Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో విసూచికాప్రతిషేధమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो विसूचिकाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
56. visūcikāpratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
అజీర్ణమామం విష్టబ్ధం విదగ్ధం చ యదీరితం | విసూచ్యలసకౌ తస్మాద్భవేచ్చాపి విలంబికా ||3||
View original
अजीर्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदीरितम् | विसूच्यलसकौ तस्माद्भवेच्चापि विलम्बिका ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
సూచీభిరివ గాత్రాణి తుదన్ సంతిష్ఠతేఽనిలః | యస్యాజీర్ణేన సా వైద్యైరుచ్యతే తి విసూచికా ||4||
View original
सूचीभिरिव गात्राणि तुदन् सन्तिष्ठतेऽनिलः | यस्याजीर्णेन सा वैद्यैरुच्यते ति विसूचिका ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
న తాం పరిమితాహారా లభంతే విదితాగమాః | మూఢాస్తామజితాత్మానో లభంతే కలుషాశయాః ||5||
View original
न तां परिमिताहारा लभन्ते विदितागमाः | मूढास्तामजितात्मानो लभन्ते कलुषाशयाः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
మూర్చ్ఛాతిసారౌ వమథుః పిపాసా శూలం భ్రమోద్వేష్టనజృంభదాహాః | వైవర్ణ్యకంపౌ హృదయే రుజశ్చ భవంతి తస్యాం శిరసశ్చ భేదః ||6||
View original
मूर्च्छातिसारौ वमथुः पिपासा शूलं भ्रमोद्वेष्टनजृम्भदाहाः | वैवर्ण्यकम्पौ हृदये रुजश्च भवन्ति तस्यां शिरसश्च भेदः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
కుక్షిరానహ్యతేఽత్యర్థం ప్రతామ్యతి వికూజతి | నిరుద్ధో మారుతశ్చాపి కుక్షౌ విపరిధావతి ||7|| వాతవర్చోనిరోధశ్చ కుక్షౌ యస్య భృశం భవేత్ | తస్యాలసకమాచష్టే తృష్ణోద్గారావరోధకౌ ||8||
View original
कुक्षिरानह्यतेऽत्यर्थं प्रताम्यति विकूजति | निरुद्धो मारुतश्चापि कुक्षौ विपरिधावति ||७|| वातवर्चोनिरोधश्च कुक्षौ यस्य भृशं भवेत् | तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारावरोधकौ ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
దుష్టం తు భుక్తం కఫమారుతాభ్యాం ప్రవర్తతే నోర్ధ్వమధశ్చ యస్య | విలంబికాం తాం భృశదుశ్చికిత్స్యామాచక్షతే శాస్త్రవిదః పురాణాః ||9||
View original
दुष्टं तु भुक्तं कफमारुताभ्यां प्रवर्तते नोर्ध्वमधश्च यस्य | विलम्बिकां तां भृशदुश्चिकित्स्यामाचक्षते शास्त्रविदः पुराणाः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
యత్రస్థమామం విరుజేత్తమేవ దేశం విశేషేణ వికారజాతైః | దోషేణ యేనావతతం స్వలింగైస్తం లక్షయేదామసముద్భవైశ్చ ||10||
View original
यत्रस्थमामं विरुजेत्तमेव देशं विशेषेण विकारजातैः | दोषेण येनावततं स्वलिङ्गैस्तं लक्षयेदामसमुद्भवैश्च ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
యః శ్యావదంతౌష్ఠనఖోఽల్పసంజ్ఞశ్ఛర్ద్యర్దితోఽభ్యంతరయాతనేత్రః | క్షామస్వరః సర్వవిముక్తసంధిర్యాయాన్నరః సోఽపునరాగమాయ ||11||
View original
यः श्यावदन्तौष्ठनखोऽल्पसञ्ज्ञश्छर्द्यर्दितोऽभ्यन्तरयातनेत्रः | क्षामस्वरः सर्वविमुक्तसन्धिर्यायान्नरः सोऽपुनरागमाय ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
సాధ్యాసు పార్ష్ణ్యోర్దహనం ప్రశస్తమగ్నిప్రతాపో వమనం చ తీక్ష్ణం | పక్వే తతోఽన్నే తు విలంఘనం స్యాత్ సంపాచనం చాపి విరేచనం చ ||12||
View original
साध्यासु पार्ष्ण्योर्दहनं प्रशस्तमग्निप्रतापो वमनं च तीक्ष्णम् | पक्वे ततोऽन्ने तु विलङ्घनं स्यात् सम्पाचनं चापि विरेचनं च ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
విశుద్ధదేహస్య హి సద్య ఏవ మూర్చ్ఛాతిసారాదిరుపైతి శాంతిం |13|
View original
विशुद्धदेहस्य हि सद्य एव मूर्च्छातिसारादिरुपैति शान्तिम् |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ఆస్థాపనం చాపి వదంతి పథ్యం సర్వాసు యోగానపరాన్నిబోధ ||13||
View original
आस्थापनं चापि वदन्ति पथ्यं सर्वासु योगानपरान्निबोध ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
పథ్యావచాహింగుకలింగగృంజసౌవర్చలైః సాతివిషైశ్చ చూర్ణం | సుఖాంబుపీతం వినిహంత్యజీర్ణం శూలం విసూచీమరుచిం చ సద్యః ||14||
View original
पथ्यावचाहिङ्गुकलिङ्गगृञ्जसौवर्चलैः सातिविषैश्च चूर्णम् | सुखाम्बुपीतं विनिहन्त्यजीर्णं शूलं विसूचीमरुचिं च सद्यः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
క్షారాగదం వా లవణం విడం వా గుడప్రగాఢానథ సర్షపాన్ వా | అమ్లేన వా సైంధవహింగుయుక్తౌ సబీజపూర్ణౌ సఘృతౌ త్రివర్గౌ ||15|| కటుత్రికం వా లవణైరుపేతం పిబేత్ స్నుహీక్షీరవిమిశ్రితం తు | కల్యాణకం వా లవణం పిబేతు యదుక్తమాదావనిలామయేషు ||16||
View original
क्षारागदं वा लवणं विडं वा गुडप्रगाढानथ सर्षपान् वा | अम्लेन वा सैन्धवहिङ्गुयुक्तौ सबीजपूर्णौ सघृतौ त्रिवर्गौ ||१५|| कटुत्रिकं वा लवणैरुपेतं पिबेत् स्नुहीक्षीरविमिश्रितं तु | कल्याणकं वा लवणं पिबेतु यदुक्तमादावनिलामयेषु ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 18
కృష్ణాజమోదక్షవకాణి వాఽపి తుల్యౌ పిబేద్వా మగధానికుంభౌ | దంతీయుతం వా మగధోద్భవానాం కల్కం పిబేత్ కోషవతీరసేన ||17|| ఉష్ణాభిరద్భిర్మగధోద్భవానాం కల్కం పిబేన్నాగరకల్కయుక్తం |18|
View original
कृष्णाजमोदक्षवकाणि वाऽपि तुल्यौ पिबेद्वा मगधानिकुम्भौ | दन्तीयुतं वा मगधोद्भवानां कल्कं पिबेत् कोषवतीरसेन ||१७|| उष्णाभिरद्भिर्मगधोद्भवानां कल्कं पिबेन्नागरकल्कयुक्तम् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 19
వ్యోషం కరంజస్య ఫలం హరిద్రే మూలం సమం చాప్యథ మాతులుంగ్యాః ||18|| ఛాయావిశుష్కా గుటికాః కృతాస్తా హన్యుర్విసూచీం నయనాంజనేన |19|
View original
व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समं चाप्यथ मातुलुङ्ग्याः ||१८|| छायाविशुष्का गुटिकाः कृतास्ता हन्युर्विसूचीं नयनाञ्जनेन |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 20
సువామితం సాధువిరేచితం వా సులంఘితం మనుజం విదిత్వా ||19|| పేయాదిభిర్దీపనపాచనీయైః సమ్యక్క్షుధార్తం సముపక్రమేత |20|
View original
सुवामितं साधुविरेचितं वा सुलङ्घितं मनुजं विदित्वा ||१९|| पेयादिभिर्दीपनपाचनीयैः सम्यक्क्षुधार्तं समुपक्रमेत |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 21
ఆమం శకృద్వా నిచితం క్రమేణ భూయో విబద్ధం విగుణానిలేన ||20|| ప్రవర్తమానం న యథాస్వమేనం వికారమానాహముదాహరంతి |21|
View original
आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन ||२०|| प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 22
తస్మిన్ భవంత్యామసముద్భవే తు తృష్ణాప్రతిశ్యాయశిరోవిదాహాః ||21|| ఆమాశయే శూలమథో గురుత్వం హృల్లాస ఉద్గారవిఘాతనం చ |22|
View original
तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः ||२१|| आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृल्लास उद्गारविघातनं च |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 23
స్తంభః కటీపృష్ఠపురీషమూత్రే శూలోఽథ మూర్చ్ఛా స శకృద్వమేచ్చ ||22|| శ్వాసశ్చ పక్వాశయజే భవంతి లింగాని చాత్రాలసకోద్భవాని |23|
View original
स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्च्छा स शकृद्वमेच्च ||२२|| श्वासश्च पक्वाशयजे भवन्ति लिङ्गानि चात्रालसकोद्भवानि |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ఆమోద్భవే వాంతముపక్రమేత సంసర్గభక్తక్రమదీపనీయైః ||23||
View original
आमोद्भवे वान्तमुपक्रमेत संसर्गभक्तक्रमदीपनीयैः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
అథేతరం యో న శకృద్వమేత్తమామం జయేత్ స్వేదనపాచనైశ్చ |24|
View original
अथेतरं यो न शकृद्वमेत्तमामं जयेत् स्वेदनपाचनैश्च |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25
విసూచికాయాం పరికీర్తితాని ద్రవ్యాణి వైరేచనికాని యాని ||24|| తాన్యేవ వర్తీర్విరచేద్విచూర్ణ్య మహిష్యజావీభగవాం తు మూత్రైః | స్విన్నస్య పాయౌ వినివేశ్య తాశ్చ చూర్ణాని చైషాం ప్రధమేత్తు నాడ్యా ||25||
View original
विसूचिकायां परिकीर्तितानि द्रव्याणि वैरेचनिकानि यानि ||२४|| तान्येव वर्तीर्विरचेद्विचूर्ण्य महिष्यजावीभगवां तु मूत्रैः | स्विन्नस्य पायौ विनिवेश्य ताश्च चूर्णानि चैषां प्रधमेत्तु नाड्या ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 27
మూత్రేషు సంసాధ్య యథావిధానం ద్రవ్యాణి యాన్యూర్ధ్వమధశ్చ యాంతి | క్వాథేన తేనాశు నిరుహయేచ్చ మూత్రార్ధయుక్తేన సమాక్షికేణ ||26|| త్రిభండియుక్తం లవణప్రకుంచం దత్త్వా విరిక్తక్రమమాచరేచ్చ |27|
View original
मूत्रेषु संसाध्य यथाविधानं द्रव्याणि यान्यूर्ध्वमधश्च यान्ति | क्वाथेन तेनाशु निरुहयेच्च मूत्रार्धयुक्तेन समाक्षिकेण ||२६|| त्रिभण्डियुक्तं लवणप्रकुञ्चं दत्त्वा विरिक्तक्रममाचरेच्च |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ఏష్వేవ తైలేన చ సాధితేన ప్రాప్తం యది స్యాదనువాసయేచ్చ ||27||
View original
एष्वेव तैलेन च साधितेन प्राप्तं यदि स्यादनुवासयेच्च ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కాయచికిత్సాతంత్రే విసూచికాప్రతిషేధో నామ (అష్టాదశోఽధ్యాయః, ఆదితః ) షట్పంచాశత్తమోఽధ్యాయః ||56||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे विसूचिकाप्रतिषेधो नाम (अष्टादशोऽध्यायः, आदितः ) षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५६||
🔊 Audio coming soon