Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

51. śvāsapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

ಅಥಾತಃ ಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨|| ಯೈರೇವ ಕಾರಣೈರ್ಹಿಕ್ಕಾ ಬಹುಭಿಃ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ | ತೈರೇವ ಕಾರಣೈಃ ಶ್ವಾಸೋ ಘೋರೋ ಭವತಿ ದೇಹಿನಾಮ್ ||೩||

View original

अथातः श्वासप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| यैरेव कारणैर्हिक्का बहुभिः सम्प्रवर्तते | तैरेव कारणैः श्वासो घोरो भवति देहिनाम् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (4) · Śloka 4

ವಿಹಾಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಣೋಽಥ ಕಫಸಂಯುತಃ | ಶ್ವಾಸಯತ್ಯೂರ್ಧ್ವಗೋ ಭೂತ್ವಾ ತಂ ಶ್ವಾಸಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ ||೪||

View original

विहाय प्रकृतिं वायुः प्राणोऽथ कफसंयुतः | श्वासयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तं श्वासं परिचक्षते ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ಕ್ಷುದ್ರಕಸ್ತಮಕಶ್ಛಿನ್ನೋ ಮಹಾನೂರ್ಧ್ವಶ್ಚ ಪಞ್ಚಧಾ | ಭಿದ್ಯತೇ ಸ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿಃ ಶ್ವಾಸ ಏಕೋ ವಿಶೇಷತಃ ||೫||

View original

क्षुद्रकस्तमकश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चधा | भिद्यते स महाव्याधिः श्वास एको विशेषतः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ತಸ್ಯ ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಭಕ್ತದ್ವೇಷೋಽರತಿಃ ಪರಾ | ಆನಾಹಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಶೂಲಂ ವೈರಸ್ಯಂ ವದನಸ್ಯ ಚ ||೬||

View original

प्राग्रूपं तस्य हृत्पीडा भक्तद्वेषोऽरतिः परा | आनाहः पार्श्वयोः शूलं वैरस्यं वदनस्य च ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ಕಿಞ್ಚಿದಾರಭಮಾಣಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಶ್ವಾಸಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ನಿಷಣ್ಣಸ್ಯೈತಿ ಶಾನ್ತಿಂ ಚ ಸ ಕ್ಷುದ್ರ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೭||

View original

किञ्चिदारभमाणस्य यस्य श्वासः प्रवर्तते | निषण्णस्यैति शान्तिं च स क्षुद्र इति सञ्ज्ञितः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8-10) · Śloka 10

ತೃಟ್ಸ್ವೇದವಮಥುಪ್ರಾಯಃ ಕಣ್ಠಘುರ್ಘುರಿಕಾನ್ವಿತಃ | ವಿಶೇಷಾದ್ದುರ್ದಿನೇ ತಾಮ್ಯೇಚ್ಛ್ವಾಸಃ ಸ ತಮಕೋ ಮತಃ ||೮|| ಘೋಷೇಣ ಮಹತಾಽಽವಿಷ್ಟಃ ಸಕಾಸಃ ಸಕಫೋ ನರಃ | ಯಃ ಶ್ವಸಿತ್ಯಬಲೋಽನ್ನದ್ವಿಟ್ ಸುಪ್ತಸ್ತಮಕಪೀಡಿತಃ ||೯|| ಸ ಶಾಮ್ಯತಿ ಕಫೇ ಹೀನೇ ಸ್ವಪತಶ್ಚ ವಿವರ್ಧತೇ | ಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಾಭಿಭೂತಸ್ಯ ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರತಮಕಸ್ತು ಸಃ ||೧೦||

View original

तृट्स्वेदवमथुप्रायः कण्ठघुर्घुरिकान्वितः | विशेषाद्दुर्दिने ताम्येच्छ्वासः स तमको मतः ||८|| घोषेण महताऽऽविष्टः सकासः सकफो नरः | यः श्वसित्यबलोऽन्नद्विट् सुप्तस्तमकपीडितः ||९|| स शाम्यति कफे हीने स्वपतश्च विवर्धते | मूर्च्छाज्वराभिभूतस्य ज्ञेयः प्रतमकस्तु सः ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11) · Śloka 11

ಆಧ್ಮಾತೋ ದಹ್ಯಮಾನೇನ ಬಸ್ತಿನಾ ಸರುಜಂ ನರಃ | ಸರ್ವಪ್ರಾಣೇನ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಶ್ವಸ್ಯಾಚ್ಛಿನ್ನಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೧||

View original

आध्मातो दह्यमानेन बस्तिना सरुजं नरः | सर्वप्राणेन विच्छिन्नं श्वस्याच्छिन्नं तमादिशेत् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (12) · Śloka 12

ನಿಃಸಞ್ಜ್ಞಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾರ್ತಃ ಶುಷ್ಕಕಣ್ಠೋಽತಿಘೋಷವಾನ್ | ಸಂರಬ್ಧನೇತ್ರಸ್ತ್ವಾಯಮ್ಯ ಯಃ ಶ್ವಸ್ಯಾತ್ ಸ ಮಹಾನ್ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೨||

View original

निःसञ्ज्ञः पार्श्वशूलार्तः शुष्ककण्ठोऽतिघोषवान् | संरब्धनेत्रस्त्वायम्य यः श्वस्यात् स महान् स्मृतः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13) · Śloka 13

ಮರ್ಮಸ್ವಾಯಮ್ಯಮಾನೇಷು ಶ್ವಸನ್ಮೂಢೋ ಮುಹುಶ್ಚ ಯಃ | ಊರ್ಧ್ವಪ್ರೇಕ್ಷೀ ಹತರವಸ್ತಮೂರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೩||

View original

मर्मस्वायम्यमानेषु श्वसन्मूढो मुहुश्च यः | ऊर्ध्वप्रेक्षी हतरवस्तमूर्ध्वश्वासमादिशेत् ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

ಕ್ಷುದ್ರಃ ಸಾಧ್ಯತಮಸ್ತೇಷಾಂ ತಮಕಃ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಉಚ್ಯತೇ | ತ್ರಯಃ ಶ್ವಾಸಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ತಮಕೋ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ಚ ||೧೪||

View original

क्षुद्रः साध्यतमस्तेषां तमकः कृच्छ्र उच्यते | त्रयः श्वासा न सिध्यन्ति तमको दुर्बलस्य च ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 15

ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ವಿನಾ ಕೇಚಿದೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ಶೋಧನಮ್ | ಮೃದು ಪ್ರಾಣವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಶ್ವಾಸಿನಾಮಾದಿಶನ್ತಿ ಹಿ ||೧೫||

View original

स्नेहबस्तिं विना केचिदूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् | मृदु प्राणवतां श्रेष्ठं श्वासिनामादिशन्ति हि ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ಶ್ವಾಸೇ ಕಾಸೇ ಚ ಹಿಕ್ಕಾಯಾಂ ಹೃದ್ರೋಗೇ ಚಾಪಿ ಪೂಜಿತಮ್ | ಘೃತಂ ಪುರಾಣಂ ಸಂಸಿದ್ಧಮಭಯಾವಿಡರಾಮಠೈಃ ||೧೬||

View original

श्वासे कासे च हिक्कायां हृद्रोगे चापि पूजितम् | घृतं पुराणं संसिद्धमभयाविडरामठैः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 18

ಸೌವರ್ಚಲಾಭಯಾಬಿಲ್ವೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ವಾಽನವಂ ಘೃತಮ್ | ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪ್ರಥಮೇ ಗಣೇ ||೧೭|| ಸಪಞ್ಚಲವಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ |೧೮|

View original

सौवर्चलाभयाबिल्वैः संस्कृतं वाऽनवं घृतम् | पिप्पल्यादिप्रतीवापं सिद्धं वा प्रथमे गणे ||१७|| सपञ्चलवणं सर्पिः श्वासकासौ व्यपोहति |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18-20) · Śloka 21

ಹಿಂಸ್ರಾವಿಡಙ್ಗಪೂತೀಕತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕೈಃ ||೧೮|| ದ್ವಿಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣಜಲಾಪ್ಲುತಮ್ | ಕೋಲಮಾತ್ರೈಃ ಪಿಬೇತ್ತದ್ಧಿ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೧೯|| ಅರ್ಶಾಂಸ್ಯರೋಚಕಂ ಗುಲ್ಮಂ ಶಕೃದ್ಭೇದಂ ಕ್ಷಯಂ ತಥಾ | ಕೃತ್ಸ್ನೇ ವೃಷಕಷಾಯೇ ವಾ ಪಚೇತ್ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣೇ ||೨೦|| ತನ್ಮೂಲಕುಸುಮಾವಾಪಂ ಶೀತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಯೋಜಯೇತ್ |೨೧|

View original

हिंस्राविडङ्गपूतीकत्रिफलाव्योषचित्रकैः ||१८|| द्विक्षीरं साधितं सर्पिश्चतुर्गुणजलाप्लुतम् | कोलमात्रैः पिबेत्तद्धि श्वासकासौ व्यपोहति ||१९|| अर्शांस्यरोचकं गुल्मं शकृद्भेदं क्षयं तथा | कृत्स्ने वृषकषाये वा पचेत् सर्पिश्चतुर्गुणे ||२०|| तन्मूलकुसुमावापं शीतं क्षौद्रेण योजयेत् |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 23

ಶೃಙ್ಗೀಮಧೂಲಿಕಾಭಾರ್ಗೀಶುಣ್ಠೀತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸಿತಾಮ್ಬುದೈಃ ||೨೧|| ಸಹರಿದ್ರೈಃ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಃ ಸಮೈರಾವಾಪ್ಯ ಯೋಗತಃ | ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಶೀತತೋಯೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ||೨೨|| ಶ್ವಾಸಂ ಕಾಸಂ ತಥಾ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಸರ್ಪಿರೇತನ್ನಿಯಚ್ಛತಿ |೨೩|

View original

शृङ्गीमधूलिकाभार्गीशुण्ठीतार्क्ष्यसिताम्बुदैः ||२१|| सहरिद्रैः सयष्ट्याह्वैः समैरावाप्य योगतः | घृतप्रस्थं पचेद्धीमान् शीततोये चतुर्गुणे ||२२|| श्वासं कासं तथा हिक्कां सर्पिरेतन्नियच्छति |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (23-24) · Śloka 25

ಸುವಹಾ ಕಾಲಿಕಾ ಭಾರ್ಗೀ ಶುಕಾಖ್ಯಾ ನೈಚುಲಂ ಫಲಮ್ ||೨೩|| ಕಾಕಾದನೀ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ವರ್ಷಾಭೂರ್ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್ | ಕೋಲಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇದೇಭಿರ್ಜಲದ್ವಿಕಮ್ ||೨೪|| ಕಟೂಷ್ಣಂ ಪೀತಮೇತದ್ಧಿ ಶ್ವಾಸಾಮಯವಿನಾಶನಮ್ |೨೫|

View original

सुवहा कालिका भार्गी शुकाख्या नैचुलं फलम् ||२३|| काकादनी शृङ्गवेरं वर्षाभूर्बृहतीद्वयम् | कोलमात्रैर्घृतप्रस्थं पचेदेभिर्जलद्विकम् ||२४|| कटूष्णं पीतमेतद्धि श्वासामयविनाशनम् |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (25-26) · Śloka 26

ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಕಟುಕಾವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕೈಃ ||೨೫|| ವಚಾಭಯಾವಿಡಙ್ಗೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಂ ಶ್ವಾಸಶಾನ್ತಯೇ | ಗೋಪವಲ್ಲ್ಯುದಕೇ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದನ್ಯದ್ದ್ವಿಗುಣೇ ಘೃತಮ್ ||೨೬||

View original

सौवर्चलयवक्षारकटुकाव्योषचित्रकैः ||२५|| वचाभयाविडङ्गैश्च साधितं श्वासशान्तये | गोपवल्ल्युदके सिद्धं स्यादन्यद्द्विगुणे घृतम् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (27) · Śloka 27

ಪಞ್ಚೈತಾನಿ ಹವೀಂಷ್ಯಾಹುರ್ಭಿಷಜಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಯೋಃ |೨೭|

View original

पञ्चैतानि हवींष्याहुर्भिषजः श्वासकासयोः |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (27-29) · Śloka 29

ತಾಲೀಶತಾಮಲಕ್ಯುಗ್ರಾಜೀವನ್ತೀಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ ||೨೭|| ಬಿಲ್ವಪುಷ್ಕರಭೂತೀಕಸೌವರ್ಚಲಕಣಾಗ್ನಿಭಿಃ | ಪಥ್ಯಾತೇಜೋವತೀಯುಕ್ತೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಜಲಚತುರ್ಗುಣಮ್ ||೨೮|| ಹಿಙ್ಗುಪಾದಯುತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ವಶ್ವಾಸಹರಂ ಪರಮ್ | ವಾಸಾಘೃತಂ ಷಟ್ಪಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ ||೨೯||

View original

तालीशतामलक्युग्राजीवन्तीकुष्ठसैन्धवैः ||२७|| बिल्वपुष्करभूतीकसौवर्चलकणाग्निभिः | पथ्यातेजोवतीयुक्तैः सर्पिर्जलचतुर्गुणम् ||२८|| हिङ्गुपादयुतं सिद्धं सर्वश्वासहरं परम् | वासाघृतं षट्पलं वा घृतं चात्र हितं भवेत् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (30) · Śloka 30

ತೈಲಂ ದಶಗುಣೇ ಸಿದ್ಧಂ ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇ ಶುಭೇ | ಸೇವ್ಯಮಾನಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೩೦||

View original

तैलं दशगुणे सिद्धं भृङ्गराजरसे शुभे | सेव्यमानं यथान्यायं श्वासकासौ व्यपोहति ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (31) · Śloka 32

ಫಲಾಮ್ಲಾ ವಿಷ್ಕಿರರಸಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಸೈನ್ಧವಾಃ | ಏಣಾದೀನಾಂ ಶಿರೋಭಿರ್ವಾ ಕೌಲತ್ಥಾ ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ||೩೧|| ಹನ್ಯುಃ ಶ್ವಾಸಂ ಚ ಕಾಸಂ ಚ ಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ ಪಯಾಂಸಿ ಚ |೩೨|

View original

फलाम्ला विष्किररसाः स्निग्धाः प्रव्यक्तसैन्धवाः | एणादीनां शिरोभिर्वा कौलत्था वा सुसंस्कृताः ||३१|| हन्युः श्वासं च कासं च संस्कृतानि पयांसि च |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (32-35) · Śloka 35

ತಿಮಿರಸ್ಯ ಚ ಬೀಜಾನಿ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಾ ||೩೨|| ದುರಾಲಭಾಽಥ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಟುಕಾಖ್ಯಾ ಹರೀತಕೀ | ಶ್ವಾವಿನ್ಮಯೂರರೋಮಾಣಿ ಕೋಲಾ ಮಾಗಧಿಕಾಕಣಾಃ ||೩೩|| ಭಾರ್ಗೀತ್ವಕ್ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚ ಶರ್ಕರಾ ಶಲ್ಲಕಾಙ್ಗಜಮ್ | ನೃತ್ತಕೌಣ್ಡಕಬೀಜಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ತು ಕೇವಲಮ್ ||೩೪|| ಪಞ್ಚ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಿಕಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಲೇಹಾ ಯೇ ಸಮ್ಯಗೀರಿತಾಃ | ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ತೇ ಲೇಹ್ಯಾಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ದಿತೈರ್ನರೈಃ ||೩೫||

View original

तिमिरस्य च बीजानि कर्कटाख्या च चूर्णिता ||३२|| दुरालभाऽथ पिप्पल्यः कटुकाख्या हरीतकी | श्वाविन्मयूररोमाणि कोला मागधिकाकणाः ||३३|| भार्गीत्वक् शृङ्गवेरं च शर्करा शल्लकाङ्गजम् | नृत्तकौण्डकबीजानि चूर्णितानि तु केवलम् ||३४|| पञ्च श्लोकार्धिकास्त्वेते लेहा ये सम्यगीरिताः | सर्पिर्मधुभ्यां ते लेह्याः कासश्वासार्दितैर्नरैः ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (36) · Śloka 36

ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಶ್ಚಾಪಿ ಮಸ್ತುನಾ | ಪಿಬೇತ್ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಮಧುನಾ ಧಾನಾಶ್ಚಾಪ್ಯಥ ಭಕ್ಷಯೇತ್ ||೩೬||

View original

सप्तच्छदस्य पुष्पाणि पिप्पलीश्चापि मस्तुना | पिबेत् सञ्चूर्ण्य मधुना धानाश्चाप्यथ भक्षयेत् ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (37-38) · Śloka 38

ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರೈರ್ಭಾವಿತಾನಾಂ ಯವಾನಾಂ ಸಾಧ್ವನೇಕಶಃ | ತರ್ಪಣಂ ವಾ ಪಿಬೇದೇಷಾಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶ್ವಾಸಪೀಡಿತಃ ||೩೭|| ಶಿರೀಷಕದಲೀಕುನ್ದಪುಷ್ಪಂ ಮಾಗಧಿಕಾಯುತಮ್ | ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಯುತಂ ಪೀತ್ವಾ ಜಯೇಚ್ಛ್ವಾಸಾನಶೇಷತಃ ||೩೮||

View original

अर्काङ्कुरैर्भावितानां यवानां साध्वनेकशः | तर्पणं वा पिबेदेषां सक्षौद्रं श्वासपीडितः ||३७|| शिरीषकदलीकुन्दपुष्पं मागधिकायुतम् | तण्डुलाम्बुयुतं पीत्वा जयेच्छ्वासानशेषतः ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (39) · Śloka 40

ಕೋಲಮಜ್ಜಾಂ ತಾಲಮೂಲಮೃಷ್ಯಚರ್ಮಮಸೀಮಪಿ | ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಭಾರ್ಗೀಂ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಸಮಾಯುತಾಮ್ ||೩೯|| ನೀಚೈಃಕದಮ್ಬಬೀಜಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ |೪೦|

View original

कोलमज्जां तालमूलमृष्यचर्ममसीमपि | लिह्यात् क्षौद्रेण भार्गीं वा सर्पिर्मधुसमायुताम् ||३९|| नीचैःकदम्बबीजं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (40) · Śloka 41

ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಹರೀತಕೀಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್ ||೪೦|| ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ವಿಲಿಹನ್ ಹನ್ತಿ ಶ್ವಾಸಾನ್ ಸುದಾರುಣಾನ್ |೪೧|

View original

द्राक्षां हरीतकीं कृष्णां कर्कटाख्यां दुरालभाम् ||४०|| सर्पिर्मधुभ्यां विलिहन् हन्ति श्वासान् सुदारुणान् |४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (41) · Śloka 42

ಹರಿದ್ರಾಂ ಮರಿಚಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಗುಡಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಕಣಾಂ ಶಟೀಮ್ ||೪೧|| ಲಿಹ್ಯಾತ್ತೈಲೇನ ತುಲ್ಯಾನಿ ಶ್ವಾಸಾರ್ತೋ ಹಿತಭೋಜನಃ |೪೨|

View original

हरिद्रां मरिचं द्राक्षां गुडं रास्नां कणां शटीम् ||४१|| लिह्यात्तैलेन तुल्यानि श्वासार्तो हितभोजनः |४२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (42) · Śloka 43

ಗವಾಂ ಪುರೀಷಸ್ವರಸಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಃಕಣಾಯುತಮ್ ||೪೨|| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಛ್ವಾಸೇಷು ಕಾಸೇಷು ವಾಜಿನಾಂ ವಾ ಶಕೃದ್ರಸಮ್ |೪೩|

View original

गवां पुरीषस्वरसं मधुसर्पिःकणायुतम् ||४२|| लिह्याच्छ्वासेषु कासेषु वाजिनां वा शकृद्रसम् |४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (43) · Śloka 44

ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ಶೋಥೇಷು ಯೇ ಯೋಗಾಃ ಸಮ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೪೩|| ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಪಹಾಸ್ತೇಽಪಿ ಕಾಸಘ್ನಾ ಯೇ ಚ ಕೀರ್ತಿತಾಃ |೪೪|

View original

पाण्डुरोगेषु शोथेषु ये योगाः सम्प्रकीर्तिताः ||४३|| श्वासकासापहास्तेऽपि कासघ्ना ये च कीर्तिताः |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (44) · Śloka 45

ಭಾರ್ಗೀತ್ವಕ್ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತೈಲಂ ಹರಿದ್ರಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್ ||೪೪|| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮರಿಚಂ ಚಣ್ಡಾಂ ಗೋಶಕೃದ್ರಸಮೇವ ಚ |೪೫|

View original

भार्गीत्वक् त्र्यूषणं तैलं हरिद्रां कटुरोहिणीम् ||४४|| पिप्पलीं मरिचं चण्डां गोशकृद्रसमेव च |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (45) · Śloka 46

ತಲಕೋಟಸ್ಯ ಬೀಜೇಷು ಪಚೇದುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಶುಭಾಮ್ ||೪೫|| ಸೇವ್ಯಮಾನಾ ನಿಹನ್ತ್ಯೇಷಾ ಶ್ವಾಸಾನಾಶು ಸುದುಸ್ತರಾನ್ |೪೬|

View original

तलकोटस्य बीजेषु पचेदुत्कारिकां शुभाम् ||४५|| सेव्यमाना निहन्त्येषा श्वासानाशु सुदुस्तरान् |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (46-47) · Śloka 47

ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕೌಲತ್ಥಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ರಸಾಃ ||೪೬|| ಸುರಾ ಸೌವೀರಕಂ ಹಿಙ್ಗುಃ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋ ಮಧು | ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಲಕಬಿಲ್ವಾನಿ ಶಸ್ತಾನಿ ಶ್ವಾಸಿಹಿಕ್ಕಿನಾಮ್ ||೪೭||

View original

पुराणसर्पिः पिप्पल्यः कौलत्था जाङ्गला रसाः ||४६|| सुरा सौवीरकं हिङ्गुः मातुलुङ्गरसो मधु | द्राक्षामलकबिल्वानि शस्तानि श्वासिहिक्किनाम् ||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (48) · Śloka 49

ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಪರಿಗತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದೈರುಪಾಚರೇತ್ | ಆಕ್ತಂ ಲವಣತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ತೈರಸ್ಯ ಗ್ರಥಿತಃ ಕಫಃ ||೪೮|| ಖಸ್ಥೋ ವಿಲಯನಂ ಯಾತಿ ಮಾರುತಶ್ಚ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ |೪೯|

View original

श्वासहिक्कापरिगतं स्निग्धैः स्वेदैरुपाचरेत् | आक्तं लवणतैलाभ्यां तैरस्य ग्रथितः कफः ||४८|| खस्थो विलयनं याति मारुतश्च प्रशाम्यति |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (49-50) · Śloka 51

ಸ್ವಿನ್ನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತತಶ್ಚೈವ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ರಸೌದನಮ್ ||೪೯|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧೇ ವಾ ಭಿಷಗ್ ಧೂಮಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಮನಃಶಿಲಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾಚ್ಛದನಾಮಿಷೈಃ ||೫೦|| ಲಾಕ್ಷೋರುಬೂಕಮೂಲೈಶ್ಚ ಕೃತ್ವಾ ವರ್ತೀರ್ವಿಧಾನತಃ |೫೧|

View original

स्विन्नं ज्ञात्वा ततश्चैव भोजयित्वा रसौदनम् ||४९|| वातश्लेष्मविबन्धे वा भिषग् धूमं प्रयोजयेत् | मनःशिलादेवदारुहरिद्राच्छदनामिषैः ||५०|| लाक्षोरुबूकमूलैश्च कृत्वा वर्तीर्विधानतः |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (51) · Śloka 51

ಸರ್ಪಿರ್ಯವಮಧುಚ್ಛಿಷ್ಟಶಾಲನಿರ್ಯಾಸಜಂ ತಥಾ ||೫೧||

View original

सर्पिर्यवमधुच्छिष्टशालनिर्यासजं तथा ||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (52) · Śloka 52

ಶೃಙ್ಗಬಾಲಖುರಸ್ನಾಯುತ್ವಕ್ ಸಮಸ್ತಂ ಗವಾಮಪಿ |೫೨|

View original

शृङ्गबालखुरस्नायुत्वक् समस्तं गवामपि |५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (52) · Śloka 52

ತುರುಷ್ಕಶಲ್ಲಕೀನಾಂ ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಪದ್ಮಕಸ್ಯ ಚ ||೫೨||

View original

तुरुष्कशल्लकीनां च गुग्गुलोः पद्मकस्य च ||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (53) · Śloka 53

ಏತೇ ಸರ್ವೇ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾ ಧೂಮಾಃ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಜಾನತಾ |೫೩|

View original

एते सर्वे ससर्पिष्का धूमाः कार्या विजानता |५३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (53) · Śloka 53

ಬಲೀಯಸಿ ಕಫಗ್ರಸ್ತೇ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್ ||೫೩||

View original

बलीयसि कफग्रस्ते वमनं सविरेचनम् ||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (54) · Śloka 54

ದುರ್ಬಲೇ ಚೈವ ರೂಕ್ಷೇ ಚ ತರ್ಪಣಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ | ಜಾಙ್ಗಲೋರಭ್ರಜೈರ್ಮಾಂಸೈರಾನೂಪೈರ್ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ||೫೪||

View original

दुर्बले चैव रूक्षे च तर्पणं हितमुच्यते | जाङ्गलोरभ्रजैर्मांसैरानूपैर्वा सुसंस्कृतैः ||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (55) · Śloka 55

ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಂ ಚಾಮಲಕಪ್ರಮಾಣಾಂ ಹಿಙ್ಗ್ವರ್ಧಯುಕ್ತಾಂ ಮಧುನಾ ಸುಯುಕ್ತಾಮ್ | ಲಿಹನ್ನರಃ ಶ್ವಾಸನಿಪೀಡಿತೋ ಹಿ ಶ್ವಾಸಂ ಜಯತ್ಯೇವ ಬಲಾತ್ರ್ಯಹೇಣ ||೫೫||

View original

निदिग्धिकां चामलकप्रमाणां हिङ्ग्वर्धयुक्तां मधुना सुयुक्ताम् | लिहन्नरः श्वासनिपीडितो हि श्वासं जयत्येव बलात्र्यहेण ||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (56) · Śloka 56

ಯಥಾಽಗ್ನಿರಿದ್ಧಃ ಪವನಾನುವಿದ್ಧೋ ವಜ್ರಂ ಯಥಾ ವಾ ಸುರರಾಜಮುಕ್ತಮ್ | ರೋಗಾಸ್ತಥೈತೇ ಖಲು ದುರ್ನಿವಾರಾಃ ಶ್ವಾಸಶ್ಚ ಕಾಸಶ್ಚ ವಿಲಮ್ಬಿಕಾ ಚ ||೫೬||

View original

यथाऽग्निरिद्धः पवनानुविद्धो वज्रं यथा वा सुरराजमुक्तम् | रोगास्तथैते खलु दुर्निवाराः श्वासश्च कासश्च विलम्बिका च ||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 51

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಏಕಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೫೧||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हिक्काश्वासप्रतिषेधो नाम (त्रयोदशोऽध्यायः, आदितः) एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५१||

🔊 Audio coming soon