Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

50. hikkāpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ ஹிக்காப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो हिक्काप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

விதாஹிகுருவிஷ்டம்பிரூக்ஷாபிஷ்யந்திபோஜநைஃ | ஶீதபாநாஸநஸ்தாநரஜோதூமாநிலாநலைஃ ||௩|| வ்யாயாமகர்மபாராத்வவேகாகாதாபதர்பணைஃ | ஆமாதோஷாபிகாதஸ்த்ரீக்ஷயதோஷப்ரபீடநைஃ ||௪|| விஷமாஶநாத்யநஶநைஸ்ததா ஸமஶநைரபி | ஹிக்கா ஶ்வாஸஶ்ச காஸஶ்ச நணாஂ ஸமுபஜாயதே ||௫||

View original

विदाहिगुरुविष्टम्भिरूक्षाभिष्यन्दिभोजनैः | शीतपानासनस्थानरजोधूमानिलानलैः ||३|| व्यायामकर्मभाराध्ववेगाघातापतर्पणैः | आमादोषाभिघातस्त्रीक्षयदोषप्रपीडनैः ||४|| विषमाशनाध्यनशनैस्तथा समशनैरपि | हिक्का श्वासश्च कासश्च नृणां समुपजायते ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (6) · Śloka 6

முஹுர்முஹுர்வாயருதேதி ஸஸ்வநோ யகத்ப்லிஹாந்த்ராணி முகாதிவாக்ஷிபந் | ஸ கோஷவாநாஶு ஹிநஸ்த்யஸூந் யதஸ்ததஸ்து ஹிக்கேதி பிஷக்பிருச்யதே ||௬||

View original

मुहुर्मुहुर्वायरुदेति सस्वनो यकृत्प्लिहान्त्राणि मुखादिवाक्षिपन् | स घोषवानाशु हिनस्त्यसून् यतस्ततस्तु हिक्केति भिषग्भिरुच्यते ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

அந்நஜாஂ யமலாஂ க்ஷுத்ராஂ கம்பீராஂ மஹதீஂ ததா | வாயுஃ கபேநாநுகதஃ பஞ்ச ஹிக்காஃ கரோதி ஹி ||௭||

View original

अन्नजां यमलां क्षुद्रां गम्भीरां महतीं तथा | वायुः कफेनानुगतः पञ्च हिक्काः करोति हि ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 8

முகஂ கஷாயமரதிர்கௌரவஂ கண்டவக்ஷஸோஃ | பூர்வரூபாணி ஹிக்காநாமாடோபோ ஜடரஸ்ய ச ||௮||

View original

मुखं कषायमरतिर्गौरवं कण्ठवक्षसोः | पूर्वरूपाणि हिक्कानामाटोपो जठरस्य च ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 10

த்வரமாணஸ்ய சாஹாரஂ புஞ்ஜாநஸ்யாதவா கநம் | வாயுரந்நைரவஸ்தீர்ணஃ கடுகைரர்திதோ பஶம் ||௯|| ஹிக்கயத்யூர்த்வகோ பூத்வா தாஂ வித்யாதந்நஜாஂ பிஷக் |௧௦|

View original

त्वरमाणस्य चाहारं भुञ्जानस्याथवा घनम् | वायुरन्नैरवस्तीर्णः कटुकैरर्दितो भृशम् ||९|| हिक्कयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तां विद्यादन्नजां भिषक् |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 11

சிரேண யமலைர்வேகைர்யா ஹிக்கா ஸம்ப்ரவர்ததே ||௧௦|| கம்பயந்தீ ஶிரோக்ரீவஂ யமலாஂ தாஂ விநிர்திஶேத் |௧௧|

View original

चिरेण यमलैर्वेगैर्या हिक्का सम्प्रवर्तते ||१०|| कम्पयन्ती शिरोग्रीवं यमलां तां विनिर्दिशेत् |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 12

விகஷ்டகாலைர்யா வேகைர்மந்தைஃ ஸமபிவர்ததே ||௧௧|| க்ஷுத்ரிகா நாம ஸா ஹிக்கா ஜத்ருமூலாத் ப்ரதாவிதா |௧௨|

View original

विकृष्टकालैर्या वेगैर्मन्दैः समभिवर्तते ||११|| क्षुद्रिका नाम सा हिक्का जत्रुमूलात् प्रधाविता |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 13

நாபிப்ரவத்தா யா ஹிக்கா கோரா கம்பீரநாதிநீ ||௧௨|| ஶுஷ்கௌஷ்டகண்டஜிஹ்வாஸ்யஶ்வாஸபார்ஶ்வருஜாகரீ | அநேகோபத்ரவயுதா கம்பீரா நாம ஸா ஸ்மதா ||௧௩||

View original

नाभिप्रवृत्ता या हिक्का घोरा गम्भीरनादिनी ||१२|| शुष्कौष्ठकण्ठजिह्वास्यश्वासपार्श्वरुजाकरी | अनेकोपद्रवयुता गम्भीरा नाम सा स्मृता ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

மர்மாண்யாபீடயந்தீவ ஸததஂ யா ப்ரவர்ததே | தேஹமாயம்ய வேகேந கோஷயத்யதிதஷ்யதஃ | மஹாஹிக்கேதி ஸா ஜ்ஞேயா ஸர்வகாத்ரப்ரகம்பிநீ ||௧௪||

View original

मर्माण्यापीडयन्तीव सततं या प्रवर्तते | देहमायम्य वेगेन घोषयत्यतितृष्यतः | महाहिक्केति सा ज्ञेया सर्वगात्रप्रकम्पिनी ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 15

ஆயம்யதே ஹிக்காऽதோங்காநி யஸ்ய தஷ்டிஶ்சோர்த்வஂ தாம்யதே யஸ்ய காடம் | க்ஷீணோऽந்நத்விட் காஸதே யஶ்ச ஹிக்கீ தௌ த்வாவந்த்யௌ வர்ஜயேத்திக்கமாநௌ ||௧௫||

View original

आयम्यते हिक्काऽतोङ्गानि यस्य दृष्टिश्चोर्ध्वं ताम्यते यस्य गाढम् | क्षीणोऽन्नद्विट् कासते यश्च हिक्की तौ द्वावन्त्यौ वर्जयेद्धिक्कमानौ ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ப்ராணாயாமோத்வேஜநத்ராஸநாநி ஸூசீதோதைஃ ஸம்ப்ரமஶ்சாத்ர ஶஸ்தஃ |௧௬|

View original

प्राणायामोद्वेजनत्रासनानि सूचीतोदैः सम्भ्रमश्चात्र शस्तः |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (16) · Śloka 16

யஷ்ட்யாஹ்வஂ வா மாக்ஷிகேணாவபீடே பிப்பல்யோ வா ஶர்கராசூர்ணயுக்தாஃ ||௧௬||

View original

यष्ट्याह्वं वा माक्षिकेणावपीडे पिप्पल्यो वा शर्कराचूर्णयुक्ताः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (17) · Śloka 17

ஸர்பிஃ கோஷ்ணஂ க்ஷீரமிக்ஷோ ரஸோ வா நாதிக்ஷீணே சர்தநஂ ஶாந்திஹேதோஃ |௧௭|

View original

सर्पिः कोष्णं क्षीरमिक्षो रसो वा नातिक्षीणे छर्दनं शान्तिहेतोः |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (17) · Śloka 18

நாரீபயஃபிஷ்டமஶுக்லசந்தநஂ கதஂ ஸுகோஷ்ணஂ ச ஸஸைந்தவஂ ததா ||௧௭|| சூர்ணீகதஂ ஸைந்தவமம்பஸாऽதவா நிஹந்தி ஹிக்காஂ ச ஹிதஂ ச நஸ்யதஃ |௧௮|

View original

नारीपयःपिष्टमशुक्लचन्दनं घृतं सुखोष्णं च ससैन्धवं तथा ||१७|| चूर्णीकृतं सैन्धवमम्भसाऽथवा निहन्ति हिक्कां च हितं च नस्यतः |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (18) · Śloka 19

யுஞ்ஜ்யாத்தூமஂ ஶாலநிர்யாஸஜாதஂ நைபாலஂ வா கோவிஷாணோத்பவஂ வா ||௧௮|| ஸர்பிஃஸ்நிக்தைஶ்சர்மபாலைஃ கதஂ வா ஹிக்காஸ்தாநே ஸ்வேதநஂ சாபி கார்யம் |௧௯|

View original

युञ्ज्याद्धूमं शालनिर्यासजातं नैपालं वा गोविषाणोद्भवं वा ||१८|| सर्पिःस्निग्धैश्चर्मबालैः कृतं वा हिक्कास्थाने स्वेदनं चापि कार्यम् |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (19-20) · Śloka 21

க்ஷௌத்ரோபேதஂ கைரிகஂ காஞ்சநாஹ்வஂ லிஹ்யாத்பஸ்ம க்ராம்யஸத்த்வாஸ்திஜஂ வா ||௧௯|| தத்வச்ச்வாவிந்மேஷகோஶல்ய(ல்ல)காநாஂ ரோமாண்யந்தர்தூமதக்தாநி சாத்ர | மத்வாஜ்யாக்தஂ பர்ஹிபத்ரப்ரஸூதமேவஂ பஸ்மௌதும்பரஂ தைல்வகஂ வா ||௨௦|| ஸ்வர்ஜிக்ஷாரஂ பீஜபூராத்ரஸேந க்ஷௌத்ரோபேதஂ ஹந்தி லீட்வாऽऽஶு ஹிக்காம் |௨௧|

View original

क्षौद्रोपेतं गैरिकं काञ्चनाह्वं लिह्याद्भस्म ग्राम्यसत्त्वास्थिजं वा ||१९|| तद्वच्छ्वाविन्मेषगोशल्य(ल्ल)कानां रोमाण्यन्तर्धूमदग्धानि चात्र | मध्वाज्याक्तं बर्हिपत्रप्रसूतमेवं भस्मौदुम्बरं तैल्वकं वा ||२०|| स्वर्जिक्षारं बीजपूराद्रसेन क्षौद्रोपेतं हन्ति लीढ्वाऽऽशु हिक्काम् |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (21) · Śloka 21

ஸர்பிஃஸ்நிக்தா க்நந்தி ஹிக்காஂ யவாக்வஃ கோஷ்ணக்ராஸாஃ பாயஸோ வா ஸுகோஷ்ணஃ ||௨௧||

View original

सर्पिःस्निग्धा घ्नन्ति हिक्कां यवाग्वः कोष्णग्रासाः पायसो वा सुखोष्णः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (22) · Śloka 22

ஶுண்டீதோயே ஸாதிதஂ க்ஷீரமாஜஂ தத்வத் பீதஂ ஶர்கராஸஂயுதஂ வா | ஆதப்தேர்வா ஸேவ்யமாநஂ நிஹந்யாத் க்ராதஂ ஹிக்காமாஶு மூத்ரஂ த்வஜாவ்யோஃ ||௨௨||

View original

शुण्ठीतोये साधितं क्षीरमाजं तद्वत् पीतं शर्करासंयुतं वा | आतृप्तेर्वा सेव्यमानं निहन्याद् घ्रातं हिक्कामाशु मूत्रं त्वजाव्योः ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (23) · Śloka 23

ஸபூதிகீடஂ லஶுநோக்ரகந்தாஹிங்க்வப்ஜமாசூர்ண்ய ஸுபாவிதஂ தத் |௨௩|

View original

सपूतिकीटं लशुनोग्रगन्धाहिङ्ग्वब्जमाचूर्ण्य सुभावितं तत् |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (23) · Śloka 23

க்ஷௌத்ரஂ ஸிதாஂ வாரணகேஶரஂ ச பிபேத்ரஸேநேக்ஷுமதூகஜேந ||௨௩||

View original

क्षौद्रं सितां वारणकेशरं च पिबेद्रसेनेक्षुमधूकजेन ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

பிபேத் பலஂ வா லவணோத்தமஸ்ய த்வாப்யாஂ பலாப்யாஂ ஹவிஷஃ ஸமக்ரம் |௨௪|

View original

पिबेत् पलं वा लवणोत्तमस्य द्वाभ्यां पलाभ्यां हविषः समग्रम् |२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25

ஹரீதகீஂ கோஷ்ணஜலாநுபாநாஂ பிபேத்கதஂ க்ஷாரமதூபபந்நம் ||௨௪|| ரஸஂ கபித்தாந்மதுபிப்பலீப்யாஂ ஶுக்திப்ரமாணஂ ப்ரபிபேத் ஸுகாய ||௨௫||

View original

हरीतकीं कोष्णजलानुपानां पिबेद्घृतं क्षारमधूपपन्नम् ||२४|| रसं कपित्थान्मधुपिप्पलीभ्यां शुक्तिप्रमाणं प्रपिबेत् सुखाय ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

கஷ்ணாஂ ஸிதாஂ சாமலகஂ ச லீடஂ ஸஶங்கவேரஂ மதுநாऽதவாऽபி | கோலாஸ்திமஜ்ஜாஞ்ஜநலாஜசூர்ணஂ ஹிக்கா நிஹந்யாந்மதுநாऽவலீடம் ||௨௬||

View original

कृष्णां सितां चामलकं च लीढं सशृङ्गवेरं मधुनाऽथवाऽपि | कोलास्थिमज्जाञ्जनलाजचूर्णं हिक्का निहन्यान्मधुनाऽवलीढम् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (27-28) · Śloka 28

பாடலாயாஃ பலஂ புஷ்பஂ கைரிகஂ கடுரோஹிணீ | கர்ஜூரமத்யஂ மாகத்யஃ காஶீஶஂ ததிநாம ச ||௨௭|| சத்வார ஏதே யோகாஃ ஸ்யுஃ ப்ரதிபாதப்ரதர்ஶிதாஃ | மதுத்விதீயாஃ கர்தவ்யாஸ்தே ஹிக்காஸு விஜாநதா ||௨௮||

View original

पाटलायाः फलं पुष्पं गैरिकं कटुरोहिणी | खर्जूरमध्यं मागध्यः काशीशं दधिनाम च ||२७|| चत्वार एते योगाः स्युः प्रतिपादप्रदर्शिताः | मधुद्वितीयाः कर्तव्यास्ते हिक्कासु विजानता ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (29) · Śloka 29

கபோதபாராவதலாவஶ(ல்ல)கஶ்வதஂஷ்ட்ரகோதாவஷதஂஶஜாந் ரஸாந் | பிபேத் பலாம்லாநஹிமாந் ஸஸைந்தவாந் ஸ்நிக்தாஂஸ்ததைவர்ஷ்யமகத்விஜோத்பவாந் ||௨௯||

View original

कपोतपारावतलावश(ल्ल)कश्वदंष्ट्रगोधावृषदंशजान् रसान् | पिबेत् फलाम्लानहिमान् ससैन्धवान् स्निग्धांस्तथैवर्ष्यमृगद्विजोद्भवान् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (30) · Śloka 30

விரேசநஂ பத்யதமஂ ஸஸைந்தவஂ கதஂ ஸுகோஷ்ணஂ ச ஸிதோபலாயுதம் | ஸதாகதாவூர்த்வகதேऽநுவாஸநஂ வதந்தி கேசிச்ச ஹிதாய ஹிக்கிநாம் ||௩௦||

View original

विरेचनं पथ्यतमं ससैन्धवं घृतं सुखोष्णं च सितोपलायुतम् | सदागतावूर्ध्वगतेऽनुवासनं वदन्ति केचिच्च हिताय हिक्किनाम् ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 50

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே ஹிக்காப்ரதிஷேதோ நாம (த்வாதஶோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) பஞ்சாஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௫௦||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हिक्काप्रतिषेधो नाम (द्वादशोऽध्यायः, आदितः) पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५०||

🔊 Audio coming soon