Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ കാസപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः कासप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
52. kāsapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ഉക്താ യേ ഹേതവോ നൃൗണാം രോഗയോഃ ശ്വാസഹിക്കയോഃ | കാസസ്യാപി ച വിജ്ഞേയാസ്ത ഏവോത്പത്തിഹേതവഃ ||൩||
View original
उक्ता ये हेतवो नॄणां रोगयोः श्वासहिक्कयोः | कासस्यापि च विज्ञेयास्त एवोत्पत्तिहेतवः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ധൂമോപഘാതാദ്രജസസ്തഥൈവ വ്യായാമരൂക്ഷാന്നനിഷേവണാച്ച | വിമാര്ഗഗത്വാദപി ഭോജനസ്യ വേഗാവരോധാത് ക്ഷവഥോസ്തഥൈവ ||൪|| പ്രാണോ ഹ്യുദാനാനുഗതഃ പ്രദുഷ്ടഃ സമ്ഭിന്നകാംസ്യസ്വനതുല്യഘോഷഃ | നിരേതി വക്ത്രാത് സഹസാ സദോഷഃ കാസഃ സ വിദ്വദ്ഭിരുദാഹൃതസ്തു ||൫||
View original
धूमोपघाताद्रजसस्तथैव व्यायामरूक्षान्ननिषेवणाच्च | विमार्गगत्वादपि भोजनस्य वेगावरोधात् क्षवथोस्तथैव ||४|| प्राणो ह्युदानानुगतः प्रदुष्टः सम्भिन्नकांस्यस्वनतुल्यघोषः | निरेति वक्त्रात् सहसा सदोषः कासः स विद्वद्भिरुदाहृतस्तु ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
സ വാതപിത്തപ്രഭവഃ കഫാച്ച ക്ഷതാത്തഥാऽന്യഃ ക്ഷയജോऽപരശ്ച | പഞ്ചപ്രകാരഃ കഥിതോ ഭിഷഗ്ഭിര്വിവര്ധിതോ യക്ഷ്മവികാരകൃത് സ്യാത് ||൬||
View original
स वातपित्तप्रभवः कफाच्च क्षतात्तथाऽन्यः क्षयजोऽपरश्च | पञ्चप्रकारः कथितो भिषग्भिर्विवर्धितो यक्ष्मविकारकृत् स्यात् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ഭവിഷ്യതസ്തസ്യ തു കണ്ഠകണ്ഡൂര്ഭോജ്യോപരോധോ ഗലതാലുലേപഃ | സ്വശബ്ദവൈഷമ്യമരോചകോऽഗ്നിസാദശ്ച ലിങ്ഗാനി ഭവന്ത്യമൂനി ||൭||
View original
भविष्यतस्तस्य तु कण्ठकण्डूर्भोज्योपरोधो गलतालुलेपः | स्वशब्दवैषम्यमरोचकोऽग्निसादश्च लिङ्गानि भवन्त्यमूनि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ഹൃച്ഛങ്ഖമൂര്ധോദരപാര്ശ്വശൂലീ ക്ഷാമാനനഃ ക്ഷീണബലസ്വരൌജാഃ | പ്രസക്തമന്തഃകഫമീരണേന കാസേത്തു ശുഷ്കം സ്വരഭേദയുക്തഃ ||൮||
View original
हृच्छङ्खमूर्धोदरपार्श्वशूली क्षामाननः क्षीणबलस्वरौजाः | प्रसक्तमन्तःकफमीरणेन कासेत्तु शुष्कं स्वरभेदयुक्तः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ഉരോവിദാഹജ്വരവക്ത്രശോഷൈരഭ്യര്ദിതസ്തിക്തമുഖസ്തൃഷാര്തഃ | പിത്തേന പീതാനി വമേത് കടൂനി കാസേത് സ പാണ്ഡുഃ പരിദഹ്യമാനഃ ||൯||
View original
उरोविदाहज्वरवक्त्रशोषैरभ्यर्दितस्तिक्तमुखस्तृषार्तः | पित्तेन पीतानि वमेत् कटूनि कासेत् स पाण्डुः परिदह्यमानः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
പ്ര(വി)ലിപ്യമാനേന മുഖേന സീദന് ശിരോരുജാര്തഃ കഫപൂര്ണദേഹഃ | അഭക്തരുഗ്ഗൌരവസാദയുക്തഃ കാസേത നാ സാന്ദ്രകഫം കഫേന ||൧൦||
View original
प्र(वि)लिप्यमानेन मुखेन सीदन् शिरोरुजार्तः कफपूर्णदेहः | अभक्तरुग्गौरवसादयुक्तः कासेत ना सान्द्रकफं कफेन ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
വക്ഷോऽതിമാത്രം വിഹതം തു യസ്യ വ്യായാമഭാരാധ്യയനാഭിഘാതൈഃ | വിശ്ലിഷ്ടവക്ഷാഃ സ നരഃ സരക്തം ഷ്ഠീവത്യഭീക്ഷ്ണം ക്ഷതജം തമാഹുഃ ||൧൧||
View original
वक्षोऽतिमात्रं विहतं तु यस्य व्यायामभाराध्ययनाभिघातैः | विश्लिष्टवक्षाः स नरः सरक्तं ष्ठीवत्यभीक्ष्णं क्षतजं तमाहुः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 13
സ ഗാത്രശൂലജ്വരദാഹമോഹാന് പ്രാണക്ഷയം ചോപലഭേത കാസീ | ശുഷ്യന് വിനിഷ്ഠീവതി ദുര്ബലസ്തു പ്രക്ഷീണമാംസോ രുധിരം സപൂയമ് ||൧൨|| സസര്വലിങ്ഗം ഭൃശദുശ്ചികിത്സ്യം ചികിത്സിതജ്ഞാഃ ക്ഷയജം വദന്തി |൧൩|
View original
स गात्रशूलज्वरदाहमोहान् प्राणक्षयं चोपलभेत कासी | शुष्यन् विनिष्ठीवति दुर्बलस्तु प्रक्षीणमांसो रुधिरं सपूयम् ||१२|| ससर्वलिङ्गं भृशदुश्चिकित्स्यं चिकित्सितज्ञाः क्षयजं वदन्ति |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
വൃദ്ധത്വമാസാദ്യ ഭവേത്തു യോ വൈ യാപ്യം തമാഹുര്ഭിഷജസ്തു കാസമ് ||൧൩||
View original
वृद्धत्वमासाद्य भवेत्तु यो वै याप्यं तमाहुर्भिषजस्तु कासम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ശൃങ്ഗീവചാകട്ഫലകത്തൃണാബ്ദധാന്യാഭയാഭാര്ഗ്യമരാഹ്വവിശ്വമ് | ഉഷ്ണാമ്ബുനാ ഹിങ്ഗുയുതം തു പീത്വാ ബദ്ധാസ്യമപ്യാശു ജഹാതി കാസമ് ||൧൪||
View original
शृङ्गीवचाकट्फलकत्तृणाब्दधान्याभयाभार्ग्यमराह्वविश्वम् | उष्णाम्बुना हिङ्गुयुतं तु पीत्वा बद्धास्यमप्याशु जहाति कासम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ഫലത്രികവ്യോഷവിഡങ്ഗശൃങ്ഗീരാസ്നാവചാപദ്മകദേവകാഷ്ഠൈഃ | ലേഹഃ സമൈഃ ക്ഷൌദ്രസിതാഘൃതാക്തഃ കാസം നിഹന്യാദചിരാദുദീര്ണമ് ||൧൫||
View original
फलत्रिकव्योषविडङ्गशृङ्गीरास्नावचापद्मकदेवकाष्ठैः | लेहः समैः क्षौद्रसिताघृताक्तः कासं निहन्यादचिरादुदीर्णम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
പഥ്യാം സിതാമാമലകാനി ലാജാം സമാഗധീം ചാപി വിചൂര്ണ്യ ശുണ്ഠീമ് | സര്പിര്മധുഭ്യാം വിലിഹീത കാസീ സസൈന്ധവാം വോഷ്ണജലേന കൃഷ്ണാമ് ||൧൬||
View original
पथ्यां सितामामलकानि लाजां समागधीं चापि विचूर्ण्य शुण्ठीम् | सर्पिर्मधुभ्यां विलिहीत कासी ससैन्धवां वोष्णजलेन कृष्णाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17-18) · Śloka 18
ഖാദേദ്ഗുഡം നാഗരപിപ്പലീഭ്യാം ദ്രാക്ഷാം ച സര്പിര്മധുനാऽവലിഹ്യാത് | ദ്രാക്ഷാം സിതാം മാഗധികാം ച തുല്യാം സശൃങ്ഗവേരം മധുകം തുഗാം ച ||൧൭|| ലിഹ്യാദ്ഘൃതക്ഷൌദ്രയുതാം സമാംശാം സിതോപലാം വാ മരിചാംശയുക്താമ് | ധാത്രീകണാവിശ്വസിതോപലാശ്ച സഞ്ചൂര്ണ്യ മണ്ഡേന പിബേച്ച ദധ്നഃ ||൧൮||
View original
खादेद्गुडं नागरपिप्पलीभ्यां द्राक्षां च सर्पिर्मधुनाऽवलिह्यात् | द्राक्षां सितां मागधिकां च तुल्यां सशृङ्गवेरं मधुकं तुगां च ||१७|| लिह्याद्घृतक्षौद्रयुतां समांशां सितोपलां वा मरिचांशयुक्ताम् | धात्रीकणाविश्वसितोपलाश्च सञ्चूर्ण्य मण्डेन पिबेच्च दध्नः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
ഹരേണുകാം മാഗധികാം ച തുല്യാം ദധ്നാ പിബേത് കാസഗദാഭിഭൂതഃ | ഉഭേ ഹരിദ്രേ സുരദാരുശുണ്ഠീം ഗായത്രിസാരം ച പിബേത് സമാംശമ് ||൧൯|| ബസ്തസ്യ മൂത്രേണ സുഖാമ്ബുനാ വാ ദന്തീം ദ്രവന്തീം ച സതില്വകാഖ്യാമ് | ഭൃഷ്ടാനി സര്പീംഷ്യഥ ബാദരാണി ഖാദേത് പലാശാനി സസൈന്ധവാനി ||൨൦||
View original
हरेणुकां मागधिकां च तुल्यां दध्ना पिबेत् कासगदाभिभूतः | उभे हरिद्रे सुरदारुशुण्ठीं गायत्रिसारं च पिबेत् समांशम् ||१९|| बस्तस्य मूत्रेण सुखाम्बुना वा दन्तीं द्रवन्तीं च सतिल्वकाख्याम् | भृष्टानि सर्पींष्यथ बादराणि खादेत् पलाशानि ससैन्धवानि ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
കോലപ്രമാണം പ്രപിബേദ്ധി ഹിങ്ഗു സൌവീരകേണാമ്ലരസേന വാऽപി |൨൧|
View original
कोलप्रमाणं प्रपिबेद्धि हिङ्गु सौवीरकेणाम्लरसेन वाऽपि |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (21) · Śloka 22
ക്ഷൌദ്രേണ ലിഹ്യാന്മരിചാനി വാऽപി ഭാര്ഗീവചാഹിങ്ഗുകൃതാ ച വര്തിഃ ||൨൧|| ധൂമേ പ്രശസ്താ ഘൃതസമ്പ്രയുക്താ വേണുത്വഗേലാലവണൈഃ കൃതാ വാ |൨൨|
View original
क्षौद्रेण लिह्यान्मरिचानि वाऽपि भार्गीवचाहिङ्गुकृता च वर्तिः ||२१|| धूमे प्रशस्ता घृतसम्प्रयुक्ता वेणुत्वगेलालवणैः कृता वा |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 23
മുസ്തേങ്ഗുദീത്വങ്മധുകാഹ്വമാംസീമനഃശിലാലൈശ്ഛഗലാമ്ബുപിഷ്ടൈഃ ||൨൨|| വിധായ വര്തീശ്ച പയോऽനുപാനം ധൂമം പിബേദ്വാതബലാസകാസീ |൨൩|
View original
मुस्तेङ्गुदीत्वङ्मधुकाह्वमांसीमनःशिलालैश्छगलाम्बुपिष्टैः ||२२|| विधाय वर्तीश्च पयोऽनुपानं धूमं पिबेद्वातबलासकासी |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (23) · Śloka 23
പിബേച്ച സീധും മരിചാന്വിതം വാ തേനാശു കാസം ജയതി പ്രസഹ്യ ||൨൩||
View original
पिबेच्च सीधुं मरिचान्वितं वा तेनाशु कासं जयति प्रसह्य ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (24) · Śloka 24
ദ്രാക്ഷാമ്ബുമഞ്ജിഷ്ഠപുരാഹ്വയാഭിഃ ക്ഷീരം ശൃതം മാക്ഷികസമ്പ്രയുക്തമ് |൨൪|
View original
द्राक्षाम्बुमञ्जिष्ठपुराह्वयाभिः क्षीरं शृतं माक्षिकसम्प्रयुक्तम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
നിദിഗ്ധികാനാഗരപിപ്പലീഭിഃ ഖാദേച്ച മുദ്ഗാന്മധുനാ സുസിദ്ധാന് ||൨൪||
View original
निदिग्धिकानागरपिप्पलीभिः खादेच्च मुद्गान्मधुना सुसिद्धान् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
ഉത്കാരികാം സര്പിഷി നാഗരാഢ്യാം പക്ത്വാ സമൂലൈസ്ത്രുടികോലപത്രൈഃ | ഏഭിര്നിഷേവേത കൃതാം ച പേയാം തന്വീം സുശീതാം മധുനാ വിമിശ്രാമ് ||൨൫||
View original
उत्कारिकां सर्पिषि नागराढ्यां पक्त्वा समूलैस्त्रुटिकोलपत्रैः | एभिर्निषेवेत कृतां च पेयां तन्वीं सुशीतां मधुना विमिश्राम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
യത് പ്ലീഹ്നി സര്പിര്വിഹിതം ഷഡങ്ഗം തദ്വാതകാസം ജയതി പ്രസഹ്യ | വിദാരിഗന്ധാദികൃതം ഘൃതം വാ രസേന വാ വാസകജേന പക്വമ് ||൨൬||
View original
यत् प्लीह्नि सर्पिर्विहितं षडङ्गं तद्वातकासं जयति प्रसह्य | विदारिगन्धादिकृतं घृतं वा रसेन वा वासकजेन पक्वम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 28
വിരേചനം സ്നൈഹികമത്ര ചോക്തമാസ്ഥാപനം ചാപ്യനുവാസനം ച | ധൂമം പിബേത് സ്നൈഹികമപ്രമത്തഃ പിബേത് സുഖോഷ്ണം ഘൃതമേവ ചാത്ര ||൨൭|| ഹിതാ യവാഗ്വശ്ച രസേഷു സിദ്ധാഃ പയാംസി ലേഹാഃ സഘൃതാസ്തഥൈവ |൨൮|
View original
विरेचनं स्नैहिकमत्र चोक्तमास्थापनं चाप्यनुवासनं च | धूमं पिबेत् स्नैहिकमप्रमत्तः पिबेत् सुखोष्णं घृतमेव चात्र ||२७|| हिता यवाग्वश्च रसेषु सिद्धाः पयांसि लेहाः सघृतास्तथैव |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (28-31) · Śloka 32
പ്രച്ഛര്ദനം കായശിരോവിരേകാസ്തഥൈവ ധൂമാഃ കവലഗ്രഹാശ്ച ||൨൮|| ഉഷ്ണാശ്ച ലേഹാഃ കടുകാ നിഹന്യുഃ കഫം വിശേഷേണ വിശോഷണം ച | കടുത്രികം ചാപി വദന്തി പഥ്യം ഘൃതം കൃമിഘ്നസ്വരസേ വിപക്വമ് ||൨൯|| നിര്ഗുണ്ഡിപത്രസ്വരസേ ച പക്വം സര്പിഃ കഫോത്ഥം വിനിഹന്തി കാസമ് | പാഠാവിഡവ്യോഷവിഡങ്ഗസിന്ധുത്രികണ്ടരാസ്നാഹുതഭുഗ്ബലാഭിഃ ||൩൦|| ശൃങ്ഗീവചാമ്ഭോധരദേവദാരുദുരാലഭാഭാര്ഗ്യഭയാശടീഭിഃ | സമ്യഗ്വിപക്വം ദ്വിഗുണേന സര്പിര്നിദിഗ്ധികായാഃ സ്വരസേന ചൈതത് ||൩൧|| ശ്വാസാഗ്നിസാദസ്വരഭേദഭിന്നാന്നിഹന്ത്യുദീര്ണാനപി പഞ്ച കാസാന് |൩൨|
View original
प्रच्छर्दनं कायशिरोविरेकास्तथैव धूमाः कवलग्रहाश्च ||२८|| उष्णाश्च लेहाः कटुका निहन्युः कफं विशेषेण विशोषणं च | कटुत्रिकं चापि वदन्ति पथ्यं घृतं कृमिघ्नस्वरसे विपक्वम् ||२९|| निर्गुण्डिपत्रस्वरसे च पक्वं सर्पिः कफोत्थं विनिहन्ति कासम् | पाठाविडव्योषविडङ्गसिन्धुत्रिकण्टरास्नाहुतभुग्बलाभिः ||३०|| शृङ्गीवचाम्भोधरदेवदारुदुरालभाभार्ग्यभयाशटीभिः | सम्यग्विपक्वं द्विगुणेन सर्पिर्निदिग्धिकायाः स्वरसेन चैतत् ||३१|| श्वासाग्निसादस्वरभेदभिन्नान्निहन्त्युदीर्णानपि पञ्च कासान् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (32-33) · Śloka 33
വിദാരിഗന്ധോത്പലസാരിവാദീന് നിഷ്ക്വാഥ്യ വര്ഗം മധുരം ച കൃത്സ്നമ് ||൩൨|| ഘൃതം പചേദിക്ഷുരസാമ്ബുദുഗ്ധൈഃ കാകോലിവര്ഗേ ച സശര്കരം തത് | പ്രാതഃ പിബേത് പിത്തകൃതേ ച കാസേ രതിപ്രസൂതേ ക്ഷതജേ ച കാസേ ||൩൩||
View original
विदारिगन्धोत्पलसारिवादीन् निष्क्वाथ्य वर्गं मधुरं च कृत्स्नम् ||३२|| घृतं पचेदिक्षुरसाम्बुदुग्धैः काकोलिवर्गे च सशर्करं तत् | प्रातः पिबेत् पित्तकृते च कासे रतिप्रसूते क्षतजे च कासे ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
ഖര്ജൂരഭാര്ഗീമഗധാപ്രിയാലമധൂലികൈലാമലകൈഃ സമാംശൈഃ | ചൂര്ണം സിതാക്ഷൌദ്രഘൃതപ്രഗാഢം ത്രീന് ഹന്തി കാസാനുപയുജ്യമാനമ് ||൩൪||
View original
खर्जूरभार्गीमगधाप्रियालमधूलिकैलामलकैः समांशैः | चूर्णं सिताक्षौद्रघृतप्रगाढं त्रीन् हन्ति कासानुपयुज्यमानम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (35) · Śloka 35
രക്താഹരിദ്രാഞ്ജനവഹ്നിപാഠാമൂര്വോപകുല്യാ വിലിഹേത് സമാംശാഃ | ക്ഷൌദ്രേണ കാസേ ക്ഷതജേ ക്ഷയോത്ഥേ പിബേദ്ഘൃതം ചേക്ഷുരസേ വിപക്വമ് ||൩൫||
View original
रक्ताहरिद्राञ्जनवह्निपाठामूर्वोपकुल्या विलिहेत् समांशाः | क्षौद्रेण कासे क्षतजे क्षयोत्थे पिबेद्घृतं चेक्षुरसे विपक्वम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (36) · Śloka 36
ചൂര്ണം പിബേദാമലകസ്യ വാऽപി ക്ഷീരേണ പക്വം സഘൃതം ഹിതാശീ |൩൬|
View original
चूर्णं पिबेदामलकस्य वाऽपि क्षीरेण पक्वं सघृतं हिताशी |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (36) · Śloka 37
ചൂര്ണാനി ഗോധൂമയവോദ്ഭവാനി കാകോലിവര്ഗശ്ച കൃതഃ സുസൂക്ഷ്മഃ ||൩൬|| കാസേഷു പേയസ്ത്രിഷു കാസവദ്ഭിഃ ക്ഷീരേണ സക്ഷൌദ്രഘൃതേന വാऽപി |൩൭|
View original
चूर्णानि गोधूमयवोद्भवानि काकोलिवर्गश्च कृतः सुसूक्ष्मः ||३६|| कासेषु पेयस्त्रिषु कासवद्भिः क्षीरेण सक्षौद्रघृतेन वाऽपि |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (37) · Śloka 37
ഗുഡോദകം വാ ക്വഥിതം പിബേദ്ധി ക്ഷൌദ്രേണ ശീതം മരിചോപദംശമ് ||൩൭||
View original
गुडोदकं वा क्वथितं पिबेद्धि क्षौद्रेण शीतं मरिचोपदंशम् ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (38-41) · Śloka 41
പ്രസ്ഥത്രയേണാമലകീരസസ്യ ശുദ്ധസ്യ ദത്ത്വാऽര്ധതുലാം ഗുഡസ്യ | ചൂര്ണീകൃതൈര്ഗ്രന്ഥികചവ്യജീരവ്യോഷേഭകൃഷ്ണാഹപുഷാജമോദൈഃ ||൩൮|| വിഡങ്ഗസിന്ധുത്രിഫലായവാനീപാഠാഗ്നിധാന്യൈശ്ച പിചുപ്രമാണൈഃ | ദത്ത്വാ ത്രിവൃച്ചൂര്ണപലാനി ചാഷ്ടാവഷ്ടൌ ച തൈലസ്യ പചേദ്യഥാവത് ||൩൯|| തം ഭക്ഷയേദക്ഷഫലപ്രമാണം യഥേഷ്ടചേഷ്ടസ്ത്രിസുഗന്ധിയുക്തമ് | അനേന സര്വേ ഗ്രഹണീവികാരാഃ സശ്വാസകാസസ്വരഭേദശോഥാഃ ||൪൦|| ശാമ്യന്തി ചായം ചിരമന്തരഗ്നേര്ഹതസ്യ പുംസ്ത്വസ്യ ച വൃദ്ധിഹേതുഃ | സ്ത്രീണാം ച വന്ധ്യാമയനാശനഃ സ്യാത് കല്യാണകോ നാമ ഗുഡഃ പ്രതീതഃ ||൪൧||
View original
प्रस्थत्रयेणामलकीरसस्य शुद्धस्य दत्त्वाऽर्धतुलां गुडस्य | चूर्णीकृतैर्ग्रन्थिकचव्यजीरव्योषेभकृष्णाहपुषाजमोदैः ||३८|| विडङ्गसिन्धुत्रिफलायवानीपाठाग्निधान्यैश्च पिचुप्रमाणैः | दत्त्वा त्रिवृच्चूर्णपलानि चाष्टावष्टौ च तैलस्य पचेद्यथावत् ||३९|| तं भक्षयेदक्षफलप्रमाणं यथेष्टचेष्टस्त्रिसुगन्धियुक्तम् | अनेन सर्वे ग्रहणीविकाराः सश्वासकासस्वरभेदशोथाः ||४०|| शाम्यन्ति चायं चिरमन्तरग्नेर्हतस्य पुंस्त्वस्य च वृद्धिहेतुः | स्त्रीणां च वन्ध्यामयनाशनः स्यात् कल्याणको नाम गुडः प्रतीतः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (42-46) · Śloka 46
ദ്വിപഞ്ചമൂലേഭകണാത്മഗുപ്താഭാര്ഗീശടീപുഷ്കരമൂലവിശ്വാന് | പാഠാമൃതാഗ്രന്ഥികശങ്ഖപുഷ്പീരാസ്നാഗ്ന്യപാമാര്ഗബലായവാസാന് ||൪൨|| ദ്വിപാലികാന് ന്യസ്യ യവാഢകം ച ഹരീതകീനാം ച ശതം ഗുരൂണാമ് | ദ്രോണേ ജലസ്യാഢകസംയുതേ ച ക്വാഥേ കൃതേ പൂതചതുര്ഥഭാഗേ ||൪൩|| പചേത്തുലാം ശുദ്ധഗുഡസ്യ ദത്ത്വാ പൃഥക് ച തൈലാത് കുഡവം ഘൃതാച്ച | ചൂര്ണം ച താവന്മഗധോദ്ഭവായാ ദേയം ച തസ്മിന്മധു സിദ്ധശീതേ ||൪൪|| രസായനാത് കര്ഷമതോ വിലിഹ്യാദ്ദ്വേ ചാഭയേ നിത്യമഥാശു ഹന്യാത് | തദ്രാജയക്ഷ്മഗ്രഹണീപ്രദോഷശോഫാഗ്നിമാന്ദ്യസ്വരഭേദകാസാന് ||൪൫|| പാണ്ഡ്വാമയശ്വാസശിരോവികാരാന് ഹൃദ്രോഗഹിക്കാവിഷമജ്വരാംശ്ച | മേധാബലോത്സാഹമതിപ്രദം ച ചകാര ചൈതദ്ഭഗവാനഗസ്ത്യഃ ||൪൬||
View original
द्विपञ्चमूलेभकणात्मगुप्ताभार्गीशटीपुष्करमूलविश्वान् | पाठामृताग्रन्थिकशङ्खपुष्पीरास्नाग्न्यपामार्गबलायवासान् ||४२|| द्विपालिकान् न्यस्य यवाढकं च हरीतकीनां च शतं गुरूणाम् | द्रोणे जलस्याढकसंयुते च क्वाथे कृते पूतचतुर्थभागे ||४३|| पचेत्तुलां शुद्धगुडस्य दत्त्वा पृथक् च तैलात् कुडवं घृताच्च | चूर्णं च तावन्मगधोद्भवाया देयं च तस्मिन्मधु सिद्धशीते ||४४|| रसायनात् कर्षमतो विलिह्याद्द्वे चाभये नित्यमथाशु हन्यात् | तद्राजयक्ष्मग्रहणीप्रदोषशोफाग्निमान्द्यस्वरभेदकासान् ||४५|| पाण्ड्वामयश्वासशिरोविकारान् हृद्रोगहिक्काविषमज्वरांश्च | मेधाबलोत्साहमतिप्रदं च चकार चैतद्भगवानगस्त्यः ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (47-48) · Śloka 48
കുലീരശുക്തീചടകൈണലാവാന്നിഷ്ക്വാഥ്യ വര്ഗം മധുരം ച കൃത്സ്നമ് | പചേദ്ഘൃതം തത്തു നിഷേവ്യമാണം ഹന്യാത് ക്ഷതോത്ഥം ക്ഷയജം ച കാസമ് ||൪൭|| ശതാവരീനാഗബലാവിപക്വം ഘൃതം വിധേയം ച ഹിതായ കാസിനാമ് ||൪൮||
View original
कुलीरशुक्तीचटकैणलावान्निष्क्वाथ्य वर्गं मधुरं च कृत्स्नम् | पचेद्घृतं तत्तु निषेव्यमाणं हन्यात् क्षतोत्थं क्षयजं च कासम् ||४७|| शतावरीनागबलाविपक्वं घृतं विधेयं च हिताय कासिनाम् ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 52
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ കാസപ്രതിഷേധോ നാമ (ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ദ്വിപഞ്ചാശത്തമോऽധ്യായഃ ||൫൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे कासप्रतिषेधो नाम (चतुर्दशोऽध्यायः, आदितः) द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५२||
🔊 Audio coming soon