11. ślēṣmābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતઃ શ્લેષ્માભિષ્યન્દપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

સ્યન્દાધિમન્થૌ કફજૌ પ્રવૃદ્ધૌ જયેત્ સિરાણામથ મોક્ષણેન | સ્વેદાવપીડાઞ્જનધૂમસેકપ્રલેપયોગૈઃ કવલગ્રહૈશ્ચ ||૩|| રૂક્ષૈસ્તથાઽઽશ્ચ્યોતનસંવિધાનૈસ્તથૈવ રૂક્ષૈઃ પુટપાકયોગૈઃ | ત્ર્યહાત્ત્ર્યહાચ્ચાપ્યપતર્પણાન્તે પ્રાતસ્તયોસ્તિક્તઘૃતં પ્રશસ્તમ્ ||૪|| તદન્નપાનં ચ સમાચરેદ્ધિ યચ્છ્લેષ્મણો નૈવ કરોતિ વૃદ્ધિમ્ |૫|

Adhikarana 3 (5) · Śloka 6

કુટન્નટાસ્ફોટફણિજ્ઝબિલ્વપત્તૂરપિલ્વર્કકપિત્થભઙ્ગૈઃ ||૫|| સ્વેદં વિદધ્યાત્... |૬|

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

... અથવાઽનુલેપં બર્હિષ્ઠશુણ્ઠીસુરકાષ્ઠકુષ્ઠૈઃ |૬|

Adhikarana 5 (6-9) · Śloka 10

સિન્ધૂત્થહિઙ્ગુત્રિફલામધૂકપ્રપૌણ્ડરીકાઞ્જનતુત્થતામ્રૈઃ ||૬|| પિષ્ટૈર્જલેનાઞ્જનવર્તયઃ સ્યુઃ પથ્યાહરિદ્રામધુકાઞ્જનૈર્વા | ત્રીણ્યૂષણાનિ ત્રિફલા હરિદ્રા વિડઙ્ગસારશ્ચ સમાનિ ચ સ્યુઃ ||૭|| બર્હિષ્ઠકુષ્ઠામરકાષ્ઠશઙ્ખપાઠામલવ્યોષમનઃશિલાશ્ચ | પિષ્ટ્વાઽમ્બુના વા કુસુમાનિ જાતિકરઞ્જશોભાઞ્જનજાનિ યુઞ્જ્યાત્ ||૮|| ફલં પ્રકીર્યાદથવાઽપિ શિગ્રોઃ પુષ્પં ચ તુલ્યં બૃહતીદ્વયસ્ય | રસાઞ્જનં સૈન્ધવચન્દનં ચ મનઃશિલાલે લશુનં ચ તુલ્યમ્ ||૯|| પિષ્ટ્વાઽઞ્જનાર્થે કફજેષુ ધીમાન્ વર્તીર્વિદધ્યાન્નયનામયેષુ |૧૦|

Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12

રોગે બલાસગ્રથિતેઽઞ્જનં જ્ઞૈઃ કર્તવ્યમેતત્ સુવિશુદ્ધકાયે ||૧૦|| નીલાન્ યવાન્ ગવ્યપયોઽનુપીતાન્ શલાકિનઃ શુષ્કતનૂન્ વિદહ્ય | તથાઽર્જકાસ્ફોતકપિત્થબિલ્વનિર્ગુણ્ડિજાતીકુસુમાનિ ચૈવ ||૧૧|| તત્ક્ષારવત્સૈન્ધવતુત્થરોચનં પક્વં વિદધ્યાદથ લોહનાડ્યામ્ | એતદ્બલાસગ્રથિતેઽઞ્જનં સ્યાદેષોઽનુકલ્પસ્તુ ફણિજ્ઝકાદૌ ||૧૨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 13

મહૌષધં માગધિકાં ચ મુસ્તાં સસૈન્ધવં યન્મરિચં ચ શુક્લમ્ | તન્માતુલુઙ્ગસ્વરસેન પિષ્ટં નેત્રાઞ્જનં પિષ્ટકમાશુ હન્યાત્ ||૧૩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

ફલે બૃહત્યા મગધોદ્ભવાનાં નિધાય કલ્કં ફલપાકકાલે | સ્રોતોજયુક્તં ચ તદુદ્ધૃતં સ્યાત્તદ્વત્તુ પિષ્ટે ... |૧૪|

Adhikarana 9 (14) · Śloka 15

...વિધિરેષ ચાપિ ||૧૪|| વાર્તાકશિગ્ર્વિન્દ્રસુરાપટોલકિરાતતિક્તામલકીફલેષુ |૧૫|

Adhikarana 10 (15) · Śloka 16

કાસીસસામુદ્રરસાઞ્જનાનિ જાત્યાસ્તથા ક્ષા(કો)રકમેવ ચાપિ ||૧૫|| પ્રક્લિન્નવર્ત્મન્યુપદિશ્યતે તુ યોગાઞ્જનં તન્મધુનાઽવઘૃષ્ટમ્ |૧૬|

Adhikarana 11 (16) · Śloka 17

નાદેયમગ્ર્યં મરિચં ચ શુક્લં નેપાલજાતા ચ સમપ્રમાણા ||૧૬|| સમાતુલુઙ્ગદ્રવ એષ યોગઃ કણ્ડૂં નિહન્યાત્ સકૃદઞ્જનેન |૧૭|

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

સશૃઙ્ગવેરં સુરદારુ મુસ્તં સિન્ધુપ્રભૂ(સૂ)તં મુકુલાનિ જાત્યાઃ ||૧૭|| સુરાપ્રપિષ્ટં ત્વિદમઞ્જનં હિ કણ્ડ્વાં ચ શોફે ચ હિતં વદન્તિ |૧૮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

સ્યન્દાધિમન્થક્રમમાચરેચ્ચ સર્વેષુ ચૈતેષુ સદાઽપ્રમત્તઃ ||૧૮|| (વિશેષતો નાવનમેવ કાર્યં સંસર્જનં ચાપિ યથોપદિષ્ટમ્ ) ||૧૯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 11

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે શાલાક્યતન્ત્રે કફાભિષ્યન્દપ્રતિષેધો નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ ||૧૧||