Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஸ்தந்த்ரயுக்திமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातस्तन्त्रयुक्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஸ்தந்த்ரயுக்திமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातस्तन्त्रयुक्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்வாத்ரிஂஶத்தந்த்ரயுக்தயோ பவந்தி ஶாஸ்த்ரே | தத்யதா- அதிகரணஂ(௧), யோகஃ(௨), பதார்தஃ(௩), ஹேத்வர்தஃ(௪), உத்தேஶஃ(௫), நிர்தேஶஃ(௬), உபதேஶஃ(௭), அபதேஶஃ(௮), ப்ரதேஶஃ(௯), அதிதேஶஃ(௧௦), அபவர்ஜஃ(௧௧), வாக்யஶேஷஃ(௧௨), அர்தாபத்திஃ(௧௩), விபர்யயஃ(௧௪), ப்ரஸங்கஃ(௧௫), ஏகாந்தஃ(௧௬), அநேகாந்தஃ(௧௭), பூர்வபக்ஷஃ(௧௮), நிர்ணயஃ(௧௯), அநுமதஂ(௨௦), விதாநம்(௨௧), அநாகதாவேக்ஷணம்(௨௨), அதிக்ராந்தாவேக்ஷணஂ(௨௩), ஸஂஶயஃ(௨௪), வ்யாக்யாநஂ(௨௫), ஸ்வஸஞ்ஜ்ஞா(௨௬), நிர்வசநஂ(௨௭), நிதர்ஶநஂ(௨௮), நியோகஃ(௨௯), விகல்பஃ(௩௦), ஸமுச்சயஃ(௩௧), ஊஹ்யம்(௩௨) இதி ||௩||
द्वात्रिंशत्तन्त्रयुक्तयो भवन्ति शास्त्रे | तद्यथा- अधिकरणं(१), योगः(२), पदार्थः(३), हेत्वर्थः(४), उद्देशः(५), निर्देशः(६), उपदेशः(७), अपदेशः(८), प्रदेशः(९), अतिदेशः(१०), अपवर्जः(११), वाक्यशेषः(१२), अर्थापत्तिः(१३), विपर्ययः(१४), प्रसङ्गः(१५), एकान्तः(१६), अनेकान्तः(१७), पूर्वपक्षः(१८), निर्णयः(१९), अनुमतं(२०), विधानम्(२१), अनागतावेक्षणम्(२२), अतिक्रान्तावेक्षणं(२३), संशयः(२४), व्याख्यानं(२५), स्वसञ्ज्ञा(२६), निर्वचनं(२७), निदर्शनं(२८), नियोगः(२९), विकल्पः(३०), समुच्चयः(३१), ऊह्यम्(३२) इति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
அத்ராஸாஂ தந்த்ரயுக்தீநாஂ கிஂ ப்ரயோஜநம்? உச்யதே- வாக்யயோஜநமர்தயோஜநஂ ச ||௪||
अत्रासां तन्त्रयुक्तीनां किं प्रयोजनम्? उच्यते- वाक्ययोजनमर्थयोजनं च ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
பவந்தி சாத்ர ஶ்லோகாஃ- அஸத்வாதிப்ரயுக்தாநாஂ வாக்யாநாஂ ப்ரதிஷேதநம் | ஸ்வவாக்யஸித்திரபி ச க்ரியதே தந்த்ரயுக்திதஃ ||௫|| வ்யக்தா நோக்தாஸ்து யே ஹ்யார்தா லீநா யே சாப்யநிர்மலாஃ | லேஶோக்தா யே ச கேசித்ஸ்யுஸ்தேஷாஂ சாபி ப்ரஸாதநம் ||௬||
भवन्ति चात्र श्लोकाः- असद्वादिप्रयुक्तानां वाक्यानां प्रतिषेधनम् | स्ववाक्यसिद्धिरपि च क्रियते तन्त्रयुक्तितः ||५|| व्यक्ता नोक्तास्तु ये ह्यार्था लीना ये चाप्यनिर्मलाः | लेशोक्ता ये च केचित्स्युस्तेषां चापि प्रसाधनम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
யதாऽம்புஜவநஸ்யார்கஃ ப்ரதீபோ வேஶ்மநோ யதா | ப்ரபோதஸ்ய ப்ரகாஶார்தஂ ததா தந்த்ரஸ்ய யுக்தயஃ ||௭||
यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा | प्रबोधस्य प्रकाशार्थं तथा तन्त्रस्य युक्तयः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
தத்ர யமர்தமதிகத்யோச்யதே தததிகரணஂ; யதா ரஸஂ தோஷஂ வா ||௮||
तत्र यमर्थमधिकृत्योच्यते तदधिकरणं; यथा रसं दोषं वा ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
யேந வாக்யஂ யுஜ்யதே ஸ யோகஃ | யதா- ‘தைலஂ பிபேச்சாமதவல்லிநிம்பஹிஂஸ்ராபயாவக்ஷகபிப்பலீபிஃ | ஸித்தஂ பலாப்யாஂ ச ஸதேவதாரு ஹிதாய நித்யஂ கலகண்டரோகே’ | இத்யத்ர தைலஂ ஸித்தஂ பிபேதிதி ப்ரதமஂ வக்தவ்யே ததீயபாதே ஸித்தமிதி ப்ரயுக்தஂ, ஏவஂ தூரஸ்தாநாமபி பதாநாமேகீகரணஂ யோகஃ ||௯||
येन वाक्यं युज्यते स योगः | यथा- ‘तैलं पिबेच्चामृतवल्लिनिम्बहिंस्राभयावृक्षकपिप्पलीभिः | सिद्धं बलाभ्यां च सदेवदारु हिताय नित्यं गलगण्डरोगे’ | इत्यत्र तैलं सिद्धं पिबेदिति प्रथमं वक्तव्ये तृतीयपादे सिद्धमिति प्रयुक्तं, एवं दूरस्थानामपि पदानामेकीकरणं योगः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
யோऽர்தோऽபிஹிதஃ ஸூத்ரே பதே வா ஸ பதார்தஃ பதஸ்ய பதயோஃ பதாநாஂ வாऽர்தஃ பதார்தஃ; அபரிமிதாஶ்ச பதார்தாஃ | யதா- ஸ்நேஹஸ்வேதாஞ்ஜநேஷு நிர்திஷ்டேஷு த்வயோஸ்த்ரயாணாஂ வாऽர்தாநாமுபபத்திர்தஶ்யதே, தத்ர யோऽர்தஃ பூர்வாபரயோகஸித்தோ பவதி ஸ க்ரஹீதவ்யஃ; யதா- ‘வேதோத்பத்திமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாம’ இத்யுக்தே ஸந்திஹ்யதே புத்திஃ- கதமஸ்ய வேதஸ்யோத்பத்திஂ வக்ஷ்யதீதி, யதஃ க்வேதாதயஸ்து வேதாஃ; ‘வித விசாரணே, வித்ல லாபே,’ இத்யேதயோஶ்ச தாத்வோரநேகார்தயோஃ ப்ரயோகாத், தத்ர பூர்வாபரயோகமுபலப்ய ப்ரதிபத்திர்பவதி- ஆயுர்வேதோத்பத்திமயஂ விவக்ஷுரிதி; ஏஷ பதார்தஃ ||௧௦||
योऽर्थोऽभिहितः सूत्रे पदे वा स पदार्थः पदस्य पदयोः पदानां वाऽर्थः पदार्थः; अपरिमिताश्च पदार्थाः | यथा- स्नेहस्वेदाञ्जनेषु निर्दिष्टेषु द्वयोस्त्रयाणां वाऽर्थानामुपपत्तिर्दृश्यते, तत्र योऽर्थः पूर्वापरयोगसिद्धो भवति स ग्रहीतव्यः; यथा- ‘वेदोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्याम’ इत्युक्ते सन्दिह्यते बुद्धिः- कतमस्य वेदस्योत्पत्तिं वक्ष्यतीति, यतः ऋग्वेदादयस्तु वेदाः; ‘विद विचारणे, विद्लृ लाभे,’ इत्येतयोश्च धात्वोरनेकार्थयोः प्रयोगात्, तत्र पूर्वापरयोगमुपलभ्य प्रतिपत्तिर्भवति- आयुर्वेदोत्पत्तिमयं विवक्षुरिति; एष पदार्थः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
யதந்யதுக்தமந்யார்தஸாதகஂ பவதி ஸ ஹேத்வர்தஃ | யதா- மத்பிண்டோऽத்பிஃ ப்ரக்லிகதே ததா மாஷதுக்தப்ரபதிபிர்வ்ரணஃ ப்ரக்லிகத இதி ||௧௧||
यदन्यदुक्तमन्यार्थसाधकं भवति स हेत्वर्थः | यथा- मृत्पिण्डोऽद्भिः प्रक्लिघते तथा माषदुग्धप्रभृतिभिर्व्रणः प्रक्लिघत इति ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ஸமாஸவசநமுத்தேஶஃ | யதா- ஶல்யமிதி ||௧௨||
समासवचनमुद्देशः | यथा- शल्यमिति ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
விஸ்தரவசநஂ நிர்தேஶஃ | யதா- ஶாரீரமாகந்துகஂ சேதி ||௧௩||
विस्तरवचनं निर्देशः | यथा- शारीरमागन्तुकं चेति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ஏவமித்யுபதேஶஃ | யதா- ‘ததா ந ஜாகயாத்ராத்ரௌ திவாஸ்வப்நஂ ச வர்ஜயேத்’ இதி ||௧௪||
एवमित्युपदेशः | यथा- ‘तथा न जागृयाद्रात्रौ दिवास्वप्नं च वर्जयेत्’ इति ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
அநேந காரணேநேத்யபதேஶஃ, யதாऽபதிஶ்யதே- மதுரஃ ஶ்லேஷ்மாணமபிவர்தயதீதி ||௧௫||
अनेन कारणेनेत्यपदेशः, यथाऽपदिश्यते- मधुरः श्लेष्माणमभिवर्धयतीति ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ப்ரகதஸ்யாதிக்ராந்தேந ஸாதநஂ ப்ரதேஶஃ | யதா- தேவதத்தஸ்யாநேந ஶல்யமுத்ததஂ ததா யஜ்ஞதத்தஸ்யாப்யயமுத்தரிஷ்யதீதி ||௧௬||
प्रकृतस्यातिक्रान्तेन साधनं प्रदेशः | यथा- देवदत्तस्यानेन शल्यमुद्धृतं तथा यज्ञदत्तस्याप्ययमुद्धरिष्यतीति ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ப்ரகதஸ்யாநாகதஸ்ய ஸாதநமதிதேஶஃ | யதா- யதோऽஸ்ய வாயுருர்த்வமுத்திஷ்டதே தேநோதாவர்தீ ஸ்யாதிதி ||௧௭||
प्रकृतस्यानागतस्य साधनमतिदेशः | यथा- यतोऽस्य वायुरुर्ध्वमुत्तिष्ठते तेनोदावर्ती स्यादिति ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
அபிவ்யாப்யாபகர்ஷணமபவர்கஃ | யதா- அஸ்வேத்யா விஷோபஸஷ்டாஃ, அந்யத்ர கீடவிஷாதிதி ||௧௮||
अभिव्याप्यापकर्षणमपवर्गः | यथा- अस्वेद्या विषोपसृष्टाः, अन्यत्र कीटविषादिति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
யேந பதேநாநுக்தேந வாக்யஂ ஸமாப்யேத ஸ வாக்யஶேஷஃ | யதா- ஶிரஃ பாணிபாதபார்ஶ்வபஷ்டோதரோரஸாமித்யுக்தே புருஷக்ரஹணஂ விநாऽபி கம்யதே புருஷஸ்யேதி ||௧௯||
येन पदेनानुक्तेन वाक्यं समाप्येत स वाक्यशेषः | यथा- शिरः पाणिपादपार्श्वपृष्ठोदरोरसामित्युक्ते पुरुषग्रहणं विनाऽपि गम्यते पुरुषस्येति ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
யதகீர்திதமர்தாதாபத்யதே ஸாऽர்தாபத்திஃ | யதா- ஓதநஂ போக்ஷ்யே இத்யுக்தேऽர்தாதாபந்நஂ பவதி- நாயஂ பிபாஸுர்யவாகூமிதி ||௨௦||
यदकीर्तितमर्थादापद्यते साऽर्थापत्तिः | यथा- ओदनं भोक्ष्ये इत्युक्तेऽर्थादापन्नं भवति- नायं पिपासुर्यवागूमिति ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
யத்யத்ராபிஹிதஂ தஸ்ய ப்ராதிலோம்யஂ விபர்யயஃ | யதா- கஶால்பப்ராணபீரவோ துஶ்சிகித்ஸ்யா இத்யுக்தே விபரீதஂ கஹ்யதே தடாதயஃ ஸுசிகித்ஸ்யா இதி ||௨௧||
यद्यत्राभिहितं तस्य प्रातिलोम्यं विपर्ययः | यथा- कृशाल्पप्राणभीरवो दुश्चिकित्स्या इत्युक्ते विपरीतं गृह्यते दृढादयः सुचिकित्स्या इति ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
ப்ரகரணாந்தரேண ஸமாபநஂ ப்ரஸங்கஃ, யத்வா ப்ரகரணாந்தரிதோ யோऽர்தோऽஸகதுக்தஃ ஸமாப்யதே ஸ ப்ரஸங்கஃ | யதா- பஞ்சமஹாபூதஶரீரிஸமவாயஃ புருஷஸ்தஸ்மிந் க்ரியா ஸோऽதிஷ்டாநமிதி வேதோத்பத்தாவபிதாய, பூதசிந்தாயாஂ புநருக்தஂ- யதோऽபிஹிதஂ பஞ்சமஹாபூதஶரீரிஸமவாயஃ புரூஷ இதி, ஸ கல்வேஷ கர்மபுருஷஶ்சிகித்ஸாதிகத இதி ||௨௨||
प्रकरणान्तरेण समापनं प्रसङ्गः, यद्वा प्रकरणान्तरितो योऽर्थोऽसकृदुक्तः समाप्यते स प्रसङ्गः | यथा- पञ्चमहाभूतशरीरिसमवायः पुरुषस्तस्मिन् क्रिया सोऽधिष्ठानमिति वेदोत्पत्तावभिधाय, भूतचिन्तायां पुनरुक्तं- यतोऽभिहितं पञ्चमहाभूतशरीरिसमवायः पुरूष इति, स खल्वेष कर्मपुरुषश्चिकित्साधिकृत इति ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
(ஸர்வத்ர )யதவதாரணேநோச்யதே ஸ ஏகாந்தஃ | யதா- த்ரிவத்விரேசயதி, மதநபலஂ வாமயதி(ஏவ) ||௨௩||
(सर्वत्र )यदवधारणेनोच्यते स एकान्तः | यथा- त्रिवृद्विरेचयति, मदनफलं वामयति(एव) ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
க்வசித்ததா க்வசிதந்யதேதி யஃ ஸோऽநேகாந்தஃ | யதா- கேசிதாசார்யா ப்ருவதே த்ரவ்யஂ ப்ரதாநஂ, கேசித்ரஸஂ, கேசித்வீர்யஂ கேசித்விபாகமிதி ||௨௪||
क्वचित्तथा क्वचिदन्यथेति यः सोऽनेकान्तः | यथा- केचिदाचार्या ब्रुवते द्रव्यं प्रधानं, केचिद्रसं, केचिद्वीर्यं केचिद्विपाकमिति ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
ஆக்ஷேபபூர்வகஃ ப்ரஶ்நஃ பூர்வபக்ஷஃ | யதா- கதஂ வாதநிமித்தாஶ்சத்வாரஃ ப்ரமேஹ அஸாத்யா பவந்தீதி ||௨௫||
आक्षेपपूर्वकः प्रश्नः पूर्वपक्षः | यथा- कथं वातनिमित्ताश्चत्वारः प्रमेह असाध्या भवन्तीति ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26-27) · Śloka 27
தஸ்யோத்தரஂ நிர்ணயஃ | யதா- ஶரீரஂ ப்ரபீட்ய பஶ்சாததோ கத்வா வஸாமேதோமஜ்ஜாநுவித்தஂ மூத்ரஂ விஸஜதி வாதஃ ஏவமஸாத்யா வாதஜா இதி ||௨௬|| ததா சோக்தம்- கத்ஸ்நஂ ஶரீரஂ நிஷ்பீட்ய மேதோமஜ்ஜாவஸாயுதஃ | அதஃ ப்ரகுப்யதே வாயுஸ்தேநாஸாத்யாஸ்து வாதஜாஃ ||௨௭||
तस्योत्तरं निर्णयः | यथा- शरीरं प्रपीड्य पश्चादधो गत्वा वसामेदोमज्जानुविद्धं मूत्रं विसृजति वातः एवमसाध्या वातजा इति ||२६|| तथा चोक्तम्- कृत्स्नं शरीरं निष्पीड्य मेदोमज्जावसायुतः | अधः प्रकुप्यते वायुस्तेनासाध्यास्तु वातजाः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (28) · Śloka 28
பரமதமப்ரதிஷித்தமநுமதம் | யதா- அந்யோ ப்ரூயாத்- ஸப்த ரஸா இதி, தச்சாப்ரதிஷேதாதநுமந்யதே கதஞ்சிதிதி ||௨௮||
परमतमप्रतिषिद्धमनुमतम् | यथा- अन्यो ब्रूयात्- सप्त रसा इति, तच्चाप्रतिषेधादनुमन्यते कथञ्चिदिति ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (29) · Śloka 29
ப்ரகரணாநுபூர்வ்யாऽபிஹிதஂ விதாநம் | யதா- ஸக்திமர்மாண்யேகாதஶ ப்ரகரணாநுபூர்வ்யாऽபிஹிதாநி ||௨௯||
प्रकरणानुपूर्व्याऽभिहितं विधानम् | यथा- सक्थिमर्माण्येकादश प्रकरणानुपूर्व्याऽभिहितानि ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (30) · Śloka 30
ஏவஂ வக்ஷ்யதீத்யநாகதாவேக்ஷணம் | யதா- ஶ்லோகஸ்தாநே ப்ரூயாத்- சிகித்ஸிதேஷு வக்ஷ்யாமீதி ||௩௦||
एवं वक्ष्यतीत्यनागतावेक्षणम् | यथा- श्लोकस्थाने ब्रूयात्- चिकित्सितेषु वक्ष्यामीति ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (31) · Śloka 31
யத்பூர்வமுக்தஂ தததிக்ராந்தாவேக்ஷணம் | யதா- சிகித்ஸிதேஷு ப்ரூயாத்- ஶ்லோகஸ்தாநே யதீரிதமிதி ||௩௧||
यत्पूर्वमुक्तं तदतिक्रान्तावेक्षणम् | यथा- चिकित्सितेषु ब्रूयात्- श्लोकस्थाने यदीरितमिति ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (32) · Śloka 32
உபயஹேதுதர்ஶநஂ ஸஂஶயஃ | யதா - தலஹதயாபிகாதஃ ப்ராணஹரஃ, பாணிபாதச்சேதநமப்ராணஹரமிதி ||௩௨||
उभयहेतुदर्शनं संशयः | यथा - तलहृदयाभिघातः प्राणहरः, पाणिपादच्छेदनमप्राणहरमिति ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (33) · Śloka 33
தந்த்ரேऽதிஶயோபவர்ணநஂ வ்யாக்யாநம் | யதா- இஹ பஞ்சவிஂஶதிகஃ புரூஷோ வ்யாக்யாயதே, அந்யேஷ்வாயுர்வேததந்த்ரேஷு பூதாதிப்ரபத்யாரப்ய சிந்தா ||௩௩||
तन्त्रेऽतिशयोपवर्णनं व्याख्यानम् | यथा- इह पञ्चविंशतिकः पुरूषो व्याख्यायते, अन्येष्वायुर्वेदतन्त्रेषु भूतादिप्रभृत्यारभ्य चिन्ता ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (34) · Śloka 34
அந்யஶாஸ்த்ராஸாமாந்யா ஸ்வஸஞ்ஜ்ஞா | யதா- மிதுநமிதி மதுஸர்பிஷோர்க்ரகணஂ; லோகப்ரஸித்தமுதாஹரணஂ வா ||௩௪||
अन्यशास्त्रासामान्या स्वसञ्ज्ञा | यथा- मिथुनमिति मधुसर्पिषोर्ग्रगणं; लोकप्रसिद्धमुदाहरणं वा ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (35) · Śloka 35
நிஶ்சிதஂ வசநஂ நிர்வசநம் | யதா- ஆயுர்வித்யதேऽஸ்மிந்நநேந வா ஆயுர்விந்ததீத்யாயுர்வேதஃ ||௩௫||
निश्चितं वचनं निर्वचनम् | यथा- आयुर्विद्यतेऽस्मिन्ननेन वा आयुर्विन्दतीत्यायुर्वेदः ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (36) · Śloka 36
தஷ்டாந்தவ்யக்திர்நிதர்ஶநம் | யதா- அக்நிர்வாயுநா ஸஹிதஃ கக்ஷே வர்த்தி கச்சதி ததா வாதபித்தகபதுஷ்டோ வ்ரண இதி ||௩௬||
दृष्टान्तव्यक्तिर्निदर्शनम् | यथा- अग्निर्वायुना सहितः कक्षे वृर्द्धि गच्छति तथा वातपित्तकफदुष्टो व्रण इति ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (37) · Śloka 37
இதமேவ கர்தவ்யமிதி நியோகஃ | யதா- பத்யமேவ போக்தவ்யமிதி ||௩௭||
इदमेव कर्तव्यमिति नियोगः | यथा- पथ्यमेव भोक्तव्यमिति ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (38) · Śloka 38
இதஂ சேதஂ சேதி ஸமுச்சயஃ | யதா- மாஂஸவர்கே ஏணஹரிணாதயோ லாவதித்திரிஶாரங்கஶ்ச ப்ரதாநாநீதி ||௩௮||
इदं चेदं चेति समुच्चयः | यथा- मांसवर्गे एणहरिणादयो लावतित्तिरिशारङ्गश्च प्रधानानीति ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (39) · Śloka 39
இதஂ வேதஂ வேதி விகல்பஃ | யதா- ரஸௌதநஃ ஸகதா யவாகூர்வா (பவத்விதி) ||௩௯||
इदं वेदं वेति विकल्पः | यथा- रसौदनः सघृता यवागूर्वा (भवत्विति) ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (40) · Śloka 40
யதநிர்திஷ்டஂ புத்தயாऽவகம்யதே ததூஹ்யம் | யதா- அபிஹிதமந்நபாநவிதௌ சதுர்விதஂ சாந்நமுபதிஶ்யதே- பக்ஷ்யஂ போஜ்யஂ லேஹ்யஂ பேயமிதி, ஏவஂ சதுர்விதே வக்தவ்யே த்விவிதமபிஹிதம்; இதமத்ரோஹ்யம்- அந்நபாநே விஶிஷ்டயோர்த்வயோர்க்ரஹணே கதே சதுர்ணாமபி க்ரஹணஂ பவதீதி; சதுர்விதஶ்சாஹாரஃ ப்ரவிரலஃ, ப்ராயேண த்விவித ஏவ; அதோ த்வித்வஂ ப்ரஸித்தமிதி | கிஞ்சாந்யத்- அந்நேந பக்ஷ்யமவருத்தஂ, கநஸாதர்ம்யாத்; பேயேந லேஹ்யஂ, த்ரவஸாதர்ம்யாத் ||௪௦||
यदनिर्दिष्टं बुद्धयाऽवगम्यते तदूह्यम् | यथा- अभिहितमन्नपानविधौ चतुर्विधं चान्नमुपदिश्यते- भक्ष्यं भोज्यं लेह्यं पेयमिति, एवं चतुर्विधे वक्तव्ये द्विविधमभिहितम्; इदमत्रोह्यम्- अन्नपाने विशिष्टयोर्द्वयोर्ग्रहणे कृते चतुर्णामपि ग्रहणं भवतीति; चतुर्विधश्चाहारः प्रविरलः, प्रायेण द्विविध एव; अतो द्वित्वं प्रसिद्धमिति | किञ्चान्यत्- अन्नेन भक्ष्यमवरुद्धं, घनसाधर्म्यात्; पेयेन लेह्यं, द्रवसाधर्म्यात् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (41-43) · Śloka 43
பவந்தி சாத்ர- ஸாமாந்யதர்ஶநேநாஸாஂ வ்யவஸ்தா ஸம்ப்ரதர்ஶிதா | விஶேஷஸ்து யதாயோகமுபதார்யோ விபஶ்சிதா ||௪௧|| த்வாத்ரிஂஶத்யுக்தயோ ஹ்யேதாஸ்தந்த்ரஸாரகவேஷணே | மயா ஸம்யக்விநிஹிதாஃ ஶப்தார்தந்யாயஸஂயுதாஃ ||௪௨|| யோ ஹ்யோதா விதிவத்வேத்தி தீபீபூதாஸ்து புத்திமாந் | ஸ பூஜார்ஹோ பிஷக்ஶ்ரேஷ்ட இதி தந்வந்தரேர்மதம் ||௪௩||
भवन्ति चात्र- सामान्यदर्शनेनासां व्यवस्था सम्प्रदर्शिता | विशेषस्तु यथायोगमुपधार्यो विपश्चिता ||४१|| द्वात्रिंशद्युक्तयो ह्येतास्तन्त्रसारगवेषणे | मया सम्यग्विनिहिताः शब्दार्थन्यायसंयुताः ||४२|| यो ह्योता विधिवद्वेत्ति दीपीभूतास्तु बुद्धिमान् | स पूजार्हो भिषक्श्रेष्ठ इति धन्वन्तरेर्मतम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 65
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே தந்த்ரபூஷணாத்யாயேஷு தந்த்ரயுக்திர்நாம (ததீயோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) பஞ்சஷஷ்டிமோऽத்யாயஃ ||௬௫||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे तन्त्रभूषणाध्यायेषु तन्त्रयुक्तिर्नाम (तृतीयोऽध्यायः, आदितः) पञ्चषष्टिमोऽध्यायः ||६५||
🔊 Audio coming soon