Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

10. pittābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातः पित्ताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಪಿತ್ತಸ್ಯನ್ದೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಚಾಧಿಮನ್ಥೇ ರಕ್ತಾಸ್ರಾವಃ ಸ್ರಂಸನಂ ಚಾಪಿ ಕಾರ್ಯಮ್ | ಅಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸೇಕಾಲೇಪನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾನಿ ಪೈತ್ತೇ ಚ ಸ್ಯಾದ್ಯದ್ವಿಸರ್ಪೇ ವಿಧಾನಮ್ ||೩||

View original

पित्तस्यन्दे पैत्तिके चाधिमन्थे रक्तास्रावः स्रंसनं चापि कार्यम् | अक्ष्णोः सेकालेपनस्याञ्जनानि पैत्ते च स्याद्यद्विसर्पे विधानम् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 6

ಗುನ್ದ್ರಾಂ ಶಾಲಿಂ ಶೈವಲಂ ಶೈಲಭೇದಂ ದಾರ್ವೀಮೇಲಾಮುತ್ಪಲಂ ರೋಧ್ರಮಭ್ರಮ್ | ಪದ್ಮಾತ್ಪತ್ರಂ ಶರ್ಕರಾ ದರ್ಭಮಿಕ್ಷುಂ ತಾಲಂ ರೋಧ್ರಂ ವೇತಸಂ ಪದ್ಮಕಂ ಚ ||೪|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚನ್ದನಂ ಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಂ ಯೋಷಿತ್ಕ್ಷೀರಂ ರಾತ್ರ್ಯನನ್ತೇ ಚ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ | ಸರ್ಪಿಃಸಿದ್ಧಂ ತರ್ಪಣೇ ಸೇಕನಸ್ಯೇ ಶಸ್ತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸಿದ್ಧಮೇತೇಷು ಚಾಜಮ್ ||೫|| ಯೋಜ್ಯೋ ವರ್ಗೋ ವ್ಯಸ್ತ ಏಷೋಽನ್ಯಥಾ ವಾ ಸಮ್ಯಙ್ನಸ್ಯೇಽಷ್ಟಾರ್ಧಸಙ್ಖ್ಯೇಽಪಿ ನಿತ್ಯಮ್ |೬|

View original

गुन्द्रां शालिं शैवलं शैलभेदं दार्वीमेलामुत्पलं रोध्रमभ्रम् | पद्मात्पत्रं शर्करा दर्भमिक्षुं तालं रोध्रं वेतसं पद्मकं च ||४|| द्राक्षां क्षौद्रं चन्दनं यष्टिकाह्वं योषित्क्षीरं रात्र्यनन्ते च पिष्ट्वा | सर्पिःसिद्धं तर्पणे सेकनस्ये शस्तं क्षीरं सिद्धमेतेषु चाजम् ||५|| योज्यो वर्गो व्यस्त एषोऽन्यथा वा सम्यङ्नस्येऽष्टार्धसङ्ख्येऽपि नित्यम् |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ಕ್ರಿಯಾಃ ಸರ್ವಾ ಪಿತ್ತಹರ್ಯಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಸ್ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಶ್ಚ ನಸ್ಯಮ್ ||೬||

View original

क्रियाः सर्वा पित्तहर्यः प्रशस्तास्त्र्यहाच्चोर्ध्वं क्षीरसर्पिश्च नस्यम् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ಪಾಲಾಶಂ ಸ್ಯಾಚ್ಛೋಣಿತಂ ಚಾಞ್ಜನಾರ್ಥೇ ಶಲ್ಲಕ್ಯಾ ವಾ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಮ್ |೭|

View original

पालाशं स्याच्छोणितं चाञ्जनार्थे शल्लक्या वा शर्कराक्षौद्रयुक्तम् |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ರಸಕ್ರಿಯಾಂ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಾಂ ಪಾಲಿನ್ದ್ಯಾಂ ವಾ ಮಧುಕೇ ವಾಽಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ||೭||

View original

रसक्रियां शर्कराक्षौद्रयुक्तां पालिन्द्यां वा मधुके वाऽपि कुर्यात् ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ಮುಸ್ತಾ ಫೇನಃ ಸಾಗರಸ್ಯೋತ್ಪಲಂ ಚ ಕೃಮಿಘ್ನೈಲಾಧಾತ್ರಿಬೀಜಾದ್ರಸಶ್ಚ |೮|

View original

मुस्ता फेनः सागरस्योत्पलं च कृमिघ्नैलाधात्रिबीजाद्रसश्च |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (8) · Śloka 8

ತಾಲೀಶೈಲಾಗೈರಿಕೋಶೀರಶಙ್ಖೈರೇವಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದಞ್ಜನಂ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟೈಃ ||೮||

View original

तालीशैलागैरिकोशीरशङ्खैरेवं युञ्ज्यादञ्जनं स्तन्यपिष्टैः ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (9) · Śloka 9

ಚೂರ್ಣಂ ಕುರ್ಯಾದಞ್ಜನಾರ್ಥೇ ರಸೋ ವಾ ಸ್ತನ್ಯೋಪೇತೋ ಧಾತಕೀಸ್ಯನ್ದನಾಭ್ಯಾಮ್ |೯|

View original

चूर्णं कुर्यादञ्जनार्थे रसो वा स्तन्योपेतो धातकीस्यन्दनाभ्याम् |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

ಯೋಷಿತ್ಸ್ತನ್ಯಂ ಶಾತಕುಮ್ಭಂ ವಿಘೃಷ್ಟಂ ಕ್ಷೌದ್ರೋಪೇತಂ ಕೈಂಶುಕಂ ಚಾಪಿ ಪುಷ್ಪಮ್ ||೯||

View original

योषित्स्तन्यं शातकुम्भं विघृष्टं क्षौद्रोपेतं कैंशुकं चापि पुष्पम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (10) · Śloka 10

ರೋಧ್ರಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಶರ್ಕರಾಮುತ್ಪಲಂ ಚ ನಾರ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇ ಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಂ ವಚಾಂ ಚ | ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ವರ್ಣಕಸ್ಯ ತ್ವಚಂ ಚ ತೋಯೋನ್ಮಿಶ್ರೇ ಚನ್ದನೋದುಮ್ಬರೇ ಚ ||೧೦||

View original

रोध्रं द्राक्षां शर्करामुत्पलं च नार्याः क्षीरे यष्टिकाह्वं वचां च | पिष्ट्वा क्षीरे वर्णकस्य त्वचं च तोयोन्मिश्रे चन्दनोदुम्बरे च ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (11-12) · Śloka 12

ಕಾರ್ಯಃ ಫೇನಃ ಸಾಗರಸ್ಯಾಞ್ಜನಾರ್ಥೇ ನಾರೀಸ್ತನ್ಯೇ ಮಾಕ್ಷಿಕೇ ಚಾಪಿ ಘೃಷ್ಟಃ | ಯೋಷಿತ್ಸ್ತನ್ಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತಂ ಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಂ ರೋಧ್ರಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಶರ್ಕರಾಮುತ್ಪಲಂ ಚ ||೧೧|| ಕ್ಷೌಮಾಬದ್ಧಂ ಪಥ್ಯಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಘೃಷ್ಟಂ ಯಷ್ಟಿಕಾಹ್ವಂ ಸರೋಧ್ರಮ್ | ತೋಯೋನ್ಮಿಶ್ರಾಃ ಕಾಶ್ಮರೀಧಾತ್ರಿಪಥ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚ್ಚಾಹುಃ ಕಟ್ಫಲಂ ಚಾಮ್ಬುನೈವ ||೧೨||

View original

कार्यः फेनः सागरस्याञ्जनार्थे नारीस्तन्ये माक्षिके चापि घृष्टः | योषित्स्तन्ये स्थापितं यष्टिकाह्वं रोध्रं द्राक्षां शर्करामुत्पलं च ||११|| क्षौमाबद्धं पथ्यमाश्च्योतने वा सर्पिर्घृष्टं यष्टिकाह्वं सरोध्रम् | तोयोन्मिश्राः काश्मरीधात्रिपथ्यास्तद्वच्चाहुः कट्फलं चाम्बुनैव ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (13) · Śloka 13

ಏಷೋಽಮ್ಲಾಖ್ಯೇಽನುಕ್ರಮಶ್ಚಾಪಿ ಶುಕ್ತೌ ಕಾರ್ಯಃ ಸರ್ವಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಿರಾಮೋಕ್ಷವರ್ಜ್ಯಃ ||೧೩||

View original

एषोऽम्लाख्येऽनुक्रमश्चापि शुक्तौ कार्यः सर्वः स्यात्सिरामोक्षवर्ज्यः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (14) · Śloka 14

ಸರ್ಪಿಃ ಪೇಯಂ ತ್ರೈಫಲಂ ತೈಲ್ವಕಂ ವಾ ಪೇಯಂ ವಾ ಸ್ಯಾತ್ ಕೇವಲಂ ಯತ್ ಪುರಾಣಮ್ |೧೪|

View original

सर्पिः पेयं त्रैफलं तैल्वकं वा पेयं वा स्यात् केवलं यत् पुराणम् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (14) · Śloka 14

ದೋಷೇಽಧಸ್ತಾಚ್ಛುಕ್ತಿಕಾಯಾಮಪಾಸ್ತೇ ಶೀತೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರಞ್ಜನಂ ಕಾರ್ಯಮಾಶು ||೧೪||

View original

दोषेऽधस्ताच्छुक्तिकायामपास्ते शीतैर्द्रव्यैरञ्जनं कार्यमाशु ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (15) · Śloka 15

ವೈದೂರ್ಯಂ ಯತ್ ಸ್ಫಾಟಿಕಂ ವೈದ್ರುಮಂ ಚ ಮೌಕ್ತಂ ಶಾಙ್ಖಂ ರಾಜತಂ ಶಾತಕುಮ್ಭಮ್ | ಚೂರ್ಣಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಶುಕ್ತಿಂ ಹನ್ಯಾದಞ್ಜನಂ ಚೈತದಾಶು ||೧೫||

View original

वैदूर्यं यत् स्फाटिकं वैद्रुमं च मौक्तं शाङ्खं राजतं शातकुम्भम् | चूर्णं सूक्ष्मं शर्कराक्षौद्रयुक्तं शुक्तिं हन्यादञ्जनं चैतदाशु ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (16) · Śloka 16

ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಮದರ್ಶೀ ನರಸ್ತು ಶೇಷಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಿಧಾನಮ್ | ಯಚ್ಚೈವಾನ್ಯತ್ ಪಿತ್ತಹೃಚ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವಂ ಯದ್ವೀಸರ್ಪೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ವೈ ವಿಧಾನಮ್ ||೧೬||

View original

युञ्ज्यात् सर्पिर्धूमदर्शी नरस्तु शेषं कुर्याद्रक्तपित्ते विधानम् | यच्चैवान्यत् पित्तहृच्चापि सर्वं यद्वीसर्पे पैत्तिके वै विधानम् ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 10

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೦||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे पित्ताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||

🔊 Audio coming soon

10. pittābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi