Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

19. kuṣṭhacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana kuShThacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3

athātaḥ kuṣṭhacikitsitaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē||2|| )||3||

View original

अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShThe pUrvaM snehapAnam (1) · Śloka 1

kuṣṭhinaṁ snēhapānēna pūrvaṁ sarvamupācarēt| |1|

View original

कुष्ठिनं स्नेहपानेन पूर्वं सर्वमुपाचरेत्| |१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtottare kuShThe dashamUlAdisiddhaM tailaM ghRutaM vA (1-2) · Śloka 2

| tatra vātōttarē tailaṁ ghr̥taṁ vā sādhitaṁ hitam||1|| daśamūlāmr̥tairaṇḍaśārṅgēṣṭāmēṣaśr̥ṅgibhiḥ| |2|

View original

| तत्र वातोत्तरे तैलं घृतं वा साधितं हितम्||१|| दशमूलामृतैरण्डशार्ङ्गेष्टामेषशृङ्गिभिः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittottare kuShThe tiktakaM ghRutam (2-7) · Śloka 7

| paṭōlanimbakaṭukādārvīpāṭhādurālabhāḥ||2|| parpaṭaṁ trāyamāṇāṁ ca palāṁśaṁ pācayēdapām| dvyāḍhakē'ṣṭāṁśaśēṣēṇa tēna karṣōnmitaistathā||3|| trāyantīmustabhūnimbakaliṅgakaṇacandanaiḥ| sarpiṣō dvādaśapalaṁ pacēttattiktakaṁ jayēt||4|| pittakuṣṭhaparīsarpapiṭikādāhatr̥ḍbhramān| kaṇḍupāṇḍvāmayān gaṇḍān duṣṭanāḍīvraṇāpacīḥ||5|| visphōṭavidradhīgulmaśōphōnmādamadānapi| hr̥drōgatimiravyaṅgagrahaṇīśvitrakāmalāḥ||6|| bhagandaramapasmāramudaraṁ pradaraṁ garam| arśō'srapittamanyāṁśca sukr̥cchrān pittajān gadān||7||

View original

| पटोलनिम्बकटुकादार्वीपाठादुरालभाः||२|| पर्पटं त्रायमाणां च पलांशं पाचयेदपाम्| द्व्याढकेऽष्टांशशेषेण तेन कर्षोन्मितैस्तथा||३|| त्रायन्तीमुस्तभूनिम्बकलिङ्गकणचन्दनैः| सर्पिषो द्वादशपलं पचेत्तत्तिक्तकं जयेत्||४|| पित्तकुष्ठपरीसर्पपिटिकादाहतृड्भ्रमान्| कण्डुपाण्ड्वामयान् गण्डान् दुष्टनाडीव्रणापचीः||५|| विस्फोटविद्रधीगुल्मशोफोन्मादमदानपि| हृद्रोगतिमिरव्यङ्गग्रहणीश्वित्रकामलाः||६|| भगन्दरमपस्मारमुदरं प्रदरं गरम्| अर्शोऽस्रपित्तमन्यांश्च सुकृच्छ्रान् पित्तजान् गदान्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittottare kuShThe mahAtiktaM ghRutam (8-11) · Śloka 11

saptacchadaḥ parpaṭakaḥ śamyākaḥ kaṭukā vacā| triphalā padmakaṁ pāṭhā rajanyau sārivē kaṇē||8|| nimbacandanayaṣṭyāhvaviśālēndrayavāmr̥tāḥ| kirātatiktakaṁ sēvyaṁ vr̥ṣō mūrvā śatāvarī||9|| paṭōlātiviṣāmustātrāyantīdhanvayāsakam| tairjalē'ṣṭaguṇē sarpirdviguṇāmalakīrasē||10|| siddhaṁ tiktānmahātiktaṁ guṇairabhyadhikaṁ matam| |11|

View original

सप्तच्छदः पर्पटकः शम्याकः कटुका वचा| त्रिफला पद्मकं पाठा रजन्यौ सारिवे कणे||८|| निम्बचन्दनयष्ट्याह्वविशालेन्द्रयवामृताः| किराततिक्तकं सेव्यं वृषो मूर्वा शतावरी||९|| पटोलातिविषामुस्तात्रायन्तीधन्वयासकम्| तैर्जलेऽष्टगुणे सर्पिर्द्विगुणामलकीरसे||१०|| सिद्धं तिक्तान्महातिक्तं गुणैरभ्यधिकं मतम्| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaPottare kuShTheShu nimbAdisiddhaM ghRutam (11-12) · Śloka 12

| kaphōttarē ghr̥taṁ siddhaṁ nimbasaptāhracitrakaiḥ||11|| kuṣṭhōṣaṇavacāśālapriyālacaturaṅgulaiḥ| |12|

View original

| कफोत्तरे घृतं सिद्धं निम्बसप्ताह्रचित्रकैः||११|| कुष्ठोषणवचाशालप्रियालचतुरङ्गुलैः| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu BallAtakAdisnehaH ghRutaM sarvakRumijidAdighRutam (12-13) · Śloka 13

| sarvēṣu cāruṣkarajaṁ tauvaraṁ sārṣapaṁ pibēt||12|| snēhaṁ ghr̥taṁ vā kr̥mijitpathyābhallātakaiḥ śr̥tam| |13|

View original

| सर्वेषु चारुष्करजं तौवरं सार्षपं पिबेत्||१२|| स्नेहं घृतं वा कृमिजित्पथ्याभल्लातकैः शृतम्| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu AragvadhamUlaghRutam (13-14) · Śloka 14

| āragvadhasya mūlēna śatakr̥tvaḥ śr̥taṁ ghr̥tam||13|| pibēn kuṣṭhaṁ jayatyāśu bhajan sakhadiraṁ jalam| |14|

View original

| आरग्वधस्य मूलेन शतकृत्वः शृतं घृतम्||१३|| पिबेन् कुष्ठं जयत्याशु भजन् सखदिरं जलम्| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarveBireva snehairaBya~jjanam (14) · Śloka 14

| ēbhirēva yathāsvaṁ ca snēhairabhyañjanaṁ hitam||14||

View original

| एभिरेव यथास्वं च स्नेहैरभ्यञ्जनं हितम्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu snigdhasya visarpoktaM shodhanam (15) · Śloka 15

snigdhasya śōdhanaṁ yōjyaṁ visarpē yadudāhr̥tam| |15|

View original

स्निग्धस्य शोधनं योज्यं विसर्पे यदुदाहृतम्| |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu lalATahastapAdeShu shirAmokShAH (15-16) · Śloka 16

| lalāṭahastapādēṣu śirāścāsya vimōkṣayēt||15|| pracchānamalpakē kuṣṭhē śr̥ṅgādyāśca yathāyatham| |16|

View original

| ललाटहस्तपादेषु शिराश्चास्य विमोक्षयेत्||१५|| प्रच्छानमल्पके कुष्ठे शृङ्गाद्याश्च यथायथम्| |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu antarA~antarA snehairApyAyanaM tatkAraNaM ca (16-17) · Śloka 17

| snēhairāpyāyayēccainaṁ kuṣṭhaghnairantarā'ntarā||16|| muktaraktaviriktasya riktakōṣṭhasya kuṣṭhinaḥ| prabhañjanastathā hyasya na syāddēhaprabhañjanaḥ||17||

View original

| स्नेहैराप्याययेच्चैनं कुष्ठघ्नैरन्तराऽन्तरा||१६|| मुक्तरक्तविरिक्तस्य रिक्तकोष्ठस्य कुष्ठिनः| प्रभञ्जनस्तथा ह्यस्य न स्याद्देहप्रभञ्जनः||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vajrakaghRutam (18) · Śloka 18

vāsāmr̥tānimbavarāpaṭōla- vyāghrīkarañjōdakakalkapakvam| sarpirvisarpajvarakāmalāsra- kuṣṭhāpahaṁ vajrakamāmananti||18||

View original

वासामृतानिम्बवरापटोल- व्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्| सर्पिर्विसर्पज्वरकामलास्र- कुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu mahAvajrakaghRutam (19-20) · Śloka 20

triphalātrikaṭudvikaṇṭakārī- kaṭukākumbhanikumbharājavr̥kṣaiḥ| savacātiviṣāgnikaiḥ sapāṭhaiḥ picubhāgairnavavajradugdhamuṣṭyā||19|| piṣṭaiḥ siddhaṁ sarpiṣaḥ prasthamēbhiḥ krūrē kōṣṭhē snēhanaṁ rēcanaṁ ca| kuṣṭhaśvitraplīhavardhmāśmagulmān hantyātkr̥cchrāṁstanmahāvajrakākhyam||20||

View original

त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी- कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः| सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभागैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या||१९|| पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च| कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्त्यात्कृच्छ्रांस्तन्महावज्रकाख़्यम्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu UrdhvAMdhaH shodhanaM dantIghRutam (21) · Śloka 21

dantyāḍhakamapāṁ drōṇē paktvā tēna ghr̥taṁ pacēt| dhāmārgavapalē pītaṁ tadūrdhvādhō viśuddhikr̥t||21||

View original

दन्त्याढकमपां द्रोणे पक्त्वा तेन घृतं पचेत्| धामार्गवपले पीतं तदूर्ध्वाधो विशुद्धिकृत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu AvartakIghRutam (22-23) · Śloka 23

āvartakītulāṁ drōṇē pacēdaṣṭāṁśaśēṣitam| tanmūlaistatra niryūhē ghr̥taprasthaṁ vipācayēt||22|| pītvā tadēkadivasāntaritaṁ sujīrṇē bhuñjīta kōdravamasaṁskr̥takāñjikēna| kuṣṭhaṁ kilāsamapacīṁ ca vijētumicchan icchan prajāṁ ca vipulāṁ grahaṇaṁ smr̥tiṁ ca||23||

View original

आवर्तकीतुलां द्रोणे पचेदष्टांशशेषितम्| तन्मूलैस्तत्र निर्यूहे घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२२|| पीत्वा तदेकदिवसान्तरितं सुजीर्णे भुञ्जीत कोद्रवमसंस्कृतकाञ्जिकेन| कुष्ठं किलासमपचीं च विजेतुमिच्छन् इच्छन् प्रजां च विपुलां ग्रहणं स्मृतिं च||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu lelItakavasA (24) · Śloka 24

yatērlēlītakavasā kṣaudrajātīrasānvitā| kuṣṭhaghnī samasarpirvā sagāyartryasanōdakā||24||

View original

यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता| कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायर्त्र्यसनोदका||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu hitamannapAnaM sarva tyAjyaM amlalavaNAdi (25-27) · Śloka 27

śālayō yavagōdhūmāḥ kōradūṣāḥ priyaṅgavaḥ| mudgā masūrāstuvarī tiktaśākāni jāṅgalam||25|| varāpaṭōlakhadiranimbāruṣkarayōjitam| madyānyauṣadhagarbhāṇi mathitaṁ cēndurājimat||26|| annapānaṁ hitaṁ kuṣṭhē, na tvamlalavaṇōṣaṇam| dadhidugdhaguḍānūpatilamāṣāṁstyajēttarām||27||

View original

शालयो यवगोधूमाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्||२५|| वरापटोलख़दिरनिम्बारुष्करयोजितम्| मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्||२६|| अन्नपानं हितं कुष्ठे, न त्वम्ललवणोषणम्| दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्त्यजेत्तराम्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu paTolamUlAdikvAthasya ShaDrAtraprayogaH (28-30) · Śloka 30

paṭōlamūlatriphalāviśālāḥ pr̥thaktribhāgāpacitatriśāṇāḥ| syustrāyamāṇā kaṭurōhiṇī ca| bhāgārdhikē nāgarapādayuktē||28|| ētatpalaṁ jarjaritaṁ vipakvaṁ jalē pibēddōṣaviśōdhanāya| jīrṇē rasairdhanvamr̥gadvijānāṁ purāṇaśālyōdanamādadīta||29|| kuṣṭhaṁ kilāsaṁ grahaṇīpradōṣa- marśāṁsi kr̥cchrāṇi halīmakaṁ ca| ṣaḍrātrayōgēna nihanti caitad hr̥dvastiśūlaṁ viṣamajvaraṁ ca||30||

View original

पटोलमूलत्रिफलाविशालाः पृथक्त्रिभागापचितत्रिशाणाः| स्युस्त्रायमाणा कटुरोहिणी च| भागार्धिके नागरपादयुक्ते||२८|| एतत्पलं जर्जरितं विपक्वं जले पिबेद्दोषविशोधनाय| जीर्णे रसैर्धन्वमृगद्विजानां पुराणशाल्योदनमाददीत||२९|| कुष्ठं किलासं ग्रहणीप्रदोष- मर्शांसि कृच्छ्राणि हलीमकं च| षड्रात्रयोगेन निहन्ति चैतद् हृद्वस्तिशूलं विषमज्वरं च||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu mANiBadrasiddho yogaH (31-32) · Śloka 32

viḍaṅgasārāmalakābhayānāṁ palatrayaṁ, trīṇi palāni kumbhāt| guḍasya ca dvādaśa, māsamēṣa jitātmanāṁ hantyupayujyamānaḥ||31|| kuṣṭhaśvitraśvāsakāsōdarārśō- mēhaplīhagranthirugjantugulmān| siddhaṁ yōgaṁ prāha yakṣō mumukṣō- rbhikṣōḥ prāṇān māṇibhadraḥ kilēmam||32||

View original

विडङ्गसारामलकाभयानां पलत्रयं, त्रीणि पलानि कुम्भात्| गुडस्य च द्वादश, मासमेष जितात्मनां हन्त्युपयुज्यमानः||३१|| कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो- मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्| सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो- र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu BUnimbAdi cUrNam (33-35) · Śloka 35

bhūnimbanimbatriphalāpadmakātiviṣākaṇāḥ| mūrvāpaṭōlīdviniśāpāṭhātiktēndravāruṇīḥ||33|| sakaliṅgavacāstulyā dviguṇāśca yathōttaram| lihyāddantītrivr̥dbrāhmīścūrṇitā madhusarpiṣā||34|| kuṣṭhamēhaprasuptīnāṁ paramaṁ syāttadauṣadham|35|

View original

भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः| मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः||३३|| सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्| लिह्याद्दन्तीत्रिवृद्ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा||३४|| कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्|३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu triphalAdicUrNam (35) · Śloka 35

| varāviḍaṅgakr̥ṣṇā vā lihyāttailājyamākṣikaiḥ||35||

View original

| वराविडङ्गकृष्णा वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vRukShakakvAthaH (36) · Śloka 36

kākōdumbarikāvēllanimbābdavyōṣakalkavān| hanti vr̥kṣakaniryūhaḥ pānātsarvāṁstvagāmayān||36||

View original

काकोदुम्बरिकावेल्लनिम्बाब्दव्योषकल्कवान्| हन्ति वृक्षकनिर्यूहः पानात्सर्वांस्त्वगामयान्||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu kuTajAdisiddhaharItakIcUrNam (37) · Śloka 37

kuṭajāgninimbanr̥patarukhadirāsanasaptaparṇaniryūhē| siddhā madhughr̥tayuktāḥ kuṣṭhaghnīrbhakṣayēdabhayāḥ|37|

View original

कुटजाग्निनिम्बनृपतरुखदिरासनसप्तपर्णनिर्यूहे| सिद्धा मधुघृतयुक्ताः कुष्ठघ्नीर्भक्षयेदभयाः|३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu dArvyAditvakkvAthaH (37) · Śloka 37

dārvīkhadiranimbānāṁ tvakkvāthaḥ kuṣṭhasūdanaḥ| ||37||

View original

दार्वीख़दिरनिम्बानां त्वक्क्वाथः कुष्ठसूदनः| ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeH kvAtho ghRutaM ca sarva khadirAdeH pRuthak ghRutaM ca (38-39) · Śloka 39

niśōttamānimbapaṭōlamūla- tiktāvacālōhitayaṣṭikābhiḥ| kr̥taḥ kaṣāyaḥ kaphapittakuṣṭhaṁ susēvitō dharma ivōcchinatti||38|| ēbhirēva ca śr̥taṁ ghr̥tamukhyaṁ bhēṣjairjayati mārutakuṣṭham| kalpayētkhadiranimbaguḍūcī- dēvadārurajanīḥ pr̥thagēvam||39||

View original

निशोत्तमानिम्बपटोलमूल- तिक्तावचालोहितयष्टिकाभिः| कृतः कषायः कफपित्तकुष्ठं सुसेवितो धर्म इवोच्छिनत्ति||३८|| एभिरेव च शृतं ग़ृतमुख़्यं भेष्जैर्जयति मारुतकुष्ठम्| कल्पयेत्ख़दिरनिम्बगुडूची- देवदारुरजनीः पृथगेवम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu pAThAdiBirmUtramuShNajalaM vA (72)) · Śloka 40

pāṭhādārvīvahnighuṇēṣṭākaṭukābhi- mūtraṁ yuktaṁ śakrayavaiścōṣṇajalaṁ vā| kuṣṭhī pītvā māsamaruk syādgudakīlī mēhīśōphī pāṇḍurajīrṇī kr̥mīmāṁśca||40||

View original

पाठादार्वीवह्निघुणेष्टाकटुकाभि- मूत्रं युक्तं शक्रयवैश्चोष्णजलं वा| कुष्ठी पीत्वा मासमरुक् स्याद्गुदकीली मेहीशोफी पाण्डुरजीर्णी कृमीमांश्च||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu lAkShAdicUrNam (41) · Śloka 41

lākṣādantīmadhurasavarādvīpipāṭhāviḍaṅga- pratyak''puṣpītrikaṭurajanīsaptaparṇāṭarūṣam| raktā nimbaṁ surataru kr̥taṁ pañcamūlyau ca cūrṇaṁ pītvā māsaṁ jayati hitabhuggavyamūtrēṇa kuṣṭham||41||

View original

लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग- प्रत्यक्ऽऽपुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्| रक्ता निम्बं सुरतरु कृतं पञ्चमूल्यौ च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeScUrNa paTakA vA (42) · Śloka 42

niśākaṇānāgaravēllatauvaraṁ savahnitāpyaṁ kramaśō vivardhitam| gavāmbupītaṁ vaṭakīkr̥taṁ tathā nihanti kuṣṭhāni sudāruṇānyapi||42||

View original

निशाकणानागरवेल्लतौवरं सवह्निताप्यं क्रमशो विवर्धितम्| गवाम्बुपीतं वटकीकृतं तथा निहन्ति कुष्ठानि सुदारुणान्यपि||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu trikaTvAdiguTikA (43) · Śloka 43

trikaṭūttamātilāru- ṣkarājyamākṣikasitōpalāvihitā| gulikā rasāyanaṁ ku- ṣṭhajicca vr̥ṣyā ca saptasamā||43||

View original

त्रिकटूत्तमातिलारु- ष्कराज्यमाक्षिकसितोपलाविहिता| गुलिका रसायनं कु- ष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu candraSakalAdi vaTakAH (44) · Śloka 44

cāndraśakalāgnirajanī- viḍaṅgatuvarāsthyaruṣkaratriphalābhiḥ| vaṭakā guḍāṁśaklRptāḥ samastakuṣṭhāni nāśayantyabhyastāḥ||44||

View original

चान्द्रशकलाग्निरजनी- विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः| वटका गुडांशक्ल्ऱ्प्ताः समस्तकुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu viDa~ggAdipiNDI (45) · Śloka 45

viḍaṅgabhallātakabākucīnāṁ sadvīpivārāhiharītakīnām| salāṅgalīkr̥ṣṇatilōpakulyā guḍēna piṇḍī vinihanti kuṣṭham||45||

View original

विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्| सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu shashA~gkalekhAdilehaH (46) · Śloka 46

śaśāṅkalēkhā saviḍaṅgasārā sapippalīkā sahutāśamūlā| sāyōmalā sāmalakā satailā kuṣṭhāni kr̥cchrāṇi nihanti līḍhā||46||

View original

शशाङ्कलेख़ा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला| सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu pathyAdipiNDI,sarvakuShTheShu guDAdipiNDI (47) · Śloka 47

pathyātilaguḍaiḥ piṇḍī kuṣṭhaṁ sāruṣkarairjayēt| guḍāruṣkarajantughnasōmarājīkr̥tā'thavā||47||

View original

पथ्यातिलगुडैः पिण्डी कुष्ठं सारुष्करैर्जयेत्| गुडारुष्करजन्तुघ्नसोमराजीकृताऽथवा||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu khadiracUrNam (48) · Śloka 48

viḍaṅgādrijatukṣaudrasarpiṣmatkhādiraṁ rajaḥ| kiṭibhaśvitradadrughnaṁ khādēnmitahitāśanaḥ||48||

View original

विडङ्गाद्रिजतुक्षौद्रसर्पिष्मत्ख़ादिरं रजः| किटिभश्वित्रदद्रुघ्नं ख़ादेन्मितहिताशनः||४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sitAdilehaH (49) · Śloka 49

sitātailakr̥mighnāni dhātryayōmalapippalīḥ| lihānaḥ sarvakuṣṭhāni jayatyatigurūṇyapi||49||

View original

सितातैलकृमिघ्नानि धात्र्ययोमलपिप्पलीः| लिहानः सर्वकुष्ठानि जयत्यतिगुरूण्यपि||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNam (50-52) · Śloka 52

mustaṁ vyōṣaṁ triphalā mañjiṣṭhā dāru pañcamūlē dvē| saptacchadanimbatvak saviśālā citrakō mūrvā||50|| cūrṇaṁ tarpaṇabhāgairnavabhiḥ saṁyōjitaṁ samadhvaṁśam| nityaṁ kuṣṭhanibarhaṇamētatprāyōgikaṁ khādan||51|| śvayathuṁ sapāṇḍurōgaṁ śvitraṁ grahaṇīpradōṣamarśāṁsi| vardhabhagandarapiḍakākaṇḍūkōṭhāpacīrhanti||52||

View original

मुस्तं व्योषं त्रिफला मञ्जिष्ठा दारु पञ्चमूले द्वे| सप्तच्छदनिम्बत्वक् सविशाला चित्रको मूर्वा||५०|| चूर्णं तर्पणभागैर्नवभिः संयोजितं समध्वंशम्| नित्यं कुष्ठनिबर्हणमेतत्प्रायोगिकं ख़ादन्||५१|| श्वयथुं सपाण्डुरोगं श्वित्रं ग्रहणीप्रदोषमर्शांसि| वर्धभगन्दरपिडकाकण्डूकोठापचीर्हन्ति||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu tuvarAsthyAdirasAyanAni (137)) · Śloka 53

rasāyanaprayōgēṇa tuvarāsthīni śīlayēt| bhallātakaṁ bākucikāṁ vahnimūlaṁ śilāhvayam||53||

View original

रसायनप्रयोगेण तुवरास्थीनि शीलयेत्| भल्लातकं बाकुचिकां वह्निमूलं शिलाह्वयम्||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu ityantadauShe vijite bahi pralepAdi hitam (54) · Śloka 54

iti dōṣē vijitē'ntas- tvaksthē śamanaṁ bahiḥ pralēpādi hitam| tīkṣṇālēpōtkliṣṭaṁ kuṣṭhaṁ hi vivr̥ddhimēti malinē dēhē||54||

View original

इति दोषे विजितेऽन्तस्- त्वक्स्थे शमनं बहिः प्रलेपादि हितम्| तीक्ष्णालेपोत्क्लिष्टं कुष्ठं हि विवृद्धिमेति मलिने देहे||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sthirakaThiNamaNDaleShu poTalaiH svedaH (55) · Śloka 55

sthirakaṭhinamaṇḍalānāṁ kuṣṭhānāṁ pōṭalairhitaḥ svēdaḥ| svinnōtsanaṁ kuṣṭhaṁ śastrairlikhitaṁ pralēpanairlimpēt||55||

View original

स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोटलैर्हितः स्वेदः| स्विन्नोत्सनं कुष्ठं शस्त्रैर्लिख़ितं प्रलेपनैर्लिम्पेत्||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu svinnotsanneShu lekhanaM lepanaM ca sarvakuShTheShu sparshaindriyanASaneShu kShAraH (56) · Śloka 56

yēṣu na śastraṁ kramatē sparśēndriyanāśanēṣu kuṣṭhēṣu| tēṣu nipātyaḥ kṣārō raktaṁ dōṣaṁ ca visrāvya||56||

View original

येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु| तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu atikaThinaparuShApurANaMtvAdiyukteShu viShairagadaSca kramAllepaH (57) · Śloka 57

lēpō'tikaṭhinapuruṣē suptē kuṣṭhē sthirē purāṇē ca| pītāgadasya kāryō viṣaiḥ samantrō'gadaiścānu||57||

View original

लेपोऽतिकठिनपुरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च| पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रोऽगदैश्चानु||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu stabdhatvAdiyukteShu ghRuShTvA lepaH (58) · Śloka 58

stabdhāni suptasuptānyasvēdanakaṇḍulāni kuṣṭhāni| ghr̥ṣṭāni śuṣkagōmayaphēnakaśastraiḥ pradēhyāni||58||

View original

स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि| घृष्टानि शुष्कगोमयफेनकशस्त्रैः प्रदेह्यानि||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdikaShAyaH siddhAthaikaM snAnam sarvakuShTheShu mustA vamanaM virecanaM tvagdoShAdi nAshakaSca (59-60) · Śloka 60

mustā triphalā madanaṁ karañja āragvadhaḥ kaliṅgayavāḥ| saptāhvakuṣṭhaphalinīdārvyaḥ siddhārthakaṁ snānam||59|| ēṣa kaṣāyō vamanaṁ virēcanaṁ varṇakastathōddharṣaḥ| tvagdōṣakuṣṭhaśōphaprabādhanaḥ pāṇḍurōgaghnaḥ||60||

View original

मुस्ता त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः| सप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्||५९|| एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णकस्तथोद्धर्षः| त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu karavIramUlAdikvAthalepaH (61) · Śloka 61

karavīranimbakuṭajācchamyākāccitrakācca mūlānām| mūtrē darvīlēpī kvāthō lēpēna kuṣṭhaghnaḥ||61||

View original

करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्| मूत्रे दर्वीलेपी क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः||६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu shvetakaravIramulAdi lepaH (62) · Śloka 62

śvētakaravīmūlaṁ kuṭajakarañjātphalaṁ tvacō dārvyāḥ| sumanaḥpravālayuktō lēpaḥ kuṣṭhāpahaḥ siddhaḥ||62||

View original

श्वेतकरवीमूलं कुटजकरञ्जात्फलं त्वचो दार्व्याः| सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu SirIShatvagAdicaturvidholepaH (63) · Śloka 63

śairīṣī tvak puṣpaṁ kārpāsyā rājavr̥kṣapatrāṇi| piṣṭā ca kākamācī caturvidhaḥ kuṣṭhahā lēpaḥ||63||

View original

शैरीषी त्वक् पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि| पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vyoShAdi lepaH (64) · Śloka 64

vyōṣasarṣapaniśāgr̥hadhūmai- ryāvaśūkapaṭucitrakakuṣṭhaiḥ| kōlamātraguṭikā'rdhaviṣāṁśā śvitrakuṣṭhaharaṇō varalēpaḥ||64||

View original

व्योषसर्षपनिशागृहधूमै- र्यावशूकपटुचित्रककुष्ठैः| कोलमात्रगुटिकाऽर्धविषांशा श्वित्रकुष्ठहरणो वरलेपः||६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nimbAdicUrNasyodvartanam (65-66) · Śloka 66

nimbaṁ haridrē surasaṁ paṭōlaṁ kuṣṭhāśvagandhē suradāru śigruḥ| sasarṣapaṁ tumbarudhānyavanyaṁ caṇḍā ca cūrṇāni samāni kuryāt||65|| taistakrapiṣṭaiḥ prathamaṁ śarīraṁ tailāktamudvartayituṁ yatēta| tathā'sya kaṇḍūḥ piṭikāḥ sakōṭhāḥ kuṣṭhāni śōphāśca śamaṁ vrajanti||66||

View original

निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारु शिग्रुः| ससर्षपं तुम्बरुधान्यवन्यं चण्डा च चूर्णानि समानि कुर्यात्||६५|| तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत| तथाऽस्य कण्डूः पिटिकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNasyAvacUrNanam (67-68) · Śloka 68

mustāmr̥tāsaṅgakaṭaṅkaṭērī- kāsīsakampillakakuṣṭharōdhrāḥ| gandhōpalaḥ sarjarasō viḍaṅgaṁ manaḥśilālē karavīrakatvak||67|| tailāktagātrasya kr̥tāni cūrṇā- nyētāni dadyādavacūrṇanārtham| dadrūḥ sakaṇḍūḥ kiṭibhāni pāmā vicarcikā cēti tathā na santi||68||

View original

मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी- कासीसकम्पिल्लककुष्ठरोध्राः| गन्धोपलः सर्जरसो विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्||६७|| तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा- न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्| दद्रूः सकण्डूः किटिभानि पामा विचर्चिका चेति तथा न सन्ति||६८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sarShapakalkalepaH sarvakuShTheShu manaH shilAdilepaH sarvakuShTheShu kara~jjAlepaH (69-70) · Śloka 70

snuggaṇḍē sarṣapātkalkaḥ kukūlānalapācitaḥ| lēpādvicarcikāṁ hanti rāgavēga iva trapām||69|| manaḥśilālē maricāni taila- mārkaṁ payaḥ kuṣṭhaharaḥ pradēhaḥ| tathā karañjaprapunāṭabījaṁ kuṣṭhānvitaṁ gōsalilēna piṣṭam||70||

View original

स्नुग्गण्डे सर्षपात्कल्कः कुकूलानलपाचितः| लेपाद्विचर्चिकां हन्ति रागवेग इव त्रपाम्||६९|| मनःशिलाले मरिचानि तैल- मार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः| तथा करञ्जप्रपुनाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||७०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu guggulvAdiBi miSrakatailamishrairlepaH (71-72) · Śloka 72

guggulumaricaviḍaṅgaiḥ sarṣapakāsīsasarjarasamustaiḥ| śrīvēṣṭakālagandhairmanaḥśilākuṣṭhakampillaiḥ||71|| ubhayaharidrāsahitaiścākrikatailēna miśritairēbhiḥ| dinakarakarābhitaptaiḥ kuṣṭhaṁ ghr̥ṣṭaṁ ca naṣṭaṁ ca||72||

View original

गुग्गुलुमरिचविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः| श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनःशिलाकुष्ठकम्पिल्लैः||७१|| उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः| दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme maricAdilepaH (73-74) · Śloka 74

maricaṁ tamālapatraṁ kuṣṭhaṁ samanaḥśilaṁ sakāsīsam| tailēna yuktamuṣitaṁ saptāhaṁ bhājanē tāmrē||73|| tēnāliptaṁ sidhmaṁ saptāhād gharmasēvinō'paiti| māsānnavaṁ kilāsaṁ snānēna vinā viśuddhasya||74||

View original

मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनःशिलं सकासीसम्| तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे||७३|| तेनालिप्तं सिध्मं सप्ताहाद् घर्मसेविनोऽपैति| मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme jyotiShmatItailam (75) · Śloka 75

mayūrakakṣārajalē saptakr̥tvaḥ parisratē| siddhaṁ jyōtiṣmatītailamabhyaṅgātsidhmanāśanam||75||

View original

मयूरकक्षारजले सप्तकृत्वः परिस्रते| सिद्धं ज्योतिष्मतीतैलमभ्यङ्गात्सिध्मनाशनम्||७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme kAkaja~gghAmUlAdilepaH (76) · Śloka 76

vāyasajaṅghāmūlaṁ vamanīpatrāṇi mūlakādbījam| takrēṇa bhaumavārē lēpaḥ sidhmāpahaḥ siddhaḥ||76||

View original

वायसजङ्घामूलं वमनीपत्राणि मूलकाद्बीजम्| तक्रेण भौमवारे लेपः सिध्मापहः सिद्धः||७६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu jIvantyAdighRutatailapAkaH (77-78) · Śloka 78

jīvantī mañjiṣṭhā dārvī kampillakaṁ payastuttham| ēṣa ghr̥tatailapākaḥ siddhaḥ siddhē ca sarjarasaḥ||77|| dēyaḥ samadhūcchiṣṭō vipādikā tēna naśyati hyaktā| carmaikakuṣṭhakiṭibhaṁ kuṣṭhaṁ śāmyatyalasakaṁ ca||78||

View original

जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी कम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्| एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः||७७|| देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता| चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu vajrakaM tailam (79-80) · Śloka 80

mūlaṁ saptāhvāttvak śirīṣāśvamārā- darkānmālatyāścitrakāsphōtanimbāt| bījaṁ kārañjaṁ sārṣapaṁ prāpunāṭaṁ śrēṣṭhā jantughnaṁ tryūṣaṇaṁ dvē haridrē||79|| tailaṁ tailaṁ sādhitaṁ taiḥ samūtrai- stvagdōṣāṇāṁ duṣṭanāḍīvraṇānām| abhyaṅgēna ślēṣmavātōdbhavānāṁ nāśāyālaṁ vajrakaṁ vajratulyam||80||

View original

मूलं सप्ताह्वात्त्वक् शिरीषाश्वमारा- दर्कान्मालत्याश्चित्रकास्फोतनिम्बात्| बीजं कारञ्जं सार्षपं प्रापुनाटं श्रेष्ठा जन्तुघ्नं त्र्यूषणं द्वे हरिद्रे||७९|| तैलं तैलं साधितं तैः समूत्रै- स्त्वग्दोषाणां दुष्टनाडीव्रणानाम्| अभ्यङ्गेन श्लेष्मवातोद्भवानां नाशायालं वज्रकं वज्रतुल्यम्||८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu mahAvajratailam (81-82) · Śloka 82

ēraṇḍatārkṣyaghananīpakadambabhārṅgī- kampillavēllaphalinīsuravāruṇībhiḥ| nirguṇḍyaruṣkarasurāhvasuvarṇadugdhā- śrīvēṣṭagugguluśilāpaṭutālaviśvaiḥ||81|| tulyasnugarkadugdhaṁ siddhaṁ tailaṁ smr̥taṁ mahāvajram| atiśayitavajrakaguṇaṁ śvitrārśōgranthimālāghnam||82||

View original

एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी- कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः| निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा- श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलापटुतालविश्वैः||८१|| तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्| अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu kuShThAditailam (83) · Śloka 83

kuṣṭhāśvamārabhr̥ṅgārkamūtrasnukkṣīrasaindhavaiḥ| tailaṁ siddhaṁ viṣāvāpamabhyaṅgāt kuṣṭhajitparam||83||

View original

कुष्ठाश्वमारभृङ्गार्कमूत्रस्नुक्क्षीरसैन्धवैः| तैलं सिद्धं विषावापमभ्यङ्गात् कुष्ठजित्परम्||८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu pAmAvicarcikayoH kaTutailam (84) · Śloka 84

siddhaṁ sikthakasindūrapuratutthakatārkṣyajaiḥ| kacchūṁ vicarcikāṁ cāśu kaṭutailaṁ nibarhati||84||

View original

सिद्धं सिक्थकसिन्दूरपुरतुत्थकतार्क्ष्यजैः| कच्छूं विचर्चिकां चाशु कटुतैलं निबर्हति||८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu dadruShu lAkShAdilepaH (85) · Śloka 85

lākṣā vyōṣaṁ prāpunāṭaṁ ca bījaṁ saśrīvēṣṭaṁ kuṣṭhasiddhārthakāśca| takrōnmiśraḥ syāddharidrā ca lēpō dadrūṣūktō mūlakōtthaṁ ca bījam||85||

View original

लाक्षा व्योषं प्रापुनाटं च बीजं सश्रीवेष्टं कुष्ठसिद्धार्थकाश्च| तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपो दद्रूषूक्तो मूलकोत्थं च बीजम्||८५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu citrakAdayAH ShaT lepAH (86-87) · Śloka 87

citrakasōbhāñjanakau, guḍūcyapāmārgadēvadārūṇi| khadirō dhavaśca lēpaḥ, śyāmā dantī dravantī ca||86|| lākṣārasāñjanailāḥ, punarnavā cēti kuṣṭhināṁ lēpāḥ| dadhimaṇḍayutāḥ pādaiḥ ṣaṭ prōktā mārutakaphaghnāḥ||87||

View original

चित्रकसोभाञ्जनकौ, गुडूच्यपामार्गदेवदारूणि| ख़दिरो धवश्च लेपः, श्यामा दन्ती द्रवन्ती च||८६|| लाक्षारसाञ्जनैलाः, पुनर्नवा चेति कुष्ठिनां लेपाः| दधिमण्डयुताः पादैः षट् प्रोक्ता मारुतकफघ्नाः||८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu pittakaPottareShu jalAdilepaH (88) · Śloka 88

jalavāpyalōhakēsarapatraplavacandanamr̥ṇālāni| bhāgōttarāṇi siddhaṁ pralēpanaṁ pittakaphakuṣṭhē||88||

View original

जलवाप्यलोहकेसरपत्रप्लवचन्दनमृणालानि| भागोत्तराणि सिद्धं प्रलेपनं पित्तकफकुष्ठे||८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu dAhayukteShu tiktaghRutAdiBiraBya~ggaH sarvakuShTheShu kledaprapAtAdiShu shItalepAdayaH (89-90) · Śloka 90

tiktaghr̥tairdhautaghr̥tairabhyaṅgō dahyamānakuṣṭhēṣu| tailaiścandanamadhukaprapauṇḍarīkōtpalayutaiśca||89|| klēdē prapatati cāṅgē dāhē visphōṭakē ca carmadalē| śītāḥ pradēhasēkā vyadhanavirēkaughr̥taṁ tiktam||90||

View original

तिक्तघृतैर्धौतघृतैरभ्यङ्गो दह्यमानकुष्ठेषु| तैलैश्चन्दनमधुकप्रपौण्डरीकोत्पलयुतैश्च||८९|| क्लेदे प्रपतति चाङ्गे दाहे विस्फोटके च चर्मदले| शीताः प्रदेहसेका व्यधनविरेकौघृतं तिक्तम्||९०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu kRumikuShTheShukhadirAdayaH (91) · Śloka 91

khadiravr̥ṣanimbakuṭajāḥśrēṣṭhākr̥mijitpaṭōlamadhuparṇyaḥ antarbahiḥ prayuktāḥ kr̥mikuṣṭhanudaḥ sagōmūtrāḥ||91||

View original

ख़दिरवृषनिम्बकुटजाःश्रेष्ठाकृमिजित्पटोलमधुपर्ण्यः अन्तर्बहिः प्रयुक्ताः कृमिकुष्ठनुदः सगोमूत्राः||९१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vAtottareShu pUrvaM ghRutaM sarvakuShTheShu kaPottareShu pUrvaM vamanaM sarvakuShTheShu pittottareShu pUrvaM raktamokSho virekaSca (92) · Śloka 92

vātōttarēṣu sarpirvamanaṁ ślēṣmōttarēṣu kuṣṭhēṣu| pittōttarēṣu mōkṣō raktasya virēcanaṁ cāgrē||92||

View original

वातोत्तरेषु सर्पिर्वमनं श्लेष्मोत्तरेषु कुष्ठेषु| पित्तोत्तरेषु मोक्षो रक्तस्य विरेचनं चाग्रे||९२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu nihRutAstradoShAdiShu lepAH siddhidAH (93) · Śloka 93

yē lēpāḥ kuṣṭhānāṁ yujyantē nirhr̥tāsradōṣāṇām| saṁśōdhitāśayānāṁ sadyaḥ siddhirbhavati tēṣām||93||

View original

ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्| संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धिर्भवति तेषाम्||९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu bahudoSheShu saMshodhanam (94) · Śloka 94

dōṣē hr̥tē'panītē raktē bāhyāntarē kr̥tē śamanē| snēhē ca kālayuktē na kuṣṭhamativartatē sādhyam||94||

View original

दोषे हृतेऽपनीते रक्ते बाह्यान्तरे कृते शमने| स्नेहे च कालयुक्ते न कुष्ठमतिवर्तते साध्यम्||९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu doShAtiharaNe mRutyuH (95) · Śloka 95

bahudōṣaḥ saṁśōdhyaḥ kuṣṭhī bahuśō'nurakṣatā prāṇān| dōṣē hyatimātrahr̥tē vāyurhanyādabalamāśu||95||

View original

बहुदोषः संशोध्यः कुष्ठी बहुशोऽनुरक्षता प्राणान्| दोषे ह्यतिमात्रहृते वायुर्हन्यादबलमाशु||९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vamanAdInAM kAlaniyamaH (96) · Śloka 96

pakṣātpakṣācchardanānyabhyupēyā- nmāsānmāsācchōdhanānyapyadhastāt| śuddhirmūrghni syāttrirātrāttrirātrāt ṣaṣṭhē ṣaṣṭhē māsyasr̥ḍmōkṣaṇaṁ ca||96||

View original

पक्षात्पक्षाच्छर्दनान्यभ्युपेया- न्मासान्मासाच्छोधनान्यप्यधस्तात्| शुद्धिर्मूर्घ्नि स्यात्त्रिरात्रात्त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृड्मोक्षणं च||९६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu kRutyadoShanirharaNam (97) · Śloka 97

yō durvāntō durviriktō'thavā syāt kuṣṭhī dōṣairuddhatairvyāpyatē'sau| niḥsandēhaṁ yātyasādhyatvamēvaṁ tasmāt kr̥tsnānnirharēdasya dōṣān||97||

View original

यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ| निःसन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नान्निर्हरेदस्य दोषान्||९७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarvakuShTheShu vratasevanAdi (19) · Śloka 19

vratadamayamasēvā tyāgaśīlābhiyōgō dvijasuragurupūjā sarvasattvēṣu maitrī| śivaśivasutatārābhāskarārādhanāni prakaṭitamalapāpaṁ kuṣṭhamunmūlayanti||98|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ caturthē cikitsitasthānē kuṣṭhacikitsitaṁ nāmaikōnaviṁśō'dhyāyaḥ||19||

View original

व्रतदमयमसेवा त्यागशीलाभियोगो द्विजसुरगुरुपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री| शिवशिवसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||९८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितं नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||

🔊 Audio coming soon

19. kuṣṭhacikitsitādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi