋತ್ಪಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕಗೈರಿಕೈರ್ಗೋಶಕೃದ್ರಸೈಃ ||೧೧|| ಗುಡಿಕಾಞ್ಜನಮೇತದ್ವಾ ದಿನರಾತ್ರ್ಯನ್ಧಯೋರ್ಹಿತಮ್ |೧೨|

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

ರಸಾಞ್ಜನರಸಕ್ಷೌದ್ರತಾಲೀಶಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಮ್ ||೧೨|| ಗೋಶಕೃದ್ರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಿತ್ತೋಪಹತದೃಷ್ಟಯೇ |೧೩|

Adhikarana 9 (13-14) · Śloka 14

ಶೀತಂ ಸೌವೀರಕಂ ವಾಽಪಿ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽಥ ರಸಭಾವಿತಮ್ ||೧೩|| ಕೂರ್ಮಪಿತ್ತೇನ ಮತಿಮಾನ್ ಭಾವಯೇದ್ರೌಹಿತೇನ ವಾ | ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮಿದಂ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಪಿತ್ತಶಾನ್ತಯೇ ||೧೪||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

ಕಾಶಮರೀಪುಷ್ಪಮಧುಕದಾರ್ವೀರೋಧ್ರರಸಾಞ್ಜನೈಃ | ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಞ್ಜನಂ ತದ್ವದ್ಧಿತಮತ್ರಾಮಯೇ ಸದಾ ||೧೫||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 16

ಸ್ರೋತೋಜಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ರೇಣುಕಾಂ ಚಾಪಿ ಪೇಷಯೇತ್ | ಅಜಾಮೂತ್ರೇಣ ತಾ ವರ್ತ್ಯಃ ಕ್ಷಣದಾನ್ಧ್ಯಾಞ್ಜನೇ ಹಿತಾಃ ||೧೬||

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

ಕಾಲಾನುಸಾರಿವಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ನಾಗರಂ ಮಧುಕಂ ತಥಾ | ತಾಲೀಶಪತ್ರಂ ಕ್ಷಣದೇ ಗಾಙ್ಗೇಯಂ ಚ ಯಕೃದ್ರಸೇ ||೧೭|| ಕೃತಾಸ್ತಾ ವರ್ತಯಃ ಪಿಷ್ಟಾಶ್ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಾಃ ಸುಖಾವಹಾಃ |೧೮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

ಮನಃಶಿಲಾಭಯಾವ್ಯೋಷಬಲಾಕಾಲಾನುಸಾರಿವಾಃ ||೧೮|| ಸಫೇನಾ ವರ್ತಯಃ ಪಿಷ್ಟಾಶ್ಛಾಗಕ್ಷೀರಸಮನ್ವಿತಾಃ |೧೯|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

ಗೋಮೂತ್ರಪಿತ್ತಮದಿರಾಯಕೃದ್ಧಾತ್ರೀರಸೇ ಪಚೇತ್ ||೧೯|| ಕ್ಷುದ್ರಾಞ್ಜನಂ ರಸೇನಾನ್ಯದ್ಯಕೃತಸ್ತ್ರೈಫಲೇಽಪಿ ವಾ | ಗೋಮೂತ್ರಾಜ್ಯಾರ್ಣವಮಲಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಕಟ್ಫಲೈಃ ||೨೦|| ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾನ್ನಿಹಿತಂ ವೇಣುಗಹ್ವರೇ |೨೧|

Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22

ಮೇದೋ ಯಕೃದ್ಧೃತಂ ಚಾಜಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸೈನ್ಧವಂ ಮಧು ||೨೧|| ರಸಮಾಮಲಕಾಚ್ಚಾಪಿ ಪಕ್ವಂ ಸಮ್ಯಙ್ನಿಧಾಪಯೇತ್ | ಕೋಶೇ ಖದಿರನಿರ್ಮಾಣೇ ತದ್ವತ್ ಕ್ಷುದ್ರಾಞ್ಜನಂ ಹಿತಮ್ ||೨೨||

Adhikarana 16 (23) · Śloka 23

ಹರೇಣುಮಗಧಾಜಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜೈಲಾಯಕೃದನ್ವಿತಮ್ | ಯಕೃದ್ರಸೇನಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಪಹತದೃಷ್ಟಯೇ ||೨೩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

ವಿಪಾಚ್ಯ ಗೋಧಾಯಕೃದರ್ಧಪಾಟಿತಂ ಸುಪೂರಿತಂ ಮಾಗಧಿಕಾಭಿರಗ್ನಿನಾ | ನಿಷೇವಿತಂ ತದ್ಯಕೃದಞ್ಜನೇನ ನಿಹನ್ತಿ ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಮಸಂಶಯಂ ಖಲು ||೨೪||

Adhikarana 18 (25) · Śloka 25

ತಥಾ ಯಕೃಚ್ಛಾಗಭವಂ ಹುತಾಶನೇ ವಿಪಾಚ್ಯ ಸಮ್ಯಙ್ಮಗಧಾಸಮನ್ವಿತಮ್ | ಪ್ರಯೋಜಿತಂ ಪೂರ್ವವದಾಶ್ವಸಂಶಯಂ ಜಯೇತ್ ಕ್ಷಪಾನ್ಧ್ಯಂ ಸಕೃದಞ್ಜನಾನ್ನೃಣಾಮ್ ||೨೫||

Adhikarana 19 (26) · Śloka 26

ಪ್ಲೀಹಾ ಯಕೃಚ್ಚಾಪ್ಯುಪಭಕ್ಷಿತೇ ಉಭೇ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯ ಶೂಲ್ಯೇ ಘೃತತೈಲಸಂಯುತೇ | ತೇ ಸಾರ್ಷಪಸ್ನೇಹಸಮಾಯುತೇಽಞ್ಜನಂ ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಮಾಶ್ವೇವ ಹತಃ ಪ್ರಯೋಜಿತೇ ||೨೬||

Adhikarana 20 (27) · Śloka 27

ನದೀಜಶಿಮ್ಬೀತ್ರಿಕಟೂನ್ಯಥಾಞ್ಜನಂ ಮನಃಶಿಲಾ ದ್ವೇ ಚ ನಿಶೇ ಯ(ಶ)ಕೃದ್ಗವಾಮ್ | ಸಚನ್ದನೇಯಂ ಗುಟಿಕಾಽಥವಾಽಞ್ಜನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ವೈ ದಿವಸೇಷ್ವಪಶ್ಯತಾಮ್ ||೨೭||

Adhikarana 21 (28) · Śloka 28

ಭವನ್ತಿ ಯಾಪ್ಯಾಃ ಖಲು ಯೇ ಷಡಾಮಯಾ ಹರೇದಸೃಕ್ತೇಷು ಸಿರಾವಿಮೋಕ್ಷಣೈಃ | ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚಾಪಿ ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಾ ವಿರೇಚನಾಙ್ಗೋಪಹಿತೇನ ಸರ್ವದಾ ||೨೮||

Adhikarana 22 (29) · Śloka 30

ಪಯೋವಿಮಿಶ್ರಂ ಪವನೋದ್ಭವೇ ಹಿತಂ ವದನ್ತಿ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲತೈಲಮೇವ ತು | ಭವೇದ್ಧೃತಂ ತ್ರೈಫಲಮೇವ ಶೋಧನಂ ವಿಶೇಷತಃ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತರೋಗಯೋಃ ||೨೯|| ತ್ರಿವೃದ್ವಿರೇಕಃ ಕಫಜೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ ತೈಲಮುಶನ್ತಿ ತತ್ಕೃತಮ್ |೩೦|

Adhikarana 23 (30) · Śloka 31

ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಸ್ತಿಮಿರೇಷು ಸರ್ವಶೋ ಹಿತಂ ಭವೇದಾಯಸಭಾಜನಸ್ಥಿತಮ್ ||೩೦|| ಹಿತಂ ಚ ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರಿಫಲಾಘೃತಂ ಸದಾ ಕೃತಂ ಚ ಯನ್ಮೇಷವಿಷಾಣನಾಮಭಿಃ |೩೧|

Adhikarana 24 (31) · Śloka 32

ಸದಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್ತ್ರಿಫಲಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಾಂ ಘೃತಪ್ರಗಾಢಾಂ ತಿಮಿರೇಽಥ ಪಿತ್ತಜೇ ||೩೧|| ಸಮೀರಜೇ ತೈಲಯುತಾಂ ಕಫಾತ್ಮಕೇ ಮಧುಪ್ರಗಾಢಾಂ ವಿದಧೀತ ಯುಕ್ತಿತಃ |೩೨|

Adhikarana 25 (32) · Śloka 32

ಗವಾಂ ಶಕೃತ್ಕ್ವಾಥವಿಪಕ್ವಮುತ್ತಮಂ ಹಿತಂ ತು ತೈಲಂ ತಿಮಿರೇಷು ನಾವನಮ್ ||೩೨||

Adhikarana 26 (33) · Śloka 33

ಹಿತಂ ಘೃತಂ ಕೇವಲ ಏವ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಹ್ಯಜಾವಿಕಂ ಯನ್ಮಧುರೈರ್ವಿಪಾಚಿತಮ್ |೩೩|

Adhikarana 27 (33) · Śloka 33

ತೈಲಂ ಸ್ಥಿರಾದೌ ಮಧುರೇ ಚ ಯದ್ಗಣೇ ತಥಾಽಣುತೈಲಂ ಪವನಾಸೃಗುತ್ಥಯೋಃ ||೩೩||

Adhikarana 28 (34) · Śloka 34

ಸಹಾಶ್ವಗನ್ಧಾತಿಬಲಾವರೀಶೃತಂ ಹಿತಂ ಚ ನಸ್ಯೇ ತ್ರಿವೃತಂ ಯದೀರಿತಮ್ | ಜಲೋದ್ಭವಾನೂಪಜಮಾಂಸಸಂಸ್ಕೃತಾದ್ಧೃತಂ ವಿಧೇಯಂ ಪಯಸೋ ಯದುತ್ಥಿತಮ್ ||೩೪||

Adhikarana 29 (35) · Śloka 35

ಸಸೈನ್ಧವಃ ಕ್ರವ್ಯಭುಗೇಣಮಾಂಸಯೋರ್ಹಿತಃ ಸಸರ್ಪಿಃ ಸಮಧುಃ ಪುಟಾಹ್ವಯಃ |೩೫|

Adhikarana 30 (35) · Śloka 35

ವಸಾಽಥ ಗೃಧ್ರೋರಗತಾಮ್ರಚೂಡಜಾ ಸದಾ ಪ್ರಶಸ್ತಾ ಮಧುಕಾನ್ವಿತಾಽಞ್ಜನೇ ||೩೫||

Adhikarana 31 (36) · Śloka 36

ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಂ ಸ್ರೋತಸಿ ಯತ್ಸಮುತ್ಥಿತಂ ಕ್ರಮಾದ್ರಸಕ್ಷೀರಘೃತೇಷು ಭಾವಿತಮ್ |೩೬|

Adhikarana 32 (36-37) · Śloka 37

ಸ್ಥಿತಂ ದಶಾಹತ್ರಯಮೇತದಞ್ಜನಂ ಕೃಷ್ಣೋರಗಾಸ್ಯೇ ಕುಶಸಮ್ಪ್ರವೇಷ್ಟಿತೇ ||೩೬|| ತನ್ಮಾಲತೀಕೋರಕಸೈನ್ಧವಾಯುತಂ ಸದಾಽಞ್ಜನಂ ಸ್ಯಾತ್ತಿಮಿರೇಽಥ ರಾಗಿಣಿ | ಸುಭಾವಿತಂ ವಾ ಪಯಸಾ ದಿನತ್ರಯಂ ಕಾಚಾಪಹಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದಃ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ||೩೭||

Adhikarana 33 (38) · Śloka 38

ಹವಿರ್ಹಿತಂ ಕ್ಷೀರಭವಂ ತು ಪೈತ್ತಿಕೇ ವದನ್ತಿ ನಸ್ಯೇ ಮಧುರೌಷಧೈಃ ಕೃತಮ್ | ತತ್ತರ್ಪಣೇ ಚೈವ ಹಿತಂ ಪ್ರಯೋಜಿತಂ ಸಜಾಙ್ಗಲಸ್ತೇಷು ಚ ಯಃ ಪುಟಾಹ್ವಯಃ ||೩೮||

Adhikarana 34 (39) · Śloka 39

ರಸಾಞ್ಜನಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಮನಃಶಿಲಾಃ ಕ್ಷುದ್ರಾಞ್ಜನಂ ತನ್ಮಧುಕೇನ ಸಂಯುತಮ್ |೩೯|

Adhikarana 35 (39) · Śloka 39

ಸಮಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಕನಕಾರೋದ್ಭವಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮುಶನ್ತಿ ತದ್ವಿದಃ ||೩೯||

Adhikarana 36 (40) · Śloka 40

ಭಿಲ್ಲೋಟಗನ್ಧೋದಕಸೇಕಸೇಚಿತಂ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನೇ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ತು ತುತ್ಥಕಮ್ |೪೦|

Adhikarana 37 (40) · Śloka 40

ಸಮೇಷಶೃಙ್ಗಾಞ್ಜನಭಾಗಸಮ್ಮಿತಂ ಜಲೋದ್ಭವಂ ಕಾಚಮಲಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೪೦||

Adhikarana 38 (41) · Śloka 41

ಪಲಾಶರೋಹೀತಮಧೂಕಜಾ ರಸಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಯುಕ್ತಾ ಮದಿರಾಗ್ರಮಿಶ್ರಿತಾಃ |೪೧|

Adhikarana 39 (41) · Śloka 41

ಉಶೀರಲೋಧ್ರತ್ರಿಫಲಾಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ ಪಚೇತ್ತು ನಸ್ಯಂ ಕಫರೋಗಶಾನ್ತಯೇ ||೪೧||

Adhikarana 40 (42) · Śloka 42

ವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಿಣಿಹೀಙ್ಗುದೀತ್ವಚಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇದ್ಧೂಮಮುಶೀರಸಂಯುತಾಃ |೪೨|

Adhikarana 41 (42) · Śloka 42

ವನಸ್ಪತಿಕ್ವಾಥವಿಪಾಚಿತಂ ಘೃತಂ ಹಿತಂ ಹರಿದ್ರಾನಲದೇ ಚ ತರ್ಪಣಮ್ ||೪೨||

Adhikarana 42 (43) · Śloka 43

ಸಮಾಗಧೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಸೈನ್ಧವಾಢ್ಯಃ ಸಜಾಙ್ಗಲಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪುಟಪಾಕ ಏವ ಚ |೪೩|

Adhikarana 43 (43) · Śloka 43

ಮನಃಶಿಲಾತ್ರ್ಯೂಷಣಶಙ್ಖಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ ಸಸಿನ್ಧುಕಾಸೀಸರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ||೪೩||

Adhikarana 44 (44) · Śloka 44

ಹಿತೇ ಚ ಕಾಸೀಸರಸಾಞ್ಜನೇ ತಥಾ ವದನ್ತಿ ಪಥ್ಯೇ ಗುಡನಾಗರೈರ್ಯುತೇ |೪೪|

Adhikarana 45 (44-45) · Śloka 45

ಯದಞ್ಜನಂ ವಾ ಬಹುಶೋ ನಿಷೇಚಿತಂ ಸಮೂತ್ರವರ್ಗೇ ತ್ರಿಫಲೋದಕೇ ಶೃತೇ ||೪೪|| ನಿಶಾಚರಾಸ್ಥಿಸ್ಥಿತಮೇತದಞ್ಜನಂ ಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚ ಮಾಸಂ ಸಲಿಲೇಽಸ್ಥಿರೇ ಪುನಃ | ಮೇಷಸ್ಯ ಪುಷ್ಪೈರ್ಮಧುಕೇನ ಸಂಯುತಂ ತದಞ್ಜನಂ ಸರ್ವಕೃತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೪೫||

Adhikarana 46 (46) · Śloka 46

ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾಃ, ಕ್ಷತಜೋದ್ಭವೇ ಹಿತಃ ಕ್ರಮಃ ಪರಿಮ್ಲಾಯಿನಿ ಚಾಪಿ ಪಿತ್ತಹೃತ್ |೪೬|

Adhikarana 47 (46) · Śloka 46

ಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ ಸ್ಯನ್ದಹರಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷೇಷು ಯಥಾಸ್ವಮೇವ ಚ ||೪೬||

Adhikarana 48 (47) · Śloka 47

ದೋಷೋದಯೇ ನೈವ ಚ ವಿಪ್ಲತಿಙ್ಗತೇ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ನಸ್ಯಾದಿಷು ಯೋಜಯೇದ್ಬುಧಃ |೪೭|

Adhikarana 49 (47) · Śloka 47

ಪುನಶ್ಚ ಕಲ್ಪೇಽಞ್ಜನವಿಸ್ತರಃ ಶುಭಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇಽನ್ಯಸ್ತಮಪೀಹ ಯೋಜಯೇತ್ ||೪೭||

Adhikarana 50 (48) · Śloka 48

ಘೃತಂ ಪುರಾಣಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಶತಾವರೀಂ ಪಟೋಲಮುದ್ಗಾಮಲಕಂ ಯವಾನಪಿ | ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಯತ್ನತೋ ಭಯಂ ಸುಘೋರಾತ್ತಿಮಿರಾನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ||೪೮||

Adhikarana 51 (49) · Śloka 49

ಶತಾವರೀಪಾಯಸ ಏವ ಕೇವಲಸ್ತಥಾ ಕೃತೋ ವಾಽಽಮಲಕೇಷು ಪಾಯಸಃ | ಪ್ರಭೂತಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿಫಲೋದಕೋತ್ತರೋ ಯವೌದನೋ ವಾ ತಿಮಿರಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೪೯||

Adhikarana 52 (50-51) · Śloka 51

ಜೀವನ್ತಿಶಾಕಂ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಂ ಚ ಸತಣ್ಡುಲೀಯಂ ವರವಾಸ್ತುಕಂ ಚ | ಚಿಲ್ಲೀ ತಥಾ ಮೂಲಕಪೋತಿಕಾ ಚ ದೃಷ್ಟೇರ್ಹಿತಂ ಶಾಕುನಜಾಙ್ಗಲಂ ಚ ||೫೦|| ಪಟೋಲಕರ್ಕೋಟಕಕಾರವೇಲ್ಲವಾರ್ತಾಕುತರ್ಕಾರಿಕರೀರಜಾನಿ | ಶಾಕಾನಿ ಶಿಗ್ರ್ವಾರ್ತಗಲಾನಿ ಚೈವ ಹಿತಾನೀ ದೃಷ್ಟೇರ್ಘೃತಸಾಧಿತಾನಿ ||೫೧||

Adhikarana 53 (52) · Śloka 52

ವಿವರ್ಜಯೇತ್ಸಿರಾಮೋಕ್ಷಂ ತಿಮಿರೇ ರಾಗಮಾಗತೇ | ಯನ್ತ್ರೇಣೋತ್ಪೀಡಿತೋ ದೋಷೋ ನಿಹನ್ಯಾದಾಶು ದರ್ಶನಮ್ ||೫೨||

Adhikarana 54 (53) · Śloka 53

ಅರಾಗಿ ತಿಮಿರಂ ಸಾಧ್ಯಮಾದ್ಯಂ ಪಟಲಮಾಶ್ರಿತಮ್ | ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ರಾಗಿ ಸ್ಯಾತ್ತೃತೀಯೇ ಯಾಪ್ಯಮುಚ್ಯತೇ ||೫೩||

Adhikarana 55 (54) · Śloka 54

ರಾಗಪ್ರಾಪ್ತೇಷ್ವಪಿ ಹಿತಾಸ್ತಿಮಿರೇಷು ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾಃ | ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಸೇವ್ಯಾಶ್ಚಾಪಿ ಜಲೌಕಸಃ ||೫೪||

Adhikarana 56 (55-56) · Śloka 56

ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೇ ಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ತು ಕರ್ಮ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಿದ್ಧಯೇ | ನ ಚೇದರ್ಧೇನ್ದುಘರ್ಮಾಮ್ಬುಬಿನ್ದುಮುಕ್ತಾಕೃತಿಃ ಸ್ಥಿರಃ ||೫೫|| ವಿಷಮೋ ವಾ ತನುರ್ಮಧ್ಯೇ ರಾಜಿಮಾನ್ ವಾ ಬಹುಪ್ರಭಃ | ದೃಷ್ಟಿಸ್ಥೋ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ದೋಷಃ ಸರುಜೋ ವಾ ಸಲೋಹಿತಃ ||೫೬||

Adhikarana 57 (57-60) · Śloka 61

ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಥ ಕಾಲೇ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಲೇ | ಯನ್ತ್ರಿತಸ್ಯೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಸ್ವಾಂ ನಾಸಾಂ ಪಶ್ಯತಃ ಸಮಮ್ ||೫೭|| ಮತಿಮಾನ್ ಶುಕ್ಲಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಕೃಷ್ಣಾನ್ಮುಕ್ತ್ವಾ ಹ್ಯಪಾಙ್ಗತಃ | ಉನ್ಮೀಲ್ಯ ನಯನೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಿರಾಜಾಲವಿವರ್ಜಿತೇ ||೫೮|| ನಾಧೋ ನೋರ್ಧ್ವಂ ನ ಪಾರ್ಶ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಛಿದ್ರೇ ದೈವಕೃತೇ ತತಃ | ಶಲಾಕಯಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಿಶ್ವಸ್ತಂ ಯವವಕ್ರಯಾ ||೫೯|| ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠಸ್ಥಿರಹಸ್ತಗೃಹೀತಯಾ | ದಕ್ಷಿಣೇನ ಭಿಷಕ್ ಸವ್ಯಂ ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸವ್ಯೇನ ಚೇತರತ್ ||೬೦|| ವಾರಿಬಿನ್ದ್ವಾಗಮಃ ಸಮ್ಯಗ್ ಭವೇಚ್ಛಬ್ದಸ್ತಥಾ ವ್ಯಧೇ |೬೧|

Adhikarana 58 (61-63) · Śloka 64

ಸಂಸಿಚ್ಯ ವಿದ್ಧಮಾತ್ರಂ ತು ಯೋಷಿತ್ಸ್ತನ್ಯೇನ ಕೋವಿದಃ ||೬೧|| ಸ್ಥಿರೇ ದೋಷೇ ಚಲೇ ವಾಽಪಿ ಸ್ವೇದಯೇದಕ್ಷಿ ಬಾಹ್ಯತಃ | ಸಮ್ಯಕ್ ಶಲಾಕಾಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಭಙ್ಗೈರನಿಲನಾಶನೈಃ ||೬೨|| ಶಲಾಕಾಗ್ರೇಣ ತು ತತೋ ನಿರ್ಲಿಖೇದ್ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಮ್ | ವಿಧ್ಯತೋ ಯೋಽನ್ಯಪಾರ್ಶ್ವೇಽಕ್ಷ್ಣಸ್ತಂ ರುದ್ಧ್ವಾ ನಾಸಿಕಾಪುಟಮ್ ||೬೩|| ಉಚ್ಛಿಙ್ಘನೇನ ಹರ್ತವ್ಯೋ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಗಃ ಕಫಃ |೬೪|

Adhikarana 59 (64-68) · Śloka 68

ನಿರಭ್ರ ಇವ ಘರ್ಮಾಂಶುರ್ಯದಾ ದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಕಾಶತೇ ||೬೪|| ತದಾಽಸೌ ಲಿಖಿತಾ ಸಮ್ಯಗ್ ಜ್ಞೇಯಾ ಯಾ ಚಾಪಿ ನಿರ್ವ್ಯಥಾ | (ಏವಂ ತ್ವಶಕ್ಯೇ ನಿರ್ಹರ್ತುಂ ದೋಷೇ ಪ್ರತ್ಯಾಗತೇಽಪಿ ವಾ ||೬೫|| ಸ್ನೇಹಾದ್ಯೈರುಪಪನ್ನಸ್ಯ ವ್ಯಧೋ ಭೂಯೋ ವಿಧೀಯತೇ) | ತತೋ ದೃಷ್ಟೇಷು ರೂಪೇಷು ಶಲಾಕಾಮಾಹರೇಚ್ಛನೈಃ ||೬೬|| ಘೃತೇನಾಭ್ಯಜ್ಯ ನಯನಂ ವಸ್ತ್ರಪಟ್ಟೇನ ವೇಷ್ಟಯೇತ್ | ತತೋ ಗೃಹೇ ನಿರಾಬಾಧೇ ಶಯೀತೋತ್ತಾನ ಏವ ಚ ||೬೭|| ಉದ್ಗಾರಕಾಸಕ್ಷವಥುಷ್ಠೀವನೋತ್ಕಮ್ಪನಾನಿ ಚ | ತತ್ಕಾಲಂ ನಾಚರೇದೂರ್ಧ್ವಂ ಯನ್ತ್ರಣಾ ಸ್ನೇಹಪೀತವತ್ ||೬೮||

Adhikarana 60 (69) · Śloka 69

ತ್ರ್ಯಹಾತ್ ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಚ ಧಾವೇತ ಕಷಾಯೈರನಿಲಾಪಹೈಃ | ವಾಯೋರ್ಭಯಾತ್ ತ್ರ್ಯಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಸ್ವೇದಯೇದಕ್ಷಿ ಪೂರ್ವವತ್ ||೬೯||

Adhikarana 61 (70) · Śloka 70

ದಶಾಹಮೇವಂ ಸಂಯಮ್ಯ ಹಿತಂ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದನಮ್ | ಪಶ್ಚಾತ್ಕರ್ಮ ಚ ಸೇವೇತ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಚಾಪಿ ಮಾತ್ರಯಾ ||೭೦||

Adhikarana 62 (71) · Śloka 71

ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧೌ ಪೂರ್ವಂ ನರಾ ಯೇ ಚ ವಿವಾರ್ಜಿತಾಃ | ನ ತೇಷಾಂ ನೀಲಿಕಾಂ ವಿಧ್ಯೇದನ್ಯತ್ರಾಭಿಹಿತಾದ್ಭಿಷಕ್ ||೭೧||

Adhikarana 63 (72) · Śloka 72

ಪೂರ್ಯತೇ ಶೋಣಿತೇನಾಕ್ಷಿ ಸಿರಾವೇಧಾದ್ವಿಸರ್ಪತಾ | ತತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಕ್ವಂ ಸೇಕೇ ಹಿತಂ ಘೃತಮ್ ||೭೨||

Adhikarana 64 (73-79) · Śloka 79

ಅಪಾಙ್ಗಾಸನ್ನವಿದ್ಧೇ ತು ಶೋಫಶೂಲಾಶ್ರುರಕ್ತತಾಃ | ತತ್ರೋಪನಾಹಂ ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚೋಷ್ಣಾಜ್ಯಸೇಚನಮ್ ||೭೩|| ವ್ಯಧೇನಾಸನ್ನಕೃಷ್ಣೇನ ರಾಗಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಚ ಪೀಡ್ಯತೇ | ತತ್ರಾಧಃಶೋಧನಂ ಸೇಕಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಮ್ ||೭೪|| ಅಥಾಪ್ಯುಪರಿ ವಿದ್ಧೇ ತು ಕಷ್ಟಾ ರುಕ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ | ತತ್ರ ಕೋಷ್ಣೇನ ಹವಿಷಾ ಪರಿಷೇಕಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೭೫|| ಶೂಲಾಶ್ರುರಾಗಾಸ್ತ್ವತ್ಯರ್ಥಮಧೋವೇಧೇನ ಪಿಚ್ಛಿಲಃ | ಶಲಾಕಾಮನು ಚಾಸ್ರಾವಸ್ತತ್ರ ಪೂರ್ವಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೭೬|| ರಾಗಾಶ್ರುವೇದನಾಸ್ತಮ್ಭಹರ್ಷಾಶ್ಚಾತಿವಿಘಟ್ಟಿತೇ | ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಹಿತೌ ತತ್ರ ಹಿತಂ ಚಾಪ್ಯನುವಾಸನಮ್ ||೭೭|| ದೋಷಸ್ತ್ವಧೋಽಪಕೃಷ್ಟೋಽಪಿ ತರುಣಃ ಪುನರೂರ್ಧ್ವಗಃ | ಕುರ್ಯಾಚ್ಛುಕ್ಲಾರುಣಂ ನೇತ್ರಂ ತೀವ್ರರುಙ್ನಷ್ಟದರ್ಶನಮ್ ||೭೮|| ಮಧುರೈಸ್ತತ್ರ ಸಿದ್ಧೇನ ಘೃತೇನಾಕ್ಷ್ಣಃ ಪ್ರಸೇಚನಮ್ | ಶಿರೋಬಸ್ತಿಂ ಚ ತೇನೈವ ದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸೈಶ್ಚ ಭೋಜನಮ್ ||೭೯||

Adhikarana 65 (80) · Śloka 80

ದೋಷಸ್ತು ಸಞ್ಜಾತಬಲೋ ಘನಃ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಣ್ಡಲಃ | ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಶ್ಯೇಚ್ಛಲಾಕಾಗ್ರಂ ತನ್ವಭ್ರಮಿವ ಮಾರುತಮ್ ||೮೦||

Adhikarana 66 (81) · Śloka 81

ಮೂರ್ಧಾಭಿಘಾತವ್ಯಾಯಾಮವ್ಯವಾಯವಮಿಮೂರ್ಚ್ಛನೈಃ | ದೋಷಃ ಪ್ರತ್ಯೇತಿ ಕೋಪಾಚ್ಚ ವಿದ್ಧೋಽತಿತರುಣಶ್ಚ ಯಃ ||೮೧||

Adhikarana 67 (82) · Śloka 83

ಶಲಾಕಾ ಕರ್ಕಶಾ ಶೂಲಂ, ಖರಾ ದೋಷಪರಿಪ್ಲುತಿಮ್ | ವ್ರಣಂ ವಿಶಾಲಂ ಸ್ಥೂಲಾಗ್ರಾ, ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಹಿಂಸ್ಯಾದನೇಕಧಾ ||೮೨|| ಜಲಾಸ್ರಾವಂ ತು ವಿಷಮಾ, ಕ್ರಿಯಾಸಙ್ಗಮಥಾಸ್ಥಿರಾ | ಕರೋತಿ ... |೮೩|

Adhikarana 68 (83-84) · Śloka 85

... ವರ್ಜಿತಾ ದೋಷೈಸ್ತಸ್ಮಾದೇಭಿರ್ಹಿತಾ ಭವೇತ್ ||೮೩|| ಅಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಾಯತಾ ಮಧ್ಯೇ ಸೂತ್ರೇಣ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಾ | ಅಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವಸಮಿತಾ ವಕ್ತ್ರಯೋರ್ಮುಕುಲಾಕೃತಿಃ ||೮೪|| ತಾಮ್ರಾಯಸೀ ಶಾತಕುಮ್ಭೀ ಶಲಾಕಾ ಸ್ಯಾದನಿನ್ದಿತಾ |೮೫|

Adhikarana 69 (85-86) · Śloka 86

ರಾಗಃ ಶೋಫೋಽರ್ಬುದಂ ಚೋಷೋ ಬುದ್ಬುದಂ ಶೂಕರಾಕ್ಷಿತಾ ||೮೫|| ಅಧಿಮನ್ಥಾದಯಶ್ಚಾನ್ಯೇ ರೋಗಾಃ ಸ್ಯುರ್ವ್ಯಧದೋಷಜಾಃ | ಅಹಿತಾಚಾರತೋ ವಾಽಪಿ ಯಥಾಸ್ವಂ ತಾನುಪಾಚರೇತ್ ||೮೬||

Adhikarana 70 (87-94) · Śloka 94

ರುಜಾಯಾಮಕ್ಷಿರಾಗೇ ವಾ ಯೋಗಾನ್ ಭೂಯೋ ನಿಬೋಧ ಮೇ | ಗೈರಿಕಂ ಸಾರಿವಾ ದೂರ್ವಾ ಯವಪಿಷ್ಟಂ ಘೃತಂ ಪಯಃ ||೮೭|| ಸುಖಾಲೇಪಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋಽಯಂ ವೇದನಾರಾಗಶಾನ್ತಯೇ | ಮೃದುಭೃಷ್ಟೈಸ್ತಿಲೈರ್ವಾಽಪಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಸಮಾಯುತೈಃ ||೮೮|| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋಪೇತೈಃ ಸುಖಾಲೇಪಸ್ತದರ್ಥಕೃತ್ | ಪಯಸ್ಯಾಸಾರಿವಾಪತ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕೈರಪಿ ||೮೯|| ಅಜಾಕ್ಷೀರಾನ್ವಿತೈರ್ಲೇಪಃ ಸುಖೋಷ್ಣಃ ಪಥ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ | ದಾರುಪದ್ಮಕಶುಣ್ಠೀಭಿರೇವಮೇವ ಕೃತೋಽಪಿ ವಾ ||೯೦|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಕುಷ್ಠೈರ್ವಾ ತದ್ವತ್ ಸೈನ್ಧವಸಂಯುತೈಃ | ರೋಧ್ರಸೈನ್ಧವಮೃದ್ವೀಕಾಮಧುಕೈರ್ವಾಽಪ್ಯಜಾಪಯಃ ||೯೧|| ಶೃತಂ ಸೇಕೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ರುಜಾರಾಗನಿವಾರಣಮ್ | ಮಧುಕೋತ್ಪಲಕುಷ್ಠೈರ್ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಲಾಕ್ಷಾಸಿತಾಯುತೈಃ | ಸಸೈನ್ಧವೈಃ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ರುಜಾರಾಗನಿಬರ್ಹಣಮ್ ||೯೨|| ಶತಾವರೀಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀಮುಸ್ತಾಮಲಕಪದ್ಮಕೈಃ | ಸಾಜಕ್ಷೀರೈಃ ಶೃತಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಾಹಶೂಲನಿಬರ್ಹಣಮ್ ||೯೩|| ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೇ ಪಯಸಿ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣೇ | ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ತದ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ||೯೪||

Adhikarana 71 (95) · Śloka 95

ಶಾಮ್ಯತ್ಯೇವಂ ನ ಚೇಚ್ಛೂಲಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್ | ತತಃ ಸಿರಾಂ ದಹೇದ್ವಾಽಪಿ ಮತಿಮಾನ್ ಕೀರ್ತಿತಂ ಯಥಾ ||೯೫||

Adhikarana 72 (96-99) · Śloka 99

ದೃಷ್ಟೇರತಃ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥಮಞ್ಜನೇ ಶೃಣು ಮೇ ಶುಭೇ | ಮೇಷಶೃಙ್ಗಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಶಿರೀಷಧವಯೋರಪಿ ||೯೬|| ಸುಮನಾಯಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮುಕ್ತಾ ವೈದೂರ್ಯಮೇವ ಚ | ಅಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಸಮ್ಪಿಷ್ಯ ತಾಮ್ರೇ ಸಪ್ತಾಹಮಾವಪೇತ್ ||೯೭|| ಪ್ರವಿಧಾಯ ಚ ತದ್ವರ್ತೀರ್ಯೋಜಯೇಚ್ಚಾಞ್ಜನೇ ಭಿಷಕ್ | ಸ್ರೋತೋಜಂ ವಿದ್ರುಮಂ ಫೇನಂ ಸಾಗರಸ್ಯ ಮನಃಶಿಲಾಮ್ ||೯೮|| ಮರಿಚಾನಿ ಚ ತದ್ವರ್ತೀಃ ಕಾರಯೇಚ್ಚಾಪಿ ಪೂರ್ವವತ್ | ದೃಷ್ಟಿಸ್ಥೈರ್ಯಾರ್ಥಮೇತತ್ತು ವಿದಧ್ಯಾದಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್ ||೯೯||

Adhikarana 73 (100) · Śloka 100

ಭೂಯೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮುಖ್ಯಾನಿ ವಿಸ್ತರೇಣಾಞ್ಜನಾನಿ ಚ | ಕಲ್ಪೇ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾಣಿ ತಾನ್ಯಪೀಹ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೧೦೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 17

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ದೃಷ್ಟಿಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೭||