Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতঃ শোষপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातः शोषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
41. śōṣapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
অনেকরোগানুগতো বহুরোগপুরোগমঃ | দুর্বিজ্ঞেযো দুর্নিবারঃ শোষো ব্যাধির্মহাবলঃ ||৩||
View original
अनेकरोगानुगतो बहुरोगपुरोगमः | दुर्विज्ञेयो दुर्निवारः शोषो व्याधिर्महाबलः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
সংশোষণাদ্রসাদীনাং শোষ ইত্যভিধীযতে | ক্রিযাক্ষযকরত্বাচ্চ ক্ষয ইত্যুচ্যতে পুনঃ ||৪|| রাজ্ঞশ্চন্দ্রমসো যস্মাদভূদেষ কিলামযঃ | তস্মাত্তং রাজযক্ষ্মেতি কেচিদাহুঃ পুনর্জনাঃ ||৫||
View original
संशोषणाद्रसादीनां शोष इत्यभिधीयते | क्रियाक्षयकरत्वाच्च क्षय इत्युच्यते पुनः ||४|| राज्ञश्चन्द्रमसो यस्मादभूदेष किलामयः | तस्मात्तं राजयक्ष्मेति केचिदाहुः पुनर्जनाः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
স ব্যস্তৈর্জাযতে দোষৈরিতি কেচিদ্বদন্তি হি |৬|
View original
स व्यस्तैर्जायते दोषैरिति केचिद्वदन्ति हि |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7
একাদশানামেকস্মিন্ সান্নিধ্যাত্তন্ত্রযুক্তিতঃ ||৬|| ক্রিযাণামবিভাগেন প্রাগেকোত্পাদনেন চ | এক এব মতঃ শোষঃ সন্নিপাতাত্মকো হ্যতঃ ||৭||
View original
एकादशानामेकस्मिन् सान्निध्यात्तन्त्रयुक्तितः ||६|| क्रियाणामविभागेन प्रागेकोत्पादनेन च | एक एव मतः शोषः सन्निपातात्मको ह्यतः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
উদ্রেকাত্তত্র লিঙ্গানি দোষাণাং নিপতন্তি হি |৮|
View original
उद्रेकात्तत्र लिङ्गानि दोषाणां निपतन्ति हि |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
ক্ষযাদ্বেগপ্রতীঘাতাদাঘাতাদ্বিষমাশনাত্ ||৮|| জাযতে কুপিতৈর্দোষৈর্ব্যাপ্তদেহস্য দেহিনঃ |৯|
View original
क्षयाद्वेगप्रतीघातादाघाताद्विषमाशनात् ||८|| जायते कुपितैर्दोषैर्व्याप्तदेहस्य देहिनः |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
কফপ্রধানৈর্দোষৈর্হি রুদ্ধেষু রসবর্ত্মসু ||৯||
View original
कफप्रधानैर्दोषैर्हि रुद्धेषु रसवर्त्मसु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
অতিব্যবাযিনো বাঽপি ক্ষীণে রেতস্যনন্তরম্ | ক্ষীযন্তে ধাতবঃ সর্বে ততঃ শুষ্যতি মানবঃ ||১০||
View original
अतिव्यवायिनो वाऽपि क्षीणे रेतस्यनन्तरम् | क्षीयन्ते धातवः सर्वे ततः शुष्यति मानवः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ভক্তদ্বেষো জ্বরঃ শ্বাসঃ কাসঃ শোণিতদর্শনম্ | স্বরভেদশ্চ জাযেত ষড্রূপে রাজযক্ষ্মণি ||১১||
View original
भक्तद्वेषो ज्वरः श्वासः कासः शोणितदर्शनम् | स्वरभेदश्च जायेत षड्रूपे राजयक्ष्मणि ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12-13) · Śloka 13
স্বরভেদোঽনিলাঞ্ছূলং সংলোচশ্চাংসপার্শ্বযোঃ | জ্বরো দাহোঽতিসারশ্চ পিত্তাদ্রক্তস্য চাগমঃ ||১২|| শিরসঃ পরিপূর্ণত্বমভক্তচ্ছন্দ এব চ | কাসঃ কণ্ঠস্য চোদ্ধ্বংসো বিজ্ঞেযঃ কফকোপতঃ ||১৩||
View original
स्वरभेदोऽनिलाञ्छूलं संलोचश्चांसपार्श्वयोः | ज्वरो दाहोऽतिसारश्च पित्ताद्रक्तस्य चागमः ||१२|| शिरसः परिपूर्णत्वमभक्तच्छन्द एव च | कासः कण्ठस्य चोद्ध्वंसो विज्ञेयः कफकोपतः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
একাদশভিরেভির্বা ষড্ভির্বাঽপি সমন্বিতম্ | (কাসাতীসারপার্শ্বার্তিস্বরভেদারুচিজ্বরৈঃ ||১৪|| ত্রিভির্বা পীডিতং লিঙ্গৈর্জ্বরকাসাসৃগামযৈঃ) | জহ্যাচ্ছোষার্দিতং জন্তুমিচ্ছন্ সুবিপুলং যশঃ ||১৫||
View original
एकादशभिरेभिर्वा षड्भिर्वाऽपि समन्वितम् | (कासातीसारपार्श्वार्तिस्वरभेदारुचिज्वरैः ||१४|| त्रिभिर्वा पीडितं लिङ्गैर्ज्वरकासासृगामयैः) | जह्याच्छोषार्दितं जन्तुमिच्छन् सुविपुलं यशः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ব্যবাযশোকস্থাবির্যব্যাযামাধ্বোপবাসতঃ | ব্রণোরঃক্ষতপীডাভ্যাং শোষনন্যে বদন্তি হি ||১৬||
View original
व्यवायशोकस्थाविर्यव्यायामाध्वोपवासतः | व्रणोरःक्षतपीडाभ्यां शोषनन्ये वदन्ति हि ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
ব্যবাযশোষী শুক্রস্য ক্ষযলিঙ্গৈরুপদ্রুতঃ | পাণ্ডুদেহো যথাপূর্বং ক্ষীযন্তে চাস্য ধাতবঃ ||১৭||
View original
व्यवायशोषी शुक्रस्य क्षयलिङ्गैरुपद्रुतः | पाण्डुदेहो यथापूर्वं क्षीयन्ते चास्य धातवः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
প্রধ্যানশীলঃ স্রস্তাঙ্গঃ শোকশোষ্যপি তাদৃশঃ | বিনা শুক্রক্ষযকৃতৈর্বিকারৈরভিলক্ষিতঃ ||১৮||
View original
प्रध्यानशीलः स्रस्ताङ्गः शोकशोष्यपि तादृशः | विना शुक्रक्षयकृतैर्विकारैरभिलक्षितः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
জরাশোষী কৃশো মন্দবীর্যবুদ্ধিবলেন্দ্রিযঃ | কম্পনোঽরুচিমান্ ভিন্নকাংস্যপাত্রহতস্বরঃ(নঃ) ||১৯|| ষ্ঠীবতি শ্লেষ্মণা হীনং গৌরবারুচিপীডিতঃ | সম্প্রস্রুতাস্যনাসাক্ষঃ সুপ্তরূক্ষমলচ্ছবিঃ ||২০||
View original
जराशोषी कृशो मन्दवीर्यबुद्धिबलेन्द्रियः | कम्पनोऽरुचिमान् भिन्नकांस्यपात्रहतस्वरः(नः) ||१९|| ष्ठीवति श्लेष्मणा हीनं गौरवारुचिपीडितः | सम्प्रस्रुतास्यनासाक्षः सुप्तरूक्षमलच्छविः ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
অধ্বপ্রশোষী স্রস্তাঙ্গঃ সম্ভৃষ্টপরুষচ্ছবিঃ | প্রসুপ্তগাত্রাবযবঃ শুষ্কক্লোমগলাননঃ ||২১||
View original
अध्वप्रशोषी स्रस्ताङ्गः सम्भृष्टपरुषच्छविः | प्रसुप्तगात्रावयवः शुष्कक्लोमगलाननः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
ব্যাযামশোষী ভূযিষ্ঠমেভিরেব সমন্বিতঃ | উরঃক্ষতকৃতৈর্লিঙ্গৈঃ সংযুক্তশ্চ ক্ষতাদ্বিনা ||২২||
View original
व्यायामशोषी भूयिष्ठमेभिरेव समन्वितः | उरःक्षतकृतैर्लिङ्गैः संयुक्तश्च क्षताद्विना ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
রক্তক্ষযাদ্বেদনাভিস্তথৈবাহারযন্ত্রণাত্ | ব্রণিতস্য ভবেচ্ছোষঃ স চাসাধ্যতমঃ স্মৃতঃ ||২৩||
View original
रक्तक्षयाद्वेदनाभिस्तथैवाहारयन्त्रणात् | व्रणितस्य भवेच्छोषः स चासाध्यतमः स्मृतः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24-25) · Śloka 26
ব্যাযামভারাধ্যযনৈরভিঘাতাতিমৈথুনৈঃ | কর্মণা চাপ্যুরস্যেন বক্ষো যস্য বিদারিতম্ | তস্যোরসি ক্ষতে রক্তং পূযঃ শ্লেষ্মা চ গচ্ছতি ||২৪|| কাসমানশ্ছর্দযেচ্চ পীতরক্তাসিতারুণম্ | সন্তপ্তবক্ষাঃ সোঽত্যর্থং দূযনাত্পরিতাম্যতি ||২৫|| দুর্গন্ধবদনোচ্ছ্বাসো ভিন্নবর্ণস্বরো নরঃ |২৬|
View original
व्यायामभाराध्ययनैरभिघातातिमैथुनैः | कर्मणा चाप्युरस्येन वक्षो यस्य विदारितम् | तस्योरसि क्षते रक्तं पूयः श्लेष्मा च गच्छति ||२४|| कासमानश्छर्दयेच्च पीतरक्तासितारुणम् | सन्तप्तवक्षाः सोऽत्यर्थं दूयनात्परिताम्यति ||२५|| दुर्गन्धवदनोच्छ्वासो भिन्नवर्णस्वरो नरः |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 27
কেষাঞ্চিদেবং শোষো হি কারণৈর্ভেদমাগতঃ ||২৬|| ন তত্র দোষলিঙ্গানাং সমস্তানাং নিপাতনম্ |২৭|
View original
केषाञ्चिदेवं शोषो हि कारणैर्भेदमागतः ||२६|| न तत्र दोषलिङ्गानां समस्तानां निपातनम् |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
ক্ষযা এব হি তে জ্ঞেযাঃ প্রত্যেকং ধাতুসঞ্জ্ঞিতাঃ ||২৭||
View original
क्षया एव हि ते ज्ञेयाः प्रत्येकं धातुसञ्ज्ञिताः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (28) · Śloka 28
চিকিত্সিতং তু তেষাং হি প্রাগুক্তং ধাতুসঙ্ক্ষযে ||২৮||
View original
चिकित्सितं तु तेषां हि प्रागुक्तं धातुसङ्क्षये ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 30
শ্বাসাঙ্গসাদকফসংস্রবতালুশোষচ্ছর্দ্যগ্নিসাদমদপীনসপাণ্ডুনিদ্রাঃ | শোষে ভবিষ্যতি ভবন্তি স চাপি জন্তুঃ শুক্লেক্ষণো ভবতি মাংসপরো রিরংসুঃ ||২৯|| স্বপ্নেষু কাকশুকশল্লকিনীলকণ্ঠগৃধ্রাস্তথৈব কপযঃ কৃকলাসকাশ্চ | তং বাহযন্তি স নদীর্বিজলাশ্চ পশ্যেচ্ছুষ্কাংস্তরূন্ পবনধূমদবার্দিতাংশ্চ ||৩০||
View original
श्वासाङ्गसादकफसंस्रवतालुशोषच्छर्द्यग्निसादमदपीनसपाण्डुनिद्राः | शोषे भविष्यति भवन्ति स चापि जन्तुः शुक्लेक्षणो भवति मांसपरो रिरंसुः ||२९|| स्वप्नेषु काकशुकशल्लकिनीलकण्ठगृध्रास्तथैव कपयः कृकलासकाश्च | तं वाहयन्ति स नदीर्विजलाश्च पश्येच्छुष्कांस्तरून् पवनधूमदवार्दितांश्च ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (31) · Śloka 31
মহাশনং ক্ষীযমাণমতীসারনিপীডিতম্ | শূনমুষ্কোদরং চৈব যক্ষ্মিণং পরিবর্জযেত্ ||৩১||
View original
महाशनं क्षीयमाणमतीसारनिपीडितम् | शूनमुष्कोदरं चैव यक्ष्मिणं परिवर्जयेत् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
উপাচরেদাত্মবন্তং দীপ্তাগ্নিমকৃশং নবম্ |৩২|
View original
उपाचरेदात्मवन्तं दीप्ताग्निमकृशं नवम् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (32-33) · Śloka 33
স্থিরাদিবর্গসিদ্ধেন ঘৃতেনাজাবিকেন চ ||৩২|| স্নিগ্ধস্য মৃদু কর্তব্যমূর্ধ্বং চাধশ্চ শোধনম্ | আস্থাপনং তথা কার্যং শিরসশ্চ বিরেচনম্ ||৩৩||
View original
स्थिरादिवर्गसिद्धेन घृतेनाजाविकेन च ||३२|| स्निग्धस्य मृदु कर्तव्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् | आस्थापनं तथा कार्यं शिरसश्च विरेचनम् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
যবগোধূমশালীংশ্চ রসৈর্ভুঞ্জীত শোধিতঃ |৩৪|
View original
यवगोधूमशालींश्च रसैर्भुञ्जीत शोधितः |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (34) · Śloka 34
দৃঢেঽগ্নৌ বৃংহযেচ্চাপি নিবৃত্তোপদ্রবং নরম্ ||৩৪||
View original
दृढेऽग्नौ बृंहयेच्चापि निवृत्तोपद्रवं नरम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (35) · Śloka 35
ব্যবাযশোষিণং প্রাযো ভজন্তে বাতজা গদাঃ | বৃংহণীযো বিধিস্তস্মৈ হিতঃ স্নিগ্ধোঽনিলাপহঃ ||৩৫||
View original
व्यवायशोषिणं प्रायो भजन्ते वातजा गदाः | बृंहणीयो विधिस्तस्मै हितः स्निग्धोऽनिलापहः ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (36-39) · Śloka 39
কাকানুলূকান্নকুলান্ বিডালান্ গণ্ডূপদান্ ব্যালবিলেশযাখূন্ | গৃধ্রাংশ্চ দদ্যাদ্বিবিধৈঃ প্রবাদৈঃ সসৈন্ধবান্ সর্ষপতৈলভৃষ্টান্ ||৩৬|| দেযানি মাংসানি চ জাঙ্গলানি মুদ্গাঢকীসূপরসাশ্চ হৃদ্যাঃ | খরোষ্ট্রনাগাশ্বতরাশ্বজানি দেযানি মাংসানি সুকল্পিতানি ||৩৭|| মাংসোপদংশাংশ্চ পিবেদরিষ্টান্ মার্দ্বীকযুক্তান্ মদিরাশ্চ সেব্যাঃ | অর্কামৃতাক্ষারজলোষিতেভ্যঃ কৃত্বা যবেভ্যো বিবিধাংশ্চ ভক্ষ্যান্ ||৩৮|| খাদেত্, পিবেত্ সর্পিরজাবিকং বা কৃশো যবাগ্বা সহ ভক্তকালে | সর্পির্মধুভ্যাং ত্রিকটু প্রলিহ্যাচ্চব্যাবিডঙ্গোপহিতং ক্ষযার্তঃ ||৩৯||
View original
काकानुलूकान्नकुलान् बिडालान् गण्डूपदान् व्यालबिलेशयाखून् | गृध्रांश्च दद्याद्विविधैः प्रवादैः ससैन्धवान् सर्षपतैलभृष्टान् ||३६|| देयानि मांसानि च जाङ्गलानि मुद्गाढकीसूपरसाश्च हृद्याः | खरोष्ट्रनागाश्वतराश्वजानि देयानि मांसानि सुकल्पितानि ||३७|| मांसोपदंशांश्च पिबेदरिष्टान् मार्द्वीकयुक्तान् मदिराश्च सेव्याः | अर्कामृताक्षारजलोषितेभ्यः कृत्वा यवेभ्यो विविधांश्च भक्ष्यान् ||३८|| खादेत्, पिबेत् सर्पिरजाविकं वा कृशो यवाग्वा सह भक्तकाले | सर्पिर्मधुभ्यां त्रिकटु प्रलिह्याच्चव्याविडङ्गोपहितं क्षयार्तः ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (40) · Śloka 40
মাংসাদমাংসেষু ঘৃতং চ সিদ্ধং শোষাপহং ক্ষৌদ্রকণাসমেতম্ |৪০|
View original
मांसादमांसेषु घृतं च सिद्धं शोषापहं क्षौद्रकणासमेतम् |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (41) · Śloka 41
দ্রাক্ষাসিতামাগধিকাবলেহঃ সক্ষৌদ্রতৈলঃ ক্ষযরোগঘাতী ||৪০|| ঘৃতেন চাজেন সমাক্ষিকেণ তুরঙ্গগন্ধাতিলমাষচূর্ণম্ |৪১|
View original
द्राक्षासितामागधिकावलेहः सक्षौद्रतैलः क्षयरोगघाती ||४०|| घृतेन चाजेन समाक्षिकेण तुरङ्गगन्धातिलमाषचूर्णम् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (41) · Śloka 41
সিতাশ্বগন্ধামগধোদ্ভবানাং চূর্ণং ঘৃতক্ষৌদ্রযুতং প্রলিহ্যাত্ ||৪১||
View original
सिताश्वगन्धामगधोद्भवानां चूर्णं घृतक्षौद्रयुतं प्रलिह्यात् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (42) · Śloka 42
ক্ষীরং পিবেদ্বাঽপ্যথ বাজিগন্ধাবিপক্বমেবং লভতেঽঙ্গপুষ্টিম্ |৪২|
View original
क्षीरं पिबेद्वाऽप्यथ वाजिगन्धाविपक्वमेवं लभतेऽङ्गपुष्टिम् |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (42) · Śloka 42
তদুত্থিতং ক্ষীরঘৃতং সিতাঢ্যং প্রাতঃ পিবেদ্বাঽপি পযোনুপানম্ ||৪২||
View original
तदुत्थितं क्षीरघृतं सिताढ्यं प्रातः पिबेद्वाऽपि पयोनुपानम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (43) · Śloka 43
উত্সাদনে চাপি তুরঙ্গগন্ধা যোজ্যা যবাশ্চৈব পুনর্নবে চ |৪৩|
View original
उत्सादने चापि तुरङ्गगन्धा योज्या यवाश्चैव पुनर्नवे च |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (43) · Śloka 44
কৃত্স্নে বৃষে তত্কুসুমৈশ্চ সিদ্ধং সর্পিঃ পিবেত্ক্ষৌদ্রযুতং হিতাশী ||৪৩|| যক্ষ্মাণমেতত্ প্রবলং চ কাসং শ্বাসং চ হন্যাদপি পাণ্ডুতাং চ |৪৪|
View original
कृत्स्ने वृषे तत्कुसुमैश्च सिद्धं सर्पिः पिबेत्क्षौद्रयुतं हिताशी ||४३|| यक्ष्माणमेतत् प्रबलं च कासं श्वासं च हन्यादपि पाण्डुतां च |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (44-45) · Śloka 46
শকৃদ্রসা গোশ্বগজাব্যজানাং ক্বাথা মিতাশ্চাপি তথৈব ভাগৈঃ ||৪৪|| মূর্বাহরিদ্রাখদিরদ্রুমাণাং ক্ষীরস্য ভাগস্ত্বপরো ঘৃতস্য | ভাগান্ দশৈতান্ বিপচেদ্বিধিজ্ঞো দত্ত্বা ত্রিবর্গং মধুরং চ কৃত্স্নম্ ||৪৫|| কটুত্রিকং চৈব সভদ্রদারু ঘৃতোত্তমং যক্ষ্মনিবারণায |৪৬|
View original
शकृद्रसा गोश्वगजाव्यजानां क्वाथा मिताश्चापि तथैव भागैः ||४४|| मूर्वाहरिद्राखदिरद्रुमाणां क्षीरस्य भागस्त्वपरो घृतस्य | भागान् दशैतान् विपचेद्विधिज्ञो दत्त्वा त्रिवर्गं मधुरं च कृत्स्नम् ||४५|| कटुत्रिकं चैव सभद्रदारु घृतोत्तमं यक्ष्मनिवारणाय |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (46-48) · Śloka 48
দ্বে পঞ্চমূল্যৌ বরুণং করঞ্জং ভল্লাতকং বিল্বপুনর্নবে চ ||৪৬|| যবান্ কুলত্থান্ বদরাণি ভার্গীং পাঠাং হুতাশং সমহীকদম্বম্ | কৃত্বা কষাযং বিপচেদ্ধি তস্য ষড্ভির্হি পাত্রৈর্ঘৃতপাত্রমেকম্ ||৪৭|| ব্যোষং মহাবৃক্ষপযোঽভযাং চ চব্যং সুরাখ্যং লবণোত্তমং চ | এতদ্ধি শোষং জঠরাণি চৈব হন্যাত্ প্রমেহাংশ্চ সহানিলেন ||৪৮||
View original
द्वे पञ्चमूल्यौ वरुणं करञ्जं भल्लातकं बिल्वपुनर्नवे च ||४६|| यवान् कुलत्थान् बदराणि भार्गीं पाठां हुताशं समहीकदम्बम् | कृत्वा कषायं विपचेद्धि तस्य षड्भिर्हि पात्रैर्घृतपात्रमेकम् ||४७|| व्योषं महावृक्षपयोऽभयां च चव्यं सुराख्यं लवणोत्तमं च | एतद्धि शोषं जठराणि चैव हन्यात् प्रमेहांश्च सहानिलेन ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (49) · Śloka 49
গোশ্বাব্যজেভৈণখরোষ্ট্রজাতৈঃ শকৃদ্রসক্ষীররসক্ষতোত্থৈঃ | দ্রাক্ষাশ্বগন্ধামগধাসিতাভিঃ সিদ্ধং ঘৃতং যক্ষ্মবিকারহারি ||৪৯||
View original
गोश्वाव्यजेभैणखरोष्ट्रजातैः शकृद्रसक्षीररसक्षतोत्थैः | द्राक्षाश्वगन्धामगधासिताभिः सिद्धं घृतं यक्ष्मविकारहारि ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (50-54) · Śloka 54
এলাজমোদামলকাভযাক্ষগাযত্র্যরিষ্টাসনশালসারান্ | বিডঙ্গভল্লাতকচিত্রকোগ্রাকটুত্রিকাম্ভোদসুরাষ্ট্রজাংশ্চ ||৫০|| পক্ত্বা জলে তেন পচেদ্ধি সর্পিস্তস্মিন্ সুসিদ্ধে ত্ববতারিতে চ | ত্রিংশত্পলান্যত্র সিতোপলাযা দত্ত্বা তুগাক্ষীরিপলানি ষট্ চ ||৫১|| প্রস্থে ঘৃতস্য দ্বিগুণং চ দদ্যাত্ ক্ষৌদ্রং ততো মন্থহতং বিদধ্যাত্ | পলং পলং প্রাতরতঃ প্রলিহ্য পশ্চাত্ পিবেত্ ক্ষীরমতন্দ্রিতশ্চ ||৫২|| এতদ্ধি মেধ্যং পরমং পবিত্রং চক্ষুষ্যমাযুষ্যমথো যশস্যম্ | যক্ষ্মাণমাশু ব্যপহন্তি চৈতত্ পাণ্ড্বামযং চৈব ভগন্দরং চ ||৫৩|| শ্বাসং চ হন্তি স্বরভেদকাসহৃত্প্লীহগুল্মগ্রহণীগদাংশ্চ | ন চাত্র কিঞ্চিত্ পরিবর্জনীযং রসাযনং চৈতদুপাস্যমানম্ ||৫৪||
View original
एलाजमोदामलकाभयाक्षगायत्र्यरिष्टासनशालसारान् | विडङ्गभल्लातकचित्रकोग्राकटुत्रिकाम्भोदसुराष्ट्रजांश्च ||५०|| पक्त्वा जले तेन पचेद्धि सर्पिस्तस्मिन् सुसिद्धे त्ववतारिते च | त्रिंशत्पलान्यत्र सितोपलाया दत्त्वा तुगाक्षीरिपलानि षट् च ||५१|| प्रस्थे घृतस्य द्विगुणं च दद्यात् क्षौद्रं ततो मन्थहतं विदध्यात् | पलं पलं प्रातरतः प्रलिह्य पश्चात् पिबेत् क्षीरमतन्द्रितश्च ||५२|| एतद्धि मेध्यं परमं पवित्रं चक्षुष्यमायुष्यमथो यशस्यम् | यक्ष्माणमाशु व्यपहन्ति चैतत् पाण्ड्वामयं चैव भगन्दरं च ||५३|| श्वासं च हन्ति स्वरभेदकासहृत्प्लीहगुल्मग्रहणीगदांश्च | न चात्र किञ्चित् परिवर्जनीयं रसायनं चैतदुपास्यमानम् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (55) · Śloka 55
প্লীহোদরোক্তং বিহিতং চ সর্পিস্ত্রীণ্যেব চান্যানি হিতানি চাত্র |৫৫|
View original
प्लीहोदरोक्तं विहितं च सर्पिस्त्रीण्येव चान्यानि हितानि चात्र |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (55) · Śloka 55
উপদ্রবাংশ্চ স্বরবৈকৃতাদীন্ জযেদ্যথাস্বং প্রসমীক্ষ্য শাস্ত্রম্ ||৫৫||
View original
उपद्रवांश्च स्वरवैकृतादीन् जयेद्यथास्वं प्रसमीक्ष्य शास्त्रम् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (56) · Śloka 56
অজাশকৃন্মূত্রপযোঘৃতাসৃঙ্মাংসালযানি প্রতিসেবমানঃ | স্নানাদিনানাবিধিনা জহাতি মাসাদশেষং নিযমেন শোষম্ ||৫৬||
View original
अजाशकृन्मूत्रपयोघृतासृङ्मांसालयानि प्रतिसेवमानः | स्नानादिनानाविधिना जहाति मासादशेषं नियमेन शोषम् ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (57) · Śloka 57
রসোনযোগং বিধিবত্ ক্ষযার্তঃ ক্ষীরেণ বা নাগবলাপ্রযোগম্ | সেবেত বা মাগধিকাবিধানং তথোপযোগং জতুনোঽশ্মজস্য ||৫৭||
View original
रसोनयोगं विधिवत् क्षयार्तः क्षीरेण वा नागबलाप्रयोगम् | सेवेत वा मागधिकाविधानं तथोपयोगं जतुनोऽश्मजस्य ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (58) · Śloka 58
শোকং স্ত্রিযং ক্রোধমসূযনং চ ত্যজে... |৫৮|
View original
शोकं स्त्रियं क्रोधमसूयनं च त्यजे... |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (58) · Śloka 58
...দুদারান্ বিষযান্ ভজেত | বৈদ্যান্ দ্বিজাতীংস্ত্রিদশান্ গুরূংশ্চ বাচশ্চ পুণ্যাঃ শৃণুযাদ্দ্বিজেভ্যঃ ||৫৮||
View original
...दुदारान् विषयान् भजेत | वैद्यान् द्विजातींस्त्रिदशान् गुरूंश्च वाचश्च पुण्याः शृणुयाद्द्विजेभ्यः ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 41
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রান্তর্গতে কাযচিকিত্সাতন্ত্রে (তৃতীযোঽধ্যাযঃ, আদিত) একচত্বারিংশোঽধ্যাযঃ ||৪১||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे (तृतीयोऽध्यायः, आदित) एकचत्वारिंशोऽध्यायः ||४१||
🔊 Audio coming soon