Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ വിസൂചികാപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो विसूचिकाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
56. visūcikāpratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
അജീര്ണമാമം വിഷ്ടബ്ധം വിദഗ്ധം ച യദീരിതമ് | വിസൂച്യലസകൌ തസ്മാദ്ഭവേച്ചാപി വിലമ്ബികാ ||൩||
View original
अजीर्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदीरितम् | विसूच्यलसकौ तस्माद्भवेच्चापि विलम्बिका ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
സൂചീഭിരിവ ഗാത്രാണി തുദന് സന്തിഷ്ഠതേऽനിലഃ | യസ്യാജീര്ണേന സാ വൈദ്യൈരുച്യതേ തി വിസൂചികാ ||൪||
View original
सूचीभिरिव गात्राणि तुदन् सन्तिष्ठतेऽनिलः | यस्याजीर्णेन सा वैद्यैरुच्यते ति विसूचिका ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ന താം പരിമിതാഹാരാ ലഭന്തേ വിദിതാഗമാഃ | മൂഢാസ്താമജിതാത്മാനോ ലഭന്തേ കലുഷാശയാഃ ||൫||
View original
न तां परिमिताहारा लभन्ते विदितागमाः | मूढास्तामजितात्मानो लभन्ते कलुषाशयाः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
മൂര്ച്ഛാതിസാരൌ വമഥുഃ പിപാസാ ശൂലം ഭ്രമോദ്വേഷ്ടനജൃമ്ഭദാഹാഃ | വൈവര്ണ്യകമ്പൌ ഹൃദയേ രുജശ്ച ഭവന്തി തസ്യാം ശിരസശ്ച ഭേദഃ ||൬||
View original
मूर्च्छातिसारौ वमथुः पिपासा शूलं भ्रमोद्वेष्टनजृम्भदाहाः | वैवर्ण्यकम्पौ हृदये रुजश्च भवन्ति तस्यां शिरसश्च भेदः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
കുക്ഷിരാനഹ്യതേऽത്യര്ഥം പ്രതാമ്യതി വികൂജതി | നിരുദ്ധോ മാരുതശ്ചാപി കുക്ഷൌ വിപരിധാവതി ||൭|| വാതവര്ചോനിരോധശ്ച കുക്ഷൌ യസ്യ ഭൃശം ഭവേത് | തസ്യാലസകമാചഷ്ടേ തൃഷ്ണോദ്ഗാരാവരോധകൌ ||൮||
View original
कुक्षिरानह्यतेऽत्यर्थं प्रताम्यति विकूजति | निरुद्धो मारुतश्चापि कुक्षौ विपरिधावति ||७|| वातवर्चोनिरोधश्च कुक्षौ यस्य भृशं भवेत् | तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारावरोधकौ ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ദുഷ്ടം തു ഭുക്തം കഫമാരുതാഭ്യാം പ്രവര്തതേ നോര്ധ്വമധശ്ച യസ്യ | വിലമ്ബികാം താം ഭൃശദുശ്ചികിത്സ്യാമാചക്ഷതേ ശാസ്ത്രവിദഃ പുരാണാഃ ||൯||
View original
दुष्टं तु भुक्तं कफमारुताभ्यां प्रवर्तते नोर्ध्वमधश्च यस्य | विलम्बिकां तां भृशदुश्चिकित्स्यामाचक्षते शास्त्रविदः पुराणाः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
യത്രസ്ഥമാമം വിരുജേത്തമേവ ദേശം വിശേഷേണ വികാരജാതൈഃ | ദോഷേണ യേനാവതതം സ്വലിങ്ഗൈസ്തം ലക്ഷയേദാമസമുദ്ഭവൈശ്ച ||൧൦||
View original
यत्रस्थमामं विरुजेत्तमेव देशं विशेषेण विकारजातैः | दोषेण येनावततं स्वलिङ्गैस्तं लक्षयेदामसमुद्भवैश्च ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
യഃ ശ്യാവദന്തൌഷ്ഠനഖോऽല്പസഞ്ജ്ഞശ്ഛര്ദ്യര്ദിതോऽഭ്യന്തരയാതനേത്രഃ | ക്ഷാമസ്വരഃ സര്വവിമുക്തസന്ധിര്യായാന്നരഃ സോऽപുനരാഗമായ ||൧൧||
View original
यः श्यावदन्तौष्ठनखोऽल्पसञ्ज्ञश्छर्द्यर्दितोऽभ्यन्तरयातनेत्रः | क्षामस्वरः सर्वविमुक्तसन्धिर्यायान्नरः सोऽपुनरागमाय ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
സാധ്യാസു പാര്ഷ്ണ്യോര്ദഹനം പ്രശസ്തമഗ്നിപ്രതാപോ വമനം ച തീക്ഷ്ണമ് | പക്വേ തതോऽന്നേ തു വിലങ്ഘനം സ്യാത് സമ്പാചനം ചാപി വിരേചനം ച ||൧൨||
View original
साध्यासु पार्ष्ण्योर्दहनं प्रशस्तमग्निप्रतापो वमनं च तीक्ष्णम् | पक्वे ततोऽन्ने तु विलङ्घनं स्यात् सम्पाचनं चापि विरेचनं च ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
വിശുദ്ധദേഹസ്യ ഹി സദ്യ ഏവ മൂര്ച്ഛാതിസാരാദിരുപൈതി ശാന്തിമ് |൧൩|
View original
विशुद्धदेहस्य हि सद्य एव मूर्च्छातिसारादिरुपैति शान्तिम् |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ആസ്ഥാപനം ചാപി വദന്തി പഥ്യം സര്വാസു യോഗാനപരാന്നിബോധ ||൧൩||
View original
आस्थापनं चापि वदन्ति पथ्यं सर्वासु योगानपरान्निबोध ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
പഥ്യാവചാഹിങ്ഗുകലിങ്ഗഗൃഞ്ജസൌവര്ചലൈഃ സാതിവിഷൈശ്ച ചൂര്ണമ് | സുഖാമ്ബുപീതം വിനിഹന്ത്യജീര്ണം ശൂലം വിസൂചീമരുചിം ച സദ്യഃ ||൧൪||
View original
पथ्यावचाहिङ्गुकलिङ्गगृञ्जसौवर्चलैः सातिविषैश्च चूर्णम् | सुखाम्बुपीतं विनिहन्त्यजीर्णं शूलं विसूचीमरुचिं च सद्यः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ക്ഷാരാഗദം വാ ലവണം വിഡം വാ ഗുഡപ്രഗാഢാനഥ സര്ഷപാന് വാ | അമ്ലേന വാ സൈന്ധവഹിങ്ഗുയുക്തൌ സബീജപൂര്ണൌ സഘൃതൌ ത്രിവര്ഗൌ ||൧൫|| കടുത്രികം വാ ലവണൈരുപേതം പിബേത് സ്നുഹീക്ഷീരവിമിശ്രിതം തു | കല്യാണകം വാ ലവണം പിബേതു യദുക്തമാദാവനിലാമയേഷു ||൧൬||
View original
क्षारागदं वा लवणं विडं वा गुडप्रगाढानथ सर्षपान् वा | अम्लेन वा सैन्धवहिङ्गुयुक्तौ सबीजपूर्णौ सघृतौ त्रिवर्गौ ||१५|| कटुत्रिकं वा लवणैरुपेतं पिबेत् स्नुहीक्षीरविमिश्रितं तु | कल्याणकं वा लवणं पिबेतु यदुक्तमादावनिलामयेषु ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 18
കൃഷ്ണാജമോദക്ഷവകാണി വാऽപി തുല്യൌ പിബേദ്വാ മഗധാനികുമ്ഭൌ | ദന്തീയുതം വാ മഗധോദ്ഭവാനാം കല്കം പിബേത് കോഷവതീരസേന ||൧൭|| ഉഷ്ണാഭിരദ്ഭിര്മഗധോദ്ഭവാനാം കല്കം പിബേന്നാഗരകല്കയുക്തമ് |൧൮|
View original
कृष्णाजमोदक्षवकाणि वाऽपि तुल्यौ पिबेद्वा मगधानिकुम्भौ | दन्तीयुतं वा मगधोद्भवानां कल्कं पिबेत् कोषवतीरसेन ||१७|| उष्णाभिरद्भिर्मगधोद्भवानां कल्कं पिबेन्नागरकल्कयुक्तम् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 19
വ്യോഷം കരഞ്ജസ്യ ഫലം ഹരിദ്രേ മൂലം സമം ചാപ്യഥ മാതുലുങ്ഗ്യാഃ ||൧൮|| ഛായാവിശുഷ്കാ ഗുടികാഃ കൃതാസ്താ ഹന്യുര്വിസൂചീം നയനാഞ്ജനേന |൧൯|
View original
व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समं चाप्यथ मातुलुङ्ग्याः ||१८|| छायाविशुष्का गुटिकाः कृतास्ता हन्युर्विसूचीं नयनाञ्जनेन |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 20
സുവാമിതം സാധുവിരേചിതം വാ സുലങ്ഘിതം മനുജം വിദിത്വാ ||൧൯|| പേയാദിഭിര്ദീപനപാചനീയൈഃ സമ്യക്ക്ഷുധാര്തം സമുപക്രമേത |൨൦|
View original
सुवामितं साधुविरेचितं वा सुलङ्घितं मनुजं विदित्वा ||१९|| पेयादिभिर्दीपनपाचनीयैः सम्यक्क्षुधार्तं समुपक्रमेत |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 21
ആമം ശകൃദ്വാ നിചിതം ക്രമേണ ഭൂയോ വിബദ്ധം വിഗുണാനിലേന ||൨൦|| പ്രവര്തമാനം ന യഥാസ്വമേനം വികാരമാനാഹമുദാഹരന്തി |൨൧|
View original
आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन ||२०|| प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 22
തസ്മിന് ഭവന്ത്യാമസമുദ്ഭവേ തു തൃഷ്ണാപ്രതിശ്യായശിരോവിദാഹാഃ ||൨൧|| ആമാശയേ ശൂലമഥോ ഗുരുത്വം ഹൃല്ലാസ ഉദ്ഗാരവിഘാതനം ച |൨൨|
View original
तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः ||२१|| आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृल्लास उद्गारविघातनं च |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 23
സ്തമ്ഭഃ കടീപൃഷ്ഠപുരീഷമൂത്രേ ശൂലോऽഥ മൂര്ച്ഛാ സ ശകൃദ്വമേച്ച ||൨൨|| ശ്വാസശ്ച പക്വാശയജേ ഭവന്തി ലിങ്ഗാനി ചാത്രാലസകോദ്ഭവാനി |൨൩|
View original
स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्च्छा स शकृद्वमेच्च ||२२|| श्वासश्च पक्वाशयजे भवन्ति लिङ्गानि चात्रालसकोद्भवानि |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ആമോദ്ഭവേ വാന്തമുപക്രമേത സംസര്ഗഭക്തക്രമദീപനീയൈഃ ||൨൩||
View original
आमोद्भवे वान्तमुपक्रमेत संसर्गभक्तक्रमदीपनीयैः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
അഥേതരം യോ ന ശകൃദ്വമേത്തമാമം ജയേത് സ്വേദനപാചനൈശ്ച |൨൪|
View original
अथेतरं यो न शकृद्वमेत्तमामं जयेत् स्वेदनपाचनैश्च |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25
വിസൂചികായാം പരികീര്തിതാനി ദ്രവ്യാണി വൈരേചനികാനി യാനി ||൨൪|| താന്യേവ വര്തീര്വിരചേദ്വിചൂര്ണ്യ മഹിഷ്യജാവീഭഗവാം തു മൂത്രൈഃ | സ്വിന്നസ്യ പായൌ വിനിവേശ്യ താശ്ച ചൂര്ണാനി ചൈഷാം പ്രധമേത്തു നാഡ്യാ ||൨൫||
View original
विसूचिकायां परिकीर्तितानि द्रव्याणि वैरेचनिकानि यानि ||२४|| तान्येव वर्तीर्विरचेद्विचूर्ण्य महिष्यजावीभगवां तु मूत्रैः | स्विन्नस्य पायौ विनिवेश्य ताश्च चूर्णानि चैषां प्रधमेत्तु नाड्या ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 27
മൂത്രേഷു സംസാധ്യ യഥാവിധാനം ദ്രവ്യാണി യാന്യൂര്ധ്വമധശ്ച യാന്തി | ക്വാഥേന തേനാശു നിരുഹയേച്ച മൂത്രാര്ധയുക്തേന സമാക്ഷികേണ ||൨൬|| ത്രിഭണ്ഡിയുക്തം ലവണപ്രകുഞ്ചം ദത്ത്വാ വിരിക്തക്രമമാചരേച്ച |൨൭|
View original
मूत्रेषु संसाध्य यथाविधानं द्रव्याणि यान्यूर्ध्वमधश्च यान्ति | क्वाथेन तेनाशु निरुहयेच्च मूत्रार्धयुक्तेन समाक्षिकेण ||२६|| त्रिभण्डियुक्तं लवणप्रकुञ्चं दत्त्वा विरिक्तक्रममाचरेच्च |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ഏഷ്വേവ തൈലേന ച സാധിതേന പ്രാപ്തം യദി സ്യാദനുവാസയേച്ച ||൨൭||
View original
एष्वेव तैलेन च साधितेन प्राप्तं यदि स्यादनुवासयेच्च ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ വിസൂചികാപ്രതിഷേധോ നാമ (അഷ്ടാദശോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ ) ഷട്പഞ്ചാശത്തമോऽധ്യായഃ ||൫൬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे विसूचिकाप्रतिषेधो नाम (अष्टादशोऽध्यायः, आदितः ) षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५६||
🔊 Audio coming soon