18. kriyākalpādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతః క్రియాకల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞస్తపోదృష్టిరుదారధీః | వైశ్వామిత్రం శశాసాథ శిష్యం కాశిపతిర్మునిః ||3||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

తర్పణం పుటపాకశ్చ సేక ఆశ్చ్యోతనాంజనే | తత్ర తత్రోపదిష్టాని తేషాం వ్యాసం నిబోధ మే ||4||

Adhikarana 4 (5-11) · Śloka 11

సంశుద్ధదేహశిరసో జీర్ణాన్నస్య శుభే దినే | పూర్వాహ్ణే వాఽపరాహ్ణే వా కార్యమక్ష్ణోస్తు తర్పణం ||5|| వాతాతపరజోహీనే వేశ్మన్యుత్తానశాయినః | ఆధారౌ మాషచూర్ణేన క్లిన్నేన పరిమండలౌ ||6|| సమౌ దృఢావసంబాధౌ కర్తవ్యౌ నేత్రకోశయోః | పూరయేద్ఘృతమండస్య విలీనస్య సుఖోదకే ||7|| ఆపక్ష్మాగ్రాత్తతః స్థాప్యం పంచ తద్వాక్శతాని తు | స్వస్థే, కఫే షట్, పిత్తేఽష్టౌ, దశ వాతే తదుత్తమం ||8|| రోగస్థానవిశేషేణ కేచిత్ కాలం ప్రచక్షతే | యథాక్రమోపదిష్టేషు త్రీణ్యేకం పంచ సప్త చ ||9|| దశ దృష్ట్యామథాష్టౌ చ వాక్శతాని విభావయేత్ | తతశ్చాపాంగతః స్నేహం స్రావయిత్వాఽక్షి శోధయేత్ ||10|| స్విన్నేన యవపిష్టేన, స్నేహవీర్యేరితం తతః | యథాస్వం ధూమపానేన కఫమస్య విశోధయేత్ ||11||

Adhikarana 5 (12) · Śloka 12

ఏకాహం వా త్ర్యహం వాఽపి పంచాహం చేష్యతే పరం |12|

Adhikarana 6 (12-13) · Śloka 13

తర్పణే తృప్తిలింగాని నేత్రస్యేమాని లక్షయేత్ ||12|| సుఖస్వప్నావబోధత్వం వైశద్యం వర్ణపాటవం | నిర్వృతిర్వ్యాధివిధ్వంసః క్రియాలాఘవమేవ చ ||13||

Adhikarana 7 (14) · Śloka 14

గుర్వావిలమతిస్నిగ్ధమశ్రుకండూపదేహవత్ | జ్ఞేయం దోషసముత్క్లిష్టం నేత్రమత్యర్థతర్పితం ||14||

Adhikarana 8 (15) · Śloka 15

రూక్షమావిలమస్రాఢ్యమసహం రూపదర్శనే | వ్యాధివృద్ధిశ్చ తజ్జ్ఞేయం హీనతర్పితమక్షి చ ||15||

Adhikarana 9 (16) · Śloka 16

అనయోర్దోషబాహుల్యాత్ ప్రయతేత చికిత్సితే | ధూమనస్యాంజనైః సేకై రూక్షైః స్నిగ్ధైశ్చ యోగవిత్ ||16||

Adhikarana 10 (17) · Śloka 18

తామ్యత్యతివిశుష్కం యద్రూక్షం యచ్చాతిదారుణం | శీర్ణపక్ష్మావిలం జిహ్మం రోగక్లిష్టం చ యద్భృశం ||17|| తదక్షి తర్పణాదేవ లభేతోర్జామసంశయం |18|

Adhikarana 11 (18) · Śloka 19

దుర్దినాత్యుష్ణశీతేషు చింతాయాసభ్రమేషు చ ||18|| అశాంతోపద్రవే చాక్ష్ణి తర్పణం న ప్రశస్యతే |19|

Adhikarana 12 (19) · Śloka 20

పుటపాకస్తథైతేషు, నస్యం యేషు చ గర్హితం ||19|| తర్పణార్హా న యే ప్రోక్తాః స్నేహపానాక్షమాశ్చ యే |20|

Adhikarana 13 (20-21) · Śloka 21

తతః ప్రశాంతదోషేషు పుటపాకక్షమేషు చ ||20|| పుటపాకః ప్రయోక్తవ్యో నేత్రేషు భిషజా భవేత్ | స్నేహనో లేఖనీయశ్చ రోపణీయశ్చ స త్రిధా ||21||

Adhikarana 14 (22) · Śloka 22

హితః స్నిగ్ధోఽతిరూక్షస్య స్నిగ్ధస్యాపి చ లేఖనః | దృష్టేర్బలార్థమపరః పిత్తాసృగ్వ్రణవాతనుత్ ||22||

Adhikarana 15 (23) · Śloka 23

స్నేహమాంసవసామజ్జమేదఃస్వాద్వౌషధైః కృతః | స్నేహనః పుటపాకస్తు ధార్యో ద్వే వాక్శతే తు సః ||23||

Adhikarana 16 (24-25) · Śloka 25

జాంగలానాం యకృన్మాంసైర్లేఖనద్రవ్యసంభృతైః | కృష్ణలోహరజస్తామ్రశంఖవిద్రుమసింధుజైః ||24|| సముద్రఫేనకాసీసస్రోతోజదధిమస్తుభిః | లేఖనో వాక్శతం తస్య పరం ధారణముచ్యతే ||25||

Adhikarana 17 (26) · Śloka 26

స్తన్యజాంగలమధ్వాజ్యతిక్తద్రవ్యవిపాచితః | లేఖనాత్త్రిగుణం ధార్యః పుటపాకస్తు రోపణః ||26||

Adhikarana 18 (27) · Śloka 27

వితరేత్తర్పణోక్తం తు ధూమం హిత్వా తు రోపణం | స్నేహస్వేదౌ ద్వయోః కార్యౌ, కార్యో నైవ చ రోపణే ||27||

Adhikarana 19 (28) · Śloka 28

ఏకాహం వా ద్వ్యహం వాఽపి త్ర్యహం వాఽప్యవచారణం |28|

Adhikarana 20 (28) · Śloka 28

యంత్రణా తు క్రియాకాలాద్ద్విగుణం కాలమిష్యతే ||28||

Adhikarana 21 (29) · Śloka 29

తేజాంస్యనిలమాకాశమాదర్శం భాస్వరాణి చ | నేక్షేత తర్పితే నేత్రే పుటపాకకృతే తథా ||29||

Adhikarana 22 (30) · Śloka 30

మిథ్యోపచారాదనయోర్యో వ్యాధిరుపజాయతే | అంజనాశ్చ్యోతనస్వేదైర్యథాస్వం తముపాచరేత్ ||30||

Adhikarana 23 (31) · Śloka 31

ప్రసన్నవర్ణం విశదం వాతాతపసహం లఘు | సుఖస్వప్నావబోధ్యక్షి పుటపాకగుణాన్వితం ||31||

Adhikarana 24 (32) · Śloka 32

అతియోగాద్రుజః శోఫః పిడకాస్తిమిరోద్గమః |32|

Adhikarana 25 (32) · Śloka 32

పాకోఽశ్రు హర్షణం చాపి హీనే దోషోద్గమస్తథా ||32||

Adhikarana 26 (33-38) · Śloka 38

అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి పుటపాకప్రసాధనం | ద్వౌ బిల్వమాత్రౌ శ్లక్ష్ణస్య పిండౌ మాంసస్య పేషితౌ ||33|| ద్రవ్యాణాం బిల్వమాత్రం తు ద్రవాణాం కుడవో మతః | తదైకధ్యం సమాలోడ్య పత్రైః సుపరివేష్టితం ||34|| (కాశ్మరీకుముదైరండపద్మినీకదలీభవైః ) | మృదావలిప్తమంగారైః ఖాదిరైరవకూలయేత్ ||35|| కతకాశ్మంతకైరండపాటలావృషబాదరైః | సక్షీరద్రుమకాష్ఠైర్వా గోమయైర్వాఽపి యుక్తితః ||36|| స్విన్నముద్ధృత్య నిష్పీడ్య రసమాదాయ తం నృణాం | తర్పణోక్తేన విధినా యథావదవచారయేత్ ||37|| కనీనకే నిషేచ్యః స్యాన్నిత్యముత్తానశాయినః | రక్తే పిత్తే చ తౌ శీతౌ కోష్ణౌ వాతకఫాపహౌ ||38||

Adhikarana 27 (39-40) · Śloka 40

అత్యుష్ణతీక్ష్ణౌ సతతం దాహపాకకరౌ స్మృతౌ | అప్లుతౌ శీతలౌ చాశ్రుస్తంభరుగ్ఘర్షకారకౌ ||39|| అతిమాత్రౌ కషాయత్వసంకోచస్ఫురణావహౌ | హీనప్రమాణౌ దోషాణాముత్క్లేశజననౌ భృశం ||40||

Adhikarana 28 (41) · Śloka 42

యుక్తౌ కృతౌ దాహశోఫరుగ్ధర్షస్రావనాశనౌ | కండూపదేహదూషీకారక్తరాజివినాశనౌ ||41|| తస్మాత్ పరిహరన్ దోషాన్ విదధ్యాత్తౌ సుఖావహౌ |42|

Adhikarana 29 (42) · Śloka 42

వ్యాపదశ్చ యథాదోషం నస్యధూమాంజనైర్జయేత్ ||42||

Adhikarana 30 (43) · Śloka 43

ఆద్యంతయోశ్చాప్యనయోః స్వేద ఉష్ణాంబుచైలికః | తథా హితోఽవసానే చ ధూమః శ్లేష్మసముచ్ఛ్రితౌ ||43||

Adhikarana 31 (44) · Śloka 44

యథాదోషోపయుక్తం తు నాతిప్రబలమోజసా | రోగమాశ్చ్యోతనం హంతి సేకస్తు బలవత్తరం ||44||

Adhikarana 32 (45) · Śloka 45

తౌ త్రిధైవోపయుజ్యేతే రోగేషు పుటపాకవత్ |45|

Adhikarana 33 (45) · Śloka 46

లేఖనే సప్త చాష్టౌ వా బిందవః స్నైహికే దశ ||45|| ఆశ్చ్యోతనే ప్రయోక్తవ్యా ద్వాదశైవ తు రోపణే |46|

Adhikarana 34 (46) · Śloka 46

సేకస్య ద్విగుణః కాలః పుటపాకాత్ పరో మతః ||46||

Adhikarana 35 (47) · Śloka 47

అథవా కార్యనిర్వృత్తేరుపయోగో యథాక్రమం |47|

Adhikarana 36 (47) · Śloka 47

పూర్వాపరాహ్ణే మధ్యాహ్నే రుజాకాలేషు చోభయోః ||47||

Adhikarana 37 (48) · Śloka 48

యోగాయోగాత్ స్నేహసేకే తర్పణోక్తాన్ ప్రచక్షతే |48|

Adhikarana 38 (47-50) · Śloka 51

రోగాంఛిరసి సంభూతాన్ హత్వాఽతిప్రబలాన్ గుణాన్ ||48|| కరోతి శిరసో బస్తిరుక్తా యే మూర్ధతైలికాః | శుద్ధదేహస్య సాయాహ్నే యథావ్యాధ్యశితస్య తు ||49|| ఋజ్వాసీనస్య బధ్నీయాద్వస్తికోశం తతో దృఢం | యథావ్యాధిశృతస్నేహపూర్ణం సంయమ్య ధారయేత్ ||50|| తర్పణోక్తం దశగుణం యథాదోషం విధానవిత్ |51|

Adhikarana 39 (51-52) · Śloka 52

వ్యక్తరూపేషు దోషేషు శుద్ధకాయస్య కేవలే ||51|| నేత్ర ఏవ స్థితే దోషే ప్రాప్తమంజనమాచరేత్ | లేఖనం రోపణం చాపి ప్రసాదనమథాపి వా ||52||

Adhikarana 40 (53) · Śloka 53

తత్ర పంచ రసాన్ వ్యస్తానాద్యైకరసవర్జితాన్ | పంచధా లేఖనం యుంజ్యాద్యథాదోషమతంద్రితః ||53||

Adhikarana 41 (54) · Śloka 54

నేత్రవర్త్మసిరాకోశస్రోతఃశృంగాటకాశ్రితం | ముఖనాసాక్షిభిర్దోషమోజసా స్రావయేత్తు తత్ ||54||

Adhikarana 42 (55) · Śloka 55

కషాయం తిక్తకం వాఽపి సస్నేహం రోపణం మతం | తత్స్నేహశైత్యాద్వర్ణ్యం స్యాద్దృష్టేశ్చ బలవర్ధనం ||55||

Adhikarana 43 (56) · Śloka 56

మధురం స్నేహసంపన్నమంజనం తు ప్రసాదనం | దృష్టిదోషప్రసాదార్థం స్నేహనార్థం చ తద్ధితం ||56||

Adhikarana 44 (57) · Śloka 57

యథాదోషం ప్రయోజ్యాని తాని రోగవిశారదైః | అంజనాని యథోక్తాని ప్రాహ్ణసాయాహ్నరాత్రిషు ||57||

Adhikarana 45 (58) · Śloka 58

గుటికారసచూర్ణాని త్రివిధాన్యంజనాని తు | యథాపూర్వం బలం తేషాం శ్రేష్ఠమాహుర్మనీషిణః ||58||

Adhikarana 46 (59) · Śloka 59

హరేణుమాత్రా వర్తిః స్యాల్లేఖనస్య ప్రమాణతః | ప్రసాదనస్య చాధ్యర్ధా ద్విగుణా రోపణస్య చ ||59||

Adhikarana 47 (60) · Śloka 60

రసాంజనస్య మాత్రా తు యథావర్తిమితా మతా |60|

Adhikarana 48 (60) · Śloka 60

ద్విత్రిచతుఃశలాకాశ్చ చూర్ణస్యాప్యనుపూర్వశః ||60||

Adhikarana 49 (61) · Śloka 62

తేషాం తుల్యగుణాన్యేవ విదధ్యాద్భాజనాన్యపి | సౌవర్ణం రాజతం శారంగం తామ్రం వైదూర్యకాంస్యజం ||61|| ఆయసాని చ యోజ్యాని శలాకాశ్చ యథాక్రమం |62|

Adhikarana 50 (62) · Śloka 63

వక్త్రయోర్ముకులాకారా కలాయపరిమండలా ||62|| అష్టాంగులా తనుర్మధ్యే సుకృతా సాధునిగ్రహా |63|

Adhikarana 51 (63) · Śloka 63

ఔదుంబర్యశ్మజా వాఽపి శారీరీ వా హితా భవేత్ ||63||

Adhikarana 52 (64-65) · Śloka 65

వామేనాక్షి వినిర్భుజ్య హస్తేన సుసమాహితః | శలాకయా దక్షిణేన క్షిపేత్ కానీనమంజనం ||64|| ఆపాంగ్యం వా యథాయోగం కుర్యాచ్చాపి గతాగతం | వర్త్మోపలేపి వా యత్తదంగుల్యైవ ప్రయోజయేత్ ||65||

Adhikarana 53 (66) · Śloka 66

అక్షి నాత్యంతయోరంజ్యాద్బాధమానోఽపి వా భిషక్ |66|

Adhikarana 54 (66) · Śloka 67

న చానిర్వాంతదోషేఽక్ష్ణి ధావనం సంప్రయోజయేత్ ||66|| దోషః ప్రతినివృత్తః సన్ హన్యాద్ దృష్టేర్బలం తథా |67|

Adhikarana 55 (67) · Śloka 68

గతదోషమపేతాశ్రు పశ్యేద్యత్ సమ్యగంభసా ||67|| ప్రక్షాల్యాక్షి యథాదోషం కార్యం ప్రత్యంజనం తతః |68|

Adhikarana 56 (68-69) · Śloka 69

శ్రమోదావర్తరుదితమద్యక్రోధభయజ్వరైః ||68|| వేగాఘాతశిరోదోషైశ్చార్తానాం నేష్యతేఽంజనం | రాగరుక్తిమిరాస్రావశూలసంరంభసంభవాత్ ||69||

Adhikarana 57 (70-73) · Śloka 73

నిద్రాక్షయే క్రియాశక్తిం, ప్రవాతే దృగ్బలక్షయం | రజోధూమహతే రాగస్రావాధీమంథసంభవం ||70|| సంరంభశూలౌ నస్యాంతే, శిరోరుజి శిరోరుజం | శిరఃస్నాతేఽతిశీతే చ రవావనుదితేఽపి చ ||71|| దోషస్థైర్యాదపార్థం స్యాద్దోషోత్క్లేశం కరోతి చ | అజీర్ణేఽప్యేవమేవ స్యాత్ స్రోతోమార్గావరోధనాత్ ||72|| దోషవేగోదయే దత్తం కుర్యాత్తాంస్తానుపద్రవాన్ | తస్మాత్ పరిహరన్ దోషానంజనం సాధు యోజయేత్ ||73||

Adhikarana 58 (74) · Śloka 74

లేఖనస్య విశేషేణ కాల ఏష ప్రకీర్తితః |74|

Adhikarana 59 (74) · Śloka 75

వ్యాపదశ్చ జయేదేతాః సేకాశ్చ్యోతనలేపనైః ||74|| యథాస్వం ధూమకవలైర్నస్యైశ్చాపి సముత్థితాః |75|

Adhikarana 60 (75) · Śloka 76

విశదం లఘ్వనాస్రావి క్రియాపటు సునిర్మలం ||75|| సంశాంతోపద్రవం నేత్రం విరిక్తం సమ్యగాదిశేత్ |76|

Adhikarana 61 (76) · Śloka 77

జిహ్మం దారుణదుర్వర్ణం స్రస్తం రూక్షమతీవ చ ||76|| నేత్రం విరేకాతియోగే స్యందతే చాతిమాత్రశః |77|

Adhikarana 62 (77) · Śloka 77

తత్ర సంతర్పణం కార్యం విధానం చానిలాపహం ||77||

Adhikarana 63 (78) · Śloka 78

అక్షి మందవిరిక్తం స్యాదుదగ్రతరదోషవత్ |78|

Adhikarana 64 (78) · Śloka 78

ధూమనస్యాంజనైస్తత్ర హితం దోషావసేచనం ||78||

Adhikarana 65 (79) · Śloka 79

స్నేహవర్ణబలోపేతం ప్రసన్నం దోషవర్జితం | జ్ఞేయం ప్రసాదనే సమ్యగుపయుక్తేఽక్షి నిర్వృతం ||79||

Adhikarana 66 (80) · Śloka 80

కింజిద్ధీనవికారం స్యాత్తర్పణాద్ధి కృతాదతి |80|

Adhikarana 67 (80) · Śloka 80

తత్ర దోషహరం రూక్షం భేషజం శస్యతే మృదు ||80||

Adhikarana 68 (81) · Śloka 81

సాధారణమపి జ్ఞేయమేవం రోపణలక్షణం | ప్రసాదనవదాచష్టే తస్మిన్ యుక్తేఽతిభేషజం ||81||

Adhikarana 69 (82) · Śloka 82

స్నేహనం రోపణం వాఽపి హీనయుక్తమపార్థకం |82|

Adhikarana 70 (82) · Śloka 82

కర్తవ్యం మాత్రయా తస్మాదంజనం సిద్ధిమిచ్ఛతా ||82||

Adhikarana 71 (83) · Śloka 83

పుటపాకక్రియద్యాసు క్రియాస్వేషై(కై)వ కల్పనా | సహస్రశశ్చాంజనేషు బీజేనోక్తేన పూజితాః ||83||

Adhikarana 72 (84) · Śloka 84

దృష్టేర్బలవివృద్ధ్యర్థం యాప్యరోగక్షయాయ చ | రాజార్హాన్యంజనాగ్ర్యాణి నిబోధేమాన్యతః పరం ||84||

Adhikarana 73 (85-93) · Śloka 93

అష్టౌ భాగానంజనస్య నీలోత్పలసమత్విషః | ఔదుంబరం శాతకుంభం రాజతం చ సమాసతః ||85|| ఏకాదశైతాన్ భాగాంస్తు యోజయేత్ కుశలో భిషక్ | మూషాక్షిప్తం తదాధ్మాతమావృతం జాతవేదసి ||86|| ఖదిరాశ్మంతకాంగారైర్గోశకృద్భిరథాపి వా | గవాం శకృద్రసే మూత్రే దధ్ని సర్పిషి మాక్షికే ||87|| తైలమద్యవసామజ్జసర్వగంధోదకేషు చ | ద్రాక్షారసేక్షుత్రిఫలారసేషు సుహిమేషు చ ||88|| సారివాదికషాయే చ కషాయే చోత్పలాదికే | నిషేచయేత్ పృథక్ చైనం ధ్మాతం ధ్మాతం పునః పునః ||89|| తతోఽంతరీక్షే సప్తాహం ప్లోతబద్ధం స్థితం జలే | విశోష్య చూర్ణయేన్ముక్తాం స్ఫటికం విద్రుమం తథా ||90|| కాలానుసారివాం చాపి శుచిరావాప్య యోగతః | ఏతచ్చూర్ణాంజనం శ్రేష్ఠం నిహితం భాజనే శుభే ||91|| దంతస్ఫటికవైదూర్యశంఖశైలాసనోద్భవే | శాతకుంభేఽథ శారంగే వా రాజతే వా సుసంస్కృతే | సహస్రపాకవత్ పూజాం కృత్వా రాజ్ఞః ప్రయోజయేత్ ||92|| తేనాంజితాక్షో నృపతిర్భవేత్ సర్వజనప్రియః | అధృష్యః సర్వభూతానాం దృష్టిరోగవివర్జితః ||93||

Adhikarana 74 (94-97) · Śloka 97

కుష్ఠం చందనమేలాశ్చ పత్రం మధుకమంజనం | మేషశృంగస్య పుష్పాణి వక్రం రత్నాని సప్త చ ||94|| ఉత్పలస్య బృహత్యోశ్చ పద్మస్యాపి చ కేశరం | నాగపుష్పముశీరాణి పిప్పలీ తుత్థముత్తమం ||95|| కుక్కుటాండకపాలాని దార్వీం పథ్యాం సరోచనాం | మరిచాన్యక్షమజ్జానం తుల్యాం చ గృహగోపికాం ||96|| కృత్వా సూక్ష్మం తతశ్చూర్ణం న్యసేదభ్యర్చ్య పూర్వవత్ | ఏతద్భద్రోదయం నామ సదైవార్హతి భూమిపః ||97||

Adhikarana 75 (98-99) · Śloka 99

వక్రం సమరిచం చైవ మాంసీం శైలేయమేవ చ | తుల్యాంశాని సమానైస్తైః సమగ్రైశ్చ మనఃశిలా ||98|| పత్రస్య భాగాశ్చత్వారో ద్విగుణం సర్వతోఽంజనం | తావచ్చ యష్టీమధుకం పూర్వవచ్చైతదంజనం ||99||

Adhikarana 76 (100-102) · Śloka 102

మనఃశిలాం దేవకాష్ఠం రజన్యౌ త్రిఫలోషణం | లాక్షాలశునమంజిష్ఠాసైంధవైలాః సమాక్షికాః ||100|| రోధ్రం సావరకం చూర్ణమాయసం తామ్రమేవ చ | కాలానుసారివాం చైవ కుక్కుటాండదలాని చ ||101|| తుల్యాని పయసా పిష్ట్వా గుటికాం కారయేద్బుధః | కండూతిమిరశుక్లార్మరక్తరాజ్యుపశాంతయే ||102||

Adhikarana 77 (103-104) · Śloka 104

కాంస్యాపమార్జనమసీ మధుకం సైంధవం తథా | ఏరండమూలం చ సమం బృహత్యంశద్వయాన్వితం ||103|| ఆజేన పయసా పిష్ట్వా తామ్రపాత్రం ప్రలేపయేత్ | సప్తకృత్వస్తు తా వర్త్యశ్ఛాయాశుష్కా రుజాపహాః ||104||

Adhikarana 78 (105) · Śloka 105

పథ్యాతుత్థకయష్ట్యాహ్వైస్తుల్యైర్మరిచషోడశా | పథ్యా సర్వవికారేషు వర్తిః శీతాంబుపేషితా ||105||

Adhikarana 79 (106) · Śloka 106

రసక్రియావిధానేన యథోక్తవిధికోవిదః | పిండాంజనాని కుర్వీత యథాయోగమతంద్రితః ||106||

Adhikarana puShpikA · Śloka 18

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే శాలాక్యతంత్రే క్రియాకల్పో నామాష్టాదశోఽధ్యాయః ||18||