Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

13. lēkhyarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಲೇಖ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातो लेख्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-8) · Śloka 9

ನವ ಯೇಽಭಿಹಿತಾ ಲೇಖ್ಯಾಃ ಸಾಮಾನ್ಯಸ್ತೇಷ್ವಯಂ ವಿಧಿಃ | ಸ್ನಿಗ್ಧವಾನ್ತವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ನಿವಾತಾತಪಸದ್ಮನಿ ||೩|| (ಆಪ್ತೈರ್ದೃಢಂ ಗೃಹೀತಸ್ಯ ವೇಶ್ಮನ್ಯುತ್ತಾನಶಾಯಿನಃ) | ಸುಖೋದಕಪ್ರತಪ್ತೇನ ವಾಸಸಾ ಸುಸಮಾಹಿತಃ | ಸ್ವೇದಯೇದ್ವರ್ತ್ಮ ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವಾಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲಿಸ್ಥಿತಮ್ ||೪|| ಅಙ್ಗುಲ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠಕಾಭ್ಯಾಂ ತು ನಿ ರ್ಭುಗ್ನಂ ವರ್ತ್ಮ ಯತ್ನತಃ | ಪ್ಲೋತಾನ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ನ ಯಥಾ ಚಲತಿ ಸ್ರಂಸತೇಽಪಿ ವಾ ||೫|| ತತಃ ಪ್ರಮೃಜ್ಯ ಪ್ಲೋತೇನ ವರ್ತ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಪದಾಙ್ಕಿತಮ್ | ಲಿಖೇಚ್ಛಸ್ತ್ರೇಣ ಪತ್ರೈರ್ವಾ, ತತೋ ರಕ್ತೇ ಸ್ಥಿತೇ ಪುನಃ ||೬|| ಸ್ವಿನ್ನಂ ಮನೋಹ್ವಾಕಾಸೀಸವ್ಯೋಷಾರ್ದ್ರಾಞ್ಜನಸೈನ್ಧವೈಃ | ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಮಾಕ್ಷೀಕೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ ||೭|| ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಹವಿಷಾ ಸಿಕ್ತಂ ವ್ರಣವತ್ ಸಮುಪಾಚರೇತ್ | ಸ್ವೇದಾವಪೀಡಪ್ರಭೃತೀಂಸ್ತ್ರ್ಯಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೮|| ವ್ಯಾಸತಸ್ತೇ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ವಿಧಾನಂ ಲೇಖ್ಯಕರ್ಮಣಿ |೯|

View original

नव येऽभिहिता लेख्याः सामान्यस्तेष्वयं विधिः | स्निग्धवान्तविरिक्तस्य निवातातपसद्मनि ||३|| (आप्तैर्दृढं गृहीतस्य वेश्मन्युत्तानशायिनः) | सुखोदकप्रतप्तेन वाससा सुसमाहितः | स्वेदयेद्वर्त्म निर्भुज्य वामाङ्गुष्ठाङ्गुलिस्थितम् ||४|| अङ्गुल्यङ्गुष्ठकाभ्यां तु नि र्भुग्नं वर्त्म यत्नतः | प्लोतान्तराभ्यां न यथा चलति स्रंसतेऽपि वा ||५|| ततः प्रमृज्य प्लोतेन वर्त्म शस्त्रपदाङ्कितम् | लिखेच्छस्त्रेण पत्रैर्वा, ततो रक्ते स्थिते पुनः ||६|| स्विन्नं मनोह्वाकासीसव्योषार्द्राञ्जनसैन्धवैः | श्लक्ष्णपिष्टैः समाक्षीकैः प्रतिसार्योष्णवारिणा ||७|| प्रक्षाल्य हविषा सिक्तं व्रणवत् समुपाचरेत् | स्वेदावपीडप्रभृतींस्त्र्यहादूर्ध्वं प्रयोजयेत् ||८|| व्यासतस्ते समुद्दिष्टं विधानं लेख्यकर्मणि |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (9) · Śloka 10

ಅಸೃಗಾಸ್ರಾವರಹಿತಂ ಕಣ್ಡೂಶೋಫವಿವರ್ಜಿತಮ್ ||೯|| ಸಮಂ ನಖನಿಭಂ ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತಂ ಸಮ್ಯಗಿಷ್ಯತೇ |೧೦|

View original

असृगास्रावरहितं कण्डूशोफविवर्जितम् ||९|| समं नखनिभं वर्त्म लिखितं सम्यगिष्यते |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (10-12) · Śloka 12

ರಕ್ತಮಕ್ಷಿ ಸ್ರವೇತ್ ಸ್ಕನ್ನಂ ಕ್ಷತಾಚ್ಛಸ್ತ್ರಕೃತಾದ್ಧ್ರುವಮ್ ||೧೦|| ರಾಗಶೋಫಪರಿಸ್ರಾವಾಸ್ತಿಮಿರಂ ವ್ಯಾಧ್ಯನಿರ್ಜಯಃ | ವರ್ತ್ಮ ಶ್ಯಾವಂ ಗುರು ಸ್ತಬ್ಧಂ ಕಣ್ಡೂಹರ್ಷೋಪದೇಹವತ್ ||೧೧|| ನೇತ್ರಪಾಕಮುದೀರ್ಣಂ ವಾ ಕುರ್ವೀತಾಪ್ರತಿಕಾರಿಣಃ | ಏತದ್ದುರ್ಲಿಖಿತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಪುನಾರ್ಲಿಖೇತ್ ||೧೨||

View original

रक्तमक्षि स्रवेत् स्कन्नं क्षताच्छस्त्रकृताद्ध्रुवम् ||१०|| रागशोफपरिस्रावास्तिमिरं व्याध्यनिर्जयः | वर्त्म श्यावं गुरु स्तब्धं कण्डूहर्षोपदेहवत् ||११|| नेत्रपाकमुदीर्णं वा कुर्वीताप्रतिकारिणः | एतद्दुर्लिखितं ज्ञेयं स्नेहयित्वा पुनार्लिखेत् ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (13) · Śloka 14

ವ್ಯಾವರ್ತತೇ ಯದಾ ವರ್ತ್ಮ ಪಕ್ಷ್ಮ ಚಾಪಿ ವಿಮುಹ್ಯತಿ | ಸ್ಯಾತ್ ಸರುಕ್ ಸ್ರಾವಬಹುಲಂ ತದತಿಸ್ರಾವಿತಂ ವಿದುಃ ||೧೩|| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿರಿಷ್ಟಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ರಮಸ್ತತ್ರಾನಿಲಾಪಹಃ |೧೪|

View original

व्यावर्तते यदा वर्त्म पक्ष्म चापि विमुह्यति | स्यात् सरुक् स्रावबहुलं तदतिस्रावितं विदुः ||१३|| स्नेहस्वेदादिरिष्टः स्यात् क्रमस्तत्रानिलापहः |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (14) · Śloka 15

ವರ್ತ್ಮಾವಬನ್ಧಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಚ ಬಹಲಂ ಯಚ್ಚ ಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೧೪|| ಪೋಥಕೀಶ್ಚಾಪ್ಯವಲಿಖೇತ್ ಪ್ರಚ್ಛಯಿತ್ವಾಽಗ್ರತಃ ಶನೈಃ |೧೫|

View original

वर्त्मावबन्धं क्लिष्टं च बहलं यच्च कीर्तितम् ||१४|| पोथकीश्चाप्यवलिखेत् प्रच्छयित्वाऽग्रतः शनैः |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (15) · Śloka 15

ಸಮಂ ಲಿಖೇತ್ತು ಮೇಧಾವೀ ಶ್ಯಾವಕರ್ದಮವರ್ತ್ಮನೀ ||೧೫||

View original

समं लिखेत्तु मेधावी श्यावकर्दमवर्त्मनी ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (16) · Śloka 16

ಕುಮ್ಭೀಕಿನೀಂ ಶರ್ಕರಾಂ ಚ ತಥೈವೋತ್ಸಙ್ಗಿನೀಮಪಿ | ಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ತು ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಲಿಖೇತ್ ಪಶ್ಚಾದತನ್ದ್ರಿತಃ ||೧೬||

View original

कुम्भीकिनीं शर्करां च तथैवोत्सङ्गिनीमपि | कल्पयित्वा तु शस्त्रेण लिखेत् पश्चादतन्द्रितः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (17) · Śloka 17

ಭವೇಯುರ್ವರ್ತ್ಮಸು ಚ ಯಾಃ ಪಿಡಕಾಃ ಕಠಿನಾ ಭೃಶಮ್ | ಹ್ರಸ್ವಾಸ್ತಾಮ್ರಾಶ್ಚ ತಾಃ ಪಕ್ವಾ ಭಿನ್ದ್ಯಾದ್ಭಿನ್ನಾ ಲಿಖೇದಪಿ ||೧೭||

View original

भवेयुर्वर्त्मसु च याः पिडकाः कठिना भृशम् | ह्रस्वास्ताम्राश्च ताः पक्वा भिन्द्याद्भिन्ना लिखेदपि ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (18) · Śloka 18

ತರುಣೀಶ್ಚಾಲ್ಪಸಂರಮ್ಭಾ ಪಿಡಕಾ ಬಾಹ್ಯವರ್ತ್ಮಜಾಃ | ವಿದಿತ್ವೈತಾಃ ಪ್ರಶಮಯೇತ್ ಸ್ವೇದಾಲೇಪನಶೋಧನೈಃ ||೧೮||

View original

तरुणीश्चाल्पसंरम्भा पिडका बाह्यवर्त्मजाः | विदित्वैताः प्रशमयेत् स्वेदालेपनशोधनैः ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 13

ಇತಿ ಸುಶುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಲೇಖ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೩||

View original

इति सुशुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे लेख्यरोगप्रतिषेधो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१३||

🔊 Audio coming soon

13. lēkhyarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi