Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō hikkāpratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो हिक्काप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
50. hikkāpratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
vidāhiguruviṣṭambhirūkṣābhiṣyandibhōjanaiḥ | śītapānāsanasthānarajōdhūmānilānalaiḥ ||3|| vyāyāmakarmabhārādhvavēgāghātāpatarpaṇaiḥ | āmādōṣābhighātastrīkṣayadōṣaprapīḍanaiḥ ||4|| viṣamāśanādhyanaśanaistathā samaśanairapi | hikkā śvāsaśca kāsaśca nr̥ṇāṁ samupajāyatē ||5||
View original
विदाहिगुरुविष्टम्भिरूक्षाभिष्यन्दिभोजनैः | शीतपानासनस्थानरजोधूमानिलानलैः ||३|| व्यायामकर्मभाराध्ववेगाघातापतर्पणैः | आमादोषाभिघातस्त्रीक्षयदोषप्रपीडनैः ||४|| विषमाशनाध्यनशनैस्तथा समशनैरपि | हिक्का श्वासश्च कासश्च नृणां समुपजायते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
muhurmuhurvāyarudēti sasvanō yakr̥tplihāntrāṇi mukhādivākṣipan | sa ghōṣavānāśu hinastyasūn yatastatastu hikkēti bhiṣagbhirucyatē ||6||
View original
मुहुर्मुहुर्वायरुदेति सस्वनो यकृत्प्लिहान्त्राणि मुखादिवाक्षिपन् | स घोषवानाशु हिनस्त्यसून् यतस्ततस्तु हिक्केति भिषग्भिरुच्यते ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
annajāṁ yamalāṁ kṣudrāṁ gambhīrāṁ mahatīṁ tathā | vāyuḥ kaphēnānugataḥ pañca hikkāḥ karōti hi ||7||
View original
अन्नजां यमलां क्षुद्रां गम्भीरां महतीं तथा | वायुः कफेनानुगतः पञ्च हिक्काः करोति हि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
mukhaṁ kaṣāyamaratirgauravaṁ kaṇṭhavakṣasōḥ | pūrvarūpāṇi hikkānāmāṭōpō jaṭharasya ca ||8||
View original
मुखं कषायमरतिर्गौरवं कण्ठवक्षसोः | पूर्वरूपाणि हिक्कानामाटोपो जठरस्य च ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
tvaramāṇasya cāhāraṁ bhuñjānasyāthavā ghanam | vāyurannairavastīrṇaḥ kaṭukairarditō bhr̥śam ||9|| hikkayatyūrdhvagō bhūtvā tāṁ vidyādannajāṁ bhiṣak |10|
View original
त्वरमाणस्य चाहारं भुञ्जानस्याथवा घनम् | वायुरन्नैरवस्तीर्णः कटुकैरर्दितो भृशम् ||९|| हिक्कयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तां विद्यादन्नजां भिषक् |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 11
cirēṇa yamalairvēgairyā hikkā sampravartatē ||10|| kampayantī śirōgrīvaṁ yamalāṁ tāṁ vinirdiśēt |11|
View original
चिरेण यमलैर्वेगैर्या हिक्का सम्प्रवर्तते ||१०|| कम्पयन्ती शिरोग्रीवं यमलां तां विनिर्दिशेत् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 12
vikr̥ṣṭakālairyā vēgairmandaiḥ samabhivartatē ||11|| kṣudrikā nāma sā hikkā jatrumūlāt pradhāvitā |12|
View original
विकृष्टकालैर्या वेगैर्मन्दैः समभिवर्तते ||११|| क्षुद्रिका नाम सा हिक्का जत्रुमूलात् प्रधाविता |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 13
nābhipravr̥ttā yā hikkā ghōrā gambhīranādinī ||12|| śuṣkauṣṭhakaṇṭhajihvāsyaśvāsapārśvarujākarī | anēkōpadravayutā gambhīrā nāma sā smr̥tā ||13||
View original
नाभिप्रवृत्ता या हिक्का घोरा गम्भीरनादिनी ||१२|| शुष्कौष्ठकण्ठजिह्वास्यश्वासपार्श्वरुजाकरी | अनेकोपद्रवयुता गम्भीरा नाम सा स्मृता ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 14
marmāṇyāpīḍayantīva satataṁ yā pravartatē | dēhamāyamya vēgēna ghōṣayatyatitr̥ṣyataḥ | mahāhikkēti sā jñēyā sarvagātraprakampinī ||14||
View original
मर्माण्यापीडयन्तीव सततं या प्रवर्तते | देहमायम्य वेगेन घोषयत्यतितृष्यतः | महाहिक्केति सा ज्ञेया सर्वगात्रप्रकम्पिनी ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
āyamyatē hikkā'tōṅgāni yasya dr̥ṣṭiścōrdhvaṁ tāmyatē yasya gāḍham | kṣīṇō'nnadviṭ kāsatē yaśca hikkī tau dvāvantyau varjayēddhikkamānau ||15||
View original
आयम्यते हिक्काऽतोङ्गानि यस्य दृष्टिश्चोर्ध्वं ताम्यते यस्य गाढम् | क्षीणोऽन्नद्विट् कासते यश्च हिक्की तौ द्वावन्त्यौ वर्जयेद्धिक्कमानौ ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
prāṇāyāmōdvējanatrāsanāni sūcītōdaiḥ sambhramaścātra śastaḥ |16|
View original
प्राणायामोद्वेजनत्रासनानि सूचीतोदैः सम्भ्रमश्चात्र शस्तः |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
yaṣṭyāhvaṁ vā mākṣikēṇāvapīḍē pippalyō vā śarkarācūrṇayuktāḥ ||16||
View original
यष्ट्याह्वं वा माक्षिकेणावपीडे पिप्पल्यो वा शर्कराचूर्णयुक्ताः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
sarpiḥ kōṣṇaṁ kṣīramikṣō rasō vā nātikṣīṇē chardanaṁ śāntihētōḥ |17|
View original
सर्पिः कोष्णं क्षीरमिक्षो रसो वा नातिक्षीणे छर्दनं शान्तिहेतोः |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 18
nārīpayaḥpiṣṭamaśuklacandanaṁ ghr̥taṁ sukhōṣṇaṁ ca sasaindhavaṁ tathā ||17|| cūrṇīkr̥taṁ saindhavamambhasā'thavā nihanti hikkāṁ ca hitaṁ ca nasyataḥ |18|
View original
नारीपयःपिष्टमशुक्लचन्दनं घृतं सुखोष्णं च ससैन्धवं तथा ||१७|| चूर्णीकृतं सैन्धवमम्भसाऽथवा निहन्ति हिक्कां च हितं च नस्यतः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 19
yuñjyāddhūmaṁ śālaniryāsajātaṁ naipālaṁ vā gōviṣāṇōdbhavaṁ vā ||18|| sarpiḥsnigdhaiścarmabālaiḥ kr̥taṁ vā hikkāsthānē svēdanaṁ cāpi kāryam |19|
View original
युञ्ज्याद्धूमं शालनिर्यासजातं नैपालं वा गोविषाणोद्भवं वा ||१८|| सर्पिःस्निग्धैश्चर्मबालैः कृतं वा हिक्कास्थाने स्वेदनं चापि कार्यम् |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19-20) · Śloka 21
kṣaudrōpētaṁ gairikaṁ kāñcanāhvaṁ lihyādbhasma grāmyasattvāsthijaṁ vā ||19|| tadvacchvāvinmēṣagōśalya(lla)kānāṁ rōmāṇyantardhūmadagdhāni cātra | madhvājyāktaṁ barhipatraprasūtamēvaṁ bhasmaudumbaraṁ tailvakaṁ vā ||20|| svarjikṣāraṁ bījapūrādrasēna kṣaudrōpētaṁ hanti līḍhvā''śu hikkām |21|
View original
क्षौद्रोपेतं गैरिकं काञ्चनाह्वं लिह्याद्भस्म ग्राम्यसत्त्वास्थिजं वा ||१९|| तद्वच्छ्वाविन्मेषगोशल्य(ल्ल)कानां रोमाण्यन्तर्धूमदग्धानि चात्र | मध्वाज्याक्तं बर्हिपत्रप्रसूतमेवं भस्मौदुम्बरं तैल्वकं वा ||२०|| स्वर्जिक्षारं बीजपूराद्रसेन क्षौद्रोपेतं हन्ति लीढ्वाऽऽशु हिक्काम् |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (21) · Śloka 21
sarpiḥsnigdhā ghnanti hikkāṁ yavāgvaḥ kōṣṇagrāsāḥ pāyasō vā sukhōṣṇaḥ ||21||
View original
सर्पिःस्निग्धा घ्नन्ति हिक्कां यवाग्वः कोष्णग्रासाः पायसो वा सुखोष्णः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 22
śuṇṭhītōyē sādhitaṁ kṣīramājaṁ tadvat pītaṁ śarkarāsaṁyutaṁ vā | ātr̥ptērvā sēvyamānaṁ nihanyād ghrātaṁ hikkāmāśu mūtraṁ tvajāvyōḥ ||22||
View original
शुण्ठीतोये साधितं क्षीरमाजं तद्वत् पीतं शर्करासंयुतं वा | आतृप्तेर्वा सेव्यमानं निहन्याद् घ्रातं हिक्कामाशु मूत्रं त्वजाव्योः ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (23) · Śloka 23
sapūtikīṭaṁ laśunōgragandhāhiṅgvabjamācūrṇya subhāvitaṁ tat |23|
View original
सपूतिकीटं लशुनोग्रगन्धाहिङ्ग्वब्जमाचूर्ण्य सुभावितं तत् |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
kṣaudraṁ sitāṁ vāraṇakēśaraṁ ca pibēdrasēnēkṣumadhūkajēna ||23||
View original
क्षौद्रं सितां वारणकेशरं च पिबेद्रसेनेक्षुमधूकजेन ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
pibēt palaṁ vā lavaṇōttamasya dvābhyāṁ palābhyāṁ haviṣaḥ samagram |24|
View original
पिबेत् पलं वा लवणोत्तमस्य द्वाभ्यां पलाभ्यां हविषः समग्रम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25
harītakīṁ kōṣṇajalānupānāṁ pibēdghr̥taṁ kṣāramadhūpapannam ||24|| rasaṁ kapitthānmadhupippalībhyāṁ śuktipramāṇaṁ prapibēt sukhāya ||25||
View original
हरीतकीं कोष्णजलानुपानां पिबेद्घृतं क्षारमधूपपन्नम् ||२४|| रसं कपित्थान्मधुपिप्पलीभ्यां शुक्तिप्रमाणं प्रपिबेत् सुखाय ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
kr̥ṣṇāṁ sitāṁ cāmalakaṁ ca līḍhaṁ saśr̥ṅgavēraṁ madhunā'thavā'pi | kōlāsthimajjāñjanalājacūrṇaṁ hikkā nihanyānmadhunā'valīḍham ||26||
View original
कृष्णां सितां चामलकं च लीढं सशृङ्गवेरं मधुनाऽथवाऽपि | कोलास्थिमज्जाञ्जनलाजचूर्णं हिक्का निहन्यान्मधुनाऽवलीढम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27-28) · Śloka 28
pāṭalāyāḥ phalaṁ puṣpaṁ gairikaṁ kaṭurōhiṇī | kharjūramadhyaṁ māgadhyaḥ kāśīśaṁ dadhināma ca ||27|| catvāra ētē yōgāḥ syuḥ pratipādapradarśitāḥ | madhudvitīyāḥ kartavyāstē hikkāsu vijānatā ||28||
View original
पाटलायाः फलं पुष्पं गैरिकं कटुरोहिणी | खर्जूरमध्यं मागध्यः काशीशं दधिनाम च ||२७|| चत्वार एते योगाः स्युः प्रतिपादप्रदर्शिताः | मधुद्वितीयाः कर्तव्यास्ते हिक्कासु विजानता ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (29) · Śloka 29
kapōtapārāvatalāvaśa(lla)kaśvadaṁṣṭragōdhāvr̥ṣadaṁśajān rasān | pibēt phalāmlānahimān sasaindhavān snigdhāṁstathaivarṣyamr̥gadvijōdbhavān ||29||
View original
कपोतपारावतलावश(ल्ल)कश्वदंष्ट्रगोधावृषदंशजान् रसान् | पिबेत् फलाम्लानहिमान् ससैन्धवान् स्निग्धांस्तथैवर्ष्यमृगद्विजोद्भवान् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (30) · Śloka 30
virēcanaṁ pathyatamaṁ sasaindhavaṁ ghr̥taṁ sukhōṣṇaṁ ca sitōpalāyutam | sadāgatāvūrdhvagatē'nuvāsanaṁ vadanti kēcicca hitāya hikkinām ||30||
View original
विरेचनं पथ्यतमं ससैन्धवं घृतं सुखोष्णं च सितोपलायुतम् | सदागतावूर्ध्वगतेऽनुवासनं वदन्ति केचिच्च हिताय हिक्किनाम् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 50
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kāyacikitsātantrē hikkāpratiṣēdhō nāma (dvādaśō'dhyāyaḥ, āditaḥ) pañcāśattamō'dhyāyaḥ ||50||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हिक्काप्रतिषेधो नाम (द्वादशोऽध्यायः, आदितः) पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५०||
🔊 Audio coming soon