17. dr̥ṣṭigatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ ദൃഷ്ടിഗതരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ത്രയഃ സാധ്യാസ്ത്രയോऽസാധ്യാ യാപ്യാഃ ഷട് ച ഭവന്തി ഹി |൩|

Adhikarana 3 (3) · Śloka 3

തത്രൈകസ്യ പ്രതീകാരഃ കീര്തിതോ ധൂമദര്ശിനഃ ||൩||

Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 6

ദൃഷ്ടൌ പിത്തവിദഗ്ധായാം വിദഗ്ധായാം കഫേന ച | പിത്തശ്ലേഷ്മഹരം കുര്യാദ്വിധിം ശസ്ത്രക്ഷതാദൃതേ ||൪|| നസ്യസേകാഞ്ജനാലേപപുടപാകൈഃ സതര്പണൈഃ | ആദ്യേ തു ത്രൈഫലം പേയം സര്പിസ്ത്രൈവൃതമുത്തരേ ||൫|| തൈല്വകം ചോഭയോഃ പഥ്യം കേവലം ജീര്ണമേവ വാ |൬|

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 8

ഗൈരികം സൈന്ധവം കൃഷ്ണാ ഗോദന്തസ്യ മഷീ തഥാ ||൬|| ഗോമാംസം മരിചം ബീജം ശിരീഷസ്യ മനഃശിലാ | വൃന്തം കപിത്ഥാന്മധുനാ സ്വയങ്ഗുപ്താഫലാനി ച ||൭|| ചത്വാര ഏതേ യോഗാഃ സ്യുരുഭയോരഞ്ജനേ ഹിതാഃ |൮|

Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 10

കുബ്ജകാശോകശാലാമ്രപ്രിയങ്ഗുനലിനോത്പലൈഃ ||൮|| പുഷ്പൈര്ഹരേണുകൃഷ്ണാഹ്വാപഥ്യാമലകസംയുതൈഃ | സര്പിര്മധുയുതൈശ്ചൂര്ണൈര്വേണുനാഡ്യാമവസ്ഥിതൈഃ ||൯|| അഞ്ജയേദ് ദ്വാവപി ഭിഷക് പിത്തശ്ലേഷ്മവിഭാവിതൌ |൧൦|

Adhikarana 7 (10-11) · Śloka 12

ആമ്രജമ്ബൂദ്ഭവം പുഷ്പം തദ്രസേന ഹരേണുകാമ് ||൧൦|| പിഷ്ട്വാ ക്ഷൌദ്രാജ്യസംയുക്തം പ്രയോജ്യമഥവാऽഞ്ജനമ് | നലിനോത്പലകിഞ്ജല്കഗൈരികൈര്ഗോശകൃദ്രസൈഃ ||൧൧|| ഗുഡികാഞ്ജനമേതദ്വാ ദിനരാത്ര്യന്ധയോര്ഹിതമ് |൧൨|

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

രസാഞ്ജനരസക്ഷൌദ്രതാലീശസ്വര്ണഗൈരികമ് ||൧൨|| ഗോശകൃദ്രസസംയുക്തം പിത്തോപഹതദൃഷ്ടയേ |൧൩|

Adhikarana 9 (13-14) · Śloka 14

ശീതം സൌവീരകം വാऽപി പിഷ്ട്വാऽഥ രസഭാവിതമ് ||൧൩|| കൂര്മപിത്തേന മതിമാന് ഭാവയേദ്രൌഹിതേന വാ | ചൂര്ണാഞ്ജനമിദം നിത്യം പ്രയോജ്യം പിത്തശാന്തയേ ||൧൪||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

കാശമരീപുഷ്പമധുകദാര്വീരോധ്രരസാഞ്ജനൈഃ | സക്ഷൌദ്രമഞ്ജനം തദ്വദ്ധിതമത്രാമയേ സദാ ||൧൫||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 16

സ്രോതോജം സൈന്ധവം കൃഷ്ണാം രേണുകാം ചാപി പേഷയേത് | അജാമൂത്രേണ താ വര്ത്യഃ ക്ഷണദാന്ധ്യാഞ്ജനേ ഹിതാഃ ||൧൬||

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

കാലാനുസാരിവാം കൃഷ്ണാം നാഗരം മധുകം തഥാ | താലീശപത്രം ക്ഷണദേ ഗാങ്ഗേയം ച യകൃദ്രസേ ||൧൭|| കൃതാസ്താ വര്തയഃ പിഷ്ടാശ്ഛായാശുഷ്കാഃ സുഖാവഹാഃ |൧൮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

മനഃശിലാഭയാവ്യോഷബലാകാലാനുസാരിവാഃ ||൧൮|| സഫേനാ വര്തയഃ പിഷ്ടാശ്ഛാഗക്ഷീരസമന്വിതാഃ |൧൯|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

ഗോമൂത്രപിത്തമദിരായകൃദ്ധാത്രീരസേ പചേത് ||൧൯|| ക്ഷുദ്രാഞ്ജനം രസേനാന്യദ്യകൃതസ്ത്രൈഫലേऽപി വാ | ഗോമൂത്രാജ്യാര്ണവമലപിപ്പലീക്ഷൌദ്രകട്ഫലൈഃ ||൨൦|| സൈന്ധവോപഹിതം യുഞ്ജ്യാന്നിഹിതം വേണുഗഹ്വരേ |൨൧|

Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22

മേദോ യകൃദ്ധൃതം ചാജം പിപ്പല്യഃ സൈന്ധവം മധു ||൨൧|| രസമാമലകാച്ചാപി പക്വം സമ്യങ്നിധാപയേത് | കോശേ ഖദിരനിര്മാണേ തദ്വത് ക്ഷുദ്രാഞ്ജനം ഹിതമ് ||൨൨||

Adhikarana 16 (23) · Śloka 23

ഹരേണുമഗധാജാസ്ഥിമജ്ജൈലായകൃദന്വിതമ് | യകൃദ്രസേനാഞ്ജനം വാ ശ്ലേഷ്മോപഹതദൃഷ്ടയേ ||൨൩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

വിപാച്യ ഗോധായകൃദര്ധപാടിതം സുപൂരിതം മാഗധികാഭിരഗ്നിനാ | നിഷേവിതം തദ്യകൃദഞ്ജനേന നിഹന്തി നക്താന്ധ്യമസംശയം ഖലു ||൨൪||

Adhikarana 18 (25) · Śloka 25

തഥാ യകൃച്ഛാഗഭവം ഹുതാശനേ വിപാച്യ സമ്യങ്മഗധാസമന്വിതമ് | പ്രയോജിതം പൂര്വവദാശ്വസംശയം ജയേത് ക്ഷപാന്ധ്യം സകൃദഞ്ജനാന്നൃണാമ് ||൨൫||

Adhikarana 19 (26) · Śloka 26

പ്ലീഹാ യകൃച്ചാപ്യുപഭക്ഷിതേ ഉഭേ പ്രകല്പ്യ ശൂല്യേ ഘൃതതൈലസംയുതേ | തേ സാര്ഷപസ്നേഹസമായുതേऽഞ്ജനം നക്താന്ധ്യമാശ്വേവ ഹതഃ പ്രയോജിതേ ||൨൬||

Adhikarana 20 (27) · Śloka 27

നദീജശിമ്ബീത്രികടൂന്യഥാഞ്ജനം മനഃശിലാ ദ്വേ ച നിശേ യ(ശ)കൃദ്ഗവാമ് | സചന്ദനേയം ഗുടികാऽഥവാऽഞ്ജനം പ്രശസ്യതേ വൈ ദിവസേഷ്വപശ്യതാമ് ||൨൭||

Adhikarana 21 (28) · Śloka 28

ഭവന്തി യാപ്യാഃ ഖലു യേ ഷഡാമയാ ഹരേദസൃക്തേഷു സിരാവിമോക്ഷണൈഃ | വിരേചയേച്ചാപി പുരാണസര്പിഷാ വിരേചനാങ്ഗോപഹിതേന സര്വദാ ||൨൮||

Adhikarana 22 (29) · Śloka 30

പയോവിമിശ്രം പവനോദ്ഭവേ ഹിതം വദന്തി പഞ്ചാങ്ഗുലതൈലമേവ തു | ഭവേദ്ധൃതം ത്രൈഫലമേവ ശോധനം വിശേഷതഃ ശോണിതപിത്തരോഗയോഃ ||൨൯|| ത്രിവൃദ്വിരേകഃ കഫജേ പ്രശസ്യതേ ത്രിദോഷജേ തൈലമുശന്തി തത്കൃതമ് |൩൦|

Adhikarana 23 (30) · Śloka 31

പുരാണസര്പിസ്തിമിരേഷു സര്വശോ ഹിതം ഭവേദായസഭാജനസ്ഥിതമ് ||൩൦|| ഹിതം ച വിദ്യാത്ത്രിഫലാഘൃതം സദാ കൃതം ച യന്മേഷവിഷാണനാമഭിഃ |൩൧|

Adhikarana 24 (31) · Śloka 32

സദാऽവലിഹ്യാത്ത്രിഫലം സുചൂര്ണിതാം ഘൃതപ്രഗാഢാം തിമിരേऽഥ പിത്തജേ ||൩൧|| സമീരജേ തൈലയുതാം കഫാത്മകേ മധുപ്രഗാഢാം വിദധീത യുക്തിതഃ |൩൨|

Adhikarana 25 (32) · Śloka 32

ഗവാം ശകൃത്ക്വാഥവിപക്വമുത്തമം ഹിതം തു തൈലം തിമിരേഷു നാവനമ് ||൩൨||

Adhikarana 26 (33) · Śloka 33

ഹിതം ഘൃതം കേവല ഏവ പൈത്തികേ ഹ്യജാവികം യന്മധുരൈര്വിപാചിതമ് |൩൩|

Adhikarana 27 (33) · Śloka 33

തൈലം സ്ഥിരാദൌ മധുരേ ച യദ്ഗണേ തഥാऽണുതൈലം പവനാസൃഗുത്ഥയോഃ ||൩൩||

Adhikarana 28 (34) · Śloka 34

സഹാശ്വഗന്ധാതിബലാവരീശൃതം ഹിതം ച നസ്യേ ത്രിവൃതം യദീരിതമ് | ജലോദ്ഭവാനൂപജമാംസസംസ്കൃതാദ്ധൃതം വിധേയം പയസോ യദുത്ഥിതമ് ||൩൪||

Adhikarana 29 (35) · Śloka 35

സസൈന്ധവഃ ക്രവ്യഭുഗേണമാംസയോര്ഹിതഃ സസര്പിഃ സമധുഃ പുടാഹ്വയഃ |൩൫|

Adhikarana 30 (35) · Śloka 35

വസാऽഥ ഗൃധ്രോരഗതാമ്രചൂഡജാ സദാ പ്രശസ്താ മധുകാന്വിതാऽഞ്ജനേ ||൩൫||

Adhikarana 31 (36) · Śloka 36

പ്രത്യഞ്ജനം സ്രോതസി യത്സമുത്ഥിതം ക്രമാദ്രസക്ഷീരഘൃതേഷു ഭാവിതമ് |൩൬|

Adhikarana 32 (36-37) · Śloka 37

സ്ഥിതം ദശാഹത്രയമേതദഞ്ജനം കൃഷ്ണോരഗാസ്യേ കുശസമ്പ്രവേഷ്ടിതേ ||൩൬|| തന്മാലതീകോരകസൈന്ധവായുതം സദാऽഞ്ജനം സ്യാത്തിമിരേऽഥ രാഗിണി | സുഭാവിതം വാ പയസാ ദിനത്രയം കാചാപഹം ശാസ്ത്രവിദഃ പ്രചക്ഷതേ ||൩൭||

Adhikarana 33 (38) · Śloka 38

ഹവിര്ഹിതം ക്ഷീരഭവം തു പൈത്തികേ വദന്തി നസ്യേ മധുരൌഷധൈഃ കൃതമ് | തത്തര്പണേ ചൈവ ഹിതം പ്രയോജിതം സജാങ്ഗലസ്തേഷു ച യഃ പുടാഹ്വയഃ ||൩൮||

Adhikarana 34 (39) · Śloka 39

രസാഞ്ജനക്ഷൌദ്രസിതാമനഃശിലാഃ ക്ഷുദ്രാഞ്ജനം തന്മധുകേന സംയുതമ് |൩൯|

Adhikarana 35 (39) · Śloka 39

സമാഞ്ജനം വാ കനകാരോദ്ഭവം സുചൂര്ണിതം ശ്രേഷ്ഠമുശന്തി തദ്വിദഃ ||൩൯||

Adhikarana 36 (40) · Śloka 40

ഭില്ലോടഗന്ധോദകസേകസേചിതം പ്രത്യഞ്ജനേ ചാത്ര ഹിതം തു തുത്ഥകമ് |൪൦|

Adhikarana 37 (40) · Śloka 40

സമേഷശൃങ്ഗാഞ്ജനഭാഗസമ്മിതം ജലോദ്ഭവം കാചമലം വ്യപോഹതി ||൪൦||

Adhikarana 38 (41) · Śloka 41

പലാശരോഹീതമധൂകജാ രസാഃ ക്ഷൌദ്രേണ യുക്താ മദിരാഗ്രമിശ്രിതാഃ |൪൧|

Adhikarana 39 (41) · Śloka 41

ഉശീരലോധ്രത്രിഫലാപ്രിയങ്ഗുഭിഃ പചേത്തു നസ്യം കഫരോഗശാന്തയേ ||൪൧||

Adhikarana 40 (42) · Śloka 42

വിഡങ്ഗപാഠാകിണിഹീങ്ഗുദീത്വചഃ പ്രയോജയേദ്ധൂമമുശീരസംയുതാഃ |൪൨|

Adhikarana 41 (42) · Śloka 42

വനസ്പതിക്വാഥവിപാചിതം ഘൃതം ഹിതം ഹരിദ്രാനലദേ ച തര്പണമ് ||൪൨||

Adhikarana 42 (43) · Śloka 43

സമാഗധോ മാക്ഷികസൈന്ധവാഢ്യഃ സജാങ്ഗലഃ സ്യാത് പുടപാക ഏവ ച |൪൩|

Adhikarana 43 (43) · Śloka 43

മനഃശിലാത്ര്യൂഷണശങ്ഖമാക്ഷികൈഃ സസിന്ധുകാസീസരസാഞ്ജനൈഃ ക്രിയാഃ ||൪൩||

Adhikarana 44 (44) · Śloka 44

ഹിതേ ച കാസീസരസാഞ്ജനേ തഥാ വദന്തി പഥ്യേ ഗുഡനാഗരൈര്യുതേ |൪൪|

Adhikarana 45 (44-45) · Śloka 45

യദഞ്ജനം വാ ബഹുശോ നിഷേചിതം സമൂത്രവര്ഗേ ത്രിഫലോദകേ ശൃതേ ||൪൪|| നിശാചരാസ്ഥിസ്ഥിതമേതദഞ്ജനം ക്ഷിപേച്ച മാസം സലിലേऽസ്ഥിരേ പുനഃ | മേഷസ്യ പുഷ്പൈര്മധുകേന സംയുതം തദഞ്ജനം സര്വകൃതേ പ്രയോജയേത് ||൪൫||

Adhikarana 46 (46) · Śloka 46

ക്രിയാശ്ച സര്വാഃ, ക്ഷതജോദ്ഭവേ ഹിതഃ ക്രമഃ പരിമ്ലായിനി ചാപി പിത്തഹൃത് |൪൬|

Adhikarana 47 (46) · Śloka 46

ക്രമോ ഹിതഃ സ്യന്ദഹരഃ പ്രയോജിതഃ സമീക്ഷ്യ ദോഷേഷു യഥാസ്വമേവ ച ||൪൬||

Adhikarana 48 (47) · Śloka 47

ദോഷോദയേ നൈവ ച വിപ്ലതിങ്ഗതേ ദ്രവ്യാണി നസ്യാദിഷു യോജയേദ്ബുധഃ |൪൭|

Adhikarana 49 (47) · Śloka 47

പുനശ്ച കല്പേऽഞ്ജനവിസ്തരഃ ശുഭഃ പ്രവക്ഷ്യതേऽന്യസ്തമപീഹ യോജയേത് ||൪൭||

Adhikarana 50 (48) · Śloka 48

ഘൃതം പുരാണം ത്രിഫലാം ശതാവരീം പടോലമുദ്ഗാമലകം യവാനപി | നിഷേവമാണസ്യ നരസ്യ യത്നതോ ഭയം സുഘോരാത്തിമിരാന്ന വിദ്യതേ ||൪൮||

Adhikarana 51 (49) · Śloka 49

ശതാവരീപായസ ഏവ കേവലസ്തഥാ കൃതോ വാऽऽമലകേഷു പായസഃ | പ്രഭൂതസര്പിസ്ത്രിഫലോദകോത്തരോ യവൌദനോ വാ തിമിരം വ്യപോഹതി ||൪൯||

Adhikarana 52 (50-51) · Śloka 51

ജീവന്തിശാകം സുനിഷണ്ണകം ച സതണ്ഡുലീയം വരവാസ്തുകം ച | ചില്ലീ തഥാ മൂലകപോതികാ ച ദൃഷ്ടേര്ഹിതം ശാകുനജാങ്ഗലം ച ||൫൦|| പടോലകര്കോടകകാരവേല്ലവാര്താകുതര്കാരികരീരജാനി | ശാകാനി ശിഗ്ര്വാര്തഗലാനി ചൈവ ഹിതാനീ ദൃഷ്ടേര്ഘൃതസാധിതാനി ||൫൧||

Adhikarana 53 (52) · Śloka 52

വിവര്ജയേത്സിരാമോക്ഷം തിമിരേ രാഗമാഗതേ | യന്ത്രേണോത്പീഡിതോ ദോഷോ നിഹന്യാദാശു ദര്ശനമ് ||൫൨||

Adhikarana 54 (53) · Śloka 53

അരാഗി തിമിരം സാധ്യമാദ്യം പടലമാശ്രിതമ് | കൃച്ഛ്രം ദ്വിതീയേ രാഗി സ്യാത്തൃതീയേ യാപ്യമുച്യതേ ||൫൩||

Adhikarana 55 (54) · Śloka 54

രാഗപ്രാപ്തേഷ്വപി ഹിതാസ്തിമിരേഷു തഥാ ക്രിയാഃ | യാപനാര്ഥം യഥോദ്ദിഷ്ടാഃ സേവ്യാശ്ചാപി ജലൌകസഃ ||൫൪||

Adhikarana 56 (55-56) · Śloka 56

ശ്ലൈഷ്മികേ ലിങ്ഗനാശേ തു കര്മ വക്ഷ്യാമി സിദ്ധയേ | ന ചേദര്ധേന്ദുഘര്മാമ്ബുബിന്ദുമുക്താകൃതിഃ സ്ഥിരഃ ||൫൫|| വിഷമോ വാ തനുര്മധ്യേ രാജിമാന് വാ ബഹുപ്രഭഃ | ദൃഷ്ടിസ്ഥോ ലക്ഷ്യതേ ദോഷഃ സരുജോ വാ സലോഹിതഃ ||൫൬||

Adhikarana 57 (57-60) · Śloka 61

സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ തസ്യാഥ കാലേ നാത്യുഷ്ണശീതലേ | യന്ത്രിതസ്യോപവിഷ്ടസ്യ സ്വാം നാസാം പശ്യതഃ സമമ് ||൫൭|| മതിമാന് ശുക്ലഭാഗൌ ദ്വൌ കൃഷ്ണാന്മുക്ത്വാ ഹ്യപാങ്ഗതഃ | ഉന്മീല്യ നയനേ സമ്യക് സിരാജാലവിവര്ജിതേ ||൫൮|| നാധോ നോര്ധ്വം ന പാര്ശ്വാഭ്യാം ഛിദ്രേ ദൈവകൃതേ തതഃ | ശലാകയാ പ്രയത്നേന വിശ്വസ്തം യവവക്രയാ ||൫൯|| മധ്യപ്രദേശിന്യങ്ഗുഷ്ഠസ്ഥിരഹസ്തഗൃഹീതയാ | ദക്ഷിണേന ഭിഷക് സവ്യം വിധ്യേത് സവ്യേന ചേതരത് ||൬൦|| വാരിബിന്ദ്വാഗമഃ സമ്യഗ് ഭവേച്ഛബ്ദസ്തഥാ വ്യധേ |൬൧|

Adhikarana 58 (61-63) · Śloka 64

സംസിച്യ വിദ്ധമാത്രം തു യോഷിത്സ്തന്യേന കോവിദഃ ||൬൧|| സ്ഥിരേ ദോഷേ ചലേ വാऽപി സ്വേദയേദക്ഷി ബാഹ്യതഃ | സമ്യക് ശലാകാം സംസ്ഥാപ്യ ഭങ്ഗൈരനിലനാശനൈഃ ||൬൨|| ശലാകാഗ്രേണ തു തതോ നിര്ലിഖേദ്ദൃഷ്ടിമണ്ഡലമ് | വിധ്യതോ യോऽന്യപാര്ശ്വേऽക്ഷ്ണസ്തം രുദ്ധ്വാ നാസികാപുടമ് ||൬൩|| ഉച്ഛിങ്ഘനേന ഹര്തവ്യോ ദൃഷ്ടിമണ്ഡലഗഃ കഫഃ |൬൪|

Adhikarana 59 (64-68) · Śloka 68

നിരഭ്ര ഇവ ഘര്മാംശുര്യദാ ദൃഷ്ടിഃ പ്രകാശതേ ||൬൪|| തദാऽസൌ ലിഖിതാ സമ്യഗ് ജ്ഞേയാ യാ ചാപി നിര്വ്യഥാ | (ഏവം ത്വശക്യേ നിര്ഹര്തും ദോഷേ പ്രത്യാഗതേऽപി വാ ||൬൫|| സ്നേഹാദ്യൈരുപപന്നസ്യ വ്യധോ ഭൂയോ വിധീയതേ) | തതോ ദൃഷ്ടേഷു രൂപേഷു ശലാകാമാഹരേച്ഛനൈഃ ||൬൬|| ഘൃതേനാഭ്യജ്യ നയനം വസ്ത്രപട്ടേന വേഷ്ടയേത് | തതോ ഗൃഹേ നിരാബാധേ ശയീതോത്താന ഏവ ച ||൬൭|| ഉദ്ഗാരകാസക്ഷവഥുഷ്ഠീവനോത്കമ്പനാനി ച | തത്കാലം നാചരേദൂര്ധ്വം യന്ത്രണാ സ്നേഹപീതവത് ||൬൮||

Adhikarana 60 (69) · Śloka 69

ത്ര്യഹാത് ത്ര്യഹാച്ച ധാവേത കഷായൈരനിലാപഹൈഃ | വായോര്ഭയാത് ത്ര്യഹാദൂര്ധ്വം സ്വേദയേദക്ഷി പൂര്വവത് ||൬൯||

Adhikarana 61 (70) · Śloka 70

ദശാഹമേവം സംയമ്യ ഹിതം ദൃഷ്ടിപ്രസാദനമ് | പശ്ചാത്കര്മ ച സേവേത ലഘ്വന്നം ചാപി മാത്രയാ ||൭൦||

Adhikarana 62 (71) · Śloka 71

സിരാവ്യധവിധൌ പൂര്വം നരാ യേ ച വിവാര്ജിതാഃ | ന തേഷാം നീലികാം വിധ്യേദന്യത്രാഭിഹിതാദ്ഭിഷക് ||൭൧||

Adhikarana 63 (72) · Śloka 72

പൂര്യതേ ശോണിതേനാക്ഷി സിരാവേധാദ്വിസര്പതാ | തത്ര സ്ത്രീസ്തന്യയഷ്ട്യാഹ്വപക്വം സേകേ ഹിതം ഘൃതമ് ||൭൨||

Adhikarana 64 (73-79) · Śloka 79

അപാങ്ഗാസന്നവിദ്ധേ തു ശോഫശൂലാശ്രുരക്തതാഃ | തത്രോപനാഹം ഭ്രൂമധ്യേ കുര്യാച്ചോഷ്ണാജ്യസേചനമ് ||൭൩|| വ്യധേനാസന്നകൃഷ്ണേന രാഗഃ കൃഷ്ണം ച പീഡ്യതേ | തത്രാധഃശോധനം സേകഃ സര്പിഷാ രക്തമോക്ഷണമ് ||൭൪|| അഥാപ്യുപരി വിദ്ധേ തു കഷ്ടാ രുക് സമ്പ്രവര്തതേ | തത്ര കോഷ്ണേന ഹവിഷാ പരിഷേകഃ പ്രശസ്യതേ ||൭൫|| ശൂലാശ്രുരാഗാസ്ത്വത്യര്ഥമധോവേധേന പിച്ഛിലഃ | ശലാകാമനു ചാസ്രാവസ്തത്ര പൂര്വചികിത്സിതമ് ||൭൬|| രാഗാശ്രുവേദനാസ്തമ്ഭഹര്ഷാശ്ചാതിവിഘട്ടിതേ | സ്നേഹസ്വേദൌ ഹിതൌ തത്ര ഹിതം ചാപ്യനുവാസനമ് ||൭൭|| ദോഷസ്ത്വധോऽപകൃഷ്ടോऽപി തരുണഃ പുനരൂര്ധ്വഗഃ | കുര്യാച്ഛുക്ലാരുണം നേത്രം തീവ്രരുങ്നഷ്ടദര്ശനമ് ||൭൮|| മധുരൈസ്തത്ര സിദ്ധേന ഘൃതേനാക്ഷ്ണഃ പ്രസേചനമ് | ശിരോബസ്തിം ച തേനൈവ ദദ്യാന്മാംസൈശ്ച ഭോജനമ് ||൭൯||

Adhikarana 65 (80) · Śloka 80

ദോഷസ്തു സഞ്ജാതബലോ ഘനഃ സമ്പൂര്ണമണ്ഡലഃ | പ്രാപ്യ നശ്യേച്ഛലാകാഗ്രം തന്വഭ്രമിവ മാരുതമ് ||൮൦||

Adhikarana 66 (81) · Śloka 81

മൂര്ധാഭിഘാതവ്യായാമവ്യവായവമിമൂര്ച്ഛനൈഃ | ദോഷഃ പ്രത്യേതി കോപാച്ച വിദ്ധോऽതിതരുണശ്ച യഃ ||൮൧||

Adhikarana 67 (82) · Śloka 83

ശലാകാ കര്കശാ ശൂലം, ഖരാ ദോഷപരിപ്ലുതിമ് | വ്രണം വിശാലം സ്ഥൂലാഗ്രാ, തീക്ഷ്ണാ ഹിംസ്യാദനേകധാ ||൮൨|| ജലാസ്രാവം തു വിഷമാ, ക്രിയാസങ്ഗമഥാസ്ഥിരാ | കരോതി ... |൮൩|

Adhikarana 68 (83-84) · Śloka 85

... വര്ജിതാ ദോഷൈസ്തസ്മാദേഭിര്ഹിതാ ഭവേത് ||൮൩|| അഷ്ടാങ്ഗുലായതാ മധ്യേ സൂത്രേണ പരിവേഷ്ടിതാ | അങ്ഗുഷ്ഠപര്വസമിതാ വക്ത്രയോര്മുകുലാകൃതിഃ ||൮൪|| താമ്രായസീ ശാതകുമ്ഭീ ശലാകാ സ്യാദനിന്ദിതാ |൮൫|

Adhikarana 69 (85-86) · Śloka 86

രാഗഃ ശോഫോऽര്ബുദം ചോഷോ ബുദ്ബുദം ശൂകരാക്ഷിതാ ||൮൫|| അധിമന്ഥാദയശ്ചാന്യേ രോഗാഃ സ്യുര്വ്യധദോഷജാഃ | അഹിതാചാരതോ വാऽപി യഥാസ്വം താനുപാചരേത് ||൮൬||

Adhikarana 70 (87-94) · Śloka 94

രുജായാമക്ഷിരാഗേ വാ യോഗാന് ഭൂയോ നിബോധ മേ | ഗൈരികം സാരിവാ ദൂര്വാ യവപിഷ്ടം ഘൃതം പയഃ ||൮൭|| സുഖാലേപഃ പ്രയോജ്യോऽയം വേദനാരാഗശാന്തയേ | മൃദുഭൃഷ്ടൈസ്തിലൈര്വാऽപി സിദ്ധാര്ഥകസമായുതൈഃ ||൮൮|| മാതുലുങ്ഗരസോപേതൈഃ സുഖാലേപസ്തദര്ഥകൃത് | പയസ്യാസാരിവാപത്രമഞ്ജിഷ്ഠാമധുകൈരപി ||൮൯|| അജാക്ഷീരാന്വിതൈര്ലേപഃ സുഖോഷ്ണഃ പഥ്യ ഉച്യതേ | ദാരുപദ്മകശുണ്ഠീഭിരേവമേവ കൃതോऽപി വാ ||൯൦|| ദ്രാക്ഷാമധുകകുഷ്ഠൈര്വാ തദ്വത് സൈന്ധവസംയുതൈഃ | രോധ്രസൈന്ധവമൃദ്വീകാമധുകൈര്വാऽപ്യജാപയഃ ||൯൧|| ശൃതം സേകേ പ്രയോക്തവ്യം രുജാരാഗനിവാരണമ് | മധുകോത്പലകുഷ്ഠൈര്വാ ദ്രാക്ഷാലാക്ഷാസിതായുതൈഃ | സസൈന്ധവൈഃ ശൃതം ക്ഷീരം രുജാരാഗനിബര്ഹണമ് ||൯൨|| ശതാവരീപൃഥക്പര്ണീമുസ്താമലകപദ്മകൈഃ | സാജക്ഷീരൈഃ ശൃതം സര്പിര്ദാഹശൂലനിബര്ഹണമ് ||൯൩|| വാതഘ്നസിദ്ധേ പയസി സിദ്ധം സര്പിശ്ചതുര്ഗുണേ | കാകോല്യാദിപ്രതീവാപം തദ്യുഞ്ജ്യാത് സര്വകര്മസു ||൯൪||

Adhikarana 71 (95) · Śloka 95

ശാമ്യത്യേവം ന ചേച്ഛൂലം സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ മോക്ഷയേത് | തതഃ സിരാം ദഹേദ്വാऽപി മതിമാന് കീര്തിതം യഥാ ||൯൫||

Adhikarana 72 (96-99) · Śloka 99

ദൃഷ്ടേരതഃ പ്രസാദാര്ഥമഞ്ജനേ ശൃണു മേ ശുഭേ | മേഷശൃങ്ഗസ്യ പുഷ്പാണി ശിരീഷധവയോരപി ||൯൬|| സുമനായാശ്ച പുഷ്പാണി മുക്താ വൈദൂര്യമേവ ച | അജാക്ഷീരേണ സമ്പിഷ്യ താമ്രേ സപ്താഹമാവപേത് ||൯൭|| പ്രവിധായ ച തദ്വര്തീര്യോജയേച്ചാഞ്ജനേ ഭിഷക് | സ്രോതോജം വിദ്രുമം ഫേനം സാഗരസ്യ മനഃശിലാമ് ||൯൮|| മരിചാനി ച തദ്വര്തീഃ കാരയേച്ചാപി പൂര്വവത് | ദൃഷ്ടിസ്ഥൈര്യാര്ഥമേതത്തു വിദധ്യാദഞ്ജനേ ഹിതമ് ||൯൯||

Adhikarana 73 (100) · Śloka 100

ഭൂയോ വക്ഷ്യാമി മുഖ്യാനി വിസ്തരേണാഞ്ജനാനി ച | കല്പേ നാനാപ്രകാരാണി താന്യപീഹ പ്രയോജയേത് ||൧൦൦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 17

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ദൃഷ്ടിഗതരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ സപ്തദശോऽധ്യായഃ ||൧൭||