Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

51. śvāsapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

അഥാതഃ ശ്വാസപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨|| യൈരേവ കാരണൈര്ഹിക്കാ ബഹുഭിഃ സമ്പ്രവര്തതേ | തൈരേവ കാരണൈഃ ശ്വാസോ ഘോരോ ഭവതി ദേഹിനാമ് ||൩||

View original

अथातः श्वासप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| यैरेव कारणैर्हिक्का बहुभिः सम्प्रवर्तते | तैरेव कारणैः श्वासो घोरो भवति देहिनाम् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (4) · Śloka 4

വിഹായ പ്രകൃതിം വായുഃ പ്രാണോऽഥ കഫസംയുതഃ | ശ്വാസയത്യൂര്ധ്വഗോ ഭൂത്വാ തം ശ്വാസം പരിചക്ഷതേ ||൪||

View original

विहाय प्रकृतिं वायुः प्राणोऽथ कफसंयुतः | श्वासयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तं श्वासं परिचक्षते ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ക്ഷുദ്രകസ്തമകശ്ഛിന്നോ മഹാനൂര്ധ്വശ്ച പഞ്ചധാ | ഭിദ്യതേ സ മഹാവ്യാധിഃ ശ്വാസ ഏകോ വിശേഷതഃ ||൫||

View original

क्षुद्रकस्तमकश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चधा | भिद्यते स महाव्याधिः श्वास एको विशेषतः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

പ്രാഗ്രൂപം തസ്യ ഹൃത്പീഡാ ഭക്തദ്വേഷോऽരതിഃ പരാ | ആനാഹഃ പാര്ശ്വയോഃ ശൂലം വൈരസ്യം വദനസ്യ ച ||൬||

View original

प्राग्रूपं तस्य हृत्पीडा भक्तद्वेषोऽरतिः परा | आनाहः पार्श्वयोः शूलं वैरस्यं वदनस्य च ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

കിഞ്ചിദാരഭമാണസ്യ യസ്യ ശ്വാസഃ പ്രവര്തതേ | നിഷണ്ണസ്യൈതി ശാന്തിം ച സ ക്ഷുദ്ര ഇതി സഞ്ജ്ഞിതഃ ||൭||

View original

किञ्चिदारभमाणस्य यस्य श्वासः प्रवर्तते | निषण्णस्यैति शान्तिं च स क्षुद्र इति सञ्ज्ञितः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8-10) · Śloka 10

തൃട്സ്വേദവമഥുപ്രായഃ കണ്ഠഘുര്ഘുരികാന്വിതഃ | വിശേഷാദ്ദുര്ദിനേ താമ്യേച്ഛ്വാസഃ സ തമകോ മതഃ ||൮|| ഘോഷേണ മഹതാऽऽവിഷ്ടഃ സകാസഃ സകഫോ നരഃ | യഃ ശ്വസിത്യബലോऽന്നദ്വിട് സുപ്തസ്തമകപീഡിതഃ ||൯|| സ ശാമ്യതി കഫേ ഹീനേ സ്വപതശ്ച വിവര്ധതേ | മൂര്ച്ഛാജ്വരാഭിഭൂതസ്യ ജ്ഞേയഃ പ്രതമകസ്തു സഃ ||൧൦||

View original

तृट्स्वेदवमथुप्रायः कण्ठघुर्घुरिकान्वितः | विशेषाद्दुर्दिने ताम्येच्छ्वासः स तमको मतः ||८|| घोषेण महताऽऽविष्टः सकासः सकफो नरः | यः श्वसित्यबलोऽन्नद्विट् सुप्तस्तमकपीडितः ||९|| स शाम्यति कफे हीने स्वपतश्च विवर्धते | मूर्च्छाज्वराभिभूतस्य ज्ञेयः प्रतमकस्तु सः ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11) · Śloka 11

ആധ്മാതോ ദഹ്യമാനേന ബസ്തിനാ സരുജം നരഃ | സര്വപ്രാണേന വിച്ഛിന്നം ശ്വസ്യാച്ഛിന്നം തമാദിശേത് ||൧൧||

View original

आध्मातो दह्यमानेन बस्तिना सरुजं नरः | सर्वप्राणेन विच्छिन्नं श्वस्याच्छिन्नं तमादिशेत् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (12) · Śloka 12

നിഃസഞ്ജ്ഞഃ പാര്ശ്വശൂലാര്തഃ ശുഷ്കകണ്ഠോऽതിഘോഷവാന് | സംരബ്ധനേത്രസ്ത്വായമ്യ യഃ ശ്വസ്യാത് സ മഹാന് സ്മൃതഃ ||൧൨||

View original

निःसञ्ज्ञः पार्श्वशूलार्तः शुष्ककण्ठोऽतिघोषवान् | संरब्धनेत्रस्त्वायम्य यः श्वस्यात् स महान् स्मृतः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13) · Śloka 13

മര്മസ്വായമ്യമാനേഷു ശ്വസന്മൂഢോ മുഹുശ്ച യഃ | ഊര്ധ്വപ്രേക്ഷീ ഹതരവസ്തമൂര്ധ്വശ്വാസമാദിശേത് ||൧൩||

View original

मर्मस्वायम्यमानेषु श्वसन्मूढो मुहुश्च यः | ऊर्ध्वप्रेक्षी हतरवस्तमूर्ध्वश्वासमादिशेत् ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

ക്ഷുദ്രഃ സാധ്യതമസ്തേഷാം തമകഃ കൃച്ഛ്ര ഉച്യതേ | ത്രയഃ ശ്വാസാ ന സിധ്യന്തി തമകോ ദുര്ബലസ്യ ച ||൧൪||

View original

क्षुद्रः साध्यतमस्तेषां तमकः कृच्छ्र उच्यते | त्रयः श्वासा न सिध्यन्ति तमको दुर्बलस्य च ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 15

സ്നേഹബസ്തിം വിനാ കേചിദൂര്ധ്വം ചാധശ്ച ശോധനമ് | മൃദു പ്രാണവതാം ശ്രേഷ്ഠം ശ്വാസിനാമാദിശന്തി ഹി ||൧൫||

View original

स्नेहबस्तिं विना केचिदूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् | मृदु प्राणवतां श्रेष्ठं श्वासिनामादिशन्ति हि ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ശ്വാസേ കാസേ ച ഹിക്കായാം ഹൃദ്രോഗേ ചാപി പൂജിതമ് | ഘൃതം പുരാണം സംസിദ്ധമഭയാവിഡരാമഠൈഃ ||൧൬||

View original

श्वासे कासे च हिक्कायां हृद्रोगे चापि पूजितम् | घृतं पुराणं संसिद्धमभयाविडरामठैः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 18

സൌവര്ചലാഭയാബില്വൈഃ സംസ്കൃതം വാऽനവം ഘൃതമ് | പിപ്പല്യാദിപ്രതീവാപം സിദ്ധം വാ പ്രഥമേ ഗണേ ||൧൭|| സപഞ്ചലവണം സര്പിഃ ശ്വാസകാസൌ വ്യപോഹതി |൧൮|

View original

सौवर्चलाभयाबिल्वैः संस्कृतं वाऽनवं घृतम् | पिप्पल्यादिप्रतीवापं सिद्धं वा प्रथमे गणे ||१७|| सपञ्चलवणं सर्पिः श्वासकासौ व्यपोहति |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18-20) · Śloka 21

ഹിംസ്രാവിഡങ്ഗപൂതീകത്രിഫലാവ്യോഷചിത്രകൈഃ ||൧൮|| ദ്വിക്ഷീരം സാധിതം സര്പിശ്ചതുര്ഗുണജലാപ്ലുതമ് | കോലമാത്രൈഃ പിബേത്തദ്ധി ശ്വാസകാസൌ വ്യപോഹതി ||൧൯|| അര്ശാംസ്യരോചകം ഗുല്മം ശകൃദ്ഭേദം ക്ഷയം തഥാ | കൃത്സ്നേ വൃഷകഷായേ വാ പചേത് സര്പിശ്ചതുര്ഗുണേ ||൨൦|| തന്മൂലകുസുമാവാപം ശീതം ക്ഷൌദ്രേണ യോജയേത് |൨൧|

View original

हिंस्राविडङ्गपूतीकत्रिफलाव्योषचित्रकैः ||१८|| द्विक्षीरं साधितं सर्पिश्चतुर्गुणजलाप्लुतम् | कोलमात्रैः पिबेत्तद्धि श्वासकासौ व्यपोहति ||१९|| अर्शांस्यरोचकं गुल्मं शकृद्भेदं क्षयं तथा | कृत्स्ने वृषकषाये वा पचेत् सर्पिश्चतुर्गुणे ||२०|| तन्मूलकुसुमावापं शीतं क्षौद्रेण योजयेत् |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 23

ശൃങ്ഗീമധൂലികാഭാര്ഗീശുണ്ഠീതാര്ക്ഷ്യസിതാമ്ബുദൈഃ ||൨൧|| സഹരിദ്രൈഃ സയഷ്ട്യാഹ്വൈഃ സമൈരാവാപ്യ യോഗതഃ | ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേദ്ധീമാന് ശീതതോയേ ചതുര്ഗുണേ ||൨൨|| ശ്വാസം കാസം തഥാ ഹിക്കാം സര്പിരേതന്നിയച്ഛതി |൨൩|

View original

शृङ्गीमधूलिकाभार्गीशुण्ठीतार्क्ष्यसिताम्बुदैः ||२१|| सहरिद्रैः सयष्ट्याह्वैः समैरावाप्य योगतः | घृतप्रस्थं पचेद्धीमान् शीततोये चतुर्गुणे ||२२|| श्वासं कासं तथा हिक्कां सर्पिरेतन्नियच्छति |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (23-24) · Śloka 25

സുവഹാ കാലികാ ഭാര്ഗീ ശുകാഖ്യാ നൈചുലം ഫലമ് ||൨൩|| കാകാദനീ ശൃങ്ഗവേരം വര്ഷാഭൂര്ബൃഹതീദ്വയമ് | കോലമാത്രൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേദേഭിര്ജലദ്വികമ് ||൨൪|| കടൂഷ്ണം പീതമേതദ്ധി ശ്വാസാമയവിനാശനമ് |൨൫|

View original

सुवहा कालिका भार्गी शुकाख्या नैचुलं फलम् ||२३|| काकादनी शृङ्गवेरं वर्षाभूर्बृहतीद्वयम् | कोलमात्रैर्घृतप्रस्थं पचेदेभिर्जलद्विकम् ||२४|| कटूष्णं पीतमेतद्धि श्वासामयविनाशनम् |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (25-26) · Śloka 26

സൌവര്ചലയവക്ഷാരകടുകാവ്യോഷചിത്രകൈഃ ||൨൫|| വചാഭയാവിഡങ്ഗൈശ്ച സാധിതം ശ്വാസശാന്തയേ | ഗോപവല്ല്യുദകേ സിദ്ധം സ്യാദന്യദ്ദ്വിഗുണേ ഘൃതമ് ||൨൬||

View original

सौवर्चलयवक्षारकटुकाव्योषचित्रकैः ||२५|| वचाभयाविडङ्गैश्च साधितं श्वासशान्तये | गोपवल्ल्युदके सिद्धं स्यादन्यद्द्विगुणे घृतम् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (27) · Śloka 27

പഞ്ചൈതാനി ഹവീംഷ്യാഹുര്ഭിഷജഃ ശ്വാസകാസയോഃ |൨൭|

View original

पञ्चैतानि हवींष्याहुर्भिषजः श्वासकासयोः |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (27-29) · Śloka 29

താലീശതാമലക്യുഗ്രാജീവന്തീകുഷ്ഠസൈന്ധവൈഃ ||൨൭|| ബില്വപുഷ്കരഭൂതീകസൌവര്ചലകണാഗ്നിഭിഃ | പഥ്യാതേജോവതീയുക്തൈഃ സര്പിര്ജലചതുര്ഗുണമ് ||൨൮|| ഹിങ്ഗുപാദയുതം സിദ്ധം സര്വശ്വാസഹരം പരമ് | വാസാഘൃതം ഷട്പലം വാ ഘൃതം ചാത്ര ഹിതം ഭവേത് ||൨൯||

View original

तालीशतामलक्युग्राजीवन्तीकुष्ठसैन्धवैः ||२७|| बिल्वपुष्करभूतीकसौवर्चलकणाग्निभिः | पथ्यातेजोवतीयुक्तैः सर्पिर्जलचतुर्गुणम् ||२८|| हिङ्गुपादयुतं सिद्धं सर्वश्वासहरं परम् | वासाघृतं षट्पलं वा घृतं चात्र हितं भवेत् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (30) · Śloka 30

തൈലം ദശഗുണേ സിദ്ധം ഭൃങ്ഗരാജരസേ ശുഭേ | സേവ്യമാനം യഥാന്യായം ശ്വാസകാസൌ വ്യപോഹതി ||൩൦||

View original

तैलं दशगुणे सिद्धं भृङ्गराजरसे शुभे | सेव्यमानं यथान्यायं श्वासकासौ व्यपोहति ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (31) · Śloka 32

ഫലാമ്ലാ വിഷ്കിരരസാഃ സ്നിഗ്ധാഃ പ്രവ്യക്തസൈന്ധവാഃ | ഏണാദീനാം ശിരോഭിര്വാ കൌലത്ഥാ വാ സുസംസ്കൃതാഃ ||൩൧|| ഹന്യുഃ ശ്വാസം ച കാസം ച സംസ്കൃതാനി പയാംസി ച |൩൨|

View original

फलाम्ला विष्किररसाः स्निग्धाः प्रव्यक्तसैन्धवाः | एणादीनां शिरोभिर्वा कौलत्था वा सुसंस्कृताः ||३१|| हन्युः श्वासं च कासं च संस्कृतानि पयांसि च |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (32-35) · Śloka 35

തിമിരസ്യ ച ബീജാനി കര്കടാഖ്യാ ച ചൂര്ണിതാ ||൩൨|| ദുരാലഭാऽഥ പിപ്പല്യഃ കടുകാഖ്യാ ഹരീതകീ | ശ്വാവിന്മയൂരരോമാണി കോലാ മാഗധികാകണാഃ ||൩൩|| ഭാര്ഗീത്വക് ശൃങ്ഗവേരം ച ശര്കരാ ശല്ലകാങ്ഗജമ് | നൃത്തകൌണ്ഡകബീജാനി ചൂര്ണിതാനി തു കേവലമ് ||൩൪|| പഞ്ച ശ്ലോകാര്ധികാസ്ത്വേതേ ലേഹാ യേ സമ്യഗീരിതാഃ | സര്പിര്മധുഭ്യാം തേ ലേഹ്യാഃ കാസശ്വാസാര്ദിതൈര്നരൈഃ ||൩൫||

View original

तिमिरस्य च बीजानि कर्कटाख्या च चूर्णिता ||३२|| दुरालभाऽथ पिप्पल्यः कटुकाख्या हरीतकी | श्वाविन्मयूररोमाणि कोला मागधिकाकणाः ||३३|| भार्गीत्वक् शृङ्गवेरं च शर्करा शल्लकाङ्गजम् | नृत्तकौण्डकबीजानि चूर्णितानि तु केवलम् ||३४|| पञ्च श्लोकार्धिकास्त्वेते लेहा ये सम्यगीरिताः | सर्पिर्मधुभ्यां ते लेह्याः कासश्वासार्दितैर्नरैः ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (36) · Śloka 36

സപ്തച്ഛദസ്യ പുഷ്പാണി പിപ്പലീശ്ചാപി മസ്തുനാ | പിബേത് സഞ്ചൂര്ണ്യ മധുനാ ധാനാശ്ചാപ്യഥ ഭക്ഷയേത് ||൩൬||

View original

सप्तच्छदस्य पुष्पाणि पिप्पलीश्चापि मस्तुना | पिबेत् सञ्चूर्ण्य मधुना धानाश्चाप्यथ भक्षयेत् ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (37-38) · Śloka 38

അര്കാങ്കുരൈര്ഭാവിതാനാം യവാനാം സാധ്വനേകശഃ | തര്പണം വാ പിബേദേഷാം സക്ഷൌദ്രം ശ്വാസപീഡിതഃ ||൩൭|| ശിരീഷകദലീകുന്ദപുഷ്പം മാഗധികായുതമ് | തണ്ഡുലാമ്ബുയുതം പീത്വാ ജയേച്ഛ്വാസാനശേഷതഃ ||൩൮||

View original

अर्काङ्कुरैर्भावितानां यवानां साध्वनेकशः | तर्पणं वा पिबेदेषां सक्षौद्रं श्वासपीडितः ||३७|| शिरीषकदलीकुन्दपुष्पं मागधिकायुतम् | तण्डुलाम्बुयुतं पीत्वा जयेच्छ्वासानशेषतः ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (39) · Śloka 40

കോലമജ്ജാം താലമൂലമൃഷ്യചര്മമസീമപി | ലിഹ്യാത് ക്ഷൌദ്രേണ ഭാര്ഗീം വാ സര്പിര്മധുസമായുതാമ് ||൩൯|| നീചൈഃകദമ്ബബീജം വാ സക്ഷൌദ്രം തണ്ഡുലാമ്ബുനാ |൪൦|

View original

कोलमज्जां तालमूलमृष्यचर्ममसीमपि | लिह्यात् क्षौद्रेण भार्गीं वा सर्पिर्मधुसमायुताम् ||३९|| नीचैःकदम्बबीजं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (40) · Śloka 41

ദ്രാക്ഷാം ഹരീതകീം കൃഷ്ണാം കര്കടാഖ്യാം ദുരാലഭാമ് ||൪൦|| സര്പിര്മധുഭ്യാം വിലിഹന് ഹന്തി ശ്വാസാന് സുദാരുണാന് |൪൧|

View original

द्राक्षां हरीतकीं कृष्णां कर्कटाख्यां दुरालभाम् ||४०|| सर्पिर्मधुभ्यां विलिहन् हन्ति श्वासान् सुदारुणान् |४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (41) · Śloka 42

ഹരിദ്രാം മരിചം ദ്രാക്ഷാം ഗുഡം രാസ്നാം കണാം ശടീമ് ||൪൧|| ലിഹ്യാത്തൈലേന തുല്യാനി ശ്വാസാര്തോ ഹിതഭോജനഃ |൪൨|

View original

हरिद्रां मरिचं द्राक्षां गुडं रास्नां कणां शटीम् ||४१|| लिह्यात्तैलेन तुल्यानि श्वासार्तो हितभोजनः |४२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (42) · Śloka 43

ഗവാം പുരീഷസ്വരസം മധുസര്പിഃകണായുതമ് ||൪൨|| ലിഹ്യാച്ഛ്വാസേഷു കാസേഷു വാജിനാം വാ ശകൃദ്രസമ് |൪൩|

View original

गवां पुरीषस्वरसं मधुसर्पिःकणायुतम् ||४२|| लिह्याच्छ्वासेषु कासेषु वाजिनां वा शकृद्रसम् |४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (43) · Śloka 44

പാണ്ഡുരോഗേഷു ശോഥേഷു യേ യോഗാഃ സമ്പ്രകീര്തിതാഃ ||൪൩|| ശ്വാസകാസാപഹാസ്തേऽപി കാസഘ്നാ യേ ച കീര്തിതാഃ |൪൪|

View original

पाण्डुरोगेषु शोथेषु ये योगाः सम्प्रकीर्तिताः ||४३|| श्वासकासापहास्तेऽपि कासघ्ना ये च कीर्तिताः |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (44) · Śloka 45

ഭാര്ഗീത്വക് ത്ര്യൂഷണം തൈലം ഹരിദ്രാം കടുരോഹിണീമ് ||൪൪|| പിപ്പലീം മരിചം ചണ്ഡാം ഗോശകൃദ്രസമേവ ച |൪൫|

View original

भार्गीत्वक् त्र्यूषणं तैलं हरिद्रां कटुरोहिणीम् ||४४|| पिप्पलीं मरिचं चण्डां गोशकृद्रसमेव च |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (45) · Śloka 46

തലകോടസ്യ ബീജേഷു പചേദുത്കാരികാം ശുഭാമ് ||൪൫|| സേവ്യമാനാ നിഹന്ത്യേഷാ ശ്വാസാനാശു സുദുസ്തരാന് |൪൬|

View original

तलकोटस्य बीजेषु पचेदुत्कारिकां शुभाम् ||४५|| सेव्यमाना निहन्त्येषा श्वासानाशु सुदुस्तरान् |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (46-47) · Śloka 47

പുരാണസര്പിഃ പിപ്പല്യഃ കൌലത്ഥാ ജാങ്ഗലാ രസാഃ ||൪൬|| സുരാ സൌവീരകം ഹിങ്ഗുഃ മാതുലുങ്ഗരസോ മധു | ദ്രാക്ഷാമലകബില്വാനി ശസ്താനി ശ്വാസിഹിക്കിനാമ് ||൪൭||

View original

पुराणसर्पिः पिप्पल्यः कौलत्था जाङ्गला रसाः ||४६|| सुरा सौवीरकं हिङ्गुः मातुलुङ्गरसो मधु | द्राक्षामलकबिल्वानि शस्तानि श्वासिहिक्किनाम् ||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (48) · Śloka 49

ശ്വാസഹിക്കാപരിഗതം സ്നിഗ്ധൈഃ സ്വേദൈരുപാചരേത് | ആക്തം ലവണതൈലാഭ്യാം തൈരസ്യ ഗ്രഥിതഃ കഫഃ ||൪൮|| ഖസ്ഥോ വിലയനം യാതി മാരുതശ്ച പ്രശാമ്യതി |൪൯|

View original

श्वासहिक्कापरिगतं स्निग्धैः स्वेदैरुपाचरेत् | आक्तं लवणतैलाभ्यां तैरस्य ग्रथितः कफः ||४८|| खस्थो विलयनं याति मारुतश्च प्रशाम्यति |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (49-50) · Śloka 51

സ്വിന്നം ജ്ഞാത്വാ തതശ്ചൈവ ഭോജയിത്വാ രസൌദനമ് ||൪൯|| വാതശ്ലേഷ്മവിബന്ധേ വാ ഭിഷഗ് ധൂമം പ്രയോജയേത് | മനഃശിലാദേവദാരുഹരിദ്രാച്ഛദനാമിഷൈഃ ||൫൦|| ലാക്ഷോരുബൂകമൂലൈശ്ച കൃത്വാ വര്തീര്വിധാനതഃ |൫൧|

View original

स्विन्नं ज्ञात्वा ततश्चैव भोजयित्वा रसौदनम् ||४९|| वातश्लेष्मविबन्धे वा भिषग् धूमं प्रयोजयेत् | मनःशिलादेवदारुहरिद्राच्छदनामिषैः ||५०|| लाक्षोरुबूकमूलैश्च कृत्वा वर्तीर्विधानतः |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (51) · Śloka 51

സര്പിര്യവമധുച്ഛിഷ്ടശാലനിര്യാസജം തഥാ ||൫൧||

View original

सर्पिर्यवमधुच्छिष्टशालनिर्यासजं तथा ||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (52) · Śloka 52

ശൃങ്ഗബാലഖുരസ്നായുത്വക് സമസ്തം ഗവാമപി |൫൨|

View original

शृङ्गबालखुरस्नायुत्वक् समस्तं गवामपि |५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (52) · Śloka 52

തുരുഷ്കശല്ലകീനാം ച ഗുഗ്ഗുലോഃ പദ്മകസ്യ ച ||൫൨||

View original

तुरुष्कशल्लकीनां च गुग्गुलोः पद्मकस्य च ||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (53) · Śloka 53

ഏതേ സര്വേ സസര്പിഷ്കാ ധൂമാഃ കാര്യാ വിജാനതാ |൫൩|

View original

एते सर्वे ससर्पिष्का धूमाः कार्या विजानता |५३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (53) · Śloka 53

ബലീയസി കഫഗ്രസ്തേ വമനം സവിരേചനമ് ||൫൩||

View original

बलीयसि कफग्रस्ते वमनं सविरेचनम् ||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (54) · Śloka 54

ദുര്ബലേ ചൈവ രൂക്ഷേ ച തര്പണം ഹിതമുച്യതേ | ജാങ്ഗലോരഭ്രജൈര്മാംസൈരാനൂപൈര്വാ സുസംസ്കൃതൈഃ ||൫൪||

View original

दुर्बले चैव रूक्षे च तर्पणं हितमुच्यते | जाङ्गलोरभ्रजैर्मांसैरानूपैर्वा सुसंस्कृतैः ||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (55) · Śloka 55

നിദിഗ്ധികാം ചാമലകപ്രമാണാം ഹിങ്ഗ്വര്ധയുക്താം മധുനാ സുയുക്താമ് | ലിഹന്നരഃ ശ്വാസനിപീഡിതോ ഹി ശ്വാസം ജയത്യേവ ബലാത്ര്യഹേണ ||൫൫||

View original

निदिग्धिकां चामलकप्रमाणां हिङ्ग्वर्धयुक्तां मधुना सुयुक्ताम् | लिहन्नरः श्वासनिपीडितो हि श्वासं जयत्येव बलात्र्यहेण ||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (56) · Śloka 56

യഥാऽഗ്നിരിദ്ധഃ പവനാനുവിദ്ധോ വജ്രം യഥാ വാ സുരരാജമുക്തമ് | രോഗാസ്തഥൈതേ ഖലു ദുര്നിവാരാഃ ശ്വാസശ്ച കാസശ്ച വിലമ്ബികാ ച ||൫൬||

View original

यथाऽग्निरिद्धः पवनानुविद्धो वज्रं यथा वा सुरराजमुक्तम् | रोगास्तथैते खलु दुर्निवाराः श्वासश्च कासश्च विलम्बिका च ||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 51

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഹിക്കാശ്വാസപ്രതിഷേധോ നാമ (ത്രയോദശോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ഏകപഞ്ചാശത്തമോऽധ്യായഃ ||൫൧||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हिक्काश्वासप्रतिषेधो नाम (त्रयोदशोऽध्यायः, आदितः) एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५१||

🔊 Audio coming soon

51. śvāsapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi