3. kāsacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana kAsacikitsitAdhyAyaH vAtakAsacikitsA shuddhasya vAtakAsasya cikitsA sapittasya vAtakAsasya cikitsA sakaPasya vAtakAsasya cikitsA (2-3) · Śloka 3

അഥാതഃ കാസചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ||൨|| ) കേവലാനിലജം കാസം സ്നേഹൈരാദാവുപാചരേത്| വാതഘ്നസിദ്ധൈഃ സ്നിഗ്ധൈശ്ച പേയായൂഷരസാദിഭിഃ||൧|| ലേഹൈര്ധൂമൈസ്തഥാऽഭ്യങ്ഗസ്വേദസേകാവഗാഹനൈഃ| ബസ്തിഭിര്വദ്ധവിഡ്വാതം, സപിത്തം തൂര്ധ്വഭക്തികൈഃ||൨|| ഘൃതൈഃ ക്ഷീരൈശ്ച, സകഫം ജയേത്സ്നേഹവിരേചനൈഃ| |൩|

Adhikarana guDUcyAdighRutaM vAtakAsanut (3-4) · Śloka 4

| ഗുഡൂചീകണ്ടകാരീഭ്യാം പൃഥക്ത്രിംശത്പലാദ്രസേ||൩|| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാദ്വാതകാസനുദ്വഹ്നിദീപനഃ| |൪|

Adhikarana kShArAdighRutaM kAsashvAsAdinut (4-6) · Śloka 6

| ക്ഷാരരാസ്നാവചാഹിങ്ഗുപാഠായഷ്ട്യാഹ്വധാന്യകൈഃ||൪|| ദ്വിശാണൈഃ സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം പഞ്ചകോലയുതൈഃ പചേത്| ദശമൂലസ്യ നിര്യൂഹേ പീതോ മണ്ഡാനുപായിനാ||൫|| സ കാസശ്വാസഹ്രത്പാര്ശ്വഗ്രഹണീരോഗഗുല്മനുത്| |൬|

Adhikarana rAsnAdighRutaM pa~jcakAsAdijit (6-9) · Śloka 9

| ദ്രോണേऽപാം സാധയേദ്രാസ്നാദശമൂലശതാവരീഃ||൬|| പലോന്മിതാ ദ്വികുഡവം കുലത്ഥം ബദരം യവമ്| തുലാര്ഘം ചാജമാംസസ്യ തേന സാധ്യം ഘൃതാഢകമ്||൭|| സമക്ഷീരം പലാംശൈശ്ച ജീവനീയൈഃ സമീക്ഷ്യ തത്| പ്രയുക്തം വാതരോഗേഷു പാനനാവനബസ്തിഭിഃ||൮|| പഞ്ചകാസാന് ശിരഃകമ്പം യോനിവങ്ക്ഷണവേദനാമ്| സര്വാങ്ഗൈകാങ്ഗരോഗാംശ്ച സപ്ലീഹോര്ധ്വാനിലാന് ജയേത്||൯||

Adhikarana vidAryAdighRutaM kAsajit (10) · Śloka 10

വിദാര്യാദിഗണക്വാഥകല്കസിദ്ധം ച കാസജിത്| |൧൦|

Adhikarana ashokabIjAdilehaH (10-11) · Śloka 11

| അശോകബീജക്ഷവകജന്തുഘ്നാഞ്ജനപദ്മകൈഃ||൧൦|| സബിഡൈശ്ച ഘൃതം സിദ്ധം തച്ചൂര്ണം വാ ഘൃതപ്ലുതമ്| ലിഹ്യാത്പയശ്ചാനു പിബേദാജം കാസാതിപീഡിതഃ||൧൧||

Adhikarana viDa~ggAdilehaH (12-13) · Śloka 13

വിഡങ്ഗം നാഗരം രാസ്നാ പിപ്പലീ ഹിങ്ഗു സൈന്ധവമ്| ഭാര്ങ്ഗീ ക്ഷാരശ്ച തച്ചൂര്ണം പിബേദ്വാ ഘൃതമാത്രയാ||൧൨|| സകഫേऽനിലജേ കാസേ ശ്വാസഹിധ്മാഹതാഗ്നിഷു| |൧൩|

Adhikarana durAlaBAdilehaH (13-14) · Śloka 14

| ദുരാലഭാം ശൃങ്ഗബേരം ശഠീം ദ്രാക്ഷാം സിതോപലാമ്||൧൩|| ലിഹ്യാത്കര്കടശൃങ്ഗീ ച കാസേ തൈലേന വാതജേ| |൧൪|

Adhikarana duHsparshAdilehaH pippalIshuNThIlehaH BAr~ggIshuNThIlehaH (14-15) · Śloka 15

| ദുസ്പര്ശാം പിപ്പലീം മുസ്താം ഭാര്ങ്ഗീ കര്കടകീം ശഠീമ്||൧൪|| പുരാണഗുഡതൈലാഭ്യാം ചൂര്ണിതാന്യവലേഹയേത്| തദ്വത്സകൃഷ്ണാം ശുണ്ഠീം ച സഭാര്ങ്ഗീ തദ്വദേവ ച||൧൫||

Adhikarana pippalyAdipAnapa~jcakam (16-17) · Śloka 17

പിബേച്ച കൃഷ്ണം കോഷ്ണേന സലിലേന സസൈന്ധവാമ്| മസ്തുനാ സസിതാം ശുണ്ഠീം ദധ്നാ വാ കണരേണുകാമ്||൧൬|| പിബേദ്വദരമജ്ജ്ഞോ വാ മദിരാദധിമസ്തുഭിഃ| അഥവാ പിപ്പലീകല്കം ഘൃതഭൃഷ്ടം സസൈന്ധവമ്||൧൭||

Adhikarana sapInase kAse dhUmaH (18) · Śloka 18

കാസീ സപീനസോ ധൂമം സ്നൈഹികം വിധിനാ പിബേത്| ഹിധ്മാശ്വാസോക്തധൂമാംശ്ച ക്ഷീരമാംസരസാശനഃ||൧൮||

Adhikarana mAMsarasayUShAH (19) · Śloka 19

ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകൈഃ ശാലിയവഗോധൂമഷഷ്ടികാന്| രസൈര്മാഷാത്മഗുപ്താനാം യൂഷൈര്വാ ഭോജയേദ്ധിതാന്||൧൯||

Adhikarana yavAnyAdipeyA (20-21) · Śloka 21

യവാനീപിപ്പലീബില്വമധ്യനാഗരചിത്രകൈഃ| രാസ്നാജാജീപൃഥക്പര്ണീപലാശശഠിപൌഷ്കരൈഃ||൨൦|| സിദ്ധാം സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാം പേയാമനിലജേ പിബേത്| കടിഹൃത്പാര്ശ്വകോഷ്ഠാര്തിശ്വാസഹിധ്മാപ്രണാശനീമ്||൨൧||

Adhikarana dashamUlAdipeyA (22) · Śloka 22

ദശമൂലരസേ തദ്വത് പഞ്ചകോലഗുഡാന്വിതാമ്| പിബേത്പേയാം|൨൨|

Adhikarana kShaireyIpeyA (22) · Śloka 22

| സമതിലാം ക്ഷൈരേയീം വാ സസൈന്ധവാമ്||൨൨||

Adhikarana mAMsapeyA (23) · Śloka 23

മാത്സ്യകൌക്കുടവാരാഹൈര്മാംസൈര്വാ സാജ്യസൈന്ധവാമ്| |൨൩|

Adhikarana shAkAni (23-24) · Śloka 24

| വാസ്തുകോ വായസീശാകം കാസഘ്നഃ സുനിഷണ്ണകഃ||൨൩|| കണ്ടകാര്യാഃ ഫലം പത്രം ബാലം ശുഷ്കം ച മൂലകമ്| |൨൪|

Adhikarana snehAH BakShyAH (24) · Śloka 24

| സ്നേഹാസ്തൈലാദയോഭക്ഷ്യാഃ ക്ഷീരേക്ഷുരസഗൌഡികാഃ||൨൪||

Adhikarana pAnAni (25) · Śloka 25

ദധിമസ്ത്വാരനാലാമ്ലഫലാമ്ബുമദിരാഃ പിബേത്| |൨൫|

Adhikarana pittakAsacikitsA sakaPe pittakAse vamanam (25-26) · Śloka 26

| പിത്തകാസേ തു സകഫേ വമനം സര്പിഷാ ഹിതമ്||൨൫|| തഥാ മദനകാശ്മര്യമധുകക്വഥിതൈര്ജലൈഃ| ഫലയഷ്ട്യാഹ്വകല്കൈര്വാ വിദാരീക്ഷുരസാപ്ലുതൈഃ||൨൬||

Adhikarana tanukaphe pittakAse virecanam,ghanakaphe pittakAse virecanam (27) · Śloka 27

പിത്തകാസേ തനുകഫേ ത്രിവൃതാം മധുരൈര്യുതാമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വിരേകായ യുതാം ഘനശ്ലേഷ്മണി തിക്തകൈഃ||൨൭||

Adhikarana tanukaPe pittakAse saMsarjanam ghanakaPe pittakAse saMsarjanam (28) · Śloka 28

ഹൃതദോഷോ ഹിമം സ്വാദു സ്നിഗ്ധം സംസര്ജനം ഭജേത്| ഘനേ കഫേ തു ശിശിരം രൂക്ഷം തിക്തോപസംഹിതമ്||൨൮||

Adhikarana shuddhepittakAse lehaH sakaPe pittakAse lehaH savAte pittakAse lehaH (29) · Śloka 29

ലേഹഃ പൈത്തേ സിതാധാത്രീക്ഷൌദ്രദ്രാക്ഷാഹിമോത്പലൈഃ| സകഫേ സാബ്ദമരിചഃ സഘൃതഃ സാനിലേ ഹിതഃ||൨൯||

Adhikarana mRudvIkAdilehaH (30) · Śloka 30

മൃദ്വീകാര്ധശതം ത്രിംശത്പിപ്പലീഃ ശര്കരാപലമ്| ലേഹയേന്മധുനാ|൩൦|

Adhikarana goshakRudrasalehaH (30) · Śloka 30

| ഗോര്വാ ക്ഷീരപസ്യ ശകൃദ്രസമ്||൩൦||

Adhikarana tvagelAdilehaH (31-32) · Śloka 32

ത്വഗേലാവ്യോഷമൃദ്വീകാപിപ്പലീമൂലപൌഷ്കരൈഃ| ലാജമുസ്താശഠീരാസ്നാധാത്രീഫലബിഭീതകൈഃ||൩൧|| ശര്കരാക്ഷൌദ്രസര്പിര്ഭിര്ലേഹോ ഹൃദ്രോഗകാസഹാ| |൩൨|

Adhikarana ghanakaPa pittakAse annapAnaM tanukaPe pittakAse annapAnam (32-34) · Śloka 34

| മധുരൈര്ജാങ്ഗലരസൈര്യവശ്യാമാകകോദ്രവാഃ||൩൨|| മുദ്ഗാദിയൂഷൈഃ ശാകൈശ്ച തിക്തകൈര്മാത്രയാ ഹിതാഃ| ഘനശ്ലേഷ്മണി ലേഹാശ്ച തിക്തകാ മധുസംയുതാഃ||൩൩|| ശാലയഃ സ്യുസ്തനുകഫേ ഷഷ്ടികാശ്ച രസാദിഭിഃ| |൩൪|

Adhikarana anupAnAni (34) · Śloka 34

| ശര്കരാമ്ഭോऽനുപാനാര്ഥം ദ്രാക്ഷേക്ഷുസ്വരസാഃ പയഃ||൩൪||

Adhikarana mAMsarasakShIrapeyAyUShAH (35) · Śloka 35

കാകോലീബൃഹതീമേദാദ്വയൈഃ സവൃഷനാഗരൈഃ| പിത്തകാസേ രസക്ഷീരപേയായൂഷാന് പ്രകല്പയേത്||൩൫||

Adhikarana kShIrAntaraM peyAntaram (36-37) · Śloka 37

ദ്രാക്ഷാം കണാം പഞ്ചമൂലം തൃണാഖ്യം ച പചേജ്ജലേ| തേന ക്ഷീരം ശൃതം ശീതം പിബേത്സമധുശര്കരമ്||൩൬|| സാധിതാം തേന പേയാം വാ സുശീതാം മധുനാऽന്വിതാമ്| |൩൭|

Adhikarana pAnakam (37-38) · Śloka 38

| ശഠീഹ്നീബേരബൃഹതീശര്കരാവിശ്വഭേഷജമ്||൩൭|| പിഷ്ട്വാ രസം പിബേത്പൂതം വസ്ത്രേണ ഘൃതമൂര്ച്ഛിതമ്| |൩൮|

Adhikarana ghRutacUrNakvAthAH (38-40) · Śloka 40

| മേദാം വിദാരീം കാകോലീം സ്വയംഗുപ്താഫലം ബലാമ്||൩൮|| ശര്കരാം ജീവകം മുദ്ഗമാഷപര്ണ്യൌ ദുരാലഭാമ്| കല്കീകൃത്യപചേത്സര്പിഃ ക്ഷീരേണാഷ്ടഗുണേന തത്||൩൯|| പാനഭോജനലേഹേഷു പ്രയുക്തം പിത്തകാസജിത്| ലിഹ്യാദ്വാ ചൂര്ണമേതേഷാം കഷായമഥവാ പിബേത്||൪൦||

Adhikarana kaPakAsacikitsA kaPakAse snehaH (41) · Śloka 41

കഫകാസീ പിബേദാദൌ സുരകാഷ്ഠാത് പ്രദീപിതാത്| സ്നേഹം പരിസ്രുതം വ്യോഷയവക്ഷാരാവചൂര്ണിതമ്||൪൧||

Adhikarana kaPakAse vamanavirecananasyAni (42) · Śloka 42

സ്നിഗ്ധം വിരേചയേദൂര്ധ്വമധോ മൂര്ധ്നി ച യുക്തിതഃ| തീക്ഷ്ണൈര്വിരേകൈര്ബലിനം|൪൨|

Adhikarana kaPakAse saMsarjanam (42-44) · Śloka 44

| സംസര്ഗീ ചാസ്യ യോജയേത്||൪൨|| യവമുദ്ഗകുലത്ഥാന്നൈരുഷ്ണരൂക്ഷൈഃ കടൂത്കടൈഃ| കാസമര്ദകവാര്താകവ്യാഘ്രീക്ഷാരകണാന്വിതൈഃ||൪൩|| ധാന്വബൈലരസൈഃ സ്നേഹൈസ്തിലസര്ഷപനിമ്ബജൈഃ| |൪൪|

Adhikarana kaPakAse udakapAnaM kaPakAse uShitodakapAnam (44-45) · Śloka 45

ദശമൂലാമ്ബു ഘര്മാമ്ബു മദ്യം മധ്വമ്ബു വാ പിബേത്||൪൪|| മൂലൈഃ പൌഷ്കരശമ്യാകപടോലൈഃ സംസ്ഥിതം നിശാമ്| പിബേദ്വാരി സഹക്ഷൌദ്രം കാലേഷ്വന്നസ്യ വാ ത്രിഷു||൪൫||

Adhikarana kaPakAsepippalyAdayastrayo lehAH (46-47) · Śloka 47

പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം ശൃങ്ഗബേരം ബിഭീതകമ്| ശിഖികുക്കുടപിച്ഛാനാം മഷീ ക്ഷാരോ യവോദ്ഭവഃ||൪൬|| വിശാലാ പിപ്പലീമൂലം ത്രിവൃതാ ച മധുദ്രവാഃ| കഫകാസഹരാ ലേഹാസ്ത്രയഃ ശ്ലോകാര്ധയോജിതാഃ||൪൭||

Adhikarana kaPakAse madhunetyAdayo~aShTau lehAH (48-49) · Śloka 49

മധുനാ മരിചം ലിഹ്യാന്മധുനൈവ ച ജോങ്ഗകമ്| പൃഥഗ്രസാംശ്ച മധുനാ വ്യാഘ്രീവാര്താകഭൃങ്ഗജാന്||൪൮|| കാസഘ്നസ്യാശ്വശകൃതഃ സുരസസ്യാസിതസ്യ ച| |൪൯|

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehatrayam (49-51) · Śloka 51

| ദേവദാരുശഠീരാസ്നാകര്കടാഖ്യാദുരാലഭാഃ||൪൯|| പിപ്പലീ നാഗരം മുസ്തം പഥ്യാ ധാത്രീ സിതോപലാ| ലാജാഃ സിതോപലാ സര്പിഃ ശൃങ്ഗീ ധാത്രീഫലോദ്ഭവാ||൫൦|| മധുതൈലയുതാ ലേഹാസ്ത്രയോ വാതാനുഗേ കഫേ| |൫൧|

Adhikarana dADimAdyaM cUrNam,guDakShArAdicUrNam (51-53) · Śloka 53

| ദ്വേ പലേ ദാഡിമാദഷ്ടൌ ഗുഡാദ്വ്യോഷാത്പലത്രയമ്||൫൧|| രോചനം ദീപനം സ്വര്യം പീനസശ്വാസകാസജിത്| ഗുഡക്ഷാരോഷണകണാദാഡിമം ശ്വാസകാസജിത്||൫൨|| ക്രമാത്പലദ്വയാര്ധാക്ഷകര്ഷാര്ധാക്ഷപലോന്മിതമ്| |൫൩|

Adhikarana pAcanam (53) · Śloka 53

| പിബേജ്ജവരോക്തം പഥ്യാദി സശൃങ്ഗീകം ച പാചനമ്||൫൩||

Adhikarana pAcanAntaram (54) · Śloka 54

അഥവാ ദീപ്യകത്രിവൃദ്വിശാലാഘനപൌഷ്കരമ്| സകണം ക്വഥിതം മൂത്രേ കഫകാസീ ജലേऽപി വാ||൫൪||

Adhikarana shamanam (55) · Śloka 55

തൈലഭൃഷ്ടം ച വൈദേഹീകല്കാക്ഷം സസിതോപലമ്| പായയേത്കഫകാസഘ്നം കുലത്ഥസലിലാപ്ലുതമ്||൫൫||

Adhikarana dashamUlaghRutam (56-57) · Śloka 57

ദശമൂലാഢകേ പ്രസ്ഥം ഘൃതസ്യാക്ഷസമൈഃ പചേത്| പുഷ്കരാഹ്വശഠീബില്വസുരസാവ്യോഷഹിങ്ഗുഭിഃ||൫൬|| പേയാനുപാനം തത്സര്വവാതശ്ലേഷ്മാമയാപഹമ്| |൫൭|

Adhikarana nirguNDIghRutam (57) · Śloka 57

| നിര്ഗുണ്ഡീപത്രനിര്യാസസാധിതം കാസജിദ്ധൃതമ്||൫൭||

Adhikarana viDa~ggaghRutam (58) · Śloka 58

ഘൃതം രസേ വിഡങ്ഗാനാം വ്യോഷഗര്ഭം ച സാധിതമ്| ൫൭ ൧/൨| |൫൮|

Adhikarana punarnavAdighRutam (58) · Śloka 58

പുനര്നവശിവാടികാസരലകാസമര്ദാമൃതാ- പടോലബൃഹതീഫണിജ്ജകരസൈഃ പയഃസംയുതൈഃ| ഘൃതം ത്രികടുനാ ച സിദ്ധമുപയുജ്യ സഞ്ജായതേ ന കാസവിഷമജ്വരക്ഷയഗുദാങ്കുരേഭ്യോ ഭയമ്||൫൮||

Adhikarana kaNTakArIghRutam (59-63) · Śloka 63

സമൂലഫലപത്രായാഃ കണ്ടകാര്യാ രസാഢകേ||൫൯|| ഘൃതപ്രസ്ഥം ബലാവ്യോഷവിഡങ്ഗശഠിദാഡിമൈഃ| സൌവര്ചലയവക്ഷാരമൂലാമലകപൌഷ്കരൈഃ||൬൦|| വൃശ്ചീവബൃഹതീപഥ്യായവാനീചിത്രകര്ധിഭിഃ| മൃദ്വീകാചവ്യവര്ഷാഭൂദുരാലമ്ഭാമ്ലവേതസൈഃ||൬൧|| ശൃങ്ഗീതാമലകീഭാര്ങ്ഗീരാസ്നാഗോക്ഷുരകൈഃ പചേത്| കല്കൈസ്തത്സര്വകാസേഷു ശ്വാസഹിധ്മാസു ചേഷ്യതേ||൬൨|| കണ്ടകാരീഘൃതം ചൈതത്കഫവ്യാധിവിനാശനമ്| |൬൩|

Adhikarana vyAghrIlehaH (63-67) · Śloka 67

| പചേവ്യാഘ്രീതുലാം ക്ഷുണ്ണാം വഹേऽപാമാഢകസ്ഥിതേ||൬൩|| ക്ഷിപേത് പൂതേ തു സഞ്ചൂര്ണ്യ വ്യോഷരാസ്നാമൃതാഗ്നികാന്| ശൃങ്ഗീഭാര്ങ്ഗീഘനഗ്രന്ഥിധന്വയാസാന് പലാര്ധകാന്||൬൪|| സര്പിഷഃ ഷോഡശപലം ചത്വാരിംശത്പലാനി ച| മത്സ്യണ്ഡികായാഃ ശുദ്ധായാഃ പുനശ്ച തദധിശ്രയേത്||൬൫|| ദര്വീലേപിനി ശീതേ ച പൃഥക് ദ്വികുഡവം ക്ഷിപേത്| പിപ്പലീനാം തവക്ഷീര്യാ മാക്ഷികസ്യാനവസ്യ ച||൬൬|| ലേഹോऽയം ഗുല്മഹൃദ്രോഗദുര്നാമശ്വാസകാസജിത്| |൬൭|

Adhikarana dhUmaH (67) · Śloka 67

| ശമനം ച പിബേദ്ധൂമം ശോധനം ബഹലേ കഫേ||൬൭||

Adhikarana dhUmAntaram (68-69) · Śloka 69

മനഃശിലാലമധുകമാംസീമുസ്തേങ്ഗുദീത്വചഃ| ധൂമം കാസഘ്നവിധിനാ പീത്വാ ക്ഷീരം പിബേദനു||൬൮|| നിഷ്ഠ്യൂതാന്തേ ഗുഡയുതം കോഷ്ണം ധൂമോ നിഹന്തി സഃ| വാതശ്ലേഷ്മോത്തരാന് കാസാനചിരേണ ചിരന്തനാന്||൬൯||

Adhikarana tamakopadrave pratIkAra (70) · Śloka 70

തമകഃ കഫകാസേ തു സ്യാച്ചേത്പിത്താനുബന്ധജഃ| പിത്തകാസക്രിയാം തത്ര യഥാവസ്ഥം പ്രയോജയേത്||൭൦||

Adhikarana anubandhaBedAccikitsA (71-72) · Śloka 72

കഫാനുബന്ധേ പവനേ കുര്യാത്കഫഹരാം ക്രിയാമ്| പിത്താനുബന്ധയോര്വാതകഫയോഃ പിത്തനാശിനീമ്||൭൧|| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ ശുഷ്കേ സ്നിഗ്ധമാര്ദ്രേ വിരുക്ഷണമ്| കാസേ കര്മ സപിത്തേ തു കഫജേ തിക്തസംയുതമ്||൭൨||

Adhikarana uraHkShate auShadham (73) · Śloka 73

ഉരസ്യന്തഃക്ഷതേ സദ്യോ ലാക്ഷാം ക്ഷൌദ്രയുതാം പിബേത്| ക്ഷീരേണ|൭൩|

Adhikarana jIrNaiShadhe Bojanam (73) · Śloka 73

| ശാലീന് ജീര്ണേऽദ്യാത്ക്ഷീരേണൈവ സശര്കരാന്||൭൩||

Adhikarana pArshvarujAdyanvite auShadham (74) · Śloka 74

പാര്ശ്വബസ്തിസരുക്ചാല്പപിത്താഗ്നിസ്താം സുരായുതാമ്| |൭൪|

Adhikarana BinnaviTke auShadham (74) · Śloka 74

| ഭിന്നവിട്കഃ സമുസ്താതിവിഷാപാഠാം സവത്സകാമ്||൭൪||

Adhikarana dIptAnale auShadham (75) · Śloka 75

ലാക്ഷാം സര്പിര്മധൂച്ഛിഷ്ടം ജീവനീയം ഗണം സിതാമ്| ത്വക്ക്ഷീരീ സമിതം ക്ഷീരേ പക്ത്വാ ദീപ്താനലഃ പിബേത്||൭൫||

Adhikarana sandhAnArthaM payaH (76) · Śloka 76

ഇക്ഷ്വാരികാബിസഗ്രന്ഥിപദ്മകേസരചന്ദനൈഃ| ശൃതം പയോ മധുയുതം സന്ധാനാര്ഥം പിബേത്ക്ഷതീ||൭൬||

Adhikarana jvaradAhe auShadhadvayam (77) · Śloka 77

യവാനാം ചൂര്ണമാമാനാം ക്ഷീരേ സിദ്ധം ഘൃതാന്വിതമ്| ജ്വരദാഹേ സിതാക്ഷൌദ്രസക്തൂന്വാ പയസാ പിബേത്||൭൭||

Adhikarana kAse auShadhacatuShTayam (78-79) · Śloka 79

കാസവാംസ്തു പിബേത്സര്പിര്മധുരൌഷധസാധിതമ്| ഗുഡോദകം വാ ക്വഥിതം സക്ഷൌദ്രമരിചം ഹിതമ്||൭൮|| ചൂര്ണമാമലകാനാം വാ ക്ഷീരേ പക്വം ഘൃതാന്വിതമ്| രസായനവിധാനേന പിപ്പലീര്വാ പ്രയോജയേത്||൭൯||

Adhikarana kAse parvAsthishUle cauShadham (80) · Śloka 80

കാസീ പര്വാസ്ഥിശൂലീ ച ലിഹ്യാത്സഘൃതമാക്ഷികാഃ| മധൂകമധുകദ്രാക്ഷാത്വക്ക്ഷീരിപിപ്പലീബലാഃ||൮൦||

Adhikarana elAdi (trijAtakAdi)guTikA (81-83) · Śloka 83

ത്രിജാതമര്ധകര്ഷാംശം പിപ്പല്യര്ധപലം സിതാ| ദ്രാക്ഷാ മധൂകം ഖര്ജൂരം പലാംശം ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതമ്||൮൧|| മധുനാ ഗുടികാ ഘ്നന്തി താ വൃഷ്യാഃ പിത്തശോണിതമ്| കാസശ്വാസാരുചിച്ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാഹിധ്മാമദഭ്രമാന്||൮൨|| ക്ഷതക്ഷയസ്വരഭ്രംശപ്ലീഹശോഷാഢ്യമാരുതാന്| രക്തനിഷ്ഠീവഹൃത്പാര്ശ്വരുക്പിപാസാജ്വരാനപി||൮൩||

Adhikarana raktaShThIve auShadhadvayam (84-85) · Śloka 85

വര്ഷാഭൂശര്കരാരക്തശാലിതണ്ഡുലജം രജഃ| രക്തഷ്ഠീവീ പിബേത്സിദ്ധം ദ്രാക്ഷാരസപയോഘൃതൈഃ||൮൪|| മധൂകമധുകക്ഷീരസിദ്ധം വാ തണ്ഡുലീയകമ്| |൮൫|

Adhikarana atra raktapittauShadhamapi (85) · Śloka 85

| യഥാസ്വം മാര്ഗവിസൃതേ രക്തേ കുര്യാച്ച ഭേഷജമ്||൮൫||

Adhikarana mUDhavAte auShadham (86) · Śloka 86

മൂഢവാതസ്ത്വജാമേദഃ സുരാഭൃഷ്ടം സസൈന്ധവമ്| |൮൬|

Adhikarana kShAmakShINAdau auShadham (86-87) · Śloka 87

| ക്ഷാമഃ ക്ഷീണഃ ക്ഷതോരസ്കോ മന്ദനിദ്രോऽഗ്നിദീപ്തിമാന്||൮൬|| ശൃതക്ഷീരസരേണാദ്യാത്സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരമ്| |൮൭|

Adhikarana kShINakShatakRutakRusheShu auShadham (87-88) · Śloka 88

| ശര്കരായവഗോധൂമം ജീവകര്ഷഭകൌ മധു||൮൭|| ശൃതക്ഷീരാനുപാനം വാ ലിഹ്യാത്ക്ഷീണഃ ക്ഷതഃ കൃശഃ| |൮൮|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadham (88-89) · Śloka 89

| ക്രവ്യാത്പിശിതനിര്യൂഹം ഘൃതഭൃഷ്ടം പിബേച്ച സഃ||൮൮|| പിപ്പ്പലീക്ഷൌദ്രസംയുക്തം മാംസശോണിതവര്ധനമ്| |൮൯|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadhAntaram kShatoraske auShadham (89-91) · Śloka 91

| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷശാലപ്രിയങ്ഗുഭിഃ||൮൯|| താലമസ്തകജമ്ബൂത്വക്പ്രിയാലൈശ്ച സപദ്മകൈഃ| സാശ്വകര്ണൈഃ ശൃതാത്ക്ഷീരാദദ്യാജ്ജാതേന സര്പിഷാ||൯൦|| ശാല്യോദനം ക്ഷതോരസ്കഃ ക്ഷീണശുക്രബലേന്ദ്രിയഃ| |൯൧|

Adhikarana vAtapittArdite ghRutABya~ggaH (91-92) · Śloka 92

| വാതപിത്താര്ദിതേऽഭ്യങ്ഗോ ഗാത്രഭേദേ ഘൃതൈര്മതഃ||൯൧|| തൈലൈശ്ചാനിലരോഗഘ്നൈഃ പീഡിതേ മാതരിശ്വനാ| |൯൨|

Adhikarana hratpArshvArtau auShadham (92) · Śloka 92

| ഹൃത്പാര്ശ്വാര്തിഷു പാനം സ്യാജ്ജീവനീയസ്യ സര്പിഷഃ|൯൨|

Adhikarana atra vAtavyAdhyuktamapi (92) · Śloka 92

| ഹൃത്പാര്ശ്വാര്തിഷു പാനം സ്യാജ്ജീവനീയസ്യ സര്പിഷഃ||൯൨||

Adhikarana kShate auShadham (93-94) · Śloka 94

| യഷ്ട്യാഹ്നനാഗബലയോഃ ക്വാഥേ ക്ഷീരസമേ ഘൃതമ്||൯൩|| പയസ്യാപിപ്പലീവാംശീകല്കൈഃ സിദ്ധം ക്ഷതേ ഹിതമ്| |൯൪|

Adhikarana amRutaprAshaM ghRutam (94-101) · Śloka 101

| ജീവനീയോ ഗണഃ ശുണ്ഠീ വരീ വീരാ പുനര്നവാ||൯൪|| ബലാഭാര്ങ്ഗീസ്വഗുപ്തര്ദ്ധിശഠീതാമലകീകണാഃ| ശൃങ്ഗാടകം പയസ്യാ ച പഞ്ചമൂലം ച യല്ലഘു||൯൫|| ദ്രാക്ഷാക്ഷോഡാദി ച ഫലം മധുരസ്നിഗ്ധബൃംഹണമ്| തൈഃ പചേത്സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം കര്ഷാംശൈഃ ശ്ലക്ഷ്ണകല്കിതൈഃ||൯൬|| ക്ഷീരധാത്രീവിദാരീക്ഷുച്ഛാഗമാംസരസാന്വിതമ്| പ്രസ്ഥാര്ധം മധുനഃ ശീതേ ശര്കരാര്ധതുലാരജഃ||൯൭|| പലാര്ധകം ച മരിചത്വഗേലാപത്രകേസരമ്| വിനീയ ചൂര്ണിതം തസ്മാല്ലിഹ്യാന്മാത്രാം യഥാബലമ്||൯൮|| അമൃതപ്രാശമിത്യേതന്നരാണാമമൃതം ഘൃതമ്| സുധാമൃതരസം പ്രാശ്യം ക്ഷീരമാംസരസാശിനാ||൯൯|| നഷ്ടശുക്രക്ഷതക്ഷീണദുര്ബലവ്യാധികര്ശിതാന്| സ്ത്രീപ്രസക്താന് കൃശാന് വര്ണസ്വരഹീനാംശ്ച ബൃംഹയേത്||൧൦൦|| കാസഹിധ്മാജ്വരശ്വാസദാഹതൃഷ്ണാസ്രിപിത്തനുത്| പുത്രദം ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാഹൃദ്യോനിമൂത്രാമയാപഹമ്||൧൦൧||

Adhikarana shvadaMShTrAdighRutam (102-105) · Śloka 105

ശ്ര്വദംഷ്ട്രോശീരമഞ്ജിഷ്ഠാബലാകാശ്മര്യകത്തൃണമ്| ദര്ഭമൂലം പൃഥക്പര്ണീ പലാശര്ഷഭകൌ സ്ഥിരാമ്||൧൦൨|| പാലികാനി പചേത്തേഷാം രസേ ക്ഷീരചതുര്ഗുണേ| കല്കൈഃ സ്വഗുപ്താജീവന്തീമേദര്ഷഭകജീവകൈഃ||൧൦൩|| ശതാവര്യര്ദ്ധിമൃദ്വീകാശര്കരാശ്രാവണീബിസൈഃ| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാദ്വാതപിത്തഹൃദ്രോഗശൂലനുത്||൧൦൪|| മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രമേഹാര്ശഃകാസശോഷക്ഷയാപഹഃ| ധനുഃസ്ത്രീമദ്യഭാരാധ്വഖിന്നാനാം ബലമാംസദഃ||൧൦൫||

Adhikarana samasaktu madhukAdi ghRutam (106-107) · Śloka 107

മധുകാഷ്ടപലദ്രാക്ഷാപ്രസ്ഥക്വാഥേ പചേദ്ധൃതമ്| പിപ്പല്യഷ്ടപലേ കല്കേ പ്രസ്ഥം സിദ്ധേ ച ശീതലേ||൧൦൬|| പൃഥഗഷ്ടപലം ക്ഷൌദ്രശര്കരാഭ്യാം വിമിശ്രയേത്| സമസക്തു ക്ഷതക്ഷീണരക്തഗുല്മേഷു തദ്ധിതമ്||൧൦൭||

Adhikarana dhAtrIPalAdi ghRutam (108-110) · Śloka 110

ധാത്രീഫലവിദാരീക്ഷുജീവനീയരസാദ്ധൃതാത്| ഗവ്യാജയോശ്ച പയസോഃ പ്രസ്ഥം പ്രസ്ഥം വിപാചയേത്||൧൦൮|| സിദ്ധശീതേ സിതാക്ഷൌദ്രം ദ്വിപ്രസ്ഥം വിനയേത്തതഃ| യക്ഷ്മാപസ്മാരപിത്താസൃക്കാസമേഹക്ഷയാപഹമ്||൧൦൯|| വയഃസ്ഥാപനമായുഷ്യം മാംസശുക്രബലപ്രദമ്| |൧൧൦|

Adhikarana ghRutalehapAnayorviShayaBedaH (110-111) · Śloka 111

| ഘൃതം തു പിത്തേऽഭ്യധികേ ലിഹ്യാദ്വാതേऽധികേ പിബേത്||൧൧൦|| ലീഢം നിര്വാപയേത്പിത്തമല്പത്വാദ്ധന്തി നാനലമ്| ആക്രാമത്യനിലം പീതമൂഷ്മാണം നിരുണദ്ധി ച||൧൧൧||

Adhikarana sarpirguDAH (112-113) · Śloka 113

ക്ഷാമക്ഷീണകൃശാങ്ഗാനാമേതാന്യേവ ഘൃതാനി തു| ത്വക്ക്ഷീരീശര്കരാലാജചൂര്ണൈഃ സ്ത്യാനാനി യോജയേത്||൧൧൨|| സര്പിര്ഗുഡാന് സമധ്വംശാന് കൃത്വാ ദദ്യാത്പയോऽനു ച| രേതോ വീര്യം ബലം പുഷ്ടിം തൈരാശുതരമാപ്നുയാത്||൧൧൩||

Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (114-118) · Śloka 118

വീതത്വഗസ്ഥികൂഷ്മാണ്ഡതുലാം സ്വിന്നാം പുനഃ പചേത്| ഘട്ടയന് സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥേ ക്ഷൌദ്രവര്ണേऽത്ര ച ക്ഷിപേത്||൧൧൪|| ഖണ്ഡാച്ഛതം കണാശുണ്ഠ്യോര്ദ്വിപലം ജീരകാദപി| ത്രിജാതധാന്യമരിചം പൃഥഗര്ധപലാംശകമ്||൧൧൫|| അവതാരിതശീതേ ച ദത്വാ ക്ഷൌദ്രം ഘൃതാര്ധകമ്| ഖജേനാമഥ്യ ച സ്ഥാപ്യം തന്നിഹന്ത്യുപയോജിതമ്||൧൧൬|| കാസഹിധ്മാജ്വരശ്വാസരക്തപിത്തക്ഷതക്ഷയാന്| ഉരഃസന്ധാനജനനം മേധാസ്മൃതിബലപ്രദമ്||൧൧൭|| അശ്വിഭ്യാം വിഹിതം ഹൃദ്യം കൂഷ്മാണ്ഡകരസായനമ്| |൧൧൮|

Adhikarana nAgabalArasAyanam maNDUkaparNIrasAyanam yaShTIrasAyanam shuNThIrasAyanam (118-120) · Śloka 120

| പിബേന്നാഗബലാമൂലസ്യാര്ധകര്ഷാഭിവര്ധിതമ്||൧൧൮|| പലം ക്ഷീരയുതം മാസം ക്ഷീരവൃത്തിരനന്നഭുക്| ഏഷ പ്രയോഗഃ പുഷ്ട്യായുര്ബലവര്ണകരഃ പരമ്||൧൧൯|| മണ്ഡൂകപര്ണ്യാഃ കല്പോऽയം യഷ്ട്യാ വിശ്വൌഷധസ്യ ച| |൧൨൦|

Adhikarana nAgabalAsarpiH (120-125) · Śloka 125

| പാദശേഷം ജലദ്രോണേ പചേന്നാഗബലാതുലാമ്||൧൨൦|| തേന ക്വാഥേന തുല്യാംശം ഘൃതം ക്ഷീരം ച സാധയേത്| പലാര്ധികൈശ്ചാതിബലാബലായഷ്ടീപുനര്നവൈഃ||൧൨൧|| പ്രപൌണ്ഡരീകകാശ്മര്യപ്രിയാലകപികച്ഛുഭിഃ| അശ്വഗന്ധാസിതാഭീരുമേദായുഗ്മത്രികണ്ടകൈഃ||൧൨൨|| കാകോലീക്ഷീരകാകോലീക്ഷീരശുക്ലാദ്വിജീരകൈഃ| മൃണാലബിസഖര്ജൂരശൃങ്ഗാടകകസേരുകൈഃ||൧൨൩|| ഏതന്നാഗബലാസര്പിഃ പിത്തരക്തക്ഷതക്ഷയാന്| ജയേത്തൃഡ്ഭ്രമദാഹാംശ്ച ബലപുഷ്ടികരം പരമ്||൧൨൪|| വര്ണ്യമായുഷ്യമോജസ്യം വലീപലിതനാശനമ്| ഉപയുജ്യ ച ഷണ്മാസാന് വൃദ്ധോऽപി തരുണായതേ||൧൨൫||

Adhikarana dIpte~agnau eShavidhiH (126) · Śloka 126

ദീപ്തേऽഗ്നൌ വിധിരേഷ സ്യാത്| |൧൨൬|

Adhikarana mande~agnau dIpanapAcanAdiH drave male grAhI (126) · Śloka 126

മന്ദേ ദീപനപാചനഃ| യക്ഷ്മോക്തഃ ക്ഷതിനാം ശസ്തോ, ഗ്രാഹീ ശകൃതി തു ദ്രവേ||൧൨൬||

Adhikarana agastyaharItakI rasAyanam (127-132) · Śloka 132

ദശമൂലം സ്വയംഗുപ്താം ശങ്ഖപുഷ്പീം ശഠീം ബലാമ്| ഹസ്തിപിപ്പല്യപാമാര്ഗപിപ്പലീമൂലചിത്രകാന്||൧൨൭|| ഭാര്ങ്ഗീ പുഷ്കരമൂലം ച ദ്വിപലാംശം യവാഢകമ്| ഹരീതകീശതം ചൈകം ജലപഞ്ചാഢകേ പചേത്||൧൨൮|| യവസ്വേദേ കഷായം തം പൂതം തച്ചാഭയാശതമ്| പചേദ്ഗുഡതുലാം ദത്ത്വാ കുഡവം ച പൃഥഗ്ഘൃതാത്||൧൨൯|| തൈലാത്സപിപ്പലീചൂര്ണാത്സിദ്ധശീതേ ച മാക്ഷികാത്| ലേഹം ദ്വേ ചാഭയേ നിത്യമതഃ ഖാദേദ്രസായനാത്||൧൩൦|| തദ്വലീപലിതം ഹന്യാദ്വര്ണായുര്ബലവര്ധനമ്| പഞ്ചകാസാന് ക്ഷയം ശ്വാസം സഹിധ്മം വിഷമജ്വരമ്||൧൩൧|| മേഹഗുല്മഗ്രഹണ്യര്ശോഹൃദ്രോഗാരുചിപീനസാന്| അഗസ്ത്യവിഹിതം ധന്യമിദം ശ്രേഷ്ഠം രസായനമ്||൧൩൨||

Adhikarana vasiShThaharItakI (133-141) · Śloka 141

ദശമൂലം ബലാം മൂര്വാം ഹരിദ്രേ പിപ്പലീദ്വയമ്| പാഠാശ്വഗന്ധാപാമാര്ഗസ്വഗുപ്താതിവിഷാമൃതാഃ||൧൩൩|| ബാലബില്വം ത്രിവൃദ്ദന്തീമൂലം പത്രം ച ചിത്രകാത്| പയസ്യാം കുടജം ഹിംസ്ത്രാം പുഷ്പം സാരം ച ബീജകാത്||൧൩൪|| ബോടസ്ഥവിരഭല്ലാതവികങ്കതശതാവരീഃ| പൂതീകരഞ്ജശമ്യാകചന്ദ്രലേഖാസഹാചരമ്||൧൩൫|| സൌഭാഞ്ജനകനിമ്ബത്വഗിക്ഷുരം ച പലാംശകമ്| പഥ്യാസഹസ്രം സശതം യവാനാം ചാഢകദ്വയമ്||൧൩൬|| പചേദഷ്ടഗുണേ തോയേ യവസ്വേദേऽവതാരയേത്| പൂതേ ക്ഷിപേത്സപഥ്യേ ച തത്ര ജീര്ണഗുഡാത്തുലാമ്||൧൩൭|| തൈലാജ്യധാത്രീരസതഃ പ്രസ്ഥം പ്രസ്ഥം തതഃ പുനഃ| അധിശ്രയേന്മൃദാവഗ്നൌ ദര്വീലേപേऽവതാര്യ ച||൧൩൮|| ശീതേ പ്രസ്ഥദ്വയം ക്ഷൌദ്രാത്പിപ്പലീകുഡവം ക്ഷിപേത്| ചൂര്ണീകൃതം ത്രിജാതാച്ച ത്രിപലം നിഖനേത്തതഃ||൧൩൯|| ധാന്യേ പുരാണകുമ്ഭസ്ഥം മാസം ഖാദേച്ച പൂര്വവത്| രസായനം വസിഷ്ഠോക്തമേതത്പൂര്വഗുണാധികമ്||൧൪൦|| സ്വസ്ഥാനാം നിഷ്പരീഹാരം സര്വര്തുഷു ച ശസ്യതേ| |൧൪൧|

Adhikarana ShADavaM cUrNam (141-144) · Śloka 144

| പാലികം സൈന്ധവം ശുണ്ഠീ ദ്വേ ച സൌവര്ചലാത്പലേ||൧൪൧|| കുഡവാംശാനി വൃക്ഷാമ്ലം ദാഡിമം പത്രമാര്ജകാത്| ഏകൈകാം മരിചാജാത്യോര്ധാന്യകാദ് ദ്വേ ചതുര്ഥികേ||൧൪൨|| ശര്കരായാഃ പലാന്യത്ര ദശ ദ്വേ ച പ്രദായയേത്| കൃത്വാ ചൂര്ണമതോ മാത്രാമന്നപാനേഷു ദാപയേത്||൧൪൩|| രുച്യം തദ്ദീപനം ബല്യം പാര്ശ്വാര്തീശ്വാസകാസജിത്| |൧൪൪|

Adhikarana ShADavAntaram (144-146) · Śloka 146

| ഏകാം ഷോഡശികാം ധാന്യാദ് ദ്വേ ദ്വേ ചാജാജിദീപ്യകാത്||൧൪൪|| താഭ്യാം ദാഡിമവൃക്ഷാമ്ലേ ദ്വിര്ദ്വിഃ സൌര്വചലാത്പലമ്| ശുണ്ഠ്യാഃ കര്ഷം ദധിത്ഥസ്യ മധ്യാത്പഞ്ച പലാനി ച||൧൪൫|| തച്ചൂര്ണം ഷോഡശപലൈഃ ശര്കരായാ വിമിശ്രയേത്| ഷാഡവോऽയം പ്രദേയഃ സ്യാദന്നപാനേഷു പൂര്വവത്||൧൪൬||

Adhikarana kShate yakShmokto~api vidhiH (147) · Śloka 147

വിധിശ്ച യക്ഷ്മവിഹിതോ യഥാവസ്ഥം ക്ഷതേ ഹിതഃ| |൧൪൭|

Adhikarana dhUmapAnam (147-148) · Śloka 148

| നിവൃത്തേ ക്ഷതദോഷേ തു കഫേ വൃദ്ധേ ഉരഃ ശിരഃ||൧൪൭|| ദാല്യതേ കാസിനോ യസ്യ സ നാ ധൂമാന് പിബേദിമാന്| |൧൪൮|

Adhikarana dvimedAdidhUmaH (148-149) · Śloka 149

| ദ്വിമേദാദ്വിബലായഷ്ടികല്കൈഃ ക്ഷൌമേ സുഭാവിതേ||൧൪൮|| വര്തി കൃത്വാ പിബേദ്ധൂമം ജീവനീയഘൃതാനുപഃ| |൧൪൯|

Adhikarana anyo manaHshilAdidhUmaH (149-151) · Śloka 151

| മനഃശിലാപലാശാജഗന്ധാത്വക്ക്ഷീരിനാഗരൈഃ||൧൪൯|| തദ്വദേവാനുപാനം തു ശര്കരേക്ഷുഗുഡോദകമ്| പിഷ്ട്വാ മനഃശിലാം തുല്യാമാര്ദ്രയാ വടശുങ്ഗയാ||൧൫൦|| സസര്പിഷ്കം പിബേദ്ധൂമം തിത്തിരിപ്രതിഭോജനമ്| |൧൫൧|

Adhikarana kShayakAsacikitsA kShayakAse prathamopacAraH (151) · Śloka 151

| ക്ഷയജേ ബൃംഹണം പൂര്വം കുര്യാദഗ്നേശ്ച വര്ധനമ്||൧൫൧||

Adhikarana bahudoShe virecanam (1) · Śloka 1

ബഹുദോഷായ സസ്നേഹം മൃദു ദദ്യാദ്വിരേചനമ്||൧||

Adhikarana tadeva virecanam (152-153) · Śloka 153

| ശമ്യാകേന ത്രിവൃതയാ മൃദ്വീകാരസയുക്തയാ||൧൫൨|| തില്വകസ്യ കഷായേണ വിദാരീസ്വരസേന ച| സര്പിഃ സിദ്ധം പിബേദ്യുക്ത്യാ ക്ഷീണദേഹോ വിശോധനമ്||൧൫൩||

Adhikarana kShINapittAdiShu karkaTakyAdighRutam (154) · Śloka 154

പിത്തേ കഫേ ധാതുഷു ച ക്ഷീണേഷു ക്ഷയകാസവാന്| ഘൃതം കര്കടകീക്ഷീരദ്വിബലാസാധിതം പിബേത്||൧൫൪||

Adhikarana kShINapittAdiShu vidAryAdighRutaM payaSca (155) · Śloka 155

വിദാരീഭിഃ കദമ്ബൈര്വാ താലസസ്യൈശ്ച സാധിതമ്| ഘൃതം പയശ്ച|൧൫൫|

Adhikarana mUtravaivarNyAdike~anuvAsanam (155-156) · Śloka 156

| മൂത്രസ്യവൈവര്ണ്യേ കൃഛ്രനിര്ഗമേ||൧൫൫|| ശൂനേ സവേദനേ മേഢ്രേ പായൌ സശ്രോണിവങ്ക്ഷണേ| ഘൃതമണ്ഡേന ലഘുനാऽനുവാസ്യോ മിശ്രികേണ വാ||൧൫൬||

Adhikarana anuvAsanashuddhasya mAMsopacAraH (157-158) · Śloka 158

ജാങ്ഗലൈഃ പ്രതിഭുക്തസ്യ വര്തകാദ്യാ ബിലേശയാഃ| ക്രമശഃ പ്രസഹാസ്തദ്വത്പ്രയോജ്യാഃ പിശിതാശിനഃ||൧൫൭|| ഔഷ്ണ്യാത്പ്രമാഥിഭാവാച്ച സ്രോതോഭ്യശ്ച്യാവയന്തി തേ| കഫം ശുദ്ധൈശ്ച തൈഃ പുഷ്ടിം കുര്യാത്സമ്യഗ് വഹന് രസഃ||൧൫൮||

Adhikarana mAMsAyogyasya cavikAdi ghRutam (159-161) · Śloka 161

ചവികാത്രിഫലാഭാര്ഗീദശമൂലൈഃ സചിത്രകൈഃ| കുലത്ഥപിപ്പലീമൂലപാഠാകോലയവൈര്ജലേ||൧൫൯|| ശൃതൈര്നാഗരദുഃസ്പര്ശാപിപ്പലീശഠിപൌഷ്കരൈഃ| പിഷ്ടൈഃ കര്കടശൃങ്ഗ്യാ ച സമൈഃ സര്പിര്വിപാചയേത്||൧൬൦|| സിദ്ധേऽസ്മിംശ്ചൂര്ണിതൌ ക്ഷാരൌ ദ്വൌ പഞ്ച ലവണാനി ച| ദത്ത്വാ യുക്ത്യാ പിബേന്മാത്രാം ക്ഷയകാസനിപീഡിതഃ||൧൬൧||

Adhikarana kAsamardAdighRutaM kAsajvArArUciharam (162-163) · Śloka 163

കാസമര്ദാഭയാമുസ്താപാഠാകട്ഫലനാഗരൈഃ| പിപ്പല്യാ കടുരോഹിണ്യാ കാശ്മര്യാ സുരസേന ച||൧൬൨|| അക്ഷമാത്രൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം ക്ഷീരദ്രാക്ഷാരസാഢകേ| പചേച്ഛോശജ്വരപ്ലീഹസര്വകാസഹരം ശിവമ്||൧൬൩||

Adhikarana vRuShAdighRutam kAsajvarAruciharam (164) · Śloka 164

വൃഷവ്യാഘ്രീഗുഡൂചീനാം പത്രമൂലഫലാങ്കുരാത്| രസകല്കൈര്ഘൃത പക്വം ഹന്തി കാസജ്വരാരുചീഃ||൧൬൪||

Adhikarana dviguNadADimarasasiddhaM ghRutam pippalIguDasiddaM ghRutam (165-166) · Śloka 166

ദ്വിഗുണേ ദാഡിമരസേ സിദ്ധം വാ വ്യോഷസംയുതമ്| പിബേദുപരി ഭുക്തസ്യ യവക്ഷാര്രയുതം നരഃ||൧൬൫|| പിപ്പലീഗുഡസിദ്ധം വാ ഛാഗക്ഷീരയുതം ഘൃതമ്| |൧൬൬|

Adhikarana uktaghRutAnAM dIpanatvaM strotaH shodhanatvaM ca (166-167) · Śloka 167

| ഏതാന്യഗ്നിവിവൃദ്ധ്യര്ഥം സര്പിഷി ക്ഷയകാസിനാമ്||൧൬൬|| സ്യുര്ദോഷബദ്ധകണ്ഠോരഃസ്രോതസാം ച വിശുദ്ധയേ| |൧൬൭|

Adhikarana harItakIlehaH (167-139) · Śloka 139

| പ്രസ്ഥോന്മിതേ യവക്വാഥേ വിംശതി വിജയാഃ പചേത്||൧൬൭|| സ്വിന്നാ മൃദിത്വാ താസ്തസ്മിന്പുരാണാത്ഷട്പലം ഗുഡാത്| പിപ്പല്യാ ദ്വിപലം കര്ഷം മനോഹ്വായാ രസാഞ്ജനാത്||൧൩൮|| ദത്ത്വാऽര്ധാക്ഷം പചേദ്ഭൂയഃ സ ലേഹഃ ശ്വാസകാസജിത്| ||൧൩൯||

Adhikarana shvAvitsUcIkShAralehaH mayUracaraNakShAralehaH eraNDapatrakShAralehaH surasairaNDapatrakShAralehaH tryUShaNacUrNalehaH (169-171) · Śloka 171

| ശ്വാവിധാം സൂചയോ ദഗ്ധാഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരാഃ||൧൬൯|| ശ്വാസകാസഹരാ, ബര്ഹിപാദൌ വാ മധുസര്പിഷാ| ഏരണ്ഡപത്രക്ഷാരം വാ വ്യോഷതൈലഗുഡന്വിതമ്||൧൭൦|| ലേഹയേത്, ക്ഷാരമേവം വാ സുരസൈരണ്ഡപത്രജമ്| ലിഹ്യാത് ത്ര്യൂഷണചൂര്ണം വാ പുരാണഗുഡസര്പിഷാ||൧൭൧||

Adhikarana samasharkaraM cUrNaM maricacUrNaM tadvat (172-173) · Śloka 173

പദ്മകം ത്രിപലാ വ്യോഷം വിഡങ്ഗം ദേവദാരു ച| ബലാ രാസ്നാ ച തച്ചൂര്ണം സമസ്തം സമശര്കരമ്||൧൭൨|| ഖാദേന്മധുഘൃതാഭ്യാം വാ ലിഹ്യാത്കാസഹരം പരമ്| തദ്വന്മരിചചൂര്ണം വാ സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരമ്||൧൭൩||

Adhikarana pathyAdiguTikA mukhe dhAraNArthaMbiBItakadhAraNam (174) · Śloka 174

പഥ്യാശുണ്ഠീഘനഗുഡൈര്ഗുടികാം ധാരയേന്മുഖേ| സര്വേഷു ശ്വാസകാസേഷു, കേവലം വാ ബിഭീതകമ്||൧൭൪||

Adhikarana peyAmutkArikAM ca (175) · Śloka 175

പത്രകല്കം ഘൃതഭൃഷ്ടം തില്വകസ്യ സശര്കരമ്| പേയാ വോത്കാരികാ ഛര്ദിതൃട്കാസാമാതിസാരജിത്||൧൭൫||

Adhikarana mudgayUShaH (176) · Śloka 176

കണ്ടകാരീരസേ സിദ്ധോ മുദ്ഗയൂഷഃ സുസംസ്കൃതഃ| സഗൌരാമലകഃ സാമ്ലഃ സര്വകാസഭിഷഗ്ജിതമ്||൧൭൬||

Adhikarana kShIrayUSharasAH (177) · Śloka 177

വാതഘ്നൌഷധനിഃക്വാഥേ ക്ഷീരം യൂഷാന് രസാനപി| വൈഷ്കിരാന് പ്രാതുദാന് ബൈലാന് ദാപയേത്ക്ഷയകാസിനേ||൧൭൭||

Adhikarana kShayakAsoktA bRuMhaNAdi (178-179) · Śloka 179

ക്ഷതകാസേ ച യേ ധൂമാഃ സാനുപാനാ നിദര്ശിതാഃ| ക്ഷയകാസേऽപി തേ യോജ്യാ വക്ഷ്യതേ യച്ച യക്ഷ്മണി||൧൭൮|| ബൃംഹണം ദീപനം ചാഗ്നേഃ സ്രോതസാം ച വിശോധനമ്| വ്യത്യാസാത്ക്ഷയകാസിഭ്യോ ബല്യം സര്വം പ്രശസ്യതേ||൧൭൯||

Adhikarana kShayakAse sarvadoShAvirodhi kartavyam (3) · Śloka 3

സന്നിപാതോദ്ഭവോ ഘോരഃ ക്ഷയകാസോ യതസ്തതഃ| യഥാദോഷബലം തസ്യ സന്നിപാതഹിതം ഹിതമ്||൧൮൦|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിത- സ്ഥാനേ കാസചികിത്സിതം നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||