Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

65. tantrayuktyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతస్తంత్రయుక్తిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

View original

अथातस्तन्त्रयुक्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ద్వాత్రింశత్తంత్రయుక్తయో భవంతి శాస్త్రే | తద్యథా- అధికరణం(1), యోగః(2), పదార్థః(3), హేత్వర్థః(4), ఉద్దేశః(5), నిర్దేశః(6), ఉపదేశః(7), అపదేశః(8), ప్రదేశః(9), అతిదేశః(10), అపవర్జః(11), వాక్యశేషః(12), అర్థాపత్తిః(13), విపర్యయః(14), ప్రసంగః(15), ఏకాంతః(16), అనేకాంతః(17), పూర్వపక్షః(18), నిర్ణయః(19), అనుమతం(20), విధానం(21), అనాగతావేక్షణం(22), అతిక్రాంతావేక్షణం(23), సంశయః(24), వ్యాఖ్యానం(25), స్వసంజ్ఞా(26), నిర్వచనం(27), నిదర్శనం(28), నియోగః(29), వికల్పః(30), సముచ్చయః(31), ఊహ్యం(32) ఇతి ||3||

View original

द्वात्रिंशत्तन्त्रयुक्तयो भवन्ति शास्त्रे | तद्यथा- अधिकरणं(१), योगः(२), पदार्थः(३), हेत्वर्थः(४), उद्देशः(५), निर्देशः(६), उपदेशः(७), अपदेशः(८), प्रदेशः(९), अतिदेशः(१०), अपवर्जः(११), वाक्यशेषः(१२), अर्थापत्तिः(१३), विपर्ययः(१४), प्रसङ्गः(१५), एकान्तः(१६), अनेकान्तः(१७), पूर्वपक्षः(१८), निर्णयः(१९), अनुमतं(२०), विधानम्(२१), अनागतावेक्षणम्(२२), अतिक्रान्तावेक्षणं(२३), संशयः(२४), व्याख्यानं(२५), स्वसञ्ज्ञा(२६), निर्वचनं(२७), निदर्शनं(२८), नियोगः(२९), विकल्पः(३०), समुच्चयः(३१), ऊह्यम्(३२) इति ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

అత్రాసాం తంత్రయుక్తీనాం కిం ప్రయోజనం? ఉచ్యతే- వాక్యయోజనమర్థయోజనం చ ||4||

View original

अत्रासां तन्त्रयुक्तीनां किं प्रयोजनम्? उच्यते- वाक्ययोजनमर्थयोजनं च ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

భవంతి చాత్ర శ్లోకాః- అసద్వాదిప్రయుక్తానాం వాక్యానాం ప్రతిషేధనం | స్వవాక్యసిద్ధిరపి చ క్రియతే తంత్రయుక్తితః ||5|| వ్యక్తా నోక్తాస్తు యే హ్యార్థా లీనా యే చాప్యనిర్మలాః | లేశోక్తా యే చ కేచిత్స్యుస్తేషాం చాపి ప్రసాధనం ||6||

View original

भवन्ति चात्र श्लोकाः- असद्वादिप्रयुक्तानां वाक्यानां प्रतिषेधनम् | स्ववाक्यसिद्धिरपि च क्रियते तन्त्रयुक्तितः ||५|| व्यक्ता नोक्तास्तु ये ह्यार्था लीना ये चाप्यनिर्मलाः | लेशोक्ता ये च केचित्स्युस्तेषां चापि प्रसाधनम् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

యథాఽంబుజవనస్యార్కః ప్రదీపో వేశ్మనో యథా | ప్రబోధస్య ప్రకాశార్థం తథా తంత్రస్య యుక్తయః ||7||

View original

यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा | प्रबोधस्य प्रकाशार्थं तथा तन्त्रस्य युक्तयः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

తత్ర యమర్థమధికృత్యోచ్యతే తదధికరణం; యథా రసం దోషం వా ||8||

View original

तत्र यमर्थमधिकृत्योच्यते तदधिकरणं; यथा रसं दोषं वा ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

యేన వాక్యం యుజ్యతే స యోగః | యథా- ‘తైలం పిబేచ్చామృతవల్లినింబహింస్రాభయావృక్షకపిప్పలీభిః | సిద్ధం బలాభ్యాం చ సదేవదారు హితాయ నిత్యం గలగండరోగే’ | ఇత్యత్ర తైలం సిద్ధం పిబేదితి ప్రథమం వక్తవ్యే తృతీయపాదే సిద్ధమితి ప్రయుక్తం, ఏవం దూరస్థానామపి పదానామేకీకరణం యోగః ||9||

View original

येन वाक्यं युज्यते स योगः | यथा- ‘तैलं पिबेच्चामृतवल्लिनिम्बहिंस्राभयावृक्षकपिप्पलीभिः | सिद्धं बलाभ्यां च सदेवदारु हिताय नित्यं गलगण्डरोगे’ | इत्यत्र तैलं सिद्धं पिबेदिति प्रथमं वक्तव्ये तृतीयपादे सिद्धमिति प्रयुक्तं, एवं दूरस्थानामपि पदानामेकीकरणं योगः ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

యోఽర్థోఽభిహితః సూత్రే పదే వా స పదార్థః పదస్య పదయోః పదానాం వాఽర్థః పదార్థః; అపరిమితాశ్చ పదార్థాః | యథా- స్నేహస్వేదాంజనేషు నిర్దిష్టేషు ద్వయోస్త్రయాణాం వాఽర్థానాముపపత్తిర్దృశ్యతే, తత్ర యోఽర్థః పూర్వాపరయోగసిద్ధో భవతి స గ్రహీతవ్యః; యథా- ‘వేదోత్పత్తిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామ’ ఇత్యుక్తే సందిహ్యతే బుద్ధిః- కతమస్య వేదస్యోత్పత్తిం వక్ష్యతీతి, యతః ఋగ్వేదాదయస్తు వేదాః; ‘విద విచారణే, విద్లృ లాభే,’ ఇత్యేతయోశ్చ ధాత్వోరనేకార్థయోః ప్రయోగాత్, తత్ర పూర్వాపరయోగముపలభ్య ప్రతిపత్తిర్భవతి- ఆయుర్వేదోత్పత్తిమయం వివక్షురితి; ఏష పదార్థః ||10||

View original

योऽर्थोऽभिहितः सूत्रे पदे वा स पदार्थः पदस्य पदयोः पदानां वाऽर्थः पदार्थः; अपरिमिताश्च पदार्थाः | यथा- स्नेहस्वेदाञ्जनेषु निर्दिष्टेषु द्वयोस्त्रयाणां वाऽर्थानामुपपत्तिर्दृश्यते, तत्र योऽर्थः पूर्वापरयोगसिद्धो भवति स ग्रहीतव्यः; यथा- ‘वेदोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्याम’ इत्युक्ते सन्दिह्यते बुद्धिः- कतमस्य वेदस्योत्पत्तिं वक्ष्यतीति, यतः ऋग्वेदादयस्तु वेदाः; ‘विद विचारणे, विद्लृ लाभे,’ इत्येतयोश्च धात्वोरनेकार्थयोः प्रयोगात्, तत्र पूर्वापरयोगमुपलभ्य प्रतिपत्तिर्भवति- आयुर्वेदोत्पत्तिमयं विवक्षुरिति; एष पदार्थः ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

యదన్యదుక్తమన్యార్థసాధకం భవతి స హేత్వర్థః | యథా- మృత్పిండోఽద్భిః ప్రక్లిఘతే తథా మాషదుగ్ధప్రభృతిభిర్వ్రణః ప్రక్లిఘత ఇతి ||11||

View original

यदन्यदुक्तमन्यार्थसाधकं भवति स हेत्वर्थः | यथा- मृत्पिण्डोऽद्भिः प्रक्लिघते तथा माषदुग्धप्रभृतिभिर्व्रणः प्रक्लिघत इति ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

సమాసవచనముద్దేశః | యథా- శల్యమితి ||12||

View original

समासवचनमुद्देशः | यथा- शल्यमिति ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

విస్తరవచనం నిర్దేశః | యథా- శారీరమాగంతుకం చేతి ||13||

View original

विस्तरवचनं निर्देशः | यथा- शारीरमागन्तुकं चेति ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

ఏవమిత్యుపదేశః | యథా- ‘తథా న జాగృయాద్రాత్రౌ దివాస్వప్నం చ వర్జయేత్’ ఇతి ||14||

View original

एवमित्युपदेशः | यथा- ‘तथा न जागृयाद्रात्रौ दिवास्वप्नं च वर्जयेत्’ इति ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (15) · Śloka 15

అనేన కారణేనేత్యపదేశః, యథాఽపదిశ్యతే- మధురః శ్లేష్మాణమభివర్ధయతీతి ||15||

View original

अनेन कारणेनेत्यपदेशः, यथाऽपदिश्यते- मधुरः श्लेष्माणमभिवर्धयतीति ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (16) · Śloka 16

ప్రకృతస్యాతిక్రాంతేన సాధనం ప్రదేశః | యథా- దేవదత్తస్యానేన శల్యముద్ధృతం తథా యజ్ఞదత్తస్యాప్యయముద్ధరిష్యతీతి ||16||

View original

प्रकृतस्यातिक्रान्तेन साधनं प्रदेशः | यथा- देवदत्तस्यानेन शल्यमुद्धृतं तथा यज्ञदत्तस्याप्ययमुद्धरिष्यतीति ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (17) · Śloka 17

ప్రకృతస్యానాగతస్య సాధనమతిదేశః | యథా- యతోఽస్య వాయురుర్ధ్వముత్తిష్ఠతే తేనోదావర్తీ స్యాదితి ||17||

View original

प्रकृतस्यानागतस्य साधनमतिदेशः | यथा- यतोऽस्य वायुरुर्ध्वमुत्तिष्ठते तेनोदावर्ती स्यादिति ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (18) · Śloka 18

అభివ్యాప్యాపకర్షణమపవర్గః | యథా- అస్వేద్యా విషోపసృష్టాః, అన్యత్ర కీటవిషాదితి ||18||

View original

अभिव्याप्यापकर्षणमपवर्गः | यथा- अस्वेद्या विषोपसृष्टाः, अन्यत्र कीटविषादिति ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

యేన పదేనానుక్తేన వాక్యం సమాప్యేత స వాక్యశేషః | యథా- శిరః పాణిపాదపార్శ్వపృష్ఠోదరోరసామిత్యుక్తే పురుషగ్రహణం వినాఽపి గమ్యతే పురుషస్యేతి ||19||

View original

येन पदेनानुक्तेन वाक्यं समाप्येत स वाक्यशेषः | यथा- शिरः पाणिपादपार्श्वपृष्ठोदरोरसामित्युक्ते पुरुषग्रहणं विनाऽपि गम्यते पुरुषस्येति ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

యదకీర్తితమర్థాదాపద్యతే సాఽర్థాపత్తిః | యథా- ఓదనం భోక్ష్యే ఇత్యుక్తేఽర్థాదాపన్నం భవతి- నాయం పిపాసుర్యవాగూమితి ||20||

View original

यदकीर्तितमर्थादापद्यते साऽर्थापत्तिः | यथा- ओदनं भोक्ष्ये इत्युक्तेऽर्थादापन्नं भवति- नायं पिपासुर्यवागूमिति ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

యద్యత్రాభిహితం తస్య ప్రాతిలోమ్యం విపర్యయః | యథా- కృశాల్పప్రాణభీరవో దుశ్చికిత్స్యా ఇత్యుక్తే విపరీతం గృహ్యతే దృఢాదయః సుచికిత్స్యా ఇతి ||21||

View original

यद्यत्राभिहितं तस्य प्रातिलोम्यं विपर्ययः | यथा- कृशाल्पप्राणभीरवो दुश्चिकित्स्या इत्युक्ते विपरीतं गृह्यते दृढादयः सुचिकित्स्या इति ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (22) · Śloka 22

ప్రకరణాంతరేణ సమాపనం ప్రసంగః, యద్వా ప్రకరణాంతరితో యోఽర్థోఽసకృదుక్తః సమాప్యతే స ప్రసంగః | యథా- పంచమహాభూతశరీరిసమవాయః పురుషస్తస్మిన్ క్రియా సోఽధిష్ఠానమితి వేదోత్పత్తావభిధాయ, భూతచింతాయాం పునరుక్తం- యతోఽభిహితం పంచమహాభూతశరీరిసమవాయః పురూష ఇతి, స ఖల్వేష కర్మపురుషశ్చికిత్సాధికృత ఇతి ||22||

View original

प्रकरणान्तरेण समापनं प्रसङ्गः, यद्वा प्रकरणान्तरितो योऽर्थोऽसकृदुक्तः समाप्यते स प्रसङ्गः | यथा- पञ्चमहाभूतशरीरिसमवायः पुरुषस्तस्मिन् क्रिया सोऽधिष्ठानमिति वेदोत्पत्तावभिधाय, भूतचिन्तायां पुनरुक्तं- यतोऽभिहितं पञ्चमहाभूतशरीरिसमवायः पुरूष इति, स खल्वेष कर्मपुरुषश्चिकित्साधिकृत इति ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (23) · Śloka 23

(సర్వత్ర )యదవధారణేనోచ్యతే స ఏకాంతః | యథా- త్రివృద్విరేచయతి, మదనఫలం వామయతి(ఏవ) ||23||

View original

(सर्वत्र )यदवधारणेनोच्यते स एकान्तः | यथा- त्रिवृद्विरेचयति, मदनफलं वामयति(एव) ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

క్వచిత్తథా క్వచిదన్యథేతి యః సోఽనేకాంతః | యథా- కేచిదాచార్యా బ్రువతే ద్రవ్యం ప్రధానం, కేచిద్రసం, కేచిద్వీర్యం కేచిద్విపాకమితి ||24||

View original

क्वचित्तथा क्वचिदन्यथेति यः सोऽनेकान्तः | यथा- केचिदाचार्या ब्रुवते द्रव्यं प्रधानं, केचिद्रसं, केचिद्वीर्यं केचिद्विपाकमिति ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

ఆక్షేపపూర్వకః ప్రశ్నః పూర్వపక్షః | యథా- కథం వాతనిమిత్తాశ్చత్వారః ప్రమేహ అసాధ్యా భవంతీతి ||25||

View original

आक्षेपपूर्वकः प्रश्नः पूर्वपक्षः | यथा- कथं वातनिमित्ताश्चत्वारः प्रमेह असाध्या भवन्तीति ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (26-27) · Śloka 27

తస్యోత్తరం నిర్ణయః | యథా- శరీరం ప్రపీడ్య పశ్చాదధో గత్వా వసామేదోమజ్జానువిద్ధం మూత్రం విసృజతి వాతః ఏవమసాధ్యా వాతజా ఇతి ||26|| తథా చోక్తం- కృత్స్నం శరీరం నిష్పీడ్య మేదోమజ్జావసాయుతః | అధః ప్రకుప్యతే వాయుస్తేనాసాధ్యాస్తు వాతజాః ||27||

View original

तस्योत्तरं निर्णयः | यथा- शरीरं प्रपीड्य पश्चादधो गत्वा वसामेदोमज्जानुविद्धं मूत्रं विसृजति वातः एवमसाध्या वातजा इति ||२६|| तथा चोक्तम्- कृत्स्नं शरीरं निष्पीड्य मेदोमज्जावसायुतः | अधः प्रकुप्यते वायुस्तेनासाध्यास्तु वातजाः ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (28) · Śloka 28

పరమతమప్రతిషిద్ధమనుమతం | యథా- అన్యో బ్రూయాత్- సప్త రసా ఇతి, తచ్చాప్రతిషేధాదనుమన్యతే కథంచిదితి ||28||

View original

परमतमप्रतिषिद्धमनुमतम् | यथा- अन्यो ब्रूयात्- सप्त रसा इति, तच्चाप्रतिषेधादनुमन्यते कथञ्चिदिति ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (29) · Śloka 29

ప్రకరణానుపూర్వ్యాఽభిహితం విధానం | యథా- సక్థిమర్మాణ్యేకాదశ ప్రకరణానుపూర్వ్యాఽభిహితాని ||29||

View original

प्रकरणानुपूर्व्याऽभिहितं विधानम् | यथा- सक्थिमर्माण्येकादश प्रकरणानुपूर्व्याऽभिहितानि ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (30) · Śloka 30

ఏవం వక్ష్యతీత్యనాగతావేక్షణం | యథా- శ్లోకస్థానే బ్రూయాత్- చికిత్సితేషు వక్ష్యామీతి ||30||

View original

एवं वक्ष्यतीत्यनागतावेक्षणम् | यथा- श्लोकस्थाने ब्रूयात्- चिकित्सितेषु वक्ष्यामीति ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (31) · Śloka 31

యత్పూర్వముక్తం తదతిక్రాంతావేక్షణం | యథా- చికిత్సితేషు బ్రూయాత్- శ్లోకస్థానే యదీరితమితి ||31||

View original

यत्पूर्वमुक्तं तदतिक्रान्तावेक्षणम् | यथा- चिकित्सितेषु ब्रूयात्- श्लोकस्थाने यदीरितमिति ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (32) · Śloka 32

ఉభయహేతుదర్శనం సంశయః | యథా - తలహృదయాభిఘాతః ప్రాణహరః, పాణిపాదచ్ఛేదనమప్రాణహరమితి ||32||

View original

उभयहेतुदर्शनं संशयः | यथा - तलहृदयाभिघातः प्राणहरः, पाणिपादच्छेदनमप्राणहरमिति ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (33) · Śloka 33

తంత్రేఽతిశయోపవర్ణనం వ్యాఖ్యానం | యథా- ఇహ పంచవింశతికః పురూషో వ్యాఖ్యాయతే, అన్యేష్వాయుర్వేదతంత్రేషు భూతాదిప్రభృత్యారభ్య చింతా ||33||

View original

तन्त्रेऽतिशयोपवर्णनं व्याख्यानम् | यथा- इह पञ्चविंशतिकः पुरूषो व्याख्यायते, अन्येष्वायुर्वेदतन्त्रेषु भूतादिप्रभृत्यारभ्य चिन्ता ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (34) · Śloka 34

అన్యశాస్త్రాసామాన్యా స్వసంజ్ఞా | యథా- మిథునమితి మధుసర్పిషోర్గ్రగణం; లోకప్రసిద్ధముదాహరణం వా ||34||

View original

अन्यशास्त्रासामान्या स्वसञ्ज्ञा | यथा- मिथुनमिति मधुसर्पिषोर्ग्रगणं; लोकप्रसिद्धमुदाहरणं वा ||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (35) · Śloka 35

నిశ్చితం వచనం నిర్వచనం | యథా- ఆయుర్విద్యతేఽస్మిన్ననేన వా ఆయుర్విందతీత్యాయుర్వేదః ||35||

View original

निश्चितं वचनं निर्वचनम् | यथा- आयुर्विद्यतेऽस्मिन्ननेन वा आयुर्विन्दतीत्यायुर्वेदः ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (36) · Śloka 36

దృష్టాంతవ్యక్తిర్నిదర్శనం | యథా- అగ్నిర్వాయునా సహితః కక్షే వృర్ద్ధి గచ్ఛతి తథా వాతపిత్తకఫదుష్టో వ్రణ ఇతి ||36||

View original

दृष्टान्तव्यक्तिर्निदर्शनम् | यथा- अग्निर्वायुना सहितः कक्षे वृर्द्धि गच्छति तथा वातपित्तकफदुष्टो व्रण इति ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (37) · Śloka 37

ఇదమేవ కర్తవ్యమితి నియోగః | యథా- పథ్యమేవ భోక్తవ్యమితి ||37||

View original

इदमेव कर्तव्यमिति नियोगः | यथा- पथ्यमेव भोक्तव्यमिति ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (38) · Śloka 38

ఇదం చేదం చేతి సముచ్చయః | యథా- మాంసవర్గే ఏణహరిణాదయో లావతిత్తిరిశారంగశ్చ ప్రధానానీతి ||38||

View original

इदं चेदं चेति समुच्चयः | यथा- मांसवर्गे एणहरिणादयो लावतित्तिरिशारङ्गश्च प्रधानानीति ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (39) · Śloka 39

ఇదం వేదం వేతి వికల్పః | యథా- రసౌదనః సఘృతా యవాగూర్వా (భవత్వితి) ||39||

View original

इदं वेदं वेति विकल्पः | यथा- रसौदनः सघृता यवागूर्वा (भवत्विति) ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (40) · Śloka 40

యదనిర్దిష్టం బుద్ధయాఽవగమ్యతే తదూహ్యం | యథా- అభిహితమన్నపానవిధౌ చతుర్విధం చాన్నముపదిశ్యతే- భక్ష్యం భోజ్యం లేహ్యం పేయమితి, ఏవం చతుర్విధే వక్తవ్యే ద్వివిధమభిహితం; ఇదమత్రోహ్యం- అన్నపానే విశిష్టయోర్ద్వయోర్గ్రహణే కృతే చతుర్ణామపి గ్రహణం భవతీతి; చతుర్విధశ్చాహారః ప్రవిరలః, ప్రాయేణ ద్వివిధ ఏవ; అతో ద్విత్వం ప్రసిద్ధమితి | కించాన్యత్- అన్నేన భక్ష్యమవరుద్ధం, ఘనసాధర్మ్యాత్; పేయేన లేహ్యం, ద్రవసాధర్మ్యాత్ ||40||

View original

यदनिर्दिष्टं बुद्धयाऽवगम्यते तदूह्यम् | यथा- अभिहितमन्नपानविधौ चतुर्विधं चान्नमुपदिश्यते- भक्ष्यं भोज्यं लेह्यं पेयमिति, एवं चतुर्विधे वक्तव्ये द्विविधमभिहितम्; इदमत्रोह्यम्- अन्नपाने विशिष्टयोर्द्वयोर्ग्रहणे कृते चतुर्णामपि ग्रहणं भवतीति; चतुर्विधश्चाहारः प्रविरलः, प्रायेण द्विविध एव; अतो द्वित्वं प्रसिद्धमिति | किञ्चान्यत्- अन्नेन भक्ष्यमवरुद्धं, घनसाधर्म्यात्; पेयेन लेह्यं, द्रवसाधर्म्यात् ||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (41-43) · Śloka 43

భవంతి చాత్ర- సామాన్యదర్శనేనాసాం వ్యవస్థా సంప్రదర్శితా | విశేషస్తు యథాయోగముపధార్యో విపశ్చితా ||41|| ద్వాత్రింశద్యుక్తయో హ్యేతాస్తంత్రసారగవేషణే | మయా సమ్యగ్వినిహితాః శబ్దార్థన్యాయసంయుతాః ||42|| యో హ్యోతా విధివద్వేత్తి దీపీభూతాస్తు బుద్ధిమాన్ | స పూజార్హో భిషక్శ్రేష్ఠ ఇతి ధన్వంతరేర్మతం ||43||

View original

भवन्ति चात्र- सामान्यदर्शनेनासां व्यवस्था सम्प्रदर्शिता | विशेषस्तु यथायोगमुपधार्यो विपश्चिता ||४१|| द्वात्रिंशद्युक्तयो ह्येतास्तन्त्रसारगवेषणे | मया सम्यग्विनिहिताः शब्दार्थन्यायसंयुताः ||४२|| यो ह्योता विधिवद्वेत्ति दीपीभूतास्तु बुद्धिमान् | स पूजार्हो भिषक्श्रेष्ठ इति धन्वन्तरेर्मतम् ||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 65

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రే తంత్రభూషణాధ్యాయేషు తంత్రయుక్తిర్నామ (తృతీయోఽధ్యాయః, ఆదితః) పంచషష్టిమోఽధ్యాయః ||65||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे तन्त्रभूषणाध्यायेषु तन्त्रयुक्तिर्नाम (तृतीयोऽध्यायः, आदितः) पञ्चषष्टिमोऽध्यायः ||६५||

🔊 Audio coming soon