Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ੋਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः शोषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
41. śōṣapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਨੇਕਰੋਗਾਨੁਗਤੋ ਬਹੁਰੋਗਪੁਰੋਗਮਃ | ਦੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਃ ਸ਼ੋਸੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਮਹਾਬਲਃ ||੩||
View original
अनेकरोगानुगतो बहुरोगपुरोगमः | दुर्विज्ञेयो दुर्निवारः शोषो व्याधिर्महाबलः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ਸਂਸ਼ੋਸਣਾਦ੍ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ੋਸ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ | ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਸਯਕਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸਯ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ ||੪|| ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਯਸ੍ਮਾਦਭੂਦੇਸ ਕਿਲਾਮਯਃ | ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮੇਤਿ ਕੇਚਿਦਾਹੁਃ ਪੁਨਰ੍ਜਨਾਃ ||੫||
View original
संशोषणाद्रसादीनां शोष इत्यभिधीयते | क्रियाक्षयकरत्वाच्च क्षय इत्युच्यते पुनः ||४|| राज्ञश्चन्द्रमसो यस्मादभूदेष किलामयः | तस्मात्तं राजयक्ष्मेति केचिदाहुः पुनर्जनाः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਸ ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਦੋਸੈਰਿਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ |੬|
View original
स व्यस्तैर्जायते दोषैरिति केचिद्वदन्ति हि |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7
ਏਕਾਦਸ਼ਾਨਾਮੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਿਤਃ ||੬|| ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਮਵਿਭਾਗੇਨ ਪ੍ਰਾਗੇਕੋਤ੍ਪਾਦਨੇਨ ਚ | ਏਕ ਏਵ ਮਤਃ ਸ਼ੋਸਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਤ੍ਮਕੋ ਹ੍ਯਤਃ ||੭||
View original
एकादशानामेकस्मिन् सान्निध्यात्तन्त्रयुक्तितः ||६|| क्रियाणामविभागेन प्रागेकोत्पादनेन च | एक एव मतः शोषः सन्निपातात्मको ह्यतः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਉਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਹਿ |੮|
View original
उद्रेकात्तत्र लिङ्गानि दोषाणां निपतन्ति हि |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਵੇਗਪ੍ਰਤੀਘਾਤਾਦਾਘਾਤਾਦ੍ਵਿਸਮਾਸ਼ਨਾਤ੍ ||੮|| ਜਾਯਤੇ ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਦੇਹਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ |੯|
View original
क्षयाद्वेगप्रतीघातादाघाताद्विषमाशनात् ||८|| जायते कुपितैर्दोषैर्व्याप्तदेहस्य देहिनः |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਕਫਪ੍ਰਧਾਨੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਹਿ ਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ਰਸਵਰ੍ਤ੍ਮਸੁ ||੯||
View original
कफप्रधानैर्दोषैर्हि रुद्धेषु रसवर्त्मसु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਿਨੋ ਵਾਪਿ ਕ੍ਸੀਣੇ ਰੇਤਸ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ | ਕ੍ਸੀਯਨ੍ਤੇ ਧਾਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ ||੧੦||
View original
अतिव्यवायिनो वाऽपि क्षीणे रेतस्यनन्तरम् | क्षीयन्ते धातवः सर्वे ततः शुष्यति मानवः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ਭਕ੍ਤਦ੍ਵੇਸੋ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਕਾਸਃ ਸ਼ੋਣਿਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ | ਸ੍ਵਰਭੇਦਸ਼੍ਚ ਜਾਯੇਤ ਸਡ੍ਰੂਪੇ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ ||੧੧||
View original
भक्तद्वेषो ज्वरः श्वासः कासः शोणितदर्शनम् | स्वरभेदश्च जायेत षड्रूपे राजयक्ष्मणि ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12-13) · Śloka 13
ਸ੍ਵਰਭੇਦੋਨਿਲਾਞ੍ਛੂਲਂ ਸਂਲੋਚਸ਼੍ਚਾਂਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ | ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹੋਤਿਸਾਰਸ਼੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਗਮਃ ||੧੨|| ਸ਼ਿਰਸਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਮਭਕ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦ ਏਵ ਚ | ਕਾਸਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਧ੍ਵਂਸੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਕਫਕੋਪਤਃ ||੧੩||
View original
स्वरभेदोऽनिलाञ्छूलं संलोचश्चांसपार्श्वयोः | ज्वरो दाहोऽतिसारश्च पित्ताद्रक्तस्य चागमः ||१२|| शिरसः परिपूर्णत्वमभक्तच्छन्द एव च | कासः कण्ठस्य चोद्ध्वंसो विज्ञेयः कफकोपतः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ਏਕਾਦਸ਼ਭਿਰੇਭਿਰ੍ਵਾ ਸਡ੍ਭਿਰ੍ਵਾਪਿ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ | (ਕਾਸਾਤੀਸਾਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸ੍ਵਰਭੇਦਾਰੁਚਿਜ੍ਵਰੈਃ ||੧੪|| ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਾ ਪੀਡਿਤਂ ਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਜ੍ਵਰਕਾਸਾਸਗਾਮਯੈਃ) | ਜਹ੍ਯਾਚ੍ਛੋਸਾਰ੍ਦਿਤਂ ਜਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਸੁਵਿਪੁਲਂ ਯਸ਼ਃ ||੧੫||
View original
एकादशभिरेभिर्वा षड्भिर्वाऽपि समन्वितम् | (कासातीसारपार्श्वार्तिस्वरभेदारुचिज्वरैः ||१४|| त्रिभिर्वा पीडितं लिङ्गैर्ज्वरकासासृगामयैः) | जह्याच्छोषार्दितं जन्तुमिच्छन् सुविपुलं यशः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ੋਕਸ੍ਥਾਵਿਰ੍ਯਵ੍ਯਾਯਾਮਾਧ੍ਵੋਪਵਾਸਤਃ | ਵ੍ਰਣੋਰਃਕ੍ਸਤਪੀਡਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਸਨਨ੍ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੧੬||
View original
व्यवायशोकस्थाविर्यव्यायामाध्वोपवासतः | व्रणोरःक्षतपीडाभ्यां शोषनन्ये वदन्ति हि ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
ਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ੋਸੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯਲਿਙ੍ਗੈਰੁਪਦ੍ਰੁਤਃ | ਪਾਣ੍ਡੁਦੇਹੋ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਯਨ੍ਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਧਾਤਵਃ ||੧੭||
View original
व्यवायशोषी शुक्रस्य क्षयलिङ्गैरुपद्रुतः | पाण्डुदेहो यथापूर्वं क्षीयन्ते चास्य धातवः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਨਸ਼ੀਲਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸ਼ੋਕਸ਼ੋਸ੍ਯਪਿ ਤਾਦਸ਼ਃ | ਵਿਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਯਕਤੈਰ੍ਵਿਕਾਰੈਰਭਿਲਕ੍ਸਿਤਃ ||੧੮||
View original
प्रध्यानशीलः स्रस्ताङ्गः शोकशोष्यपि तादृशः | विना शुक्रक्षयकृतैर्विकारैरभिलक्षितः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
ਜਰਾਸ਼ੋਸੀ ਕਸ਼ੋ ਮਨ੍ਦਵੀਰ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ | ਕਮ੍ਪਨੋਰੁਚਿਮਾਨ੍ ਭਿਨ੍ਨਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰਹਤਸ੍ਵਰਃ(ਨਃ) ||੧੯|| ਸ੍ਠੀਵਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਹੀਨਂ ਗੌਰਵਾਰੁਚਿਪੀਡਿਤਃ | ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਾਸ੍ਯਨਾਸਾਕ੍ਸਃ ਸੁਪ੍ਤਰੂਕ੍ਸਮਲਚ੍ਛਵਿਃ ||੨੦||
View original
जराशोषी कृशो मन्दवीर्यबुद्धिबलेन्द्रियः | कम्पनोऽरुचिमान् भिन्नकांस्यपात्रहतस्वरः(नः) ||१९|| ष्ठीवति श्लेष्मणा हीनं गौरवारुचिपीडितः | सम्प्रस्रुतास्यनासाक्षः सुप्तरूक्षमलच्छविः ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
ਅਧ੍ਵਪ੍ਰਸ਼ੋਸੀ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸਮ੍ਭਸ੍ਟਪਰੁਸਚ੍ਛਵਿਃ | ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਗਾਤ੍ਰਾਵਯਵਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਕ੍ਲੋਮਗਲਾਨਨਃ ||੨੧||
View original
अध्वप्रशोषी स्रस्ताङ्गः सम्भृष्टपरुषच्छविः | प्रसुप्तगात्रावयवः शुष्कक्लोमगलाननः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ੋਸੀ ਭੂਯਿਸ੍ਠਮੇਭਿਰੇਵ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ | ਉਰਃਕ੍ਸਤਕਤੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਤਾਦ੍ਵਿਨਾ ||੨੨||
View original
व्यायामशोषी भूयिष्ठमेभिरेव समन्वितः | उरःक्षतकृतैर्लिङ्गैः संयुक्तश्च क्षताद्विना ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਦ੍ਵੇਦਨਾਭਿਸ੍ਤਥੈਵਾਹਾਰਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਤ੍ | ਵ੍ਰਣਿਤਸ੍ਯ ਭਵੇਚ੍ਛੋਸਃ ਸ ਚਾਸਾਧ੍ਯਤਮਃ ਸ੍ਮਤਃ ||੨੩||
View original
रक्तक्षयाद्वेदनाभिस्तथैवाहारयन्त्रणात् | व्रणितस्य भवेच्छोषः स चासाध्यतमः स्मृतः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24-25) · Śloka 26
ਵ੍ਯਾਯਾਮਭਾਰਾਧ੍ਯਯਨੈਰਭਿਘਾਤਾਤਿਮੈਥੁਨੈਃ | ਕਰ੍ਮਣਾ ਚਾਪ੍ਯੁਰਸ੍ਯੇਨ ਵਕ੍ਸੋ ਯਸ੍ਯ ਵਿਦਾਰਿਤਮ੍ | ਤਸ੍ਯੋਰਸਿ ਕ੍ਸਤੇ ਰਕ੍ਤਂ ਪੂਯਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ||੨੪|| ਕਾਸਮਾਨਸ਼੍ਛਰ੍ਦਯੇਚ੍ਚ ਪੀਤਰਕ੍ਤਾਸਿਤਾਰੁਣਮ੍ | ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਵਕ੍ਸਾਃ ਸੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੂਯਨਾਤ੍ਪਰਿਤਾਮ੍ਯਤਿ ||੨੫|| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਵਦਨੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸੋ ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰੋ ਨਰਃ |੨੬|
View original
व्यायामभाराध्ययनैरभिघातातिमैथुनैः | कर्मणा चाप्युरस्येन वक्षो यस्य विदारितम् | तस्योरसि क्षते रक्तं पूयः श्लेष्मा च गच्छति ||२४|| कासमानश्छर्दयेच्च पीतरक्तासितारुणम् | सन्तप्तवक्षाः सोऽत्यर्थं दूयनात्परिताम्यति ||२५|| दुर्गन्धवदनोच्छ्वासो भिन्नवर्णस्वरो नरः |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 27
ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਦੇਵਂ ਸ਼ੋਸੋ ਹਿ ਕਾਰਣੈਰ੍ਭੇਦਮਾਗਤਃ ||੨੬|| ਨ ਤਤ੍ਰ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਨਿਪਾਤਨਮ੍ |੨੭|
View original
केषाञ्चिदेवं शोषो हि कारणैर्भेदमागतः ||२६|| न तत्र दोषलिङ्गानां समस्तानां निपातनम् |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
ਕ੍ਸਯਾ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਧਾਤੁਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਾਃ ||੨੭||
View original
क्षया एव हि ते ज्ञेयाः प्रत्येकं धातुसञ्ज्ञिताः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (28) · Śloka 28
ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਤੁ ਤੇਸਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਧਾਤੁਸਙ੍ਕ੍ਸਯੇ ||੨੮||
View original
चिकित्सितं तु तेषां हि प्रागुक्तं धातुसङ्क्षये ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 30
ਸ਼੍ਵਾਸਾਙ੍ਗਸਾਦਕਫਸਂਸ੍ਰਵਤਾਲੁਸ਼ੋਸਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਗ੍ਨਿਸਾਦਮਦਪੀਨਸਪਾਣ੍ਡੁਨਿਦ੍ਰਾਃ | ਸ਼ੋਸੇ ਭਵਿਸ੍ਯਤਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸ ਚਾਪਿ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਕ੍ਸਣੋ ਭਵਤਿ ਮਾਂਸਪਰੋ ਰਿਰਂਸੁਃ ||੨੯|| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸੁ ਕਾਕਸ਼ੁਕਸ਼ਲ੍ਲਕਿਨੀਲਕਣ੍ਠਗਧ੍ਰਾਸ੍ਤਥੈਵ ਕਪਯਃ ਕਕਲਾਸਕਾਸ਼੍ਚ | ਤਂ ਵਾਹਯਨ੍ਤਿ ਸ ਨਦੀਰ੍ਵਿਜਲਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯੇਚ੍ਛੁਸ੍ਕਾਂਸ੍ਤਰੂਨ੍ ਪਵਨਧੂਮਦਵਾਰ੍ਦਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ||੩੦||
View original
श्वासाङ्गसादकफसंस्रवतालुशोषच्छर्द्यग्निसादमदपीनसपाण्डुनिद्राः | शोषे भविष्यति भवन्ति स चापि जन्तुः शुक्लेक्षणो भवति मांसपरो रिरंसुः ||२९|| स्वप्नेषु काकशुकशल्लकिनीलकण्ठगृध्रास्तथैव कपयः कृकलासकाश्च | तं वाहयन्ति स नदीर्विजलाश्च पश्येच्छुष्कांस्तरून् पवनधूमदवार्दितांश्च ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (31) · Śloka 31
ਮਹਾਸ਼ਨਂ ਕ੍ਸੀਯਮਾਣਮਤੀਸਾਰਨਿਪੀਡਿਤਮ੍ | ਸ਼ੂਨਮੁਸ੍ਕੋਦਰਂ ਚੈਵ ਯਕ੍ਸ੍ਮਿਣਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੩੧||
View original
महाशनं क्षीयमाणमतीसारनिपीडितम् | शूनमुष्कोदरं चैव यक्ष्मिणं परिवर्जयेत् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
ਉਪਾਚਰੇਦਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਂ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਕਸ਼ਂ ਨਵਮ੍ |੩੨|
View original
उपाचरेदात्मवन्तं दीप्ताग्निमकृशं नवम् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (32-33) · Śloka 33
ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਵਰ੍ਗਸਿਦ੍ਧੇਨ ਘਤੇਨਾਜਾਵਿਕੇਨ ਚ ||੩੨|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਮਦੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ | ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ ||੩੩||
View original
स्थिरादिवर्गसिद्धेन घृतेनाजाविकेन च ||३२|| स्निग्धस्य मृदु कर्तव्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् | आस्थापनं तथा कार्यं शिरसश्च विरेचनम् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
ਯਵਗੋਧੂਮਸ਼ਾਲੀਂਸ਼੍ਚ ਰਸੈਰ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ੋਧਿਤਃ |੩੪|
View original
यवगोधूमशालींश्च रसैर्भुञ्जीत शोधितः |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (34) · Śloka 34
ਦਢੇਗ੍ਨੌ ਬਂਹਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਂ ਨਰਮ੍ ||੩੪||
View original
दृढेऽग्नौ बृंहयेच्चापि निवृत्तोपद्रवं नरम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (35) · Śloka 35
ਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ੋਸਿਣਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਭਜਨ੍ਤੇ ਵਾਤਜਾ ਗਦਾਃ | ਬਂਹਣੀਯੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਹਿਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਨਿਲਾਪਹਃ ||੩੫||
View original
व्यवायशोषिणं प्रायो भजन्ते वातजा गदाः | बृंहणीयो विधिस्तस्मै हितः स्निग्धोऽनिलापहः ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (36-39) · Śloka 39
ਕਾਕਾਨੁਲੂਕਾਨ੍ਨਕੁਲਾਨ੍ ਬਿਡਾਲਾਨ੍ ਗਣ੍ਡੂਪਦਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਲਬਿਲੇਸ਼ਯਾਖੂਨ੍ | ਗਧ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਵਾਦੈਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਭਸ੍ਟਾਨ੍ ||੩੬|| ਦੇਯਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਚ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਮੁਦ੍ਗਾਢਕੀਸੂਪਰਸਾਸ਼੍ਚ ਹਦ੍ਯਾਃ | ਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਨਾਗਾਸ਼੍ਵਤਰਾਸ਼੍ਵਜਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸੁਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ||੩੭|| ਮਾਂਸੋਪਦਂਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਦਰਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਦਿਰਾਸ਼੍ਚ ਸੇਵ੍ਯਾਃ | ਅਰ੍ਕਾਮਤਾਕ੍ਸਾਰਜਲੋਸਿਤੇਭ੍ਯਃ ਕਤ੍ਵਾ ਯਵੇਭ੍ਯੋ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ||੩੮|| ਖਾਦੇਤ੍, ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰਜਾਵਿਕਂ ਵਾ ਕਸ਼ੋ ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਸਹ ਭਕ੍ਤਕਾਲੇ | ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁ ਪ੍ਰਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚਵ੍ਯਾਵਿਡਙ੍ਗੋਪਹਿਤਂ ਕ੍ਸਯਾਰ੍ਤਃ ||੩੯||
View original
काकानुलूकान्नकुलान् बिडालान् गण्डूपदान् व्यालबिलेशयाखून् | गृध्रांश्च दद्याद्विविधैः प्रवादैः ससैन्धवान् सर्षपतैलभृष्टान् ||३६|| देयानि मांसानि च जाङ्गलानि मुद्गाढकीसूपरसाश्च हृद्याः | खरोष्ट्रनागाश्वतराश्वजानि देयानि मांसानि सुकल्पितानि ||३७|| मांसोपदंशांश्च पिबेदरिष्टान् मार्द्वीकयुक्तान् मदिराश्च सेव्याः | अर्कामृताक्षारजलोषितेभ्यः कृत्वा यवेभ्यो विविधांश्च भक्ष्यान् ||३८|| खादेत्, पिबेत् सर्पिरजाविकं वा कृशो यवाग्वा सह भक्तकाले | सर्पिर्मधुभ्यां त्रिकटु प्रलिह्याच्चव्याविडङ्गोपहितं क्षयार्तः ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (40) · Śloka 40
ਮਾਂਸਾਦਮਾਂਸੇਸੁ ਘਤਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੋਸਾਪਹਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਣਾਸਮੇਤਮ੍ |੪੦|
View original
मांसादमांसेषु घृतं च सिद्धं शोषापहं क्षौद्रकणासमेतम् |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (41) · Śloka 41
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਮਾਗਧਿਕਾਵਲੇਹਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤੈਲਃ ਕ੍ਸਯਰੋਗਘਾਤੀ ||੪੦|| ਘਤੇਨ ਚਾਜੇਨ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਤੁਰਙ੍ਗਗਨ੍ਧਾਤਿਲਮਾਸਚੂਰ੍ਣਮ੍ |੪੧|
View original
द्राक्षासितामागधिकावलेहः सक्षौद्रतैलः क्षयरोगघाती ||४०|| घृतेन चाजेन समाक्षिकेण तुरङ्गगन्धातिलमाषचूर्णम् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (41) · Śloka 41
ਸਿਤਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮਗਧੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪ੍ਰਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ||੪੧||
View original
सिताश्वगन्धामगधोद्भवानां चूर्णं घृतक्षौद्रयुतं प्रलिह्यात् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (42) · Śloka 42
ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਵਿਪਕ੍ਵਮੇਵਂ ਲਭਤੇਙ੍ਗਪੁਸ੍ਟਿਮ੍ |੪੨|
View original
क्षीरं पिबेद्वाऽप्यथ वाजिगन्धाविपक्वमेवं लभतेऽङ्गपुष्टिम् |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (42) · Śloka 42
ਤਦੁਤ੍ਥਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਸਿਤਾਢ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪਯੋਨੁਪਾਨਮ੍ ||੪੨||
View original
तदुत्थितं क्षीरघृतं सिताढ्यं प्रातः पिबेद्वाऽपि पयोनुपानम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (43) · Śloka 43
ਉਤ੍ਸਾਦਨੇ ਚਾਪਿ ਤੁਰਙ੍ਗਗਨ੍ਧਾ ਯੋਜ੍ਯਾ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਚ |੪੩|
View original
उत्सादने चापि तुरङ्गगन्धा योज्या यवाश्चैव पुनर्नवे च |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (43) · Śloka 44
ਕਤ੍ਸ੍ਨੇ ਵਸੇ ਤਤ੍ਕੁਸੁਮੈਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਹਿਤਾਸ਼ੀ ||੪੩|| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਮੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਬਲਂ ਚ ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਚ ਹਨ੍ਯਾਦਪਿ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਚ |੪੪|
View original
कृत्स्ने वृषे तत्कुसुमैश्च सिद्धं सर्पिः पिबेत्क्षौद्रयुतं हिताशी ||४३|| यक्ष्माणमेतत् प्रबलं च कासं श्वासं च हन्यादपि पाण्डुतां च |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (44-45) · Śloka 46
ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਾ ਗੋਸ਼੍ਵਗਜਾਵ੍ਯਜਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਾ ਮਿਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਥੈਵ ਭਾਗੈਃ ||੪੪|| ਮੂਰ੍ਵਾਹਰਿਦ੍ਰਾਖਦਿਰਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਭਾਗਸ੍ਤ੍ਵਪਰੋ ਘਤਸ੍ਯ | ਭਾਗਾਨ੍ ਦਸ਼ੈਤਾਨ੍ ਵਿਪਚੇਦ੍ਵਿਧਿਜ੍ਞੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਮਧੁਰਂ ਚ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮ੍ ||੪੫|| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਚੈਵ ਸਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਘਤੋਤ੍ਤਮਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਨਿਵਾਰਣਾਯ |੪੬|
View original
शकृद्रसा गोश्वगजाव्यजानां क्वाथा मिताश्चापि तथैव भागैः ||४४|| मूर्वाहरिद्राखदिरद्रुमाणां क्षीरस्य भागस्त्वपरो घृतस्य | भागान् दशैतान् विपचेद्विधिज्ञो दत्त्वा त्रिवर्गं मधुरं च कृत्स्नम् ||४५|| कटुत्रिकं चैव सभद्रदारु घृतोत्तमं यक्ष्मनिवारणाय |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (46-48) · Śloka 48
ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯੌ ਵਰੁਣਂ ਕਰਞ੍ਜਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਬਿਲ੍ਵਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਚ ||੪੬|| ਯਵਾਨ੍ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਬਦਰਾਣਿ ਭਾਰ੍ਗੀਂ ਪਾਠਾਂ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਸਮਹੀਕਦਮ੍ਬਮ੍ | ਕਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਂ ਵਿਪਚੇਦ੍ਧਿ ਤਸ੍ਯ ਸਡ੍ਭਿਰ੍ਹਿ ਪਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪਾਤ੍ਰਮੇਕਮ੍ ||੪੭|| ਵ੍ਯੋਸਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਪਯੋਭਯਾਂ ਚ ਚਵ੍ਯਂ ਸੁਰਾਖ੍ਯਂ ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਂ ਚ | ਏਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ੋਸਂ ਜਠਰਾਣਿ ਚੈਵ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸਹਾਨਿਲੇਨ ||੪੮||
View original
द्वे पञ्चमूल्यौ वरुणं करञ्जं भल्लातकं बिल्वपुनर्नवे च ||४६|| यवान् कुलत्थान् बदराणि भार्गीं पाठां हुताशं समहीकदम्बम् | कृत्वा कषायं विपचेद्धि तस्य षड्भिर्हि पात्रैर्घृतपात्रमेकम् ||४७|| व्योषं महावृक्षपयोऽभयां च चव्यं सुराख्यं लवणोत्तमं च | एतद्धि शोषं जठराणि चैव हन्यात् प्रमेहांश्च सहानिलेन ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (49) · Śloka 49
ਗੋਸ਼੍ਵਾਵ੍ਯਜੇਭੈਣਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਜਾਤੈਃ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਕ੍ਸੀਰਰਸਕ੍ਸਤੋਤ੍ਥੈਃ | ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮਗਧਾਸਿਤਾਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਵਿਕਾਰਹਾਰਿ ||੪੯||
View original
गोश्वाव्यजेभैणखरोष्ट्रजातैः शकृद्रसक्षीररसक्षतोत्थैः | द्राक्षाश्वगन्धामगधासिताभिः सिद्धं घृतं यक्ष्मविकारहारि ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (50-54) · Śloka 54
ਏਲਾਜਮੋਦਾਮਲਕਾਭਯਾਕ੍ਸਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਰਿਸ੍ਟਾਸਨਸ਼ਾਲਸਾਰਾਨ੍ | ਵਿਡਙ੍ਗਭਲ੍ਲਾਤਕਚਿਤ੍ਰਕੋਗ੍ਰਾਕਟੁਤ੍ਰਿਕਾਮ੍ਭੋਦਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾਂਸ਼੍ਚ ||੫੦|| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲੇ ਤੇਨ ਪਚੇਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਸਿਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਵਤਾਰਿਤੇ ਚ | ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਿਤੋਪਲਾਯਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰਿਪਲਾਨਿ ਸਟ੍ ਚ ||੫੧|| ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਘਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਤੋ ਮਨ੍ਥਹਤਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ | ਪਲਂ ਪਲਂ ਪ੍ਰਾਤਰਤਃ ਪ੍ਰਲਿਹ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਸ਼੍ਚ ||੫੨|| ਏਤਦ੍ਧਿ ਮੇਧ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮਥੋ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮ੍ | ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਪਹਨ੍ਤਿ ਚੈਤਤ੍ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਂ ਚੈਵ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਚ ||੫੩|| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਚ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰਭੇਦਕਾਸਹਤ੍ਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਗ੍ਰਹਣੀਗਦਾਂਸ਼੍ਚ | ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਰਸਾਯਨਂ ਚੈਤਦੁਪਾਸ੍ਯਮਾਨਮ੍ ||੫੪||
View original
एलाजमोदामलकाभयाक्षगायत्र्यरिष्टासनशालसारान् | विडङ्गभल्लातकचित्रकोग्राकटुत्रिकाम्भोदसुराष्ट्रजांश्च ||५०|| पक्त्वा जले तेन पचेद्धि सर्पिस्तस्मिन् सुसिद्धे त्ववतारिते च | त्रिंशत्पलान्यत्र सितोपलाया दत्त्वा तुगाक्षीरिपलानि षट् च ||५१|| प्रस्थे घृतस्य द्विगुणं च दद्यात् क्षौद्रं ततो मन्थहतं विदध्यात् | पलं पलं प्रातरतः प्रलिह्य पश्चात् पिबेत् क्षीरमतन्द्रितश्च ||५२|| एतद्धि मेध्यं परमं पवित्रं चक्षुष्यमायुष्यमथो यशस्यम् | यक्ष्माणमाशु व्यपहन्ति चैतत् पाण्ड्वामयं चैव भगन्दरं च ||५३|| श्वासं च हन्ति स्वरभेदकासहृत्प्लीहगुल्मग्रहणीगदांश्च | न चात्र किञ्चित् परिवर्जनीयं रसायनं चैतदुपास्यमानम् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (55) · Śloka 55
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਹਿਤਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੇਵ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਹਿਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਰ |੫੫|
View original
प्लीहोदरोक्तं विहितं च सर्पिस्त्रीण्येव चान्यानि हितानि चात्र |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (55) · Śloka 55
ਉਪਦ੍ਰਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰਵੈਕਤਾਦੀਨ੍ ਜਯੇਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ||੫੫||
View original
उपद्रवांश्च स्वरवैकृतादीन् जयेद्यथास्वं प्रसमीक्ष्य शास्त्रम् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (56) · Śloka 56
ਅਜਾਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਪਯੋਘਤਾਸਙ੍ਮਾਂਸਾਲਯਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਸੇਵਮਾਨਃ | ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਨਾਨਾਵਿਧਿਨਾ ਜਹਾਤਿ ਮਾਸਾਦਸ਼ੇਸਂ ਨਿਯਮੇਨ ਸ਼ੋਸਮ੍ ||੫੬||
View original
अजाशकृन्मूत्रपयोघृतासृङ्मांसालयानि प्रतिसेवमानः | स्नानादिनानाविधिना जहाति मासादशेषं नियमेन शोषम् ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (57) · Śloka 57
ਰਸੋਨਯੋਗਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਕ੍ਸਯਾਰ੍ਤਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਨਾਗਬਲਾਪ੍ਰਯੋਗਮ੍ | ਸੇਵੇਤ ਵਾ ਮਾਗਧਿਕਾਵਿਧਾਨਂ ਤਥੋਪਯੋਗਂ ਜਤੁਨੋਸ਼੍ਮਜਸ੍ਯ ||੫੭||
View original
रसोनयोगं विधिवत् क्षयार्तः क्षीरेण वा नागबलाप्रयोगम् | सेवेत वा मागधिकाविधानं तथोपयोगं जतुनोऽश्मजस्य ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (58) · Śloka 58
ਸ਼ੋਕਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਰੋਧਮਸੂਯਨਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇ... |੫੮|
View original
शोकं स्त्रियं क्रोधमसूयनं च त्यजे... |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (58) · Śloka 58
...ਦੁਦਾਰਾਨ੍ ਵਿਸਯਾਨ੍ ਭਜੇਤ | ਵੈਦ੍ਯਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਨ੍ ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚ ਵਾਚਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਣੁਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਃ ||੫੮||
View original
...दुदारान् विषयान् भजेत | वैद्यान् द्विजातींस्त्रिदशान् गुरूंश्च वाचश्च पुण्याः शृणुयाद्द्विजेभ्यः ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 41
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ (ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤ) ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪੧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे (तृतीयोऽध्यायः, आदित) एकचत्वारिंशोऽध्यायः ||४१||
🔊 Audio coming soon