44. pāṇḍurōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ವ್ಯವಾಯಮಮ್ಲಂ ಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯಂ ಮೃದಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಮತೀವ ತೀಕ್ಷ್ಣಮ್ | ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ವಿದೂಷ್ಯ ರಕ್ತಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ದೋಷಾಸ್ತ್ವಚಿ ಪಾಣ್ಡುಭಾವಮ್ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೋಽಷ್ಟಾರ್ಧವಿಧಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ ಪೃಥಕ್ಸಮಸ್ತೈರ್ಯುಗಪಚ್ಚ ದೋಷೈಃ |೪|

Adhikarana 4 (4) · Śloka 4

ಸರ್ವೇಷು ಚೈತೇಷ್ವಿಹ ಪಾಣ್ಡುಭಾವೋ ಯತೋಽಧಿಕೋಽತಃ ಖಲು ಪಾಣ್ಡುರೋಗಃ ||೪||

Adhikarana 5 (5) · Śloka 5

ತ್ವಕ್ಸ್ಫೋಟನಂ ಷ್ಠೀವನಗಾತ್ರಸಾದೌ ಮೃದ್ಭಕ್ಷಣಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಣಕೂಟಶೋಥಃ | ವಿಣ್ಮೂತ್ರಪೀತತ್ವಮಥಾವಿಪಾಕೋ ಭವಿಷ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಪುರಃಸರಾಣಿ ||೫||

Adhikarana 6 (6) · Śloka 6

ಸ ಕಾಮಲಾಪಾನಕಿಪಾಣ್ಡುರೋಗಃ ಕುಮ್ಭಾಹ್ವಯೋ ಲಾಘರ(ವ)ಕೋಽಲಸಾಖ್ಯಃ | ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ಲಕ್ಷಣಮಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ನಿಬೋಧ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನುಪೂರ್ವಶಸ್ತತ್ ||೬||

Adhikarana 7 (7) · Śloka 7

ಕೃಷ್ಣೇಕ್ಷಣಂ ಕೃಷ್ಣಸಿರಾವನದ್ಧಂ ತದ್ವರ್ಣವಿಣ್ಮೂತ್ರನಖಾನನಂ ಚ | ವಾತೇನ ಪಾಣ್ಡುಂ ಮನುಜಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇದ್ಯುಕ್ತಂ ತಥಾಽನ್ಯೈಸ್ತದುಪದ್ರವೈಶ್ಚ ||೭||

Adhikarana 8 (8) · Śloka 8

ಪೀತೇಕ್ಷಣಂ ಪೀತಸಿರಾವನದ್ಧಂ ತದ್ವರ್ಣವಿಣ್ಮೂತ್ರನಖಾನನಂ ಚ | ಪಿತ್ತೇನ ಪಾಣ್ಡುಂ ಮನುಜಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇದ್ಯುಕ್ತಂ ತಥಾಽನ್ಯೈಸ್ತದುಪದ್ರವೈಶ್ಚ ||೮||

Adhikarana 9 (9) · Śloka 9

ಶುಕ್ಲೇಕ್ಷಣಂ ಶುಕ್ಲಸಿರಾವನದ್ಧಂ ತದ್ವರ್ಣವಿಣ್ಮೂತ್ರನಖಾನನಂ ಚ | ಕಫೇನ ಪಾಣ್ಡುಂ ಮನುಜಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇದ್ಯುಕ್ತಂ ತಥಾಽನ್ಯೈಸ್ತದುಪದ್ರವೈಶ್ಚ ||೯||

Adhikarana 10 (10) · Śloka 10

ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಸರ್ವಮಿದಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇದ್... |೧೦|

Adhikarana 11 (10) · Śloka 11

... ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಥ ಕಾಮಲಾಯಾಃ | ಯೋ ಹ್ಯಾಮಯಾನ್ತೇ ಸಹಸಾಽನ್ನಮಮ್ಲಮದ್ಯಾದಪಥ್ಯಾನಿ ಚ ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಮ್ ||೧೦|| ಕರೋತಿ ಪಾಣ್ಡುಂ ವದನಂ ವಿಶೇಷಾತ್ ಪೂರ್ವೇರಿತೌ ತನ್ದ್ರಿಬಲಕ್ಷಯೌ ಚ |೧೧|

Adhikarana 12 (11) · Śloka 11

ಭೇದಸ್ತು ತಸ್ಯಾಃ ಖಲು ಕುಮ್ಭಸಾಹ್ವಃ ಶೋಫೋ ಮಹಾಂಸ್ತತ್ರ ಚ ಪರ್ವಭೇದಃ ||೧೧||

Adhikarana 13 (12) · Śloka 12

ಜ್ವರಾಙ್ಗಮರ್ದಭ್ರಮಸಾದತನ್ದ್ರಾಕ್ಷಯಾನ್ವಿತೋ ಲಾಘರ(ವ)ಕೋಽಲಸಾಖ್ಯಃ |೧೨|

Adhikarana 14 (12) · Śloka 12

ತಂ ವಾತಪಿತ್ತಾದ್ಧರಿಪೀತನೀಲಂ ಹಲೀಮಕಂ ನಾಮ ವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಃ ||೧೨||

Adhikarana 15 (13) · Śloka 13

ಉಪದ್ರವಾಸ್ತೇಷ್ವರುಚಿಃ ಪಿಪಾಸಾ ಛರ್ದಿರ್ಜ್ವರೋ ಮೂರ್ಧರುಜಾಽಗ್ನಿಸಾದಃ | ಶೋಫಸ್ತಥಾ ಕಣ್ಠಗತೋಽಬಲತ್ವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಕ್ಲಮೋ ಹೃದ್ಯವಪೀಡನಂ ಚ ||೧೩||

Adhikarana 16 (14-15) · Śloka 15

ಸಾಧ್ಯಂ ತು ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಿನಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಘೃತೇನೋರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಶುದ್ಧಮ್ | ಸಮ್ಪಾದಯೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಪ್ರಗಾಢೈರ್ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಯುತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ ||೧೪|| ಪಿಬೇದ್ಘೃತಂ ವಾ ರಜನೀವಿಪಕ್ವಂ ಯತ್ತ್ರೈಫಲಂ ತೈಲ್ವಕಮೇವ ವಾಽಪಿ | ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಕೃತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಯೋಗಾಂಶ್ಚ ವೈರೇಚನಿಕಾನ್ ಘೃತೇನ ||೧೫||

Adhikarana 17 (16) · Śloka 16

ಮೂತ್ರೇ ನಿಕುಮ್ಭಾರ್ಧಪಲಂ ವಿಪಾಚ್ಯ ಪಿಬೇದಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಕುಡವಾರ್ಧಮಾತ್ರಮ್ | ಖಾದೇದ್ಗುಡಂ ವಾಽಪ್ಯಭಯಾವಿಪಕ್ವಮಾರಗ್ವಧಾದಿಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ||೧೬||

Adhikarana 18 (17) · Śloka 17

ಅಯೋರಜೋವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಧರಿದ್ರಾಂ ತ್ರಿಫಲಾನ್ವಿತಾಂ ವಾ | ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ವಿದಧೀತ ವಾಽಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರದೇಶಾಭಿಹಿತಾಂಶ್ಚ ಯೋಗಾನ್ ||೧೭||

Adhikarana 19 (18) · Śloka 18

ಹರೇಚ್ಚ ದೋಷಾನ್ ಬಹುಶೋಽಲ್ಪಮಾತ್ರಾನ್ ಶ್ವಯೇದ್ಧಿ ದೋಷೇಷ್ವತಿನಿರ್ಹೃತೇಷು |೧೮|

Adhikarana 20 (18) · Śloka 18

ಧಾತ್ರೀಫಲಾನಾಂ ರಸಮಿಕ್ಷುಜಂ ಚ ಮನ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಹಿತಾಶೀ ||೧೮||

Adhikarana 21 (19) · Śloka 20

ಉಮೇ ಬೃಹತ್ಯೌ ರಜನೀಂ ಶುಕಾಖ್ಯಾಂ ಕಾಕಾದನೀಂ ಚಾಪಿ ಸಕಾಕಮಾಚೀಮ್ | ಆದಾರಿಬಿಮ್ಬೀಂ ಸಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪೀಂ ವಿಪಾಚ್ಯ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಚೇತ್ ಕಷಾಯೇ ||೧೯|| ತತ್ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಹನ್ತ್ಯುಪಯುಜ್ಯಮಾನಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಮಾಗಧಿಕಾ ಯಥಾಗ್ನಿ |೨೦|

Adhikarana 22 (20) · Śloka 20

ಹಿತಂ ಚ ಯಷ್ಟೀಮಧುಜಂ ಕಷಾಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಂ ವಾ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್ ||೨೦||

Adhikarana 23 (21) · Śloka 21

ಗೋಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿಫಲಾದಲಾನಾಂ ದತ್ತ್ವಾಽಽಯಸಂ ಚೂರ್ಣಮನಲ್ಪಕಾಲಮ್ | ಪ್ರವಾಲಮುಕ್ತಾಞ್ಜನಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ತಥಾ ಕಾಞ್ಚನಗೈರಿಕೋತ್ಥಮ್ ||೨೧||

Adhikarana 24 (22) · Śloka 22

ಆಜಂ ಶಕೃತ್ಸ್ಯಾತ್ ಕುಡವಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಡಂ ಹರಿದ್ರಾ ಲವಣೋತ್ತಮಂ ಚ | ಪೃಥಕ್ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಸಮಗ್ರಮೇತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಹಿತಾಶೀ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್ ||೨೨||

Adhikarana 25 (23) · Śloka 23

ಮಣ್ಡೂರಲೋಹಾಗ್ನಿವಿಡಙ್ಗಪಥ್ಯಾವ್ಯೋಷಾಂಶಕಃ ಸರ್ವಸಮಾನತಾಪ್ಯಃ | ಮೂತ್ರಾಸುತೋಽಯಂ ಮಧುನಾಽವಲೇಹಃ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಂ ಹನ್ತ್ಯಚಿರೇಣ ಘೋರಮ್ ||೨೩||

Adhikarana 26 (24) · Śloka 24

ಬಿಭೀತಕಾಯೋಮಲನಾಗರಾಣಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ತಿಲಾನಾಂ ಚ ಗುಡಶ್ಚ ಮುಖ್ಯಃ | ತಕ್ರಾನುಪಾನೋ ವಟಕಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಕ್ಷಿಣೋತಿ ಘೋರಾನಪಿ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾನ್ ||೨೪||

Adhikarana 27 (25-26) · Śloka 26

ಸೌವರ್ಚಲಂ ಹಿಙ್ಗು ಕಿರಾತತಿಕ್ತಂ ಕಲಾಯಮಾತ್ರಾಣಿ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ವಾ | ಮೂರ್ವಾಹರಿದ್ರಾಮಲಕಂ ಚ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಸ್ಥಿತಂ ಗವಾಂ ಸಪ್ತದಿನಾನಿ ಮೂತ್ರೇ ||೨೫|| ಮೂಲಂ ಬಲಾಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾರ್ತೋಽಕ್ಷಸಮಂ ಹಿತಾಶೀ | ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಲವಣೇನ ತುಲ್ಯಂ ಶಿಗ್ರೋಃ ಫಲಂ ಕ್ಷೀರಭುಜೋಪಯೋಜ್ಯಮ್ ||೨೬||

Adhikarana 28 (27) · Śloka 27

ನ್ಯಗ್ರೋಧವರ್ಗಸ್ಯ ಪಿಬೇತ್ ಕಷಾಯಂ ಶೀತಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಹಿತಾಶೀ | ಶಾಲಾದಿಕಂ ಚಾಪ್ಯಥ ಸಾರಚೂರ್ಣಂ ಧಾತ್ರೀಫಲಂ ವಾ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್ ||೨೭||

Adhikarana 29 (28-29) · Śloka 30

ವಿಡಙ್ಗಮುಸ್ತತ್ರಿಫಲಾಜಮೋದಪರೂಷಕವ್ಯೋಷವಿನಿರ್ದಹನ್ಯಃ | ಚೂರ್ಣಾನಿ ಕೃತ್ವಾ ಗುಡಶರ್ಕರೇ ಚ ತಥೈವ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುನೀ ಶುಭೇ ಚ ||೨೮|| ಸಮ್ಭಾರಮೇತದ್ವಿಪಚೇನ್ನಿಧಾಯ ಸಾರೋದಕೇ ಸಾರವತೋ ಗಣಸ್ಯ | ಜಾತಂ ಚ ಲೇಹ್ಯಂ ಮತಿಮಾನ್ ವಿದಿತ್ವಾ ನಿಧಾಪಯೇನ್ಮೋಕ್ಷಕಜೇ ಸಮುದ್ಗೇ ||೨೯|| ಹನ್ತ್ಯೇಷ ಲೇಹಃ ಖಲು ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಸಶೋಥಮುಗ್ರಾಮಪಿ ಕಾಮಲಾಂ ಚ |೩೦|

Adhikarana 30 (30) · Śloka 30

ಸಶರ್ಕರಾ ಕಾಮಲಿನಾಂ ತ್ರಿಭಣ್ಡೀ ಹಿತಾ ಗವಾಕ್ಷೀ ಸಗುಡಾ ಚ ಶುಣ್ಠೀ ||೩೦||

Adhikarana 31 (31) · Śloka 31

ಕಾಲೇಯಕೇ ಚಾಪಿ ಘೃತಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಹಿತಂ ಚ ತತ್ ಸ್ಯಾದ್ರಜನೀವಿಮಿಶ್ರಮ್ |೩೧|

Adhikarana 32 (31) · Śloka 31

ಧಾತುಂ ನದೀಜಂ ಜತು ಶೈಲಜಂ ವಾ ಕುಮ್ಭಾಹ್ವಯೇ ಮೂತ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ||೩೧||

Adhikarana 33 (32) · Śloka 32

ಮೂತ್ರೇ ಸ್ಥಿತಂ ಸೈನ್ಧವಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಮಾಸಂ ಪಿಬೇದ್ವಾಽಪಿ ಹಿ ಲೋಹಕಿಟ್ಟಮ್ |೩೨|

Adhikarana 34 (32-35) · Śloka 35

ದಗ್ಧ್ವಾಽಕ್ಷಕಾಷ್ಠೈರ್ಮಲಮಾಯಸಂ ವಾ ಗೋಮೂತ್ರನಿರ್ವಾಪಿತಮಷ್ಟವಾರಾನ್ ||೩೨|| ವಿಚೂರ್ಣ್ಯ ಲೀಢಂ ಮಧುನಾಽಚಿರೇಣ ಕುಮ್ಭಾಹ್ವಯಂ ಪಾಣ್ಡುಗದಂ ನಿಹನ್ಯಾತ್ | ಸಿನ್ಧೂದ್ಭವಂ ವಾಽಗ್ನಿಸಮಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಚ ಮೂತ್ರೇ ಸಕೃದೇವ ತಪ್ತಮ್ ||೩೩|| ಲೌಹಂ ಚ ಕಿಟ್ಟಂ ಬಹುಶಶ್ಚ ತಪ್ತ್ವಾ ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಮೂತ್ರೇ ಬಹುಶಸ್ತಥೈವ | ಏಕೀಕೃತಂ ಗೋಜಲಪಿಷ್ಟಮೇತದೈಕಧ್ಯಮಾವಾಪ್ಯ ಪಚೇದುಖಾಯಾಮ್ ||೩೪|| ಯಥಾ ನ ದಹ್ಯೇತ ತಥಾ ವಿಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಪೇಯಮುದಶ್ವಿತಾ ತತ್ | ತಕ್ರೌದನಾಶೀ ವಿಜಯೇತ ರೋಗಂ ಪಾಣ್ಡುಂ ತಥಾ ದೀಪಯತೇಽನಲಂ ಚ ||೩೫||

Adhikarana 35 (36) · Śloka 36

ದ್ರಾಕ್ಷಾಗುಡೂಚ್ಯಾಮಲಕೀರಸೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಲಾಘರ(ವ)ಕೇ ಹಿತಂ ಚ |೩೬|

Adhikarana 36 (36-37) · Śloka 37

ಗೌಡಾನರಿಷ್ಟಾನ್ ಮಧುಶರ್ಕರಾಶ್ಚ ಮೂತ್ರಾಸವಾನ್ ಕ್ಷಾರಕೃತಾಂಸ್ತಥೈವ ||೩೬|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ರಸಾನಾಮಲಕೈರುಪೇತಾನ್ ಕೋಲಾನ್ವಿತಾನ್ ವಾಽಪಿ ಹಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಮ್ | ಸೇವೇತ ಶೋಫಾಭಿಹಿತಾಂಶ್ಚ ಯೋಗಾನ್ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೀ ಶಾಲಿಯವಾಂಶ್ಚ ನಿತ್ಯಮ್ ||೩೭||

Adhikarana 37 (38) · Śloka 38

ಶ್ವಾಸಾತಿಸಾರಾರುಚಿಕಾಸಮೂರ್ಚ್ಛಾತೃಟ್ಛರ್ದಿ ಶೂಲಜ್ವರಶೋಫದಾಹಾನ್ | ತಥಾಽವಿಪಾಕಸ್ವರಭೇದಸಾದಾನ್ ಜಯೇದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರಸಾಮೀಕ್ಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ ||೩೮||

Adhikarana 38 (39-40) · Śloka 40

ಅನ್ತೇಷು ಶೂನಂ ಪರಿಹೀನಮಧ್ಯಂ ಮ್ಲಾನಂ ತಥಾಽನ್ತೇಷು ಚ ಮಧ್ಯಶೂನಮ್ | ಗುದೇ ಚ ಶೇಫಸ್ಯಥ ಮುಷ್ಕಶೂನಂ ಪ್ರತಾಮ್ಯಮಾನಂ ಚ ವಿಸಞ್ಜ್ಞಕಲ್ಪಮ್ ||೩೯|| ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ಪಾಣ್ಡುಕಿನಂ ಯಶೋಽರ್ಥೀ ತಥಾಽತಿಸಾರಜ್ವರಪೀಡಿತಂ ಚ ||೪೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 44

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೪||