Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಹೃದ್ರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो हृद्रोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
43. hr̥drōgapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ವೇಗಾಘಾತೋಷ್ಣರೂಕ್ಷಾನ್ನೈರತಿಮಾತ್ರೋಪಸೇವಿತೈಃ | ವಿರುದ್ಧಾಧ್ಯಶನಾಜೀರ್ಣೈರಸಾತ್ಮ್ಯೈಶ್ಚಾಪಿ(ತಿ) ಭೋಜನೈಃ ||೩|| ದೂಷಯಿತ್ವಾ ರಸಂ ದೋಷಾ ವಿಗುಣಾ ಹೃದಯಂ ಗತಾಃ | ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹೃದಯೇ ಬಾಧಾಂ ಹೃದ್ರೋಗಂ ತಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ||೪||
View original
वेगाघातोष्णरूक्षान्नैरतिमात्रोपसेवितैः | विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि(ति) भोजनैः ||३|| दूषयित्वा रसं दोषा विगुणा हृदयं गताः | कुर्वन्ति हृदये बाधां हृद्रोगं तं प्रचक्षते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ಚತುರ್ವಿಧಃ ಸ ದೋಷೈಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃಮಿಭಿಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ | ಲಕ್ಷಣಂ ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮನನ್ತರಮ್ ||೫||
View original
चतुर्विधः स दोषैः स्यात् कृमिभिश्च पृथक् पृथक् | लक्षणं तस्य वक्ष्यामि चिकित्सितमनन्तरम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ಆಯಮ್ಯತೇ ಮಾರುತಜೇ ಹೃದಯಂ ತುದ್ಯತೇ ತಥಾ | ನಿರ್ಮಥ್ಯತೇ ದೀರ್ಯತೇ ಚ ಸ್ಫೋಟ್ಯತೇ ಪಾಟ್ಯತೇಽಪಿ ಚ ||೬||
View original
आयम्यते मारुतजे हृदयं तुद्यते तथा | निर्मथ्यते दीर्यते च स्फोट्यते पाट्यतेऽपि च ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ತೃಷ್ಣೋಷಾದಾಹಚೋಷಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಹೃದಯಕ್ಲಮಃ | ಧೂಮಾಯನಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ ಸ್ವೇದಃ ಶೋಷೋ ಮುಖಸ್ಯ ಚ ||೭||
View original
तृष्णोषादाहचोषाः स्युः पैत्तिके हृदयक्लमः | धूमायनं मूर्च्छा च स्वेदः शोषो मुखस्य च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ಗೌರವಂ ಕಫಸಂಸ್ರಾವೋಽರುಚಿಃ ಸ್ತಮ್ಭೋಽಗ್ನಿಮಾರ್ದವಮ್ | ಮಾಧುರ್ಯಮಪಿ ಚಾಽಽಸ್ಯಸ್ಯ ಬಲಾಸಾವತತೇ ಹೃದಿ ||೮||
View original
गौरवं कफसंस्रावोऽरुचिः स्तम्भोऽग्निमार्दवम् | माधुर्यमपि चाऽऽस्यस्य बलासावतते हृदि ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ಉತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಷ್ಠೀವನಂ ತೋದಃ ಶೂಲೋ ಹೃಲ್ಲಾಸಕಸ್ತಮಃ | ಅರುಚಿಃ ಶ್ಯಾವನೇತ್ರತ್ವಂ ಶೋಷಶ್ಚ ಕೃಮಿಜೇ ಭವೇತ್ ||೯||
View original
उत्क्लेशः ष्ठीवनं तोदः शूलो हृल्लासकस्तमः | अरुचिः श्यावनेत्रत्वं शोषश्च कृमिजे भवेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ಭ್ರಮಕ್ಲಮೌ ಸಾದಶೋಷೌ ಜ್ಞೇಯಾಸ್ತೇಷಾಮುಪದ್ರವಾಃ |೧೦|
View original
भ्रमक्लमौ सादशोषौ ज्ञेयास्तेषामुपद्रवाः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಕೃಮಿಜೇ ಕೃಮಿಜಾತೀನಾಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಣಾಂ ಚ ಯೇ ಮತಾಃ ||೧೦||
View original
कृमिजे कृमिजातीनां श्लैष्मिकाणां च ये मताः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 13
ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟೇ ಹೃದಯೇ ವಾಮಯೇತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾತುರಮ್ | ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ಸಸ್ನೇಹಲವಣೇನ ತು ||೧೧|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೇಲಾವಚಾಹಿಙ್ಗುಯವಭಸ್ಮಾನಿ ಸೈನ್ಧವಮ್ | ಸೌವರ್ಚಲಮಥೋ ಶುಣ್ಠೀಮಜಮೋದಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಮ್ ||೧೨|| ಫಲಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಕೌಲತ್ಥದಧಿಮದ್ಯಾಸವಾದಿಭಿಃ | ಪಾಯಯೇತ ವಿಶುದ್ಧಂ ಚ ಸ್ನೇಹೇನಾನ್ಯತಮೇನ ವಾ ||೧೩||
View original
वातोपसृष्टे हृदये वामयेत् स्निग्धमातुरम् | द्विपञ्चमूलक्वाथेन सस्नेहलवणेन तु ||११|| पिप्पल्येलावचाहिङ्गुयवभस्मानि सैन्धवम् | सौवर्चलमथो शुण्ठीमजमोदां च चूर्णितम् ||१२|| फलधान्याम्लकौलत्थदधिमद्यासवादिभिः | पाययेत विशुद्धं च स्नेहेनान्यतमेन वा ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ಭೋಜಯೇಜ್ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಸಘೃತೈ ರಸೈಃ | ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಚ ದದ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ ||೧೪||
View original
भोजयेज्जीर्णशाल्यन्नं जाङ्गलैः सघृतै रसैः | वातघ्नसिद्धं तैलं च दद्याद्बस्तिं प्रमाणतः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (15) · Śloka 16
ಶ್ರೀಪರ್ಣೀಮಧುಕಕ್ಷೌದ್ರಸಿತೋತ್ಪಲಜಲೈರ್ವಮೇತ್ | ಪಿತ್ತೋಪಸೃಷ್ಟೇ ಹೃದಯೇ ಸೇವೇತ ಮಧುರೈಃ ಶೃತಮ್ ||೧೫|| ಘೃತಂ ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚೋದ್ದಿಷ್ಟಾನ್ ಪಿತ್ತಜ್ವರವಿನಾಶನಾನ್ |೧೬|
View original
श्रीपर्णीमधुकक्षौद्रसितोत्पलजलैर्वमेत् | पित्तोपसृष्टे हृदये सेवेत मधुरैः शृतम् ||१५|| घृतं कषायांश्चोद्दिष्टान् पित्तज्वरविनाशनान् |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 17
ತೃಪ್ತಸ್ಯ ಚ ರಸೈರ್ಮುಖ್ಯೈರ್ಮಧುರೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಭಿಷಕ್ ||೧೬|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿತರೇದ್ಬಸ್ತೌ ತೈಲಂ ಮಧುಕಸಾಧಿತಮ್ |೧೭|
View original
तृप्तस्य च रसैर्मुख्यैर्मधुरैः सघृतैर्भिषक् ||१६|| सक्षौद्रं वितरेद्बस्तौ तैलं मधुकसाधितम् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 19
ವಚಾನಿಮ್ಬಕಷಾಯಾಭ್ಯಾಂ ವಾನ್ತಂ ಹೃದಿ ಕಫಾತ್ಮಕೇ ||೧೭|| ಚೂರ್ಣಂ ತು ಪಾಯಯೇತೋಕ್ತಂ ವಾತಜೇ ಭೋಜಯೇಚ್ಚ ತಮ್ | ಫಲಾದಿಮಥ ಮುಸ್ತಾದಿಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ವಾ ಪಿಬೇನ್ನರಃ ||೧೮|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಯುತಂ ಘೃತಂ ವಾಽಪಿ ವಿರೇಚನಮ್ | ಬಲಾತೈಲೈರ್ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ಬಸ್ತಿಂ ಬಸ್ತಿವಿಶಾರದಃ ||೧೯||
View original
वचानिम्बकषायाभ्यां वान्तं हृदि कफात्मके ||१७|| चूर्णं तु पाययेतोक्तं वातजे भोजयेच्च तम् | फलादिमथ मुस्तादिं त्रिफलां वा पिबेन्नरः ||१८|| श्यामात्रिवृत्कल्कयुतं घृतं वाऽपि विरेचनम् | बलातैलैर्विदध्याच्च बस्तिं बस्तिविशारदः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20-22) · Śloka 22
ಕೃಮಿಹೃದ್ರೋಗಿಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೋಜಯೇತ್ ಪಿಶಿತೌದನಮ್ | ದಧ್ನಾ ಚ ಪಲಲೋಪೇತಂ ತ್ರ್ಯಹಂ, ಪಶ್ಚಾದ್ವಿರೇಚಯೇತ್ ||೨೦|| ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ ಸಲವಣೈರ್ಯೋಗೈಃ ಸಾಜಾಜಿಶರ್ಕರೈಃ | ವಿಡಙ್ಗಗಾಢಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಪಾಯಯೇತಾಪ್ಯನನ್ತರಮ್ ||೨೧|| ಹೃದಯಸ್ಥಾಃ ಪತನ್ತ್ಯೇವಮಧಸ್ತಾತ್ ಕ್ರಿಮಯೋ ನೃಣಾಮ್ | ಯವಾನ್ನಂ ವಿತರೇಚ್ಚಾಸ್ಯ ಸವಿಡಙ್ಗಮತಃ ಪರಮ್ ||೨೨||
View original
कृमिहृद्रोगिणं स्निग्धं भोजयेत् पिशितौदनम् | दध्ना च पललोपेतं त्र्यहं, पश्चाद्विरेचयेत् ||२०|| सुगन्धिभिः सलवणैर्योगैः साजाजिशर्करैः | विडङ्गगाढं धान्याम्लं पाययेताप्यनन्तरम् ||२१|| हृदयस्थाः पतन्त्येवमधस्तात् क्रिमयो नृणाम् | यवान्नं वितरेच्चास्य सविडङ्गमतः परम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಹೃದ್ರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हृद्रोगप्रतिषेधो नाम (पञ्चमोऽध्यायः, आदितः) त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ||४३||
🔊 Audio coming soon