17. dr̥ṣṭigatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతో దృష్టిగతరోగప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

త్రయః సాధ్యాస్త్రయోఽసాధ్యా యాప్యాః షట్ చ భవంతి హి |3|

Adhikarana 3 (3) · Śloka 3

తత్రైకస్య ప్రతీకారః కీర్తితో ధూమదర్శినః ||3||

Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 6

దృష్టౌ పిత్తవిదగ్ధాయాం విదగ్ధాయాం కఫేన చ | పిత్తశ్లేష్మహరం కుర్యాద్విధిం శస్త్రక్షతాదృతే ||4|| నస్యసేకాంజనాలేపపుటపాకైః సతర్పణైః | ఆద్యే తు త్రైఫలం పేయం సర్పిస్త్రైవృతముత్తరే ||5|| తైల్వకం చోభయోః పథ్యం కేవలం జీర్ణమేవ వా |6|

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 8

గైరికం సైంధవం కృష్ణా గోదంతస్య మషీ తథా ||6|| గోమాంసం మరిచం బీజం శిరీషస్య మనఃశిలా | వృంతం కపిత్థాన్మధునా స్వయంగుప్తాఫలాని చ ||7|| చత్వార ఏతే యోగాః స్యురుభయోరంజనే హితాః |8|

Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 10

కుబ్జకాశోకశాలామ్రప్రియంగునలినోత్పలైః ||8|| పుష్పైర్హరేణుకృష్ణాహ్వాపథ్యామలకసంయుతైః | సర్పిర్మధుయుతైశ్చూర్ణైర్వేణునాడ్యామవస్థితైః ||9|| అంజయేద్ ద్వావపి భిషక్ పిత్తశ్లేష్మవిభావితౌ |10|

Adhikarana 7 (10-11) · Śloka 12

ఆమ్రజంబూద్భవం పుష్పం తద్రసేన హరేణుకాం ||10|| పిష్ట్వా క్షౌద్రాజ్యసంయుక్తం ప్రయోజ్యమథవాఽంజనం | నలినోత్పలకింజల్కగైరికైర్గోశకృద్రసైః ||11|| గుడికాంజనమేతద్వా దినరాత్ర్యంధయోర్హితం |12|

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

రసాంజనరసక్షౌద్రతాలీశస్వర్ణగైరికం ||12|| గోశకృద్రససంయుక్తం పిత్తోపహతదృష్టయే |13|

Adhikarana 9 (13-14) · Śloka 14

శీతం సౌవీరకం వాఽపి పిష్ట్వాఽథ రసభావితం ||13|| కూర్మపిత్తేన మతిమాన్ భావయేద్రౌహితేన వా | చూర్ణాంజనమిదం నిత్యం ప్రయోజ్యం పిత్తశాంతయే ||14||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

కాశమరీపుష్పమధుకదార్వీరోధ్రరసాంజనైః | సక్షౌద్రమంజనం తద్వద్ధితమత్రామయే సదా ||15||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 16

స్రోతోజం సైంధవం కృష్ణాం రేణుకాం చాపి పేషయేత్ | అజామూత్రేణ తా వర్త్యః క్షణదాంధ్యాంజనే హితాః ||16||

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

కాలానుసారివాం కృష్ణాం నాగరం మధుకం తథా | తాలీశపత్రం క్షణదే గాంగేయం చ యకృద్రసే ||17|| కృతాస్తా వర్తయః పిష్టాశ్ఛాయాశుష్కాః సుఖావహాః |18|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

మనఃశిలాభయావ్యోషబలాకాలానుసారివాః ||18|| సఫేనా వర్తయః పిష్టాశ్ఛాగక్షీరసమన్వితాః |19|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

గోమూత్రపిత్తమదిరాయకృద్ధాత్రీరసే పచేత్ ||19|| క్షుద్రాంజనం రసేనాన్యద్యకృతస్త్రైఫలేఽపి వా | గోమూత్రాజ్యార్ణవమలపిప్పలీక్షౌద్రకట్ఫలైః ||20|| సైంధవోపహితం యుంజ్యాన్నిహితం వేణుగహ్వరే |21|

Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22

మేదో యకృద్ధృతం చాజం పిప్పల్యః సైంధవం మధు ||21|| రసమామలకాచ్చాపి పక్వం సమ్యఙ్నిధాపయేత్ | కోశే ఖదిరనిర్మాణే తద్వత్ క్షుద్రాంజనం హితం ||22||

Adhikarana 16 (23) · Śloka 23

హరేణుమగధాజాస్థిమజ్జైలాయకృదన్వితం | యకృద్రసేనాంజనం వా శ్లేష్మోపహతదృష్టయే ||23||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

విపాచ్య గోధాయకృదర్ధపాటితం సుపూరితం మాగధికాభిరగ్నినా | నిషేవితం తద్యకృదంజనేన నిహంతి నక్తాంధ్యమసంశయం ఖలు ||24||

Adhikarana 18 (25) · Śloka 25

తథా యకృచ్ఛాగభవం హుతాశనే విపాచ్య సమ్యఙ్మగధాసమన్వితం | ప్రయోజితం పూర్వవదాశ్వసంశయం జయేత్ క్షపాంధ్యం సకృదంజనాన్నృణాం ||25||

Adhikarana 19 (26) · Śloka 26

ప్లీహా యకృచ్చాప్యుపభక్షితే ఉభే ప్రకల్ప్య శూల్యే ఘృతతైలసంయుతే | తే సార్షపస్నేహసమాయుతేఽంజనం నక్తాంధ్యమాశ్వేవ హతః ప్రయోజితే ||26||

Adhikarana 20 (27) · Śloka 27

నదీజశింబీత్రికటూన్యథాంజనం మనఃశిలా ద్వే చ నిశే య(శ)కృద్గవాం | సచందనేయం గుటికాఽథవాఽంజనం ప్రశస్యతే వై దివసేష్వపశ్యతాం ||27||

Adhikarana 21 (28) · Śloka 28

భవంతి యాప్యాః ఖలు యే షడామయా హరేదసృక్తేషు సిరావిమోక్షణైః | విరేచయేచ్చాపి పురాణసర్పిషా విరేచనాంగోపహితేన సర్వదా ||28||

Adhikarana 22 (29) · Śloka 30

పయోవిమిశ్రం పవనోద్భవే హితం వదంతి పంచాంగులతైలమేవ తు | భవేద్ధృతం త్రైఫలమేవ శోధనం విశేషతః శోణితపిత్తరోగయోః ||29|| త్రివృద్విరేకః కఫజే ప్రశస్యతే త్రిదోషజే తైలముశంతి తత్కృతం |30|

Adhikarana 23 (30) · Śloka 31

పురాణసర్పిస్తిమిరేషు సర్వశో హితం భవేదాయసభాజనస్థితం ||30|| హితం చ విద్యాత్త్రిఫలాఘృతం సదా కృతం చ యన్మేషవిషాణనామభిః |31|

Adhikarana 24 (31) · Śloka 32

సదాఽవలిహ్యాత్త్రిఫలం సుచూర్ణితాం ఘృతప్రగాఢాం తిమిరేఽథ పిత్తజే ||31|| సమీరజే తైలయుతాం కఫాత్మకే మధుప్రగాఢాం విదధీత యుక్తితః |32|

Adhikarana 25 (32) · Śloka 32

గవాం శకృత్క్వాథవిపక్వముత్తమం హితం తు తైలం తిమిరేషు నావనం ||32||

Adhikarana 26 (33) · Śloka 33

హితం ఘృతం కేవల ఏవ పైత్తికే హ్యజావికం యన్మధురైర్విపాచితం |33|

Adhikarana 27 (33) · Śloka 33

తైలం స్థిరాదౌ మధురే చ యద్గణే తథాఽణుతైలం పవనాసృగుత్థయోః ||33||

Adhikarana 28 (34) · Śloka 34

సహాశ్వగంధాతిబలావరీశృతం హితం చ నస్యే త్రివృతం యదీరితం | జలోద్భవానూపజమాంససంస్కృతాద్ధృతం విధేయం పయసో యదుత్థితం ||34||

Adhikarana 29 (35) · Śloka 35

ససైంధవః క్రవ్యభుగేణమాంసయోర్హితః ససర్పిః సమధుః పుటాహ్వయః |35|

Adhikarana 30 (35) · Śloka 35

వసాఽథ గృధ్రోరగతామ్రచూడజా సదా ప్రశస్తా మధుకాన్వితాఽంజనే ||35||

Adhikarana 31 (36) · Śloka 36

ప్రత్యంజనం స్రోతసి యత్సముత్థితం క్రమాద్రసక్షీరఘృతేషు భావితం |36|

Adhikarana 32 (36-37) · Śloka 37

స్థితం దశాహత్రయమేతదంజనం కృష్ణోరగాస్యే కుశసంప్రవేష్టితే ||36|| తన్మాలతీకోరకసైంధవాయుతం సదాఽంజనం స్యాత్తిమిరేఽథ రాగిణి | సుభావితం వా పయసా దినత్రయం కాచాపహం శాస్త్రవిదః ప్రచక్షతే ||37||

Adhikarana 33 (38) · Śloka 38

హవిర్హితం క్షీరభవం తు పైత్తికే వదంతి నస్యే మధురౌషధైః కృతం | తత్తర్పణే చైవ హితం ప్రయోజితం సజాంగలస్తేషు చ యః పుటాహ్వయః ||38||

Adhikarana 34 (39) · Śloka 39

రసాంజనక్షౌద్రసితామనఃశిలాః క్షుద్రాంజనం తన్మధుకేన సంయుతం |39|

Adhikarana 35 (39) · Śloka 39

సమాంజనం వా కనకారోద్భవం సుచూర్ణితం శ్రేష్ఠముశంతి తద్విదః ||39||

Adhikarana 36 (40) · Śloka 40

భిల్లోటగంధోదకసేకసేచితం ప్రత్యంజనే చాత్ర హితం తు తుత్థకం |40|

Adhikarana 37 (40) · Śloka 40

సమేషశృంగాంజనభాగసమ్మితం జలోద్భవం కాచమలం వ్యపోహతి ||40||

Adhikarana 38 (41) · Śloka 41

పలాశరోహీతమధూకజా రసాః క్షౌద్రేణ యుక్తా మదిరాగ్రమిశ్రితాః |41|

Adhikarana 39 (41) · Śloka 41

ఉశీరలోధ్రత్రిఫలాప్రియంగుభిః పచేత్తు నస్యం కఫరోగశాంతయే ||41||

Adhikarana 40 (42) · Śloka 42

విడంగపాఠాకిణిహీంగుదీత్వచః ప్రయోజయేద్ధూమముశీరసంయుతాః |42|

Adhikarana 41 (42) · Śloka 42

వనస్పతిక్వాథవిపాచితం ఘృతం హితం హరిద్రానలదే చ తర్పణం ||42||

Adhikarana 42 (43) · Śloka 43

సమాగధో మాక్షికసైంధవాఢ్యః సజాంగలః స్యాత్ పుటపాక ఏవ చ |43|

Adhikarana 43 (43) · Śloka 43

మనఃశిలాత్ర్యూషణశంఖమాక్షికైః ససింధుకాసీసరసాంజనైః క్రియాః ||43||

Adhikarana 44 (44) · Śloka 44

హితే చ కాసీసరసాంజనే తథా వదంతి పథ్యే గుడనాగరైర్యుతే |44|

Adhikarana 45 (44-45) · Śloka 45

యదంజనం వా బహుశో నిషేచితం సమూత్రవర్గే త్రిఫలోదకే శృతే ||44|| నిశాచరాస్థిస్థితమేతదంజనం క్షిపేచ్చ మాసం సలిలేఽస్థిరే పునః | మేషస్య పుష్పైర్మధుకేన సంయుతం తదంజనం సర్వకృతే ప్రయోజయేత్ ||45||

Adhikarana 46 (46) · Śloka 46

క్రియాశ్చ సర్వాః, క్షతజోద్భవే హితః క్రమః పరిమ్లాయిని చాపి పిత్తహృత్ |46|

Adhikarana 47 (46) · Śloka 46

క్రమో హితః స్యందహరః ప్రయోజితః సమీక్ష్య దోషేషు యథాస్వమేవ చ ||46||

Adhikarana 48 (47) · Śloka 47

దోషోదయే నైవ చ విప్లతింగతే ద్రవ్యాణి నస్యాదిషు యోజయేద్బుధః |47|

Adhikarana 49 (47) · Śloka 47

పునశ్చ కల్పేఽంజనవిస్తరః శుభః ప్రవక్ష్యతేఽన్యస్తమపీహ యోజయేత్ ||47||

Adhikarana 50 (48) · Śloka 48

ఘృతం పురాణం త్రిఫలాం శతావరీం పటోలముద్గామలకం యవానపి | నిషేవమాణస్య నరస్య యత్నతో భయం సుఘోరాత్తిమిరాన్న విద్యతే ||48||

Adhikarana 51 (49) · Śloka 49

శతావరీపాయస ఏవ కేవలస్తథా కృతో వాఽఽమలకేషు పాయసః | ప్రభూతసర్పిస్త్రిఫలోదకోత్తరో యవౌదనో వా తిమిరం వ్యపోహతి ||49||

Adhikarana 52 (50-51) · Śloka 51

జీవంతిశాకం సునిషణ్ణకం చ సతండులీయం వరవాస్తుకం చ | చిల్లీ తథా మూలకపోతికా చ దృష్టేర్హితం శాకునజాంగలం చ ||50|| పటోలకర్కోటకకారవేల్లవార్తాకుతర్కారికరీరజాని | శాకాని శిగ్ర్వార్తగలాని చైవ హితానీ దృష్టేర్ఘృతసాధితాని ||51||

Adhikarana 53 (52) · Śloka 52

వివర్జయేత్సిరామోక్షం తిమిరే రాగమాగతే | యంత్రేణోత్పీడితో దోషో నిహన్యాదాశు దర్శనం ||52||

Adhikarana 54 (53) · Śloka 53

అరాగి తిమిరం సాధ్యమాద్యం పటలమాశ్రితం | కృచ్ఛ్రం ద్వితీయే రాగి స్యాత్తృతీయే యాప్యముచ్యతే ||53||

Adhikarana 55 (54) · Śloka 54

రాగప్రాప్తేష్వపి హితాస్తిమిరేషు తథా క్రియాః | యాపనార్థం యథోద్దిష్టాః సేవ్యాశ్చాపి జలౌకసః ||54||

Adhikarana 56 (55-56) · Śloka 56

శ్లైష్మికే లింగనాశే తు కర్మ వక్ష్యామి సిద్ధయే | న చేదర్ధేందుఘర్మాంబుబిందుముక్తాకృతిః స్థిరః ||55|| విషమో వా తనుర్మధ్యే రాజిమాన్ వా బహుప్రభః | దృష్టిస్థో లక్ష్యతే దోషః సరుజో వా సలోహితః ||56||

Adhikarana 57 (57-60) · Śloka 61

స్నిగ్ధస్విన్నస్య తస్యాథ కాలే నాత్యుష్ణశీతలే | యంత్రితస్యోపవిష్టస్య స్వాం నాసాం పశ్యతః సమం ||57|| మతిమాన్ శుక్లభాగౌ ద్వౌ కృష్ణాన్ముక్త్వా హ్యపాంగతః | ఉన్మీల్య నయనే సమ్యక్ సిరాజాలవివర్జితే ||58|| నాధో నోర్ధ్వం న పార్శ్వాభ్యాం ఛిద్రే దైవకృతే తతః | శలాకయా ప్రయత్నేన విశ్వస్తం యవవక్రయా ||59|| మధ్యప్రదేశిన్యంగుష్ఠస్థిరహస్తగృహీతయా | దక్షిణేన భిషక్ సవ్యం విధ్యేత్ సవ్యేన చేతరత్ ||60|| వారిబింద్వాగమః సమ్యగ్ భవేచ్ఛబ్దస్తథా వ్యధే |61|

Adhikarana 58 (61-63) · Śloka 64

సంసిచ్య విద్ధమాత్రం తు యోషిత్స్తన్యేన కోవిదః ||61|| స్థిరే దోషే చలే వాఽపి స్వేదయేదక్షి బాహ్యతః | సమ్యక్ శలాకాం సంస్థాప్య భంగైరనిలనాశనైః ||62|| శలాకాగ్రేణ తు తతో నిర్లిఖేద్దృష్టిమండలం | విధ్యతో యోఽన్యపార్శ్వేఽక్ష్ణస్తం రుద్ధ్వా నాసికాపుటం ||63|| ఉచ్ఛింఘనేన హర్తవ్యో దృష్టిమండలగః కఫః |64|

Adhikarana 59 (64-68) · Śloka 68

నిరభ్ర ఇవ ఘర్మాంశుర్యదా దృష్టిః ప్రకాశతే ||64|| తదాఽసౌ లిఖితా సమ్యగ్ జ్ఞేయా యా చాపి నిర్వ్యథా | (ఏవం త్వశక్యే నిర్హర్తుం దోషే ప్రత్యాగతేఽపి వా ||65|| స్నేహాద్యైరుపపన్నస్య వ్యధో భూయో విధీయతే) | తతో దృష్టేషు రూపేషు శలాకామాహరేచ్ఛనైః ||66|| ఘృతేనాభ్యజ్య నయనం వస్త్రపట్టేన వేష్టయేత్ | తతో గృహే నిరాబాధే శయీతోత్తాన ఏవ చ ||67|| ఉద్గారకాసక్షవథుష్ఠీవనోత్కంపనాని చ | తత్కాలం నాచరేదూర్ధ్వం యంత్రణా స్నేహపీతవత్ ||68||

Adhikarana 60 (69) · Śloka 69

త్ర్యహాత్ త్ర్యహాచ్చ ధావేత కషాయైరనిలాపహైః | వాయోర్భయాత్ త్ర్యహాదూర్ధ్వం స్వేదయేదక్షి పూర్వవత్ ||69||

Adhikarana 61 (70) · Śloka 70

దశాహమేవం సంయమ్య హితం దృష్టిప్రసాదనం | పశ్చాత్కర్మ చ సేవేత లఘ్వన్నం చాపి మాత్రయా ||70||

Adhikarana 62 (71) · Śloka 71

సిరావ్యధవిధౌ పూర్వం నరా యే చ వివార్జితాః | న తేషాం నీలికాం విధ్యేదన్యత్రాభిహితాద్భిషక్ ||71||

Adhikarana 63 (72) · Śloka 72

పూర్యతే శోణితేనాక్షి సిరావేధాద్విసర్పతా | తత్ర స్త్రీస్తన్యయష్ట్యాహ్వపక్వం సేకే హితం ఘృతం ||72||

Adhikarana 64 (73-79) · Śloka 79

అపాంగాసన్నవిద్ధే తు శోఫశూలాశ్రురక్తతాః | తత్రోపనాహం భ్రూమధ్యే కుర్యాచ్చోష్ణాజ్యసేచనం ||73|| వ్యధేనాసన్నకృష్ణేన రాగః కృష్ణం చ పీడ్యతే | తత్రాధఃశోధనం సేకః సర్పిషా రక్తమోక్షణం ||74|| అథాప్యుపరి విద్ధే తు కష్టా రుక్ సంప్రవర్తతే | తత్ర కోష్ణేన హవిషా పరిషేకః ప్రశస్యతే ||75|| శూలాశ్రురాగాస్త్వత్యర్థమధోవేధేన పిచ్ఛిలః | శలాకామను చాస్రావస్తత్ర పూర్వచికిత్సితం ||76|| రాగాశ్రువేదనాస్తంభహర్షాశ్చాతివిఘట్టితే | స్నేహస్వేదౌ హితౌ తత్ర హితం చాప్యనువాసనం ||77|| దోషస్త్వధోఽపకృష్టోఽపి తరుణః పునరూర్ధ్వగః | కుర్యాచ్ఛుక్లారుణం నేత్రం తీవ్రరుఙ్నష్టదర్శనం ||78|| మధురైస్తత్ర సిద్ధేన ఘృతేనాక్ష్ణః ప్రసేచనం | శిరోబస్తిం చ తేనైవ దద్యాన్మాంసైశ్చ భోజనం ||79||

Adhikarana 65 (80) · Śloka 80

దోషస్తు సంజాతబలో ఘనః సంపూర్ణమండలః | ప్రాప్య నశ్యేచ్ఛలాకాగ్రం తన్వభ్రమివ మారుతం ||80||

Adhikarana 66 (81) · Śloka 81

మూర్ధాభిఘాతవ్యాయామవ్యవాయవమిమూర్చ్ఛనైః | దోషః ప్రత్యేతి కోపాచ్చ విద్ధోఽతితరుణశ్చ యః ||81||

Adhikarana 67 (82) · Śloka 83

శలాకా కర్కశా శూలం, ఖరా దోషపరిప్లుతిం | వ్రణం విశాలం స్థూలాగ్రా, తీక్ష్ణా హింస్యాదనేకధా ||82|| జలాస్రావం తు విషమా, క్రియాసంగమథాస్థిరా | కరోతి ... |83|

Adhikarana 68 (83-84) · Śloka 85

... వర్జితా దోషైస్తస్మాదేభిర్హితా భవేత్ ||83|| అష్టాంగులాయతా మధ్యే సూత్రేణ పరివేష్టితా | అంగుష్ఠపర్వసమితా వక్త్రయోర్ముకులాకృతిః ||84|| తామ్రాయసీ శాతకుంభీ శలాకా స్యాదనిందితా |85|

Adhikarana 69 (85-86) · Śloka 86

రాగః శోఫోఽర్బుదం చోషో బుద్బుదం శూకరాక్షితా ||85|| అధిమంథాదయశ్చాన్యే రోగాః స్యుర్వ్యధదోషజాః | అహితాచారతో వాఽపి యథాస్వం తానుపాచరేత్ ||86||

Adhikarana 70 (87-94) · Śloka 94

రుజాయామక్షిరాగే వా యోగాన్ భూయో నిబోధ మే | గైరికం సారివా దూర్వా యవపిష్టం ఘృతం పయః ||87|| సుఖాలేపః ప్రయోజ్యోఽయం వేదనారాగశాంతయే | మృదుభృష్టైస్తిలైర్వాఽపి సిద్ధార్థకసమాయుతైః ||88|| మాతులుంగరసోపేతైః సుఖాలేపస్తదర్థకృత్ | పయస్యాసారివాపత్రమంజిష్ఠామధుకైరపి ||89|| అజాక్షీరాన్వితైర్లేపః సుఖోష్ణః పథ్య ఉచ్యతే | దారుపద్మకశుంఠీభిరేవమేవ కృతోఽపి వా ||90|| ద్రాక్షామధుకకుష్ఠైర్వా తద్వత్ సైంధవసంయుతైః | రోధ్రసైంధవమృద్వీకామధుకైర్వాఽప్యజాపయః ||91|| శృతం సేకే ప్రయోక్తవ్యం రుజారాగనివారణం | మధుకోత్పలకుష్ఠైర్వా ద్రాక్షాలాక్షాసితాయుతైః | ససైంధవైః శృతం క్షీరం రుజారాగనిబర్హణం ||92|| శతావరీపృథక్పర్ణీముస్తామలకపద్మకైః | సాజక్షీరైః శృతం సర్పిర్దాహశూలనిబర్హణం ||93|| వాతఘ్నసిద్ధే పయసి సిద్ధం సర్పిశ్చతుర్గుణే | కాకోల్యాదిప్రతీవాపం తద్యుంజ్యాత్ సర్వకర్మసు ||94||

Adhikarana 71 (95) · Śloka 95

శామ్యత్యేవం న చేచ్ఛూలం స్నిగ్ధస్విన్నస్య మోక్షయేత్ | తతః సిరాం దహేద్వాఽపి మతిమాన్ కీర్తితం యథా ||95||

Adhikarana 72 (96-99) · Śloka 99

దృష్టేరతః ప్రసాదార్థమంజనే శృణు మే శుభే | మేషశృంగస్య పుష్పాణి శిరీషధవయోరపి ||96|| సుమనాయాశ్చ పుష్పాణి ముక్తా వైదూర్యమేవ చ | అజాక్షీరేణ సంపిష్య తామ్రే సప్తాహమావపేత్ ||97|| ప్రవిధాయ చ తద్వర్తీర్యోజయేచ్చాంజనే భిషక్ | స్రోతోజం విద్రుమం ఫేనం సాగరస్య మనఃశిలాం ||98|| మరిచాని చ తద్వర్తీః కారయేచ్చాపి పూర్వవత్ | దృష్టిస్థైర్యార్థమేతత్తు విదధ్యాదంజనే హితం ||99||

Adhikarana 73 (100) · Śloka 100

భూయో వక్ష్యామి ముఖ్యాని విస్తరేణాంజనాని చ | కల్పే నానాప్రకారాణి తాన్యపీహ ప్రయోజయేత్ ||100||

Adhikarana puShpikA · Śloka 17

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే శాలాక్యతంత్రే దృష్టిగతరోగవిజ్ఞానీయో నామ సప్తదశోఽధ్యాయః ||17||