Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ śōṣapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातः शोषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
41. śōṣapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
anēkarōgānugatō bahurōgapurōgamaḥ | durvijñēyō durnivāraḥ śōṣō vyādhirmahābalaḥ ||3||
View original
अनेकरोगानुगतो बहुरोगपुरोगमः | दुर्विज्ञेयो दुर्निवारः शोषो व्याधिर्महाबलः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
saṁśōṣaṇādrasādīnāṁ śōṣa ityabhidhīyatē | kriyākṣayakaratvācca kṣaya ityucyatē punaḥ ||4|| rājñaścandramasō yasmādabhūdēṣa kilāmayaḥ | tasmāttaṁ rājayakṣmēti kēcidāhuḥ punarjanāḥ ||5||
View original
संशोषणाद्रसादीनां शोष इत्यभिधीयते | क्रियाक्षयकरत्वाच्च क्षय इत्युच्यते पुनः ||४|| राज्ञश्चन्द्रमसो यस्मादभूदेष किलामयः | तस्मात्तं राजयक्ष्मेति केचिदाहुः पुनर्जनाः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
sa vyastairjāyatē dōṣairiti kēcidvadanti hi |6|
View original
स व्यस्तैर्जायते दोषैरिति केचिद्वदन्ति हि |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7
ēkādaśānāmēkasmin sānnidhyāttantrayuktitaḥ ||6|| kriyāṇāmavibhāgēna prāgēkōtpādanēna ca | ēka ēva mataḥ śōṣaḥ sannipātātmakō hyataḥ ||7||
View original
एकादशानामेकस्मिन् सान्निध्यात्तन्त्रयुक्तितः ||६|| क्रियाणामविभागेन प्रागेकोत्पादनेन च | एक एव मतः शोषः सन्निपातात्मको ह्यतः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
udrēkāttatra liṅgāni dōṣāṇāṁ nipatanti hi |8|
View original
उद्रेकात्तत्र लिङ्गानि दोषाणां निपतन्ति हि |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
kṣayādvēgapratīghātādāghātādviṣamāśanāt ||8|| jāyatē kupitairdōṣairvyāptadēhasya dēhinaḥ |9|
View original
क्षयाद्वेगप्रतीघातादाघाताद्विषमाशनात् ||८|| जायते कुपितैर्दोषैर्व्याप्तदेहस्य देहिनः |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
kaphapradhānairdōṣairhi ruddhēṣu rasavartmasu ||9||
View original
कफप्रधानैर्दोषैर्हि रुद्धेषु रसवर्त्मसु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ativyavāyinō vā'pi kṣīṇē rētasyanantaram | kṣīyantē dhātavaḥ sarvē tataḥ śuṣyati mānavaḥ ||10||
View original
अतिव्यवायिनो वाऽपि क्षीणे रेतस्यनन्तरम् | क्षीयन्ते धातवः सर्वे ततः शुष्यति मानवः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
bhaktadvēṣō jvaraḥ śvāsaḥ kāsaḥ śōṇitadarśanam | svarabhēdaśca jāyēta ṣaḍrūpē rājayakṣmaṇi ||11||
View original
भक्तद्वेषो ज्वरः श्वासः कासः शोणितदर्शनम् | स्वरभेदश्च जायेत षड्रूपे राजयक्ष्मणि ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12-13) · Śloka 13
svarabhēdō'nilāñchūlaṁ saṁlōcaścāṁsapārśvayōḥ | jvarō dāhō'tisāraśca pittādraktasya cāgamaḥ ||12|| śirasaḥ paripūrṇatvamabhaktacchanda ēva ca | kāsaḥ kaṇṭhasya cōddhvaṁsō vijñēyaḥ kaphakōpataḥ ||13||
View original
स्वरभेदोऽनिलाञ्छूलं संलोचश्चांसपार्श्वयोः | ज्वरो दाहोऽतिसारश्च पित्ताद्रक्तस्य चागमः ||१२|| शिरसः परिपूर्णत्वमभक्तच्छन्द एव च | कासः कण्ठस्य चोद्ध्वंसो विज्ञेयः कफकोपतः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ēkādaśabhirēbhirvā ṣaḍbhirvā'pi samanvitam | (kāsātīsārapārśvārtisvarabhēdārucijvaraiḥ ||14|| tribhirvā pīḍitaṁ liṅgairjvarakāsāsr̥gāmayaiḥ) | jahyācchōṣārditaṁ jantumicchan suvipulaṁ yaśaḥ ||15||
View original
एकादशभिरेभिर्वा षड्भिर्वाऽपि समन्वितम् | (कासातीसारपार्श्वार्तिस्वरभेदारुचिज्वरैः ||१४|| त्रिभिर्वा पीडितं लिङ्गैर्ज्वरकासासृगामयैः) | जह्याच्छोषार्दितं जन्तुमिच्छन् सुविपुलं यशः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
vyavāyaśōkasthāviryavyāyāmādhvōpavāsataḥ | vraṇōraḥkṣatapīḍābhyāṁ śōṣananyē vadanti hi ||16||
View original
व्यवायशोकस्थाविर्यव्यायामाध्वोपवासतः | व्रणोरःक्षतपीडाभ्यां शोषनन्ये वदन्ति हि ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
vyavāyaśōṣī śukrasya kṣayaliṅgairupadrutaḥ | pāṇḍudēhō yathāpūrvaṁ kṣīyantē cāsya dhātavaḥ ||17||
View original
व्यवायशोषी शुक्रस्य क्षयलिङ्गैरुपद्रुतः | पाण्डुदेहो यथापूर्वं क्षीयन्ते चास्य धातवः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
pradhyānaśīlaḥ srastāṅgaḥ śōkaśōṣyapi tādr̥śaḥ | vinā śukrakṣayakr̥tairvikārairabhilakṣitaḥ ||18||
View original
प्रध्यानशीलः स्रस्ताङ्गः शोकशोष्यपि तादृशः | विना शुक्रक्षयकृतैर्विकारैरभिलक्षितः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
jarāśōṣī kr̥śō mandavīryabuddhibalēndriyaḥ | kampanō'rucimān bhinnakāṁsyapātrahatasvaraḥ(naḥ) ||19|| ṣṭhīvati ślēṣmaṇā hīnaṁ gauravārucipīḍitaḥ | samprasrutāsyanāsākṣaḥ suptarūkṣamalacchaviḥ ||20||
View original
जराशोषी कृशो मन्दवीर्यबुद्धिबलेन्द्रियः | कम्पनोऽरुचिमान् भिन्नकांस्यपात्रहतस्वरः(नः) ||१९|| ष्ठीवति श्लेष्मणा हीनं गौरवारुचिपीडितः | सम्प्रस्रुतास्यनासाक्षः सुप्तरूक्षमलच्छविः ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
adhvapraśōṣī srastāṅgaḥ sambhr̥ṣṭaparuṣacchaviḥ | prasuptagātrāvayavaḥ śuṣkaklōmagalānanaḥ ||21||
View original
अध्वप्रशोषी स्रस्ताङ्गः सम्भृष्टपरुषच्छविः | प्रसुप्तगात्रावयवः शुष्कक्लोमगलाननः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
vyāyāmaśōṣī bhūyiṣṭhamēbhirēva samanvitaḥ | uraḥkṣatakr̥tairliṅgaiḥ saṁyuktaśca kṣatādvinā ||22||
View original
व्यायामशोषी भूयिष्ठमेभिरेव समन्वितः | उरःक्षतकृतैर्लिङ्गैः संयुक्तश्च क्षताद्विना ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
raktakṣayādvēdanābhistathaivāhārayantraṇāt | vraṇitasya bhavēcchōṣaḥ sa cāsādhyatamaḥ smr̥taḥ ||23||
View original
रक्तक्षयाद्वेदनाभिस्तथैवाहारयन्त्रणात् | व्रणितस्य भवेच्छोषः स चासाध्यतमः स्मृतः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24-25) · Śloka 26
vyāyāmabhārādhyayanairabhighātātimaithunaiḥ | karmaṇā cāpyurasyēna vakṣō yasya vidāritam | tasyōrasi kṣatē raktaṁ pūyaḥ ślēṣmā ca gacchati ||24|| kāsamānaśchardayēcca pītaraktāsitāruṇam | santaptavakṣāḥ sō'tyarthaṁ dūyanātparitāmyati ||25|| durgandhavadanōcchvāsō bhinnavarṇasvarō naraḥ |26|
View original
व्यायामभाराध्ययनैरभिघातातिमैथुनैः | कर्मणा चाप्युरस्येन वक्षो यस्य विदारितम् | तस्योरसि क्षते रक्तं पूयः श्लेष्मा च गच्छति ||२४|| कासमानश्छर्दयेच्च पीतरक्तासितारुणम् | सन्तप्तवक्षाः सोऽत्यर्थं दूयनात्परिताम्यति ||२५|| दुर्गन्धवदनोच्छ्वासो भिन्नवर्णस्वरो नरः |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 27
kēṣāñcidēvaṁ śōṣō hi kāraṇairbhēdamāgataḥ ||26|| na tatra dōṣaliṅgānāṁ samastānāṁ nipātanam |27|
View original
केषाञ्चिदेवं शोषो हि कारणैर्भेदमागतः ||२६|| न तत्र दोषलिङ्गानां समस्तानां निपातनम् |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
kṣayā ēva hi tē jñēyāḥ pratyēkaṁ dhātusañjñitāḥ ||27||
View original
क्षया एव हि ते ज्ञेयाः प्रत्येकं धातुसञ्ज्ञिताः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (28) · Śloka 28
cikitsitaṁ tu tēṣāṁ hi prāguktaṁ dhātusaṅkṣayē ||28||
View original
चिकित्सितं तु तेषां हि प्रागुक्तं धातुसङ्क्षये ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 30
śvāsāṅgasādakaphasaṁsravatāluśōṣacchardyagnisādamadapīnasapāṇḍunidrāḥ | śōṣē bhaviṣyati bhavanti sa cāpi jantuḥ śuklēkṣaṇō bhavati māṁsaparō riraṁsuḥ ||29|| svapnēṣu kākaśukaśallakinīlakaṇṭhagr̥dhrāstathaiva kapayaḥ kr̥kalāsakāśca | taṁ vāhayanti sa nadīrvijalāśca paśyēcchuṣkāṁstarūn pavanadhūmadavārditāṁśca ||30||
View original
श्वासाङ्गसादकफसंस्रवतालुशोषच्छर्द्यग्निसादमदपीनसपाण्डुनिद्राः | शोषे भविष्यति भवन्ति स चापि जन्तुः शुक्लेक्षणो भवति मांसपरो रिरंसुः ||२९|| स्वप्नेषु काकशुकशल्लकिनीलकण्ठगृध्रास्तथैव कपयः कृकलासकाश्च | तं वाहयन्ति स नदीर्विजलाश्च पश्येच्छुष्कांस्तरून् पवनधूमदवार्दितांश्च ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (31) · Śloka 31
mahāśanaṁ kṣīyamāṇamatīsāranipīḍitam | śūnamuṣkōdaraṁ caiva yakṣmiṇaṁ parivarjayēt ||31||
View original
महाशनं क्षीयमाणमतीसारनिपीडितम् | शूनमुष्कोदरं चैव यक्ष्मिणं परिवर्जयेत् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
upācarēdātmavantaṁ dīptāgnimakr̥śaṁ navam |32|
View original
उपाचरेदात्मवन्तं दीप्ताग्निमकृशं नवम् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (32-33) · Śloka 33
sthirādivargasiddhēna ghr̥tēnājāvikēna ca ||32|| snigdhasya mr̥du kartavyamūrdhvaṁ cādhaśca śōdhanam | āsthāpanaṁ tathā kāryaṁ śirasaśca virēcanam ||33||
View original
स्थिरादिवर्गसिद्धेन घृतेनाजाविकेन च ||३२|| स्निग्धस्य मृदु कर्तव्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् | आस्थापनं तथा कार्यं शिरसश्च विरेचनम् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
yavagōdhūmaśālīṁśca rasairbhuñjīta śōdhitaḥ |34|
View original
यवगोधूमशालींश्च रसैर्भुञ्जीत शोधितः |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (34) · Śloka 34
dr̥ḍhē'gnau br̥ṁhayēccāpi nivr̥ttōpadravaṁ naram ||34||
View original
दृढेऽग्नौ बृंहयेच्चापि निवृत्तोपद्रवं नरम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (35) · Śloka 35
vyavāyaśōṣiṇaṁ prāyō bhajantē vātajā gadāḥ | br̥ṁhaṇīyō vidhistasmai hitaḥ snigdhō'nilāpahaḥ ||35||
View original
व्यवायशोषिणं प्रायो भजन्ते वातजा गदाः | बृंहणीयो विधिस्तस्मै हितः स्निग्धोऽनिलापहः ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (36-39) · Śloka 39
kākānulūkānnakulān biḍālān gaṇḍūpadān vyālabilēśayākhūn | gr̥dhrāṁśca dadyādvividhaiḥ pravādaiḥ sasaindhavān sarṣapatailabhr̥ṣṭān ||36|| dēyāni māṁsāni ca jāṅgalāni mudgāḍhakīsūparasāśca hr̥dyāḥ | kharōṣṭranāgāśvatarāśvajāni dēyāni māṁsāni sukalpitāni ||37|| māṁsōpadaṁśāṁśca pibēdariṣṭān mārdvīkayuktān madirāśca sēvyāḥ | arkāmr̥tākṣārajalōṣitēbhyaḥ kr̥tvā yavēbhyō vividhāṁśca bhakṣyān ||38|| khādēt, pibēt sarpirajāvikaṁ vā kr̥śō yavāgvā saha bhaktakālē | sarpirmadhubhyāṁ trikaṭu pralihyāccavyāviḍaṅgōpahitaṁ kṣayārtaḥ ||39||
View original
काकानुलूकान्नकुलान् बिडालान् गण्डूपदान् व्यालबिलेशयाखून् | गृध्रांश्च दद्याद्विविधैः प्रवादैः ससैन्धवान् सर्षपतैलभृष्टान् ||३६|| देयानि मांसानि च जाङ्गलानि मुद्गाढकीसूपरसाश्च हृद्याः | खरोष्ट्रनागाश्वतराश्वजानि देयानि मांसानि सुकल्पितानि ||३७|| मांसोपदंशांश्च पिबेदरिष्टान् मार्द्वीकयुक्तान् मदिराश्च सेव्याः | अर्कामृताक्षारजलोषितेभ्यः कृत्वा यवेभ्यो विविधांश्च भक्ष्यान् ||३८|| खादेत्, पिबेत् सर्पिरजाविकं वा कृशो यवाग्वा सह भक्तकाले | सर्पिर्मधुभ्यां त्रिकटु प्रलिह्याच्चव्याविडङ्गोपहितं क्षयार्तः ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (40) · Śloka 40
māṁsādamāṁsēṣu ghr̥taṁ ca siddhaṁ śōṣāpahaṁ kṣaudrakaṇāsamētam |40|
View original
मांसादमांसेषु घृतं च सिद्धं शोषापहं क्षौद्रकणासमेतम् |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (41) · Śloka 41
drākṣāsitāmāgadhikāvalēhaḥ sakṣaudratailaḥ kṣayarōgaghātī ||40|| ghr̥tēna cājēna samākṣikēṇa turaṅgagandhātilamāṣacūrṇam |41|
View original
द्राक्षासितामागधिकावलेहः सक्षौद्रतैलः क्षयरोगघाती ||४०|| घृतेन चाजेन समाक्षिकेण तुरङ्गगन्धातिलमाषचूर्णम् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (41) · Śloka 41
sitāśvagandhāmagadhōdbhavānāṁ cūrṇaṁ ghr̥takṣaudrayutaṁ pralihyāt ||41||
View original
सिताश्वगन्धामगधोद्भवानां चूर्णं घृतक्षौद्रयुतं प्रलिह्यात् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (42) · Śloka 42
kṣīraṁ pibēdvā'pyatha vājigandhāvipakvamēvaṁ labhatē'ṅgapuṣṭim |42|
View original
क्षीरं पिबेद्वाऽप्यथ वाजिगन्धाविपक्वमेवं लभतेऽङ्गपुष्टिम् |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (42) · Śloka 42
tadutthitaṁ kṣīraghr̥taṁ sitāḍhyaṁ prātaḥ pibēdvā'pi payōnupānam ||42||
View original
तदुत्थितं क्षीरघृतं सिताढ्यं प्रातः पिबेद्वाऽपि पयोनुपानम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (43) · Śloka 43
utsādanē cāpi turaṅgagandhā yōjyā yavāścaiva punarnavē ca |43|
View original
उत्सादने चापि तुरङ्गगन्धा योज्या यवाश्चैव पुनर्नवे च |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (43) · Śloka 44
kr̥tsnē vr̥ṣē tatkusumaiśca siddhaṁ sarpiḥ pibētkṣaudrayutaṁ hitāśī ||43|| yakṣmāṇamētat prabalaṁ ca kāsaṁ śvāsaṁ ca hanyādapi pāṇḍutāṁ ca |44|
View original
कृत्स्ने वृषे तत्कुसुमैश्च सिद्धं सर्पिः पिबेत्क्षौद्रयुतं हिताशी ||४३|| यक्ष्माणमेतत् प्रबलं च कासं श्वासं च हन्यादपि पाण्डुतां च |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (44-45) · Śloka 46
śakr̥drasā gōśvagajāvyajānāṁ kvāthā mitāścāpi tathaiva bhāgaiḥ ||44|| mūrvāharidrākhadiradrumāṇāṁ kṣīrasya bhāgastvaparō ghr̥tasya | bhāgān daśaitān vipacēdvidhijñō dattvā trivargaṁ madhuraṁ ca kr̥tsnam ||45|| kaṭutrikaṁ caiva sabhadradāru ghr̥tōttamaṁ yakṣmanivāraṇāya |46|
View original
शकृद्रसा गोश्वगजाव्यजानां क्वाथा मिताश्चापि तथैव भागैः ||४४|| मूर्वाहरिद्राखदिरद्रुमाणां क्षीरस्य भागस्त्वपरो घृतस्य | भागान् दशैतान् विपचेद्विधिज्ञो दत्त्वा त्रिवर्गं मधुरं च कृत्स्नम् ||४५|| कटुत्रिकं चैव सभद्रदारु घृतोत्तमं यक्ष्मनिवारणाय |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (46-48) · Śloka 48
dvē pañcamūlyau varuṇaṁ karañjaṁ bhallātakaṁ bilvapunarnavē ca ||46|| yavān kulatthān badarāṇi bhārgīṁ pāṭhāṁ hutāśaṁ samahīkadambam | kr̥tvā kaṣāyaṁ vipacēddhi tasya ṣaḍbhirhi pātrairghr̥tapātramēkam ||47|| vyōṣaṁ mahāvr̥kṣapayō'bhayāṁ ca cavyaṁ surākhyaṁ lavaṇōttamaṁ ca | ētaddhi śōṣaṁ jaṭharāṇi caiva hanyāt pramēhāṁśca sahānilēna ||48||
View original
द्वे पञ्चमूल्यौ वरुणं करञ्जं भल्लातकं बिल्वपुनर्नवे च ||४६|| यवान् कुलत्थान् बदराणि भार्गीं पाठां हुताशं समहीकदम्बम् | कृत्वा कषायं विपचेद्धि तस्य षड्भिर्हि पात्रैर्घृतपात्रमेकम् ||४७|| व्योषं महावृक्षपयोऽभयां च चव्यं सुराख्यं लवणोत्तमं च | एतद्धि शोषं जठराणि चैव हन्यात् प्रमेहांश्च सहानिलेन ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (49) · Śloka 49
gōśvāvyajēbhaiṇakharōṣṭrajātaiḥ śakr̥drasakṣīrarasakṣatōtthaiḥ | drākṣāśvagandhāmagadhāsitābhiḥ siddhaṁ ghr̥taṁ yakṣmavikārahāri ||49||
View original
गोश्वाव्यजेभैणखरोष्ट्रजातैः शकृद्रसक्षीररसक्षतोत्थैः | द्राक्षाश्वगन्धामगधासिताभिः सिद्धं घृतं यक्ष्मविकारहारि ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (50-54) · Śloka 54
ēlājamōdāmalakābhayākṣagāyatryariṣṭāsanaśālasārān | viḍaṅgabhallātakacitrakōgrākaṭutrikāmbhōdasurāṣṭrajāṁśca ||50|| paktvā jalē tēna pacēddhi sarpistasmin susiddhē tvavatāritē ca | triṁśatpalānyatra sitōpalāyā dattvā tugākṣīripalāni ṣaṭ ca ||51|| prasthē ghr̥tasya dviguṇaṁ ca dadyāt kṣaudraṁ tatō manthahataṁ vidadhyāt | palaṁ palaṁ prātarataḥ pralihya paścāt pibēt kṣīramatandritaśca ||52|| ētaddhi mēdhyaṁ paramaṁ pavitraṁ cakṣuṣyamāyuṣyamathō yaśasyam | yakṣmāṇamāśu vyapahanti caitat pāṇḍvāmayaṁ caiva bhagandaraṁ ca ||53|| śvāsaṁ ca hanti svarabhēdakāsahr̥tplīhagulmagrahaṇīgadāṁśca | na cātra kiñcit parivarjanīyaṁ rasāyanaṁ caitadupāsyamānam ||54||
View original
एलाजमोदामलकाभयाक्षगायत्र्यरिष्टासनशालसारान् | विडङ्गभल्लातकचित्रकोग्राकटुत्रिकाम्भोदसुराष्ट्रजांश्च ||५०|| पक्त्वा जले तेन पचेद्धि सर्पिस्तस्मिन् सुसिद्धे त्ववतारिते च | त्रिंशत्पलान्यत्र सितोपलाया दत्त्वा तुगाक्षीरिपलानि षट् च ||५१|| प्रस्थे घृतस्य द्विगुणं च दद्यात् क्षौद्रं ततो मन्थहतं विदध्यात् | पलं पलं प्रातरतः प्रलिह्य पश्चात् पिबेत् क्षीरमतन्द्रितश्च ||५२|| एतद्धि मेध्यं परमं पवित्रं चक्षुष्यमायुष्यमथो यशस्यम् | यक्ष्माणमाशु व्यपहन्ति चैतत् पाण्ड्वामयं चैव भगन्दरं च ||५३|| श्वासं च हन्ति स्वरभेदकासहृत्प्लीहगुल्मग्रहणीगदांश्च | न चात्र किञ्चित् परिवर्जनीयं रसायनं चैतदुपास्यमानम् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (55) · Śloka 55
plīhōdarōktaṁ vihitaṁ ca sarpistrīṇyēva cānyāni hitāni cātra |55|
View original
प्लीहोदरोक्तं विहितं च सर्पिस्त्रीण्येव चान्यानि हितानि चात्र |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (55) · Śloka 55
upadravāṁśca svaravaikr̥tādīn jayēdyathāsvaṁ prasamīkṣya śāstram ||55||
View original
उपद्रवांश्च स्वरवैकृतादीन् जयेद्यथास्वं प्रसमीक्ष्य शास्त्रम् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (56) · Śloka 56
ajāśakr̥nmūtrapayōghr̥tāsr̥ṅmāṁsālayāni pratisēvamānaḥ | snānādinānāvidhinā jahāti māsādaśēṣaṁ niyamēna śōṣam ||56||
View original
अजाशकृन्मूत्रपयोघृतासृङ्मांसालयानि प्रतिसेवमानः | स्नानादिनानाविधिना जहाति मासादशेषं नियमेन शोषम् ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (57) · Śloka 57
rasōnayōgaṁ vidhivat kṣayārtaḥ kṣīrēṇa vā nāgabalāprayōgam | sēvēta vā māgadhikāvidhānaṁ tathōpayōgaṁ jatunō'śmajasya ||57||
View original
रसोनयोगं विधिवत् क्षयार्तः क्षीरेण वा नागबलाप्रयोगम् | सेवेत वा मागधिकाविधानं तथोपयोगं जतुनोऽश्मजस्य ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (58) · Śloka 58
śōkaṁ striyaṁ krōdhamasūyanaṁ ca tyajē... |58|
View original
शोकं स्त्रियं क्रोधमसूयनं च त्यजे... |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (58) · Śloka 58
...dudārān viṣayān bhajēta | vaidyān dvijātīṁstridaśān gurūṁśca vācaśca puṇyāḥ śr̥ṇuyāddvijēbhyaḥ ||58||
View original
...दुदारान् विषयान् भजेत | वैद्यान् द्विजातींस्त्रिदशान् गुरूंश्च वाचश्च पुण्याः शृणुयाद्द्विजेभ्यः ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 41
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kāyacikitsātantrē (tr̥tīyō'dhyāyaḥ, ādita) ēkacatvāriṁśō'dhyāyaḥ ||41||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे (तृतीयोऽध्यायः, आदित) एकचत्वारिंशोऽध्यायः ||४१||
🔊 Audio coming soon