Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ സ്വരഭേദപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः स्वरभेदप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
53. svarabhēdapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
അത്യുച്ചഭാഷണവിഷാധ്യയനാതിഗീതശീതാദിഭിഃ പ്രകുപിതാഃ പവനാദയസ്തു | സ്രോതഃസു തേ സ്വരവഹേഷു ഗതാഃ പ്രതിഷ്ഠാം ഹന്യുഃ സ്വരം ഭവതി ചാപി ഹി ഷഡ്വിധഃ സഃ ||൩||
View original
अत्युच्चभाषणविषाध्ययनातिगीतशीतादिभिः प्रकुपिताः पवनादयस्तु | स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
വാതേന കൃഷ്ണനയനാനനമൂത്രവര്ചാ ഭിന്നം ശനൈര്വദതി ഗദ്ഗദവത് സ്വരം ച |൪|
View original
वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गद्गदवत् स्वरं च |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
പിത്തേന പീതവദനാക്ഷിപുരീഷമൂത്രോ ബ്രൂയാദ്ഗലേന പരിദാഹസമന്വിതേന ||൪||
View original
पित्तेन पीतवदनाक्षिपुरीषमूत्रो ब्रूयाद्गलेन परिदाहसमन्वितेन ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
കൃച്ഛ്രാത് കഫേന സതതം കഫരുദ്ധകണ്ഠോ മന്ദം ശനൈര്വദതി ചാപി ദിവാ വിശേഷഃ |൫|
View original
कृच्छ्रात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठो मन्दं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
സര്വാത്മകേ ഭവതി സര്വവികാരസമ്പദവ്യക്തതാ ച വചസസ്തമസാധ്യമാഹുഃ ||൫||
View original
सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पदव्यक्तता च वचसस्तमसाध्यमाहुः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ധൂപ്യേത വാക് ക്ഷയകൃതേ ക്ഷയമാപ്നുയാച്ച വാഗേഷ ചാ(വാ)പി ഹതവാക് പരിവര്ജനീയഃ |൬|
View original
धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चा(वा)पि हतवाक् परिवर्जनीयः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6-7) · Śloka 7
അന്തര്ഗലം സ്വരമലക്ഷ്യപദം ചിരേണ മേദശ്ചയാദ്വദതി ദിഗ്ധഗലൌഷ്ഠതാലുഃ ||൬|| ക്ഷീണസ്യ വൃദ്ധസ്യ കൃശസ്യ ചാപി ചിരോത്ഥിതോ യശ്ച സഹോപജാതഃ | മേദസ്വിനഃ സര്വസമുദ്ഭവശ്ച സ്വരാമയോ യോ ന സ സിദ്ധിമേതി ||൭||
View original
अन्तर्गलं स्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदश्चयाद्वदति दिग्धगलौष्ठतालुः ||६|| क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य चापि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः | मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 8
സ്നിഗ്ധാന് സ്വരാതുരനരാനപകൃഷ്ടദോഷാന് ന്യായേന താന് വമനരേചനബസ്തിഭിശ്ച | നസ്യാവപീഡമുഖധാവനധൂമലേഹൈഃ സമ്പാദയേച്ച വിവിധൈഃ കവലഗ്രഹൈശ്ച ||൮||
View original
स्निग्धान् स्वरातुरनरानपकृष्टदोषान् न्यायेन तान् वमनरेचनबस्तिभिश्च | नस्यावपीडमुखधावनधूमलेहैः सम्पादयेच्च विविधैः कवलग्रहैश्च ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9) · Śloka 9
യഃ ശ്വാസകാസവിധിരാദിത ഏവ ചോക്തസ്തം ചാപ്യശേഷമവതാരയിതും യതേത |൯|
View original
यः श्वासकासविधिरादित एव चोक्तस्तं चाप्यशेषमवतारयितुं यतेत |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (9) · Śloka 9
വൈശേഷികം ച വിധിമൂര്ധ്വമതോ വദാമി തം വൈ സ്വരാതുരഹിതം നിഖിലം നിബോധ ||൯||
View original
वैशेषिकं च विधिमूर्ध्वमतो वदामि तं वै स्वरातुरहितं निखिलं निबोध ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (10) · Śloka 11
സ്വരോപഘാതേऽനിലജേ ഭുക്തോപരി ഘൃതം പിബേത് | കാസമര്ദകവാര്താകമാര്കവസ്വരസേ ശൃതമ് ||൧൦|| പീതം ഘൃതം ഹന്ത്യനിലം സിദ്ധമാര്തഗലേ രസേ |൧൧|
View original
स्वरोपघातेऽनिलजे भुक्तोपरि घृतं पिबेत् | कासमर्दकवार्ताकमार्कवस्वरसे शृतम् ||१०|| पीतं घृतं हन्त्यनिलं सिद्धमार्तगले रसे |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (11) · Śloka 12
യവക്ഷാരാജമോദാഭ്യാം ചിത്രകാമലകേഷു വാ ||൧൧|| ദേവദാര്വഗ്നികാഭ്യാം വാ സിദ്ധമാജം സമാക്ഷികമ് |൧൨|
View original
यवक्षाराजमोदाभ्यां चित्रकामलकेषु वा ||११|| देवदार्वग्निकाभ्यां वा सिद्धमाजं समाक्षिकम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
സുഖോദകാനുപാനോ വാ സസര്പിഷ്കോ ഗുഡൌദനഃ ||൧൨||
View original
सुखोदकानुपानो वा ससर्पिष्को गुडौदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ക്ഷീരാനുപാനം പിത്തേ തു പിബേത് സര്പിരതന്ദ്രിതഃ |൧൩|
View original
क्षीरानुपानं पित्ते तु पिबेत् सर्पिरतन्द्रितः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 13
അശ്നീയാച്ച സസര്പിഷ്കം യഷ്ടീമധുകപായസമ് ||൧൩||
View original
अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 14
ലിഹ്യാന്മധുരകാണാം വാ ചൂര്ണം മധുഘൃതാപ്ലുതമ് | ശതാവരീചൂര്ണയോഗം ബലാചൂര്ണമഥാപി വാ ||൧൪||
View original
लिह्यान्मधुरकाणां वा चूर्णं मधुघृताप्लुतम् | शतावरीचूर्णयोगं बलाचूर्णमथापि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
പിബേത് കടൂനി മൂത്രേണ കഫജേ സ്വരസങ്ക്ഷയേ | ലിഹ്യാദ്വാ മധുതൈലാഭ്യാം ഭുക്ത്വാ ഖാദേത് കടൂനി വാ ||൧൫||
View original
पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफजे स्वरसङ्क्षये | लिह्याद्वा मधुतैलाभ्यां भुक्त्वा खादेत् कटूनि वा ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16) · Śloka 16
സ്വരോപഘാതേ മേദോജേ കഫവദ്വിധിരിഷ്യതേ |൧൬|
View original
स्वरोपघाते मेदोजे कफवद्विधिरिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (16) · Śloka 16
സര്വജേ ക്ഷയജേ ചാപി പ്രത്യാഖ്യായാചരേത് ക്രിയാമ് ||൧൬||
View original
सर्वजे क्षयजे चापि प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (17) · Śloka 17
ശര്കരാമധുമിശ്രാണി ശൃതാനി മധുരൈഃ സഹ | പിബേത് പയാംസി യസ്യോച്ചൈര്വദതോऽഭിഹതഃ സ്വരഃ ||൧൭||
View original
शर्करामधुमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह | पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 53
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ഛര്ദിപ്രതിഷേധോ നാമ (പഞ്ചദശോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ത്രിപഞ്ചാശത്തമോऽധ്യായഃ ||൫൩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे छर्दिप्रतिषेधो नाम (पञ्चदशोऽध्यायः, आदितः) त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५३||
🔊 Audio coming soon