Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

48. tr̥ṣṇāpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਸ੍ਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथातस्तृष्णाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ਸਤਤਂ ਯਃ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਰਿ ਨ ਤਪ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ | ਪੁਨਃ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਤਿ ਤੋਯਂ ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੩||

View original

सततं यः पिबेद्वारि न तृप्तिमधिगच्छति | पुनः काङ्क्षति तोयं च तं तृष्णार्दितमादिशेत् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਸ਼ੋਕਸ਼੍ਰਮਮਦ੍ਯਪਾਨਾਦ੍ਰੂਕ੍ਸਾਮ੍ਲਸ਼ੁਸ੍ਕੋਸ੍ਣਕਟੂਪਯੋਗਾਤ੍ | ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਾਲ੍ਲਙ੍ਘਨਸੂਰ੍ਯਤਾਪਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਾਤਸ਼੍ਚ ਭਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੌ ||੪|| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸਨ੍ਦੂਸਯਤਃ ਸਮੇਤੌ ਯਾਨ੍ਯਮ੍ਬੁਵਾਹੀਨਿ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਂ ਹਿ | ਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਵਪਾਂਵਾਹਿਸੁ ਦੂਸਿਤੇਸੁ ਜਾਯੇਤ ਤਸ੍ਣਾਤਿਬਲਾ ਤਤਸ੍ਤੁ ||੫||

View original

सङ्क्षोभशोकश्रममद्यपानाद्रूक्षाम्लशुष्कोष्णकटूपयोगात् | धातुक्षयाल्लङ्घनसूर्यतापात् पित्तं च वातश्च भृशं प्रवृद्धौ ||४|| स्रोतांसि सन्दूषयतः समेतौ यान्यम्बुवाहीनि शरीरिणां हि | स्रोतःस्वपांवाहिषु दूषितेषु जायेत तृष्णाऽतिबला ततस्तु ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ੍ਮਤਾਸ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸਤਜਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕ੍ਸਯਾਤ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾ ਚ | ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਕ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾ ਤੁ ਨਿਬੋਧ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤੁ ||੬||

View original

तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथाऽन्याऽऽमसमुद्भवा च | स्यात् सप्तमी भक्तनिमित्तजा तु निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਵਿਸ਼ੋਸਦਾਹਾਃ ਸਨ੍ਤਾਪਮੋਹਭ੍ਰਮਵਿਪ੍ਰਲਾਪਾਃ | ਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਸਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ||੭||

View original

ताल्वोष्ठकण्ठास्यविशोषदाहाः सन्तापमोहभ्रमविप्रलापाः | पूर्वाणि रूपाणि भवन्ति तासामुत्पत्तिकालेषु विशेषतस्तु ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਸ੍ਯਤਾ ਮਾਰੁਤਸਮ੍ਭਵਾਯਾਂ ਤੋਦਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਰਃਸੁ ਚਾਪਿ | ਸ੍ਰੋਤੋਨਿਰੋਧੋ ਵਿਰਸਂ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੀਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਵਦ੍ਧਿਮੇਤਿ ||੮||

View original

शुष्कास्यता मारुतसम्भवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि | स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਲਾਪਾਰੁਚਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼ੋਸਾਃ ਪੀਤੇਕ੍ਸਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਤਸ਼੍ਚ ਦਾਹਃ | ਸ਼ੀਤਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾ ਮੁਖਤਿਕ੍ਤਤਾ ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਿਕਾਯਾਂ ਪਰਿਧੂਪਨਂ ਚ ||੯||

View original

मूर्च्छाप्रलापारुचिवक्त्रशोषाः पीतेक्षणत्वं प्रततश्च दाहः | शीताभिकाङ्क्षा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिधूपनं च ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11

ਕਫਾਵਤਾਭ੍ਯਾਮਨਿਲਾਨਲਾਭ੍ਯਾਂ ਕਫੋਪਿ ਸ਼ੁਸ੍ਕਃ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਣਾਮ੍ | ਨਿਦ੍ਰਾ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਮਧੁਰਾਸ੍ਯਤਾ ਚ ਤਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਚਾਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ ||੧੦|| ਕਣ੍ਠੋਪਲੇਪੋ ਮੁਖਪਿਚ੍ਛਿਲਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰਰੋਚਕਸ਼੍ਚ | ਕਫਾਤ੍ਮਿਕਾਯਾਂ ਗੁਰੁਗਾਤ੍ਰਤਾ ਚ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸ਼ੋਫਸ੍ਤ੍ਵਵਿਪਾਕ ਏਵ | ਏਤਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਤਿ ਨਾਤਿ ਚਾਮ੍ਭਃ ||੧੧||

View original

कफावृताभ्यामनिलानलाभ्यां कफोऽपि शुष्कः प्रकरोति तृष्णाम् | निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तयाऽर्दितः शुष्यति चातिमात्रम् ||१०|| कण्ठोपलेपो मुखपिच्छिलत्वं शीतज्वरश्छर्दिररोचकश्च | कफात्मिकायां गुरुगात्रता च शाखासु शोफस्त्वविपाक एव | एतानि रूपाणि भवन्ति तस्यां तयाऽर्दितः काङ्क्षति नाति चाम्भः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 12

ਕ੍ਸਤਸ੍ਯ ਰੁਕ੍ਸ਼ੋਣਿਤਨਿਰ੍ਗਮਾਭ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਣਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕ੍ਸਤਜਾ ਮਤਾ ਤੁ | ਤਯਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਦਿਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੁਃਖਂ ਪਿਬਤੋਪਿ ਤੋਯਮ੍ ||੧੨||

View original

क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु | तयाऽभिभूतस्य निशादिनानि गच्छन्ति दुःखं पिबतोऽपि तोयम् ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

ਰਸਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਾ ਕ੍ਸਯਜਾ ਮਤਾ ਸਾ ਤਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਦਹ੍ਯਤੇ ਚ | ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸਤਿ ਚਾਪਿ ਤੋਯਂ ਤਾਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਦਿਤਿ ਕੇਚਿਦਾਹੁਃ ||੧੩|| ਰਸਕ੍ਸਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਮਸ਼ੇਸੇਣ ਭਿਸਗ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍ |੧੪|

View original

रसक्षयाद्या क्षयजा मता सा तयाऽर्दितः शुष्यति दह्यते च | अत्यर्थमाकाङ्क्षति चापि तोयं तां सन्निपातादिति केचिदाहुः ||१३|| रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾ ਚ ਹਚ੍ਛੂਲਨਿਸ੍ਠੀਵਨਸਾਦਯੁਕ੍ਤਾ ||੧੪||

View original

त्रिदोषलिङ्गाऽऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादयुक्ता ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15) · Śloka 15

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਤਥਾਮ੍ਲਂ ਲਵਣਂ ਚ ਭੁਕ੍ਤਂ ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿਤਸਾਂ ਕਰੋਤਿ |੧੫|

View original

स्निग्धं तथाऽम्लं लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवातितृषां करोति |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (15) · Śloka 15

ਕ੍ਸੀਣਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਬਧਿਰਂ ਤਸਾਰ੍ਤਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਜਿਹ੍ਵਮਾਸ਼ੁ ||੧੫||

View original

क्षीणं विचित्तं बधिरं तृषार्तं विवर्जयेन्निर्गतजिह्वमाशु ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (16) · Śloka 17

ਤਸ੍ਣਾਭਿਵਦ੍ਧਾਵੁਦਰੇ ਚ ਪੂਰ੍ਣੇ ਤਂ ਵਾਮਯੇਨ੍ਮਾਗਧਿਕੋਦਕੇਨ | ਵਿਲੋਭਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਵਿਧੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਰਾਤਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੈਃ ||੧੬|| ਤਿਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰਿਹ ਸਨ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਸਵੀਰ੍ਯਜਾਤੈਃ |੧੭|

View original

तृष्णाभिवृद्धावुदरे च पूर्णे तं वामयेन्मागधिकोदकेन | विलोभनं चात्र हितं विधेयं स्याद्दाडिमाम्रातकमातुलुङ्गैः ||१६|| तिस्रः प्रयोगैरिह सन्निवार्याः शीतैश्च सम्यग्रसवीर्यजातैः |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (17) · Śloka 17

ਗਣ੍ਡੂਸਮਮ੍ਲੈਰ੍ਵਿਰਸੇ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੁਭੈਰਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣੈਃ ||੧੭||

View original

गण्डूषमम्लैर्विरसे च वक्त्रे कुर्याच्छुभैरामलकस्य चूर्णैः ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (18) · Śloka 18

ਸੁਵਰ੍ਣਰੂਪ੍ਯਾਦਿਭਿਰਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤੈਰ੍ਲੋਸ੍ਟੈਃ ਕਤਂ ਵਾ ਸਿਕਤਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ | ਜਲਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤੁ ਤਸ੍ਣਾਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਹਿਮਂ ਵਾ ||੧੮||

View original

सुवर्णरूप्यादिभिरग्नितप्तैर्लोष्टैः कृतं वा सिकतादिभिर्वा | जलं सुखोष्णं शमयेत्तु तृष्णां सशर्करं क्षौद्रयुतं हिमं वा ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਿਕਾਃ ਪਞ੍ਚਗਣਾ ਯ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਸ੍ਵਮ੍ਬੁ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਣੇ ਵਾ | ਪਿਬੇਤ੍ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਮਨੁਜੋਚਿਰੇਣ ਤਸੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ ਹਿ ਵਾਤਜਾਯਾਃ ||੧੯||

View original

पञ्चाङ्गिकाः पञ्चगणा य उक्तास्तेष्वम्बु सिद्धं प्रथमे गणे वा | पिबेत् सुखोष्णं मनुजोऽचिरेण तृषो विमुच्येत हि वातजायाः ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਵਰ੍ਗੈਸ੍ਤੁ ਕਤਃ ਕਸਾਯਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਃ ਸੁਸ਼ੀਤਃ | ਪੀਤਸ੍ਤਸਾਂ ਪਿਤ੍ਤਕਤਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ||੨੦||

View original

पित्तघ्नवर्गैस्तु कृतः कषायः सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतः | पीतस्तृषां पित्तकृतां निहन्ति क्षीरं शृतं वाऽप्यथ जीवनीयैः ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

ਬਿਲ੍ਵਾਢਕੀਕਨ੍ਯਕਪਞ੍ਚਮੂਲੀਦਰ੍ਭੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਫਜਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ | ਹਿਤਂ ਭਵੇਚ੍ਛਰ੍ਦਨਮੇਵ ਚਾਤ੍ਰ ਤਪ੍ਤੇਨ ਨਿਮ੍ਬਪ੍ਰਸਵੋਦਕੇਨ ||੨੧||

View original

बिल्वाढकीकन्यकपञ्चमूलीदर्भेषु सिद्धं कफजां निहन्ति | हितं भवेच्छर्दनमेव चात्र तप्तेन निम्बप्रसवोदकेन ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (22) · Śloka 22

ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਤਸ੍ਣਾਸ੍ਵਥਵਾਪਿ ਪੈਤ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਂ ਤੇਨ ਹਿ ਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ |੨੨|

View original

सर्वासु तृष्णास्वथवाऽपि पैत्तं कुर्याद्विधिं तेन हि ता न सन्ति |२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (22) · Śloka 23

ਪਰ੍ਯਾਗਤੋਦੁਮ੍ਬਰਜੋ ਰਸਸ੍ਤੁ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤੋਦਕਂ ਵਾ ||੨੨|| ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸਾਰਿਵਾਦੇਃ ਪਾਤਵ੍ਯਮਮ੍ਭਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਤਸਾਰ੍ਤੈਃ |੨੩|

View original

पर्यागतोदुम्बरजो रसस्तु सशर्करस्तत्क्वथितोदकं वा ||२२|| वर्गस्य सिद्धस्य च सारिवादेः पातव्यमम्भः शिशिरं तृषार्तैः |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (23) · Śloka 23

ਕਸ਼ੇਰੁਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਪਦ੍ਮਮੋਚਬਿਸੇਕ੍ਸੁਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸਤਜਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ||੨੩||

View original

कशेरुशृङ्गाटकपद्ममोचबिसेक्षुसिद्धं क्षतजां निहन्ति ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (24) · Śloka 25

ਲਾਜੋਤ੍ਪਲੋਸ਼ੀਰਕੁਚਨ੍ਦਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਾਤੇ ਨਿਸ਼ਿ ਵਾਸਯੇਤ੍ਤੁ | ਤਦੁਤ੍ਤਮਂ ਤੋਯਮੁਦਾਰਗਨ੍ਧਿ ਸਿਤਾਯੁਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੨੪|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਗਾਢਂ ਚ ਹਿਤਾਯ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤੇਭ੍ਯੋ ਵਿਤਰੇਨ੍ਨਰੇਭ੍ਯਃ |੨੫|

View original

लाजोत्पलोशीरकुचन्दनानि दत्त्वा प्रवाते निशि वासयेत्तु | तदुत्तमं तोयमुदारगन्धि सितायुतं क्षौद्रयुतं वदन्ति ||२४|| द्राक्षाप्रगाढं च हिताय वैद्यस्तृष्णार्दितेभ्यो वितरेन्नरेभ्यः |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (25) · Śloka 26

ਸਸਾਰਿਵਾਦੌ ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਤਥੋਤ੍ਪਲਾਦੌ ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਣੇ ਚ ||੨੫|| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਸਾਯਂ ਚ ਯਥੇਰਿਤੇਨ ... |੨੬|

View original

ससारिवादौ तृणपञ्चमूले तथोत्पलादौ प्रथमे गणे च ||२५|| कुर्यात् कषायं च यथेरितेन ... |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (26) · Śloka 26

... ਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪਾਦਿਸੁ ਚਾਪਰੇਸੁ | ਰਾਜਾਦਨਕ੍ਸੀਰਿਕਪੀਤਨੇਸੁ ਸਟ੍ ਪਾਨਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਹਿਤਾਨਿ ਚ ਸ੍ਯੁਃ ||੨੬||

View original

... मधूकपुष्पादिषु चापरेषु | राजादनक्षीरिकपीतनेषु षट् पानकान्यत्र हितानि च स्युः ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (27) · Śloka 27

ਸਤੁਣ੍ਡਿਕੇਰਾਣ੍ਯਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤੁ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਕਾਰ੍ਪਾਸਸਮੁਦ੍ਭਵਾਨਿ |੨੭|

View original

सतुण्डिकेराण्यथवा पिबेत्तु पिष्टानि कार्पाससमुद्भवानि |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (27) · Śloka 27

ਕ੍ਸਤੋਦ੍ਭਵਾਂ ਰੁਗ੍ਵਿਨਿਵਾਰਣੇਨ ਜਯੇਦ੍ਰਸਾਨਾਮਸਜਸ਼੍ਚ ਪਾਨੈਃ ||੨੭||

View original

क्षतोद्भवां रुग्विनिवारणेन जयेद्रसानामसृजश्च पानैः ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (28) · Śloka 28

ਕ੍ਸਯੋਤ੍ਥਿਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਨਿਹਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸੋਦਕਂ ਵਾ ਮਧੁਕੋਦਕਂ ਵਾ |੨੮|

View original

क्षयोत्थितां क्षीरघृतं निहन्यान्मांसोदकं वा मधुकोदकं वा |२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (28) · Śloka 29

ਆਮੋਦ੍ਭਵਾਂ ਬਿਲ੍ਵਵਚਾਯੁਤੈਸ੍ਤੁ ਜਯੇਤ੍ ਕਸਾਯੈਰਥ ਦੀਪਨੀਯੈਃ ||੨੮|| ਆਮ੍ਰਾਤਭਲ੍ਲਾਤਬਲਾਯੁਤਾਨਿ ਪਿਬੇਤ੍ ਕਸਾਯਾਣ੍ਯਥ ਦੀਪਨਾਨਿ |੨੯|

View original

आमोद्भवां बिल्ववचायुतैस्तु जयेत् कषायैरथ दीपनीयैः ||२८|| आम्रातभल्लातबलायुतानि पिबेत् कषायाण्यथ दीपनानि |२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (29) · Śloka 29

ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਨਜਾਤਾਂ ਵਮਨੈਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚ ਕ੍ਸਯਾਦਤੇ ਸਰ੍ਵਕਤਾਂ ਚ ਤਸ੍ਣਾਮ੍ ||੨੯||

View original

गुर्वन्नजातां वमनैर्जयेच्च क्षयादृते सर्वकृतां च तृष्णाम् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (30) · Śloka 30

ਸ਼੍ਰਮੋਦ੍ਭਵਾਂ ਮਾਂਸਰਸੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾਪਿ ਮਨ੍ਥਃ |੩੦|

View original

श्रमोद्भवां मांसरसो निहन्ति गुडोदकं वाऽप्यथवाऽपि मन्थः |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (30) · Śloka 30

ਭਕ੍ਤੋਪਰੋਧਾਤ੍ਤਸਿਤੋ ਯਵਾਗੂਮੁਸ੍ਣਾਂ ਪਿਬੇਨ੍ਮਨ੍ਥਮਥੋ ਹਿਮਂ ਚ ||੩੦||

View original

भक्तोपरोधात्तृषितो यवागूमुष्णां पिबेन्मन्थमथो हिमं च ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (31) · Śloka 31

ਯਾ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਸ੍ਯ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਣਾ ਤਤ੍ਰੋਸ੍ਣਮਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਪਿਬੇਨ੍ਮਨੁਸ੍ਯਃ |੩੧|

View original

या स्नेहपीतस्य भवेच्च तृष्णा तत्रोष्णमम्भः प्रपिबेन्मनुष्यः |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (31) · Śloka 31

ਮਦ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾਮਰ੍ਧਜਲਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਯਂ ਤਸਾਂ ਯਾਪਿ ਚ ਮਦ੍ਯਪਸ੍ਯ ||੩੧||

View original

मद्योद्भवामर्धजलं निहन्ति मद्यं तृषां याऽपि च मद्यपस्य ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (32) · Śloka 32

ਤਸ੍ਣੋਦ੍ਭਵਾਂ ਹਨ੍ਤਿ ਜਲਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਸੇਕ੍ਸੁਰਸਂ ਤਥਾਮ੍ਭਃ |੩੨|

View original

तृष्णोद्भवां हन्ति जलं सुशीतं सशर्करं सेक्षुरसं तथाऽम्भः |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (32) · Śloka 32

ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਃ ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਮਨਾਨਿ ਤਾਸਾਂ ਤਥਾ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਪਾਚਨਾਨਿ ||੩੨||

View original

स्वैः स्वैः कषायैर्वमनानि तासां तथा ज्वरोक्तानि च पाचनानि ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (33) · Śloka 33

ਲੇਪਾਵਗਾਹੌ ਪਰਿਸੇਚਨਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਗਹਾਣਿ ਚਾਪਿ | ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਕ੍ਸੀਰਰਸੌ ਘਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਲੇਹਾਨ੍ਮਧੁਰਾਨ੍ ਹਿਮਾਂਸ਼੍ਚ ||੩੩||

View original

लेपावगाहौ परिषेचनानि कुर्यात्तथा शीतगृहाणि चापि | संशोधनं क्षीररसौ घृतानि सर्वासु लेहान्मधुरान् हिमांश्च ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 48

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ (ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਅਸ੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪੮||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे (दशमोऽध्यायः, आदितः) अष्टचत्वारिंशोऽध्यायः ||४८||

🔊 Audio coming soon