Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತಃ ಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧||
ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
ಯೈರೇವ ಕಾರಣೈರ್ಹಿಕ್ಕಾ ಬಹುಭಿಃ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ |
ತೈರೇವ ಕಾರಣೈಃ ಶ್ವಾಸೋ ಘೋರೋ ಭವತಿ ದೇಹಿನಾಮ್ ||೩||
View original
अथातः श्वासप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
यैरेव कारणैर्हिक्का बहुभिः सम्प्रवर्तते |
तैरेव कारणैः श्वासो घोरो भवति देहिनाम् ||३||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ವಿಹಾಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಣೋಽಥ ಕಫಸಂಯುತಃ |
ಶ್ವಾಸಯತ್ಯೂರ್ಧ್ವಗೋ ಭೂತ್ವಾ ತಂ ಶ್ವಾಸಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ ||೪||
View original
विहाय प्रकृतिं वायुः प्राणोऽथ कफसंयुतः |
श्वासयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तं श्वासं परिचक्षते ||४||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ಕ್ಷುದ್ರಕಸ್ತಮಕಶ್ಛಿನ್ನೋ ಮಹಾನೂರ್ಧ್ವಶ್ಚ ಪಞ್ಚಧಾ |
ಭಿದ್ಯತೇ ಸ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿಃ ಶ್ವಾಸ ಏಕೋ ವಿಶೇಷತಃ ||೫||
View original
क्षुद्रकस्तमकश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चधा |
भिद्यते स महाव्याधिः श्वास एको विशेषतः ||५||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ತಸ್ಯ ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಭಕ್ತದ್ವೇಷೋಽರತಿಃ ಪರಾ |
ಆನಾಹಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಶೂಲಂ ವೈರಸ್ಯಂ ವದನಸ್ಯ ಚ ||೬||
View original
प्राग्रूपं तस्य हृत्पीडा भक्तद्वेषोऽरतिः परा |
आनाहः पार्श्वयोः शूलं वैरस्यं वदनस्य च ||६||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ಕಿಞ್ಚಿದಾರಭಮಾಣಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಶ್ವಾಸಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ |
ನಿಷಣ್ಣಸ್ಯೈತಿ ಶಾನ್ತಿಂ ಚ ಸ ಕ್ಷುದ್ರ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೭||
View original
किञ्चिदारभमाणस्य यस्य श्वासः प्रवर्तते |
निषण्णस्यैति शान्तिं च स क्षुद्र इति सञ्ज्ञितः ||७||
Adhikarana 6 (8-10) · Śloka 10
ತೃಟ್ಸ್ವೇದವಮಥುಪ್ರಾಯಃ ಕಣ್ಠಘುರ್ಘುರಿಕಾನ್ವಿತಃ |
ವಿಶೇಷಾದ್ದುರ್ದಿನೇ ತಾಮ್ಯೇಚ್ಛ್ವಾಸಃ ಸ ತಮಕೋ ಮತಃ ||೮||
ಘೋಷೇಣ ಮಹತಾಽಽವಿಷ್ಟಃ ಸಕಾಸಃ ಸಕಫೋ ನರಃ |
ಯಃ ಶ್ವಸಿತ್ಯಬಲೋಽನ್ನದ್ವಿಟ್ ಸುಪ್ತಸ್ತಮಕಪೀಡಿತಃ ||೯||
ಸ ಶಾಮ್ಯತಿ ಕಫೇ ಹೀನೇ ಸ್ವಪತಶ್ಚ ವಿವರ್ಧತೇ |
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಾಭಿಭೂತಸ್ಯ ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರತಮಕಸ್ತು ಸಃ ||೧೦||
View original
तृट्स्वेदवमथुप्रायः कण्ठघुर्घुरिकान्वितः |
विशेषाद्दुर्दिने ताम्येच्छ्वासः स तमको मतः ||८||
घोषेण महताऽऽविष्टः सकासः सकफो नरः |
यः श्वसित्यबलोऽन्नद्विट् सुप्तस्तमकपीडितः ||९||
स शाम्यति कफे हीने स्वपतश्च विवर्धते |
मूर्च्छाज्वराभिभूतस्य ज्ञेयः प्रतमकस्तु सः ||१०||
Adhikarana 7 (11) · Śloka 11
ಆಧ್ಮಾತೋ ದಹ್ಯಮಾನೇನ ಬಸ್ತಿನಾ ಸರುಜಂ ನರಃ |
ಸರ್ವಪ್ರಾಣೇನ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಶ್ವಸ್ಯಾಚ್ಛಿನ್ನಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೧||
View original
आध्मातो दह्यमानेन बस्तिना सरुजं नरः |
सर्वप्राणेन विच्छिन्नं श्वस्याच्छिन्नं तमादिशेत् ||११||
Adhikarana 8 (12) · Śloka 12
ನಿಃಸಞ್ಜ್ಞಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾರ್ತಃ ಶುಷ್ಕಕಣ್ಠೋಽತಿಘೋಷವಾನ್ |
ಸಂರಬ್ಧನೇತ್ರಸ್ತ್ವಾಯಮ್ಯ ಯಃ ಶ್ವಸ್ಯಾತ್ ಸ ಮಹಾನ್ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೨||
View original
निःसञ्ज्ञः पार्श्वशूलार्तः शुष्ककण्ठोऽतिघोषवान् |
संरब्धनेत्रस्त्वायम्य यः श्वस्यात् स महान् स्मृतः ||१२||
Adhikarana 9 (13) · Śloka 13
ಮರ್ಮಸ್ವಾಯಮ್ಯಮಾನೇಷು ಶ್ವಸನ್ಮೂಢೋ ಮುಹುಶ್ಚ ಯಃ |
ಊರ್ಧ್ವಪ್ರೇಕ್ಷೀ ಹತರವಸ್ತಮೂರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೩||
View original
मर्मस्वायम्यमानेषु श्वसन्मूढो मुहुश्च यः |
ऊर्ध्वप्रेक्षी हतरवस्तमूर्ध्वश्वासमादिशेत् ||१३||
Adhikarana 10 (14) · Śloka 14
ಕ್ಷುದ್ರಃ ಸಾಧ್ಯತಮಸ್ತೇಷಾಂ ತಮಕಃ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಉಚ್ಯತೇ |
ತ್ರಯಃ ಶ್ವಾಸಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ತಮಕೋ ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ಚ ||೧೪||
View original
क्षुद्रः साध्यतमस्तेषां तमकः कृच्छ्र उच्यते |
त्रयः श्वासा न सिध्यन्ति तमको दुर्बलस्य च ||१४||
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ವಿನಾ ಕೇಚಿದೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ಶೋಧನಮ್ |
ಮೃದು ಪ್ರಾಣವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಶ್ವಾಸಿನಾಮಾದಿಶನ್ತಿ ಹಿ ||೧೫||
View original
स्नेहबस्तिं विना केचिदूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् |
मृदु प्राणवतां श्रेष्ठं श्वासिनामादिशन्ति हि ||१५||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
ಶ್ವಾಸೇ ಕಾಸೇ ಚ ಹಿಕ್ಕಾಯಾಂ ಹೃದ್ರೋಗೇ ಚಾಪಿ ಪೂಜಿತಮ್ |
ಘೃತಂ ಪುರಾಣಂ ಸಂಸಿದ್ಧಮಭಯಾವಿಡರಾಮಠೈಃ ||೧೬||
View original
श्वासे कासे च हिक्कायां हृद्रोगे चापि पूजितम् |
घृतं पुराणं संसिद्धमभयाविडरामठैः ||१६||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
ಸೌವರ್ಚಲಾಭಯಾಬಿಲ್ವೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ವಾಽನವಂ ಘೃತಮ್ |
ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪ್ರಥಮೇ ಗಣೇ ||೧೭||
ಸಪಞ್ಚಲವಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ |೧೮|
View original
सौवर्चलाभयाबिल्वैः संस्कृतं वाऽनवं घृतम् |
पिप्पल्यादिप्रतीवापं सिद्धं वा प्रथमे गणे ||१७||
सपञ्चलवणं सर्पिः श्वासकासौ व्यपोहति |१८|
Adhikarana 14 (18-20) · Śloka 21
ಹಿಂಸ್ರಾವಿಡಙ್ಗಪೂತೀಕತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕೈಃ ||೧೮||
ದ್ವಿಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣಜಲಾಪ್ಲುತಮ್ |
ಕೋಲಮಾತ್ರೈಃ ಪಿಬೇತ್ತದ್ಧಿ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೧೯||
ಅರ್ಶಾಂಸ್ಯರೋಚಕಂ ಗುಲ್ಮಂ ಶಕೃದ್ಭೇದಂ ಕ್ಷಯಂ ತಥಾ |
ಕೃತ್ಸ್ನೇ ವೃಷಕಷಾಯೇ ವಾ ಪಚೇತ್ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣೇ ||೨೦||
ತನ್ಮೂಲಕುಸುಮಾವಾಪಂ ಶೀತಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಯೋಜಯೇತ್ |೨೧|
View original
हिंस्राविडङ्गपूतीकत्रिफलाव्योषचित्रकैः ||१८||
द्विक्षीरं साधितं सर्पिश्चतुर्गुणजलाप्लुतम् |
कोलमात्रैः पिबेत्तद्धि श्वासकासौ व्यपोहति ||१९||
अर्शांस्यरोचकं गुल्मं शकृद्भेदं क्षयं तथा |
कृत्स्ने वृषकषाये वा पचेत् सर्पिश्चतुर्गुणे ||२०||
तन्मूलकुसुमावापं शीतं क्षौद्रेण योजयेत् |२१|
Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 23
ಶೃಙ್ಗೀಮಧೂಲಿಕಾಭಾರ್ಗೀಶುಣ್ಠೀತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸಿತಾಮ್ಬುದೈಃ ||೨೧||
ಸಹರಿದ್ರೈಃ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಃ ಸಮೈರಾವಾಪ್ಯ ಯೋಗತಃ |
ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಶೀತತೋಯೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ||೨೨||
ಶ್ವಾಸಂ ಕಾಸಂ ತಥಾ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಸರ್ಪಿರೇತನ್ನಿಯಚ್ಛತಿ |೨೩|
View original
शृङ्गीमधूलिकाभार्गीशुण्ठीतार्क्ष्यसिताम्बुदैः ||२१||
सहरिद्रैः सयष्ट्याह्वैः समैरावाप्य योगतः |
घृतप्रस्थं पचेद्धीमान् शीततोये चतुर्गुणे ||२२||
श्वासं कासं तथा हिक्कां सर्पिरेतन्नियच्छति |२३|
Adhikarana 16 (23-24) · Śloka 25
ಸುವಹಾ ಕಾಲಿಕಾ ಭಾರ್ಗೀ ಶುಕಾಖ್ಯಾ ನೈಚುಲಂ ಫಲಮ್ ||೨೩||
ಕಾಕಾದನೀ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ವರ್ಷಾಭೂರ್ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್ |
ಕೋಲಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇದೇಭಿರ್ಜಲದ್ವಿಕಮ್ ||೨೪||
ಕಟೂಷ್ಣಂ ಪೀತಮೇತದ್ಧಿ ಶ್ವಾಸಾಮಯವಿನಾಶನಮ್ |೨೫|
View original
सुवहा कालिका भार्गी शुकाख्या नैचुलं फलम् ||२३||
काकादनी शृङ्गवेरं वर्षाभूर्बृहतीद्वयम् |
कोलमात्रैर्घृतप्रस्थं पचेदेभिर्जलद्विकम् ||२४||
कटूष्णं पीतमेतद्धि श्वासामयविनाशनम् |२५|
Adhikarana 17 (25-26) · Śloka 26
ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಕಟುಕಾವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕೈಃ ||೨೫||
ವಚಾಭಯಾವಿಡಙ್ಗೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಂ ಶ್ವಾಸಶಾನ್ತಯೇ |
ಗೋಪವಲ್ಲ್ಯುದಕೇ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದನ್ಯದ್ದ್ವಿಗುಣೇ ಘೃತಮ್ ||೨೬||
View original
सौवर्चलयवक्षारकटुकाव्योषचित्रकैः ||२५||
वचाभयाविडङ्गैश्च साधितं श्वासशान्तये |
गोपवल्ल्युदके सिद्धं स्यादन्यद्द्विगुणे घृतम् ||२६||
Adhikarana 18 (27) · Śloka 27
ಪಞ್ಚೈತಾನಿ ಹವೀಂಷ್ಯಾಹುರ್ಭಿಷಜಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಯೋಃ |೨೭|
View original
पञ्चैतानि हवींष्याहुर्भिषजः श्वासकासयोः |२७|
Adhikarana 19 (27-29) · Śloka 29
ತಾಲೀಶತಾಮಲಕ್ಯುಗ್ರಾಜೀವನ್ತೀಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ ||೨೭||
ಬಿಲ್ವಪುಷ್ಕರಭೂತೀಕಸೌವರ್ಚಲಕಣಾಗ್ನಿಭಿಃ |
ಪಥ್ಯಾತೇಜೋವತೀಯುಕ್ತೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಜಲಚತುರ್ಗುಣಮ್ ||೨೮||
ಹಿಙ್ಗುಪಾದಯುತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ವಶ್ವಾಸಹರಂ ಪರಮ್ |
ವಾಸಾಘೃತಂ ಷಟ್ಪಲಂ ವಾ ಘೃತಂ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ ||೨೯||
View original
तालीशतामलक्युग्राजीवन्तीकुष्ठसैन्धवैः ||२७||
बिल्वपुष्करभूतीकसौवर्चलकणाग्निभिः |
पथ्यातेजोवतीयुक्तैः सर्पिर्जलचतुर्गुणम् ||२८||
हिङ्गुपादयुतं सिद्धं सर्वश्वासहरं परम् |
वासाघृतं षट्पलं वा घृतं चात्र हितं भवेत् ||२९||
Adhikarana 20 (30) · Śloka 30
ತೈಲಂ ದಶಗುಣೇ ಸಿದ್ಧಂ ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇ ಶುಭೇ |
ಸೇವ್ಯಮಾನಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸೌ ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೩೦||
View original
तैलं दशगुणे सिद्धं भृङ्गराजरसे शुभे |
सेव्यमानं यथान्यायं श्वासकासौ व्यपोहति ||३०||
Adhikarana 21 (31) · Śloka 32
ಫಲಾಮ್ಲಾ ವಿಷ್ಕಿರರಸಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಸೈನ್ಧವಾಃ |
ಏಣಾದೀನಾಂ ಶಿರೋಭಿರ್ವಾ ಕೌಲತ್ಥಾ ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ||೩೧||
ಹನ್ಯುಃ ಶ್ವಾಸಂ ಚ ಕಾಸಂ ಚ ಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ ಪಯಾಂಸಿ ಚ |೩೨|
View original
फलाम्ला विष्किररसाः स्निग्धाः प्रव्यक्तसैन्धवाः |
एणादीनां शिरोभिर्वा कौलत्था वा सुसंस्कृताः ||३१||
हन्युः श्वासं च कासं च संस्कृतानि पयांसि च |३२|
Adhikarana 22 (32-35) · Śloka 35
ತಿಮಿರಸ್ಯ ಚ ಬೀಜಾನಿ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಾ ||೩೨||
ದುರಾಲಭಾಽಥ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಟುಕಾಖ್ಯಾ ಹರೀತಕೀ |
ಶ್ವಾವಿನ್ಮಯೂರರೋಮಾಣಿ ಕೋಲಾ ಮಾಗಧಿಕಾಕಣಾಃ ||೩೩||
ಭಾರ್ಗೀತ್ವಕ್ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚ ಶರ್ಕರಾ ಶಲ್ಲಕಾಙ್ಗಜಮ್ |
ನೃತ್ತಕೌಣ್ಡಕಬೀಜಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ತು ಕೇವಲಮ್ ||೩೪||
ಪಞ್ಚ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಿಕಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಲೇಹಾ ಯೇ ಸಮ್ಯಗೀರಿತಾಃ |
ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ತೇ ಲೇಹ್ಯಾಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ದಿತೈರ್ನರೈಃ ||೩೫||
View original
तिमिरस्य च बीजानि कर्कटाख्या च चूर्णिता ||३२||
दुरालभाऽथ पिप्पल्यः कटुकाख्या हरीतकी |
श्वाविन्मयूररोमाणि कोला मागधिकाकणाः ||३३||
भार्गीत्वक् शृङ्गवेरं च शर्करा शल्लकाङ्गजम् |
नृत्तकौण्डकबीजानि चूर्णितानि तु केवलम् ||३४||
पञ्च श्लोकार्धिकास्त्वेते लेहा ये सम्यगीरिताः |
सर्पिर्मधुभ्यां ते लेह्याः कासश्वासार्दितैर्नरैः ||३५||
Adhikarana 23 (36) · Śloka 36
ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಶ್ಚಾಪಿ ಮಸ್ತುನಾ |
ಪಿಬೇತ್ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಮಧುನಾ ಧಾನಾಶ್ಚಾಪ್ಯಥ ಭಕ್ಷಯೇತ್ ||೩೬||
View original
सप्तच्छदस्य पुष्पाणि पिप्पलीश्चापि मस्तुना |
पिबेत् सञ्चूर्ण्य मधुना धानाश्चाप्यथ भक्षयेत् ||३६||
Adhikarana 24 (37-38) · Śloka 38
ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರೈರ್ಭಾವಿತಾನಾಂ ಯವಾನಾಂ ಸಾಧ್ವನೇಕಶಃ |
ತರ್ಪಣಂ ವಾ ಪಿಬೇದೇಷಾಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶ್ವಾಸಪೀಡಿತಃ ||೩೭||
ಶಿರೀಷಕದಲೀಕುನ್ದಪುಷ್ಪಂ ಮಾಗಧಿಕಾಯುತಮ್ |
ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಯುತಂ ಪೀತ್ವಾ ಜಯೇಚ್ಛ್ವಾಸಾನಶೇಷತಃ ||೩೮||
View original
अर्काङ्कुरैर्भावितानां यवानां साध्वनेकशः |
तर्पणं वा पिबेदेषां सक्षौद्रं श्वासपीडितः ||३७||
शिरीषकदलीकुन्दपुष्पं मागधिकायुतम् |
तण्डुलाम्बुयुतं पीत्वा जयेच्छ्वासानशेषतः ||३८||
Adhikarana 25 (39) · Śloka 40
ಕೋಲಮಜ್ಜಾಂ ತಾಲಮೂಲಮೃಷ್ಯಚರ್ಮಮಸೀಮಪಿ |
ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಭಾರ್ಗೀಂ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಸಮಾಯುತಾಮ್ ||೩೯||
ನೀಚೈಃಕದಮ್ಬಬೀಜಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ |೪೦|
View original
कोलमज्जां तालमूलमृष्यचर्ममसीमपि |
लिह्यात् क्षौद्रेण भार्गीं वा सर्पिर्मधुसमायुताम् ||३९||
नीचैःकदम्बबीजं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना |४०|
Adhikarana 26 (40) · Śloka 41
ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಹರೀತಕೀಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್ ||೪೦||
ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ವಿಲಿಹನ್ ಹನ್ತಿ ಶ್ವಾಸಾನ್ ಸುದಾರುಣಾನ್ |೪೧|
View original
द्राक्षां हरीतकीं कृष्णां कर्कटाख्यां दुरालभाम् ||४०||
सर्पिर्मधुभ्यां विलिहन् हन्ति श्वासान् सुदारुणान् |४१|
Adhikarana 27 (41) · Śloka 42
ಹರಿದ್ರಾಂ ಮರಿಚಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಗುಡಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಕಣಾಂ ಶಟೀಮ್ ||೪೧||
ಲಿಹ್ಯಾತ್ತೈಲೇನ ತುಲ್ಯಾನಿ ಶ್ವಾಸಾರ್ತೋ ಹಿತಭೋಜನಃ |೪೨|
View original
हरिद्रां मरिचं द्राक्षां गुडं रास्नां कणां शटीम् ||४१||
लिह्यात्तैलेन तुल्यानि श्वासार्तो हितभोजनः |४२|
Adhikarana 28 (42) · Śloka 43
ಗವಾಂ ಪುರೀಷಸ್ವರಸಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಃಕಣಾಯುತಮ್ ||೪೨||
ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಛ್ವಾಸೇಷು ಕಾಸೇಷು ವಾಜಿನಾಂ ವಾ ಶಕೃದ್ರಸಮ್ |೪೩|
View original
गवां पुरीषस्वरसं मधुसर्पिःकणायुतम् ||४२||
लिह्याच्छ्वासेषु कासेषु वाजिनां वा शकृद्रसम् |४३|
Adhikarana 29 (43) · Śloka 44
ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ಶೋಥೇಷು ಯೇ ಯೋಗಾಃ ಸಮ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೪೩||
ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಪಹಾಸ್ತೇಽಪಿ ಕಾಸಘ್ನಾ ಯೇ ಚ ಕೀರ್ತಿತಾಃ |೪೪|
View original
पाण्डुरोगेषु शोथेषु ये योगाः सम्प्रकीर्तिताः ||४३||
श्वासकासापहास्तेऽपि कासघ्ना ये च कीर्तिताः |४४|
Adhikarana 30 (44) · Śloka 45
ಭಾರ್ಗೀತ್ವಕ್ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತೈಲಂ ಹರಿದ್ರಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್ ||೪೪||
ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮರಿಚಂ ಚಣ್ಡಾಂ ಗೋಶಕೃದ್ರಸಮೇವ ಚ |೪೫|
View original
भार्गीत्वक् त्र्यूषणं तैलं हरिद्रां कटुरोहिणीम् ||४४||
पिप्पलीं मरिचं चण्डां गोशकृद्रसमेव च |४५|
Adhikarana 31 (45) · Śloka 46
ತಲಕೋಟಸ್ಯ ಬೀಜೇಷು ಪಚೇದುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಶುಭಾಮ್ ||೪೫||
ಸೇವ್ಯಮಾನಾ ನಿಹನ್ತ್ಯೇಷಾ ಶ್ವಾಸಾನಾಶು ಸುದುಸ್ತರಾನ್ |೪೬|
View original
तलकोटस्य बीजेषु पचेदुत्कारिकां शुभाम् ||४५||
सेव्यमाना निहन्त्येषा श्वासानाशु सुदुस्तरान् |४६|
Adhikarana 32 (46-47) · Śloka 47
ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕೌಲತ್ಥಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ರಸಾಃ ||೪೬||
ಸುರಾ ಸೌವೀರಕಂ ಹಿಙ್ಗುಃ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋ ಮಧು |
ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಲಕಬಿಲ್ವಾನಿ ಶಸ್ತಾನಿ ಶ್ವಾಸಿಹಿಕ್ಕಿನಾಮ್ ||೪೭||
View original
पुराणसर्पिः पिप्पल्यः कौलत्था जाङ्गला रसाः ||४६||
सुरा सौवीरकं हिङ्गुः मातुलुङ्गरसो मधु |
द्राक्षामलकबिल्वानि शस्तानि श्वासिहिक्किनाम् ||४७||
Adhikarana 33 (48) · Śloka 49
ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಪರಿಗತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದೈರುಪಾಚರೇತ್ |
ಆಕ್ತಂ ಲವಣತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ತೈರಸ್ಯ ಗ್ರಥಿತಃ ಕಫಃ ||೪೮||
ಖಸ್ಥೋ ವಿಲಯನಂ ಯಾತಿ ಮಾರುತಶ್ಚ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ |೪೯|
View original
श्वासहिक्कापरिगतं स्निग्धैः स्वेदैरुपाचरेत् |
आक्तं लवणतैलाभ्यां तैरस्य ग्रथितः कफः ||४८||
खस्थो विलयनं याति मारुतश्च प्रशाम्यति |४९|
Adhikarana 34 (49-50) · Śloka 51
ಸ್ವಿನ್ನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತತಶ್ಚೈವ ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ರಸೌದನಮ್ ||೪೯||
ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧೇ ವಾ ಭಿಷಗ್ ಧೂಮಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ |
ಮನಃಶಿಲಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾಚ್ಛದನಾಮಿಷೈಃ ||೫೦||
ಲಾಕ್ಷೋರುಬೂಕಮೂಲೈಶ್ಚ ಕೃತ್ವಾ ವರ್ತೀರ್ವಿಧಾನತಃ |೫೧|
View original
स्विन्नं ज्ञात्वा ततश्चैव भोजयित्वा रसौदनम् ||४९||
वातश्लेष्मविबन्धे वा भिषग् धूमं प्रयोजयेत् |
मनःशिलादेवदारुहरिद्राच्छदनामिषैः ||५०||
लाक्षोरुबूकमूलैश्च कृत्वा वर्तीर्विधानतः |५१|
Adhikarana 35 (51) · Śloka 51
ಸರ್ಪಿರ್ಯವಮಧುಚ್ಛಿಷ್ಟಶಾಲನಿರ್ಯಾಸಜಂ ತಥಾ ||೫೧||
View original
सर्पिर्यवमधुच्छिष्टशालनिर्यासजं तथा ||५१||
Adhikarana 36 (52) · Śloka 52
ಶೃಙ್ಗಬಾಲಖುರಸ್ನಾಯುತ್ವಕ್ ಸಮಸ್ತಂ ಗವಾಮಪಿ |೫೨|
View original
शृङ्गबालखुरस्नायुत्वक् समस्तं गवामपि |५२|
Adhikarana 37 (52) · Śloka 52
ತುರುಷ್ಕಶಲ್ಲಕೀನಾಂ ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಪದ್ಮಕಸ್ಯ ಚ ||೫೨||
View original
तुरुष्कशल्लकीनां च गुग्गुलोः पद्मकस्य च ||५२||
Adhikarana 38 (53) · Śloka 53
ಏತೇ ಸರ್ವೇ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾ ಧೂಮಾಃ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಜಾನತಾ |೫೩|
View original
एते सर्वे ससर्पिष्का धूमाः कार्या विजानता |५३|
Adhikarana 39 (53) · Śloka 53
ಬಲೀಯಸಿ ಕಫಗ್ರಸ್ತೇ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್ ||೫೩||
View original
बलीयसि कफग्रस्ते वमनं सविरेचनम् ||५३||
Adhikarana 40 (54) · Śloka 54
ದುರ್ಬಲೇ ಚೈವ ರೂಕ್ಷೇ ಚ ತರ್ಪಣಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ |
ಜಾಙ್ಗಲೋರಭ್ರಜೈರ್ಮಾಂಸೈರಾನೂಪೈರ್ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ||೫೪||
View original
दुर्बले चैव रूक्षे च तर्पणं हितमुच्यते |
जाङ्गलोरभ्रजैर्मांसैरानूपैर्वा सुसंस्कृतैः ||५४||
Adhikarana 41 (55) · Śloka 55
ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಂ ಚಾಮಲಕಪ್ರಮಾಣಾಂ ಹಿಙ್ಗ್ವರ್ಧಯುಕ್ತಾಂ ಮಧುನಾ ಸುಯುಕ್ತಾಮ್ |
ಲಿಹನ್ನರಃ ಶ್ವಾಸನಿಪೀಡಿತೋ ಹಿ ಶ್ವಾಸಂ ಜಯತ್ಯೇವ ಬಲಾತ್ರ್ಯಹೇಣ ||೫೫||
View original
निदिग्धिकां चामलकप्रमाणां हिङ्ग्वर्धयुक्तां मधुना सुयुक्ताम् |
लिहन्नरः श्वासनिपीडितो हि श्वासं जयत्येव बलात्र्यहेण ||५५||
Adhikarana 42 (56) · Śloka 56
ಯಥಾಽಗ್ನಿರಿದ್ಧಃ ಪವನಾನುವಿದ್ಧೋ ವಜ್ರಂ ಯಥಾ ವಾ ಸುರರಾಜಮುಕ್ತಮ್ |
ರೋಗಾಸ್ತಥೈತೇ ಖಲು ದುರ್ನಿವಾರಾಃ ಶ್ವಾಸಶ್ಚ ಕಾಸಶ್ಚ ವಿಲಮ್ಬಿಕಾ ಚ ||೫೬||
View original
यथाऽग्निरिद्धः पवनानुविद्धो वज्रं यथा वा सुरराजमुक्तम् |
रोगास्तथैते खलु दुर्निवाराः श्वासश्च कासश्च विलम्बिका च ||५६||
Adhikarana puShpikA · Śloka 51
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಏಕಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೫೧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे हिक्काश्वासप्रतिषेधो नाम (त्रयोदशोऽध्यायः, आदितः) एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५१||