Adhikarana kuShThacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3
athātaḥ kuṣṭhacikitsitaṁ vyākhyāsyāmaḥ|
iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ|
(gadyasūtrē||2||
)||3||
View original
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे||२||
)||३||
Adhikarana sarvakuShThe pUrvaM snehapAnam (1) · Śloka 1
kuṣṭhinaṁ snēhapānēna pūrvaṁ sarvamupācarēt|
|1|
View original
कुष्ठिनं स्नेहपानेन पूर्वं सर्वमुपाचरेत्|
|१|
Adhikarana vAtottare kuShThe dashamUlAdisiddhaM tailaM ghRutaM vA (1-2) · Śloka 2
|
tatra vātōttarē tailaṁ ghr̥taṁ vā sādhitaṁ hitam||1||
daśamūlāmr̥tairaṇḍaśārṅgēṣṭāmēṣaśr̥ṅgibhiḥ|
|2|
View original
|
तत्र वातोत्तरे तैलं घृतं वा साधितं हितम्||१||
दशमूलामृतैरण्डशार्ङ्गेष्टामेषशृङ्गिभिः|
|२|
Adhikarana pittottare kuShThe tiktakaM ghRutam (2-7) · Śloka 7
|
paṭōlanimbakaṭukādārvīpāṭhādurālabhāḥ||2||
parpaṭaṁ trāyamāṇāṁ ca palāṁśaṁ pācayēdapām|
dvyāḍhakē'ṣṭāṁśaśēṣēṇa tēna karṣōnmitaistathā||3||
trāyantīmustabhūnimbakaliṅgakaṇacandanaiḥ|
sarpiṣō dvādaśapalaṁ pacēttattiktakaṁ jayēt||4||
pittakuṣṭhaparīsarpapiṭikādāhatr̥ḍbhramān|
kaṇḍupāṇḍvāmayān gaṇḍān duṣṭanāḍīvraṇāpacīḥ||5||
visphōṭavidradhīgulmaśōphōnmādamadānapi|
hr̥drōgatimiravyaṅgagrahaṇīśvitrakāmalāḥ||6||
bhagandaramapasmāramudaraṁ pradaraṁ garam|
arśō'srapittamanyāṁśca sukr̥cchrān pittajān gadān||7||
View original
|
पटोलनिम्बकटुकादार्वीपाठादुरालभाः||२||
पर्पटं त्रायमाणां च पलांशं पाचयेदपाम्|
द्व्याढकेऽष्टांशशेषेण तेन कर्षोन्मितैस्तथा||३||
त्रायन्तीमुस्तभूनिम्बकलिङ्गकणचन्दनैः|
सर्पिषो द्वादशपलं पचेत्तत्तिक्तकं जयेत्||४||
पित्तकुष्ठपरीसर्पपिटिकादाहतृड्भ्रमान्|
कण्डुपाण्ड्वामयान् गण्डान् दुष्टनाडीव्रणापचीः||५||
विस्फोटविद्रधीगुल्मशोफोन्मादमदानपि|
हृद्रोगतिमिरव्यङ्गग्रहणीश्वित्रकामलाः||६||
भगन्दरमपस्मारमुदरं प्रदरं गरम्|
अर्शोऽस्रपित्तमन्यांश्च सुकृच्छ्रान् पित्तजान् गदान्||७||
Adhikarana pittottare kuShThe mahAtiktaM ghRutam (8-11) · Śloka 11
saptacchadaḥ parpaṭakaḥ śamyākaḥ kaṭukā vacā|
triphalā padmakaṁ pāṭhā rajanyau sārivē kaṇē||8||
nimbacandanayaṣṭyāhvaviśālēndrayavāmr̥tāḥ|
kirātatiktakaṁ sēvyaṁ vr̥ṣō mūrvā śatāvarī||9||
paṭōlātiviṣāmustātrāyantīdhanvayāsakam|
tairjalē'ṣṭaguṇē sarpirdviguṇāmalakīrasē||10||
siddhaṁ tiktānmahātiktaṁ guṇairabhyadhikaṁ matam|
|11|
View original
सप्तच्छदः पर्पटकः शम्याकः कटुका वचा|
त्रिफला पद्मकं पाठा रजन्यौ सारिवे कणे||८||
निम्बचन्दनयष्ट्याह्वविशालेन्द्रयवामृताः|
किराततिक्तकं सेव्यं वृषो मूर्वा शतावरी||९||
पटोलातिविषामुस्तात्रायन्तीधन्वयासकम्|
तैर्जलेऽष्टगुणे सर्पिर्द्विगुणामलकीरसे||१०||
सिद्धं तिक्तान्महातिक्तं गुणैरभ्यधिकं मतम्|
|११|
Adhikarana kaPottare kuShTheShu nimbAdisiddhaM ghRutam (11-12) · Śloka 12
|
kaphōttarē ghr̥taṁ siddhaṁ nimbasaptāhracitrakaiḥ||11||
kuṣṭhōṣaṇavacāśālapriyālacaturaṅgulaiḥ|
|12|
View original
|
कफोत्तरे घृतं सिद्धं निम्बसप्ताह्रचित्रकैः||११||
कुष्ठोषणवचाशालप्रियालचतुरङ्गुलैः|
|१२|
Adhikarana sarvakuShTheShu BallAtakAdisnehaH ghRutaM sarvakRumijidAdighRutam (12-13) · Śloka 13
|
sarvēṣu cāruṣkarajaṁ tauvaraṁ sārṣapaṁ pibēt||12||
snēhaṁ ghr̥taṁ vā kr̥mijitpathyābhallātakaiḥ śr̥tam|
|13|
View original
|
सर्वेषु चारुष्करजं तौवरं सार्षपं पिबेत्||१२||
स्नेहं घृतं वा कृमिजित्पथ्याभल्लातकैः शृतम्|
|१३|
Adhikarana sarvakuShTheShu AragvadhamUlaghRutam (13-14) · Śloka 14
|
āragvadhasya mūlēna śatakr̥tvaḥ śr̥taṁ ghr̥tam||13||
pibēn kuṣṭhaṁ jayatyāśu bhajan sakhadiraṁ jalam|
|14|
View original
|
आरग्वधस्य मूलेन शतकृत्वः शृतं घृतम्||१३||
पिबेन् कुष्ठं जयत्याशु भजन् सखदिरं जलम्|
|१४|
Adhikarana sarveBireva snehairaBya~jjanam (14) · Śloka 14
|
ēbhirēva yathāsvaṁ ca snēhairabhyañjanaṁ hitam||14||
View original
|
एभिरेव यथास्वं च स्नेहैरभ्यञ्जनं हितम्||१४||
Adhikarana sarvakuShTheShu snigdhasya visarpoktaM shodhanam (15) · Śloka 15
snigdhasya śōdhanaṁ yōjyaṁ visarpē yadudāhr̥tam|
|15|
View original
स्निग्धस्य शोधनं योज्यं विसर्पे यदुदाहृतम्|
|१५|
Adhikarana sarvakuShTheShu lalATahastapAdeShu shirAmokShAH (15-16) · Śloka 16
|
lalāṭahastapādēṣu śirāścāsya vimōkṣayēt||15||
pracchānamalpakē kuṣṭhē śr̥ṅgādyāśca yathāyatham|
|16|
View original
|
ललाटहस्तपादेषु शिराश्चास्य विमोक्षयेत्||१५||
प्रच्छानमल्पके कुष्ठे शृङ्गाद्याश्च यथायथम्|
|१६|
Adhikarana sarvakuShTheShu antarA~antarA snehairApyAyanaM tatkAraNaM ca (16-17) · Śloka 17
|
snēhairāpyāyayēccainaṁ kuṣṭhaghnairantarā'ntarā||16||
muktaraktaviriktasya riktakōṣṭhasya kuṣṭhinaḥ|
prabhañjanastathā hyasya na syāddēhaprabhañjanaḥ||17||
View original
|
स्नेहैराप्याययेच्चैनं कुष्ठघ्नैरन्तराऽन्तरा||१६||
मुक्तरक्तविरिक्तस्य रिक्तकोष्ठस्य कुष्ठिनः|
प्रभञ्जनस्तथा ह्यस्य न स्याद्देहप्रभञ्जनः||१७||
Adhikarana sarvakuShTheShu vajrakaghRutam (18) · Śloka 18
vāsāmr̥tānimbavarāpaṭōla- vyāghrīkarañjōdakakalkapakvam|
sarpirvisarpajvarakāmalāsra- kuṣṭhāpahaṁ vajrakamāmananti||18||
View original
वासामृतानिम्बवरापटोल- व्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्|
सर्पिर्विसर्पज्वरकामलास्र- कुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||१८||
Adhikarana sarvakuShTheShu mahAvajrakaghRutam (19-20) · Śloka 20
triphalātrikaṭudvikaṇṭakārī- kaṭukākumbhanikumbharājavr̥kṣaiḥ|
savacātiviṣāgnikaiḥ sapāṭhaiḥ picubhāgairnavavajradugdhamuṣṭyā||19||
piṣṭaiḥ siddhaṁ sarpiṣaḥ prasthamēbhiḥ krūrē kōṣṭhē snēhanaṁ rēcanaṁ ca|
kuṣṭhaśvitraplīhavardhmāśmagulmān hantyātkr̥cchrāṁstanmahāvajrakākhyam||20||
View original
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी- कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः|
सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभागैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या||१९||
पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च|
कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्त्यात्कृच्छ्रांस्तन्महावज्रकाख़्यम्||२०||
Adhikarana sarvakuShTheShu UrdhvAMdhaH shodhanaM dantIghRutam (21) · Śloka 21
dantyāḍhakamapāṁ drōṇē paktvā tēna ghr̥taṁ pacēt|
dhāmārgavapalē pītaṁ tadūrdhvādhō viśuddhikr̥t||21||
View original
दन्त्याढकमपां द्रोणे पक्त्वा तेन घृतं पचेत्|
धामार्गवपले पीतं तदूर्ध्वाधो विशुद्धिकृत्||२१||
Adhikarana sarvakuShTheShu AvartakIghRutam (22-23) · Śloka 23
āvartakītulāṁ drōṇē pacēdaṣṭāṁśaśēṣitam|
tanmūlaistatra niryūhē ghr̥taprasthaṁ vipācayēt||22||
pītvā tadēkadivasāntaritaṁ sujīrṇē bhuñjīta kōdravamasaṁskr̥takāñjikēna|
kuṣṭhaṁ kilāsamapacīṁ ca vijētumicchan icchan prajāṁ ca vipulāṁ grahaṇaṁ smr̥tiṁ ca||23||
View original
आवर्तकीतुलां द्रोणे पचेदष्टांशशेषितम्|
तन्मूलैस्तत्र निर्यूहे घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२२||
पीत्वा तदेकदिवसान्तरितं सुजीर्णे भुञ्जीत कोद्रवमसंस्कृतकाञ्जिकेन|
कुष्ठं किलासमपचीं च विजेतुमिच्छन् इच्छन् प्रजां च विपुलां ग्रहणं स्मृतिं च||२३||
Adhikarana sarvakuShTheShu lelItakavasA (24) · Śloka 24
yatērlēlītakavasā kṣaudrajātīrasānvitā|
kuṣṭhaghnī samasarpirvā sagāyartryasanōdakā||24||
View original
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता|
कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायर्त्र्यसनोदका||२४||
Adhikarana sarvakuShTheShu hitamannapAnaM sarva tyAjyaM amlalavaNAdi (25-27) · Śloka 27
śālayō yavagōdhūmāḥ kōradūṣāḥ priyaṅgavaḥ|
mudgā masūrāstuvarī tiktaśākāni jāṅgalam||25||
varāpaṭōlakhadiranimbāruṣkarayōjitam|
madyānyauṣadhagarbhāṇi mathitaṁ cēndurājimat||26||
annapānaṁ hitaṁ kuṣṭhē, na tvamlalavaṇōṣaṇam|
dadhidugdhaguḍānūpatilamāṣāṁstyajēttarām||27||
View original
शालयो यवगोधूमाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः|
मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्||२५||
वरापटोलख़दिरनिम्बारुष्करयोजितम्|
मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्||२६||
अन्नपानं हितं कुष्ठे, न त्वम्ललवणोषणम्|
दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्त्यजेत्तराम्||२७||
Adhikarana sarvakuShTheShu paTolamUlAdikvAthasya ShaDrAtraprayogaH (28-30) · Śloka 30
paṭōlamūlatriphalāviśālāḥ pr̥thaktribhāgāpacitatriśāṇāḥ|
syustrāyamāṇā kaṭurōhiṇī ca|
bhāgārdhikē nāgarapādayuktē||28||
ētatpalaṁ jarjaritaṁ vipakvaṁ jalē pibēddōṣaviśōdhanāya|
jīrṇē rasairdhanvamr̥gadvijānāṁ purāṇaśālyōdanamādadīta||29||
kuṣṭhaṁ kilāsaṁ grahaṇīpradōṣa- marśāṁsi kr̥cchrāṇi halīmakaṁ ca|
ṣaḍrātrayōgēna nihanti caitad hr̥dvastiśūlaṁ viṣamajvaraṁ ca||30||
View original
पटोलमूलत्रिफलाविशालाः पृथक्त्रिभागापचितत्रिशाणाः|
स्युस्त्रायमाणा कटुरोहिणी च|
भागार्धिके नागरपादयुक्ते||२८||
एतत्पलं जर्जरितं विपक्वं जले पिबेद्दोषविशोधनाय|
जीर्णे रसैर्धन्वमृगद्विजानां पुराणशाल्योदनमाददीत||२९||
कुष्ठं किलासं ग्रहणीप्रदोष- मर्शांसि कृच्छ्राणि हलीमकं च|
षड्रात्रयोगेन निहन्ति चैतद् हृद्वस्तिशूलं विषमज्वरं च||३०||
Adhikarana sarvakuShTheShu mANiBadrasiddho yogaH (31-32) · Śloka 32
viḍaṅgasārāmalakābhayānāṁ palatrayaṁ, trīṇi palāni kumbhāt|
guḍasya ca dvādaśa, māsamēṣa jitātmanāṁ hantyupayujyamānaḥ||31||
kuṣṭhaśvitraśvāsakāsōdarārśō- mēhaplīhagranthirugjantugulmān|
siddhaṁ yōgaṁ prāha yakṣō mumukṣō- rbhikṣōḥ prāṇān māṇibhadraḥ kilēmam||32||
View original
विडङ्गसारामलकाभयानां पलत्रयं, त्रीणि पलानि कुम्भात्|
गुडस्य च द्वादश, मासमेष जितात्मनां हन्त्युपयुज्यमानः||३१||
कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो- मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्|
सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो- र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||३२||
Adhikarana sarvakuShTheShu BUnimbAdi cUrNam (33-35) · Śloka 35
bhūnimbanimbatriphalāpadmakātiviṣākaṇāḥ|
mūrvāpaṭōlīdviniśāpāṭhātiktēndravāruṇīḥ||33||
sakaliṅgavacāstulyā dviguṇāśca yathōttaram|
lihyāddantītrivr̥dbrāhmīścūrṇitā madhusarpiṣā||34||
kuṣṭhamēhaprasuptīnāṁ paramaṁ syāttadauṣadham|35|
View original
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः|
मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः||३३||
सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्|
लिह्याद्दन्तीत्रिवृद्ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा||३४||
कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्|३५|
Adhikarana sarvakuShTheShu triphalAdicUrNam (35) · Śloka 35
|
varāviḍaṅgakr̥ṣṇā vā lihyāttailājyamākṣikaiḥ||35||
View original
|
वराविडङ्गकृष्णा वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||३५||
Adhikarana sarvakuShTheShu vRukShakakvAthaH (36) · Śloka 36
kākōdumbarikāvēllanimbābdavyōṣakalkavān|
hanti vr̥kṣakaniryūhaḥ pānātsarvāṁstvagāmayān||36||
View original
काकोदुम्बरिकावेल्लनिम्बाब्दव्योषकल्कवान्|
हन्ति वृक्षकनिर्यूहः पानात्सर्वांस्त्वगामयान्||३६||
Adhikarana sarvakuShTheShu kuTajAdisiddhaharItakIcUrNam (37) · Śloka 37
kuṭajāgninimbanr̥patarukhadirāsanasaptaparṇaniryūhē|
siddhā madhughr̥tayuktāḥ kuṣṭhaghnīrbhakṣayēdabhayāḥ|37|
View original
कुटजाग्निनिम्बनृपतरुखदिरासनसप्तपर्णनिर्यूहे|
सिद्धा मधुघृतयुक्ताः कुष्ठघ्नीर्भक्षयेदभयाः|३७|
Adhikarana sarvakuShTheShu dArvyAditvakkvAthaH (37) · Śloka 37
dārvīkhadiranimbānāṁ tvakkvāthaḥ kuṣṭhasūdanaḥ|
||37||
View original
दार्वीख़दिरनिम्बानां त्वक्क्वाथः कुष्ठसूदनः|
||३७||
Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeH kvAtho ghRutaM ca sarva khadirAdeH pRuthak ghRutaM ca (38-39) · Śloka 39
niśōttamānimbapaṭōlamūla- tiktāvacālōhitayaṣṭikābhiḥ|
kr̥taḥ kaṣāyaḥ kaphapittakuṣṭhaṁ susēvitō dharma ivōcchinatti||38||
ēbhirēva ca śr̥taṁ ghr̥tamukhyaṁ bhēṣjairjayati mārutakuṣṭham|
kalpayētkhadiranimbaguḍūcī- dēvadārurajanīḥ pr̥thagēvam||39||
View original
निशोत्तमानिम्बपटोलमूल- तिक्तावचालोहितयष्टिकाभिः|
कृतः कषायः कफपित्तकुष्ठं सुसेवितो धर्म इवोच्छिनत्ति||३८||
एभिरेव च शृतं ग़ृतमुख़्यं भेष्जैर्जयति मारुतकुष्ठम्|
कल्पयेत्ख़दिरनिम्बगुडूची- देवदारुरजनीः पृथगेवम्||३९||
Adhikarana sarvakuShTheShu pAThAdiBirmUtramuShNajalaM vA (72)) · Śloka 40
pāṭhādārvīvahnighuṇēṣṭākaṭukābhi- mūtraṁ yuktaṁ śakrayavaiścōṣṇajalaṁ vā|
kuṣṭhī pītvā māsamaruk syādgudakīlī mēhīśōphī pāṇḍurajīrṇī kr̥mīmāṁśca||40||
View original
पाठादार्वीवह्निघुणेष्टाकटुकाभि- मूत्रं युक्तं शक्रयवैश्चोष्णजलं वा|
कुष्ठी पीत्वा मासमरुक् स्याद्गुदकीली मेहीशोफी पाण्डुरजीर्णी कृमीमांश्च||४०||
Adhikarana sarvakuShTheShu lAkShAdicUrNam (41) · Śloka 41
lākṣādantīmadhurasavarādvīpipāṭhāviḍaṅga- pratyak''puṣpītrikaṭurajanīsaptaparṇāṭarūṣam|
raktā nimbaṁ surataru kr̥taṁ pañcamūlyau ca cūrṇaṁ pītvā māsaṁ jayati hitabhuggavyamūtrēṇa kuṣṭham||41||
View original
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग- प्रत्यक्ऽऽपुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्|
रक्ता निम्बं सुरतरु कृतं पञ्चमूल्यौ च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||४१||
Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeScUrNa paTakA vA (42) · Śloka 42
niśākaṇānāgaravēllatauvaraṁ savahnitāpyaṁ kramaśō vivardhitam|
gavāmbupītaṁ vaṭakīkr̥taṁ tathā nihanti kuṣṭhāni sudāruṇānyapi||42||
View original
निशाकणानागरवेल्लतौवरं सवह्निताप्यं क्रमशो विवर्धितम्|
गवाम्बुपीतं वटकीकृतं तथा निहन्ति कुष्ठानि सुदारुणान्यपि||४२||
Adhikarana sarvakuShTheShu trikaTvAdiguTikA (43) · Śloka 43
trikaṭūttamātilāru- ṣkarājyamākṣikasitōpalāvihitā|
gulikā rasāyanaṁ ku- ṣṭhajicca vr̥ṣyā ca saptasamā||43||
View original
त्रिकटूत्तमातिलारु- ष्कराज्यमाक्षिकसितोपलाविहिता|
गुलिका रसायनं कु- ष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||४३||
Adhikarana sarvakuShTheShu candraSakalAdi vaTakAH (44) · Śloka 44
cāndraśakalāgnirajanī- viḍaṅgatuvarāsthyaruṣkaratriphalābhiḥ|
vaṭakā guḍāṁśaklRptāḥ samastakuṣṭhāni nāśayantyabhyastāḥ||44||
View original
चान्द्रशकलाग्निरजनी- विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः|
वटका गुडांशक्ल्ऱ्प्ताः समस्तकुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||४४||
Adhikarana sarvakuShTheShu viDa~ggAdipiNDI (45) · Śloka 45
viḍaṅgabhallātakabākucīnāṁ sadvīpivārāhiharītakīnām|
salāṅgalīkr̥ṣṇatilōpakulyā guḍēna piṇḍī vinihanti kuṣṭham||45||
View original
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्|
सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||४५||
Adhikarana sarvakuShTheShu shashA~gkalekhAdilehaH (46) · Śloka 46
śaśāṅkalēkhā saviḍaṅgasārā sapippalīkā sahutāśamūlā|
sāyōmalā sāmalakā satailā kuṣṭhāni kr̥cchrāṇi nihanti līḍhā||46||
View original
शशाङ्कलेख़ा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला|
सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४६||
Adhikarana sarvakuShTheShu pathyAdipiNDI,sarvakuShTheShu guDAdipiNDI (47) · Śloka 47
pathyātilaguḍaiḥ piṇḍī kuṣṭhaṁ sāruṣkarairjayēt|
guḍāruṣkarajantughnasōmarājīkr̥tā'thavā||47||
View original
पथ्यातिलगुडैः पिण्डी कुष्ठं सारुष्करैर्जयेत्|
गुडारुष्करजन्तुघ्नसोमराजीकृताऽथवा||४७||
Adhikarana sarvakuShTheShu khadiracUrNam (48) · Śloka 48
viḍaṅgādrijatukṣaudrasarpiṣmatkhādiraṁ rajaḥ|
kiṭibhaśvitradadrughnaṁ khādēnmitahitāśanaḥ||48||
View original
विडङ्गाद्रिजतुक्षौद्रसर्पिष्मत्ख़ादिरं रजः|
किटिभश्वित्रदद्रुघ्नं ख़ादेन्मितहिताशनः||४८||
Adhikarana sarvakuShTheShu sitAdilehaH (49) · Śloka 49
sitātailakr̥mighnāni dhātryayōmalapippalīḥ|
lihānaḥ sarvakuṣṭhāni jayatyatigurūṇyapi||49||
View original
सितातैलकृमिघ्नानि धात्र्ययोमलपिप्पलीः|
लिहानः सर्वकुष्ठानि जयत्यतिगुरूण्यपि||४९||
Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNam (50-52) · Śloka 52
mustaṁ vyōṣaṁ triphalā mañjiṣṭhā dāru pañcamūlē dvē|
saptacchadanimbatvak saviśālā citrakō mūrvā||50||
cūrṇaṁ tarpaṇabhāgairnavabhiḥ saṁyōjitaṁ samadhvaṁśam|
nityaṁ kuṣṭhanibarhaṇamētatprāyōgikaṁ khādan||51||
śvayathuṁ sapāṇḍurōgaṁ śvitraṁ grahaṇīpradōṣamarśāṁsi|
vardhabhagandarapiḍakākaṇḍūkōṭhāpacīrhanti||52||
View original
मुस्तं व्योषं त्रिफला मञ्जिष्ठा दारु पञ्चमूले द्वे|
सप्तच्छदनिम्बत्वक् सविशाला चित्रको मूर्वा||५०||
चूर्णं तर्पणभागैर्नवभिः संयोजितं समध्वंशम्|
नित्यं कुष्ठनिबर्हणमेतत्प्रायोगिकं ख़ादन्||५१||
श्वयथुं सपाण्डुरोगं श्वित्रं ग्रहणीप्रदोषमर्शांसि|
वर्धभगन्दरपिडकाकण्डूकोठापचीर्हन्ति||५२||
Adhikarana sarvakuShTheShu tuvarAsthyAdirasAyanAni (137)) · Śloka 53
rasāyanaprayōgēṇa tuvarāsthīni śīlayēt|
bhallātakaṁ bākucikāṁ vahnimūlaṁ śilāhvayam||53||
View original
रसायनप्रयोगेण तुवरास्थीनि शीलयेत्|
भल्लातकं बाकुचिकां वह्निमूलं शिलाह्वयम्||५३||
Adhikarana sarvakuShTheShu ityantadauShe vijite bahi pralepAdi hitam (54) · Śloka 54
iti dōṣē vijitē'ntas- tvaksthē śamanaṁ bahiḥ pralēpādi hitam|
tīkṣṇālēpōtkliṣṭaṁ kuṣṭhaṁ hi vivr̥ddhimēti malinē dēhē||54||
View original
इति दोषे विजितेऽन्तस्- त्वक्स्थे शमनं बहिः प्रलेपादि हितम्|
तीक्ष्णालेपोत्क्लिष्टं कुष्ठं हि विवृद्धिमेति मलिने देहे||५४||
Adhikarana sarvakuShTheShu sthirakaThiNamaNDaleShu poTalaiH svedaH (55) · Śloka 55
sthirakaṭhinamaṇḍalānāṁ kuṣṭhānāṁ pōṭalairhitaḥ svēdaḥ|
svinnōtsanaṁ kuṣṭhaṁ śastrairlikhitaṁ pralēpanairlimpēt||55||
View original
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोटलैर्हितः स्वेदः|
स्विन्नोत्सनं कुष्ठं शस्त्रैर्लिख़ितं प्रलेपनैर्लिम्पेत्||५५||
Adhikarana sarvakuShTheShu svinnotsanneShu lekhanaM lepanaM ca sarvakuShTheShu sparshaindriyanASaneShu kShAraH (56) · Śloka 56
yēṣu na śastraṁ kramatē sparśēndriyanāśanēṣu kuṣṭhēṣu|
tēṣu nipātyaḥ kṣārō raktaṁ dōṣaṁ ca visrāvya||56||
View original
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु|
तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५६||
Adhikarana sarvakuShTheShu atikaThinaparuShApurANaMtvAdiyukteShu viShairagadaSca kramAllepaH (57) · Śloka 57
lēpō'tikaṭhinapuruṣē suptē kuṣṭhē sthirē purāṇē ca|
pītāgadasya kāryō viṣaiḥ samantrō'gadaiścānu||57||
View original
लेपोऽतिकठिनपुरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च|
पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रोऽगदैश्चानु||५७||
Adhikarana sarvakuShTheShu stabdhatvAdiyukteShu ghRuShTvA lepaH (58) · Śloka 58
stabdhāni suptasuptānyasvēdanakaṇḍulāni kuṣṭhāni|
ghr̥ṣṭāni śuṣkagōmayaphēnakaśastraiḥ pradēhyāni||58||
View original
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि|
घृष्टानि शुष्कगोमयफेनकशस्त्रैः प्रदेह्यानि||५८||
Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdikaShAyaH siddhAthaikaM snAnam sarvakuShTheShu mustA vamanaM virecanaM tvagdoShAdi nAshakaSca (59-60) · Śloka 60
mustā triphalā madanaṁ karañja āragvadhaḥ kaliṅgayavāḥ|
saptāhvakuṣṭhaphalinīdārvyaḥ siddhārthakaṁ snānam||59||
ēṣa kaṣāyō vamanaṁ virēcanaṁ varṇakastathōddharṣaḥ|
tvagdōṣakuṣṭhaśōphaprabādhanaḥ pāṇḍurōgaghnaḥ||60||
View original
मुस्ता त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः|
सप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्||५९||
एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णकस्तथोद्धर्षः|
त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||६०||
Adhikarana sarvakuShTheShu karavIramUlAdikvAthalepaH (61) · Śloka 61
karavīranimbakuṭajācchamyākāccitrakācca mūlānām|
mūtrē darvīlēpī kvāthō lēpēna kuṣṭhaghnaḥ||61||
View original
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्|
मूत्रे दर्वीलेपी क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः||६१||
Adhikarana sarvakuShTheShu shvetakaravIramulAdi lepaH (62) · Śloka 62
śvētakaravīmūlaṁ kuṭajakarañjātphalaṁ tvacō dārvyāḥ|
sumanaḥpravālayuktō lēpaḥ kuṣṭhāpahaḥ siddhaḥ||62||
View original
श्वेतकरवीमूलं कुटजकरञ्जात्फलं त्वचो दार्व्याः|
सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः||६२||
Adhikarana sarvakuShTheShu SirIShatvagAdicaturvidholepaH (63) · Śloka 63
śairīṣī tvak puṣpaṁ kārpāsyā rājavr̥kṣapatrāṇi|
piṣṭā ca kākamācī caturvidhaḥ kuṣṭhahā lēpaḥ||63||
View original
शैरीषी त्वक् पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि|
पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||६३||
Adhikarana sarvakuShTheShu vyoShAdi lepaH (64) · Śloka 64
vyōṣasarṣapaniśāgr̥hadhūmai- ryāvaśūkapaṭucitrakakuṣṭhaiḥ|
kōlamātraguṭikā'rdhaviṣāṁśā śvitrakuṣṭhaharaṇō varalēpaḥ||64||
View original
व्योषसर्षपनिशागृहधूमै- र्यावशूकपटुचित्रककुष्ठैः|
कोलमात्रगुटिकाऽर्धविषांशा श्वित्रकुष्ठहरणो वरलेपः||६४||
Adhikarana sarvakuShTheShu nimbAdicUrNasyodvartanam (65-66) · Śloka 66
nimbaṁ haridrē surasaṁ paṭōlaṁ kuṣṭhāśvagandhē suradāru śigruḥ|
sasarṣapaṁ tumbarudhānyavanyaṁ caṇḍā ca cūrṇāni samāni kuryāt||65||
taistakrapiṣṭaiḥ prathamaṁ śarīraṁ tailāktamudvartayituṁ yatēta|
tathā'sya kaṇḍūḥ piṭikāḥ sakōṭhāḥ kuṣṭhāni śōphāśca śamaṁ vrajanti||66||
View original
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारु शिग्रुः|
ससर्षपं तुम्बरुधान्यवन्यं चण्डा च चूर्णानि समानि कुर्यात्||६५||
तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत|
तथाऽस्य कण्डूः पिटिकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||६६||
Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNasyAvacUrNanam (67-68) · Śloka 68
mustāmr̥tāsaṅgakaṭaṅkaṭērī- kāsīsakampillakakuṣṭharōdhrāḥ|
gandhōpalaḥ sarjarasō viḍaṅgaṁ manaḥśilālē karavīrakatvak||67||
tailāktagātrasya kr̥tāni cūrṇā- nyētāni dadyādavacūrṇanārtham|
dadrūḥ sakaṇḍūḥ kiṭibhāni pāmā vicarcikā cēti tathā na santi||68||
View original
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी- कासीसकम्पिल्लककुष्ठरोध्राः|
गन्धोपलः सर्जरसो विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्||६७||
तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा- न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्|
दद्रूः सकण्डूः किटिभानि पामा विचर्चिका चेति तथा न सन्ति||६८||
Adhikarana sarvakuShTheShu sarShapakalkalepaH sarvakuShTheShu manaH shilAdilepaH sarvakuShTheShu kara~jjAlepaH (69-70) · Śloka 70
snuggaṇḍē sarṣapātkalkaḥ kukūlānalapācitaḥ|
lēpādvicarcikāṁ hanti rāgavēga iva trapām||69||
manaḥśilālē maricāni taila- mārkaṁ payaḥ kuṣṭhaharaḥ pradēhaḥ|
tathā karañjaprapunāṭabījaṁ kuṣṭhānvitaṁ gōsalilēna piṣṭam||70||
View original
स्नुग्गण्डे सर्षपात्कल्कः कुकूलानलपाचितः|
लेपाद्विचर्चिकां हन्ति रागवेग इव त्रपाम्||६९||
मनःशिलाले मरिचानि तैल- मार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः|
तथा करञ्जप्रपुनाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||७०||
Adhikarana sarvakuShTheShu guggulvAdiBi miSrakatailamishrairlepaH (71-72) · Śloka 72
guggulumaricaviḍaṅgaiḥ sarṣapakāsīsasarjarasamustaiḥ|
śrīvēṣṭakālagandhairmanaḥśilākuṣṭhakampillaiḥ||71||
ubhayaharidrāsahitaiścākrikatailēna miśritairēbhiḥ|
dinakarakarābhitaptaiḥ kuṣṭhaṁ ghr̥ṣṭaṁ ca naṣṭaṁ ca||72||
View original
गुग्गुलुमरिचविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः|
श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनःशिलाकुष्ठकम्पिल्लैः||७१||
उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः|
दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||७२||
Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme maricAdilepaH (73-74) · Śloka 74
maricaṁ tamālapatraṁ kuṣṭhaṁ samanaḥśilaṁ sakāsīsam|
tailēna yuktamuṣitaṁ saptāhaṁ bhājanē tāmrē||73||
tēnāliptaṁ sidhmaṁ saptāhād gharmasēvinō'paiti|
māsānnavaṁ kilāsaṁ snānēna vinā viśuddhasya||74||
View original
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनःशिलं सकासीसम्|
तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे||७३||
तेनालिप्तं सिध्मं सप्ताहाद् घर्मसेविनोऽपैति|
मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||७४||
Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme jyotiShmatItailam (75) · Śloka 75
mayūrakakṣārajalē saptakr̥tvaḥ parisratē|
siddhaṁ jyōtiṣmatītailamabhyaṅgātsidhmanāśanam||75||
View original
मयूरकक्षारजले सप्तकृत्वः परिस्रते|
सिद्धं ज्योतिष्मतीतैलमभ्यङ्गात्सिध्मनाशनम्||७५||
Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme kAkaja~gghAmUlAdilepaH (76) · Śloka 76
vāyasajaṅghāmūlaṁ vamanīpatrāṇi mūlakādbījam|
takrēṇa bhaumavārē lēpaḥ sidhmāpahaḥ siddhaḥ||76||
View original
वायसजङ्घामूलं वमनीपत्राणि मूलकाद्बीजम्|
तक्रेण भौमवारे लेपः सिध्मापहः सिद्धः||७६||
Adhikarana sarvakuShTheShu jIvantyAdighRutatailapAkaH (77-78) · Śloka 78
jīvantī mañjiṣṭhā dārvī kampillakaṁ payastuttham|
ēṣa ghr̥tatailapākaḥ siddhaḥ siddhē ca sarjarasaḥ||77||
dēyaḥ samadhūcchiṣṭō vipādikā tēna naśyati hyaktā|
carmaikakuṣṭhakiṭibhaṁ kuṣṭhaṁ śāmyatyalasakaṁ ca||78||
View original
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी कम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्|
एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः||७७||
देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता|
चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||७८||
Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu vajrakaM tailam (79-80) · Śloka 80
mūlaṁ saptāhvāttvak śirīṣāśvamārā- darkānmālatyāścitrakāsphōtanimbāt|
bījaṁ kārañjaṁ sārṣapaṁ prāpunāṭaṁ śrēṣṭhā jantughnaṁ tryūṣaṇaṁ dvē haridrē||79||
tailaṁ tailaṁ sādhitaṁ taiḥ samūtrai- stvagdōṣāṇāṁ duṣṭanāḍīvraṇānām|
abhyaṅgēna ślēṣmavātōdbhavānāṁ nāśāyālaṁ vajrakaṁ vajratulyam||80||
View original
मूलं सप्ताह्वात्त्वक् शिरीषाश्वमारा- दर्कान्मालत्याश्चित्रकास्फोतनिम्बात्|
बीजं कारञ्जं सार्षपं प्रापुनाटं श्रेष्ठा जन्तुघ्नं त्र्यूषणं द्वे हरिद्रे||७९||
तैलं तैलं साधितं तैः समूत्रै- स्त्वग्दोषाणां दुष्टनाडीव्रणानाम्|
अभ्यङ्गेन श्लेष्मवातोद्भवानां नाशायालं वज्रकं वज्रतुल्यम्||८०||
Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu mahAvajratailam (81-82) · Śloka 82
ēraṇḍatārkṣyaghananīpakadambabhārṅgī- kampillavēllaphalinīsuravāruṇībhiḥ|
nirguṇḍyaruṣkarasurāhvasuvarṇadugdhā- śrīvēṣṭagugguluśilāpaṭutālaviśvaiḥ||81||
tulyasnugarkadugdhaṁ siddhaṁ tailaṁ smr̥taṁ mahāvajram|
atiśayitavajrakaguṇaṁ śvitrārśōgranthimālāghnam||82||
View original
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी- कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः|
निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा- श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलापटुतालविश्वैः||८१||
तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्|
अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||८२||
Adhikarana sarvakuShTheShu kuShThAditailam (83) · Śloka 83
kuṣṭhāśvamārabhr̥ṅgārkamūtrasnukkṣīrasaindhavaiḥ|
tailaṁ siddhaṁ viṣāvāpamabhyaṅgāt kuṣṭhajitparam||83||
View original
कुष्ठाश्वमारभृङ्गार्कमूत्रस्नुक्क्षीरसैन्धवैः|
तैलं सिद्धं विषावापमभ्यङ्गात् कुष्ठजित्परम्||८३||
Adhikarana sarvakuShTheShu pAmAvicarcikayoH kaTutailam (84) · Śloka 84
siddhaṁ sikthakasindūrapuratutthakatārkṣyajaiḥ|
kacchūṁ vicarcikāṁ cāśu kaṭutailaṁ nibarhati||84||
View original
सिद्धं सिक्थकसिन्दूरपुरतुत्थकतार्क्ष्यजैः|
कच्छूं विचर्चिकां चाशु कटुतैलं निबर्हति||८४||
Adhikarana sarvakuShTheShu dadruShu lAkShAdilepaH (85) · Śloka 85
lākṣā vyōṣaṁ prāpunāṭaṁ ca bījaṁ saśrīvēṣṭaṁ kuṣṭhasiddhārthakāśca|
takrōnmiśraḥ syāddharidrā ca lēpō dadrūṣūktō mūlakōtthaṁ ca bījam||85||
View original
लाक्षा व्योषं प्रापुनाटं च बीजं सश्रीवेष्टं कुष्ठसिद्धार्थकाश्च|
तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपो दद्रूषूक्तो मूलकोत्थं च बीजम्||८५||
Adhikarana sarvakuShTheShu citrakAdayAH ShaT lepAH (86-87) · Śloka 87
citrakasōbhāñjanakau, guḍūcyapāmārgadēvadārūṇi|
khadirō dhavaśca lēpaḥ, śyāmā dantī dravantī ca||86||
lākṣārasāñjanailāḥ, punarnavā cēti kuṣṭhināṁ lēpāḥ|
dadhimaṇḍayutāḥ pādaiḥ ṣaṭ prōktā mārutakaphaghnāḥ||87||
View original
चित्रकसोभाञ्जनकौ, गुडूच्यपामार्गदेवदारूणि|
ख़दिरो धवश्च लेपः, श्यामा दन्ती द्रवन्ती च||८६||
लाक्षारसाञ्जनैलाः, पुनर्नवा चेति कुष्ठिनां लेपाः|
दधिमण्डयुताः पादैः षट् प्रोक्ता मारुतकफघ्नाः||८७||
Adhikarana sarvakuShTheShu pittakaPottareShu jalAdilepaH (88) · Śloka 88
jalavāpyalōhakēsarapatraplavacandanamr̥ṇālāni|
bhāgōttarāṇi siddhaṁ pralēpanaṁ pittakaphakuṣṭhē||88||
View original
जलवाप्यलोहकेसरपत्रप्लवचन्दनमृणालानि|
भागोत्तराणि सिद्धं प्रलेपनं पित्तकफकुष्ठे||८८||
Adhikarana sarvakuShTheShu dAhayukteShu tiktaghRutAdiBiraBya~ggaH sarvakuShTheShu kledaprapAtAdiShu shItalepAdayaH (89-90) · Śloka 90
tiktaghr̥tairdhautaghr̥tairabhyaṅgō dahyamānakuṣṭhēṣu|
tailaiścandanamadhukaprapauṇḍarīkōtpalayutaiśca||89||
klēdē prapatati cāṅgē dāhē visphōṭakē ca carmadalē|
śītāḥ pradēhasēkā vyadhanavirēkaughr̥taṁ tiktam||90||
View original
तिक्तघृतैर्धौतघृतैरभ्यङ्गो दह्यमानकुष्ठेषु|
तैलैश्चन्दनमधुकप्रपौण्डरीकोत्पलयुतैश्च||८९||
क्लेदे प्रपतति चाङ्गे दाहे विस्फोटके च चर्मदले|
शीताः प्रदेहसेका व्यधनविरेकौघृतं तिक्तम्||९०||
Adhikarana sarvakuShTheShu kRumikuShTheShukhadirAdayaH (91) · Śloka 91
khadiravr̥ṣanimbakuṭajāḥśrēṣṭhākr̥mijitpaṭōlamadhuparṇyaḥ antarbahiḥ prayuktāḥ kr̥mikuṣṭhanudaḥ sagōmūtrāḥ||91||
View original
ख़दिरवृषनिम्बकुटजाःश्रेष्ठाकृमिजित्पटोलमधुपर्ण्यः अन्तर्बहिः प्रयुक्ताः कृमिकुष्ठनुदः सगोमूत्राः||९१||
Adhikarana sarvakuShTheShu vAtottareShu pUrvaM ghRutaM sarvakuShTheShu kaPottareShu pUrvaM vamanaM sarvakuShTheShu pittottareShu pUrvaM raktamokSho virekaSca (92) · Śloka 92
vātōttarēṣu sarpirvamanaṁ ślēṣmōttarēṣu kuṣṭhēṣu|
pittōttarēṣu mōkṣō raktasya virēcanaṁ cāgrē||92||
View original
वातोत्तरेषु सर्पिर्वमनं श्लेष्मोत्तरेषु कुष्ठेषु|
पित्तोत्तरेषु मोक्षो रक्तस्य विरेचनं चाग्रे||९२||
Adhikarana sarvakuShTheShu nihRutAstradoShAdiShu lepAH siddhidAH (93) · Śloka 93
yē lēpāḥ kuṣṭhānāṁ yujyantē nirhr̥tāsradōṣāṇām|
saṁśōdhitāśayānāṁ sadyaḥ siddhirbhavati tēṣām||93||
View original
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्|
संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धिर्भवति तेषाम्||९३||
Adhikarana sarvakuShTheShu bahudoSheShu saMshodhanam (94) · Śloka 94
dōṣē hr̥tē'panītē raktē bāhyāntarē kr̥tē śamanē|
snēhē ca kālayuktē na kuṣṭhamativartatē sādhyam||94||
View original
दोषे हृतेऽपनीते रक्ते बाह्यान्तरे कृते शमने|
स्नेहे च कालयुक्ते न कुष्ठमतिवर्तते साध्यम्||९४||
Adhikarana sarvakuShTheShu doShAtiharaNe mRutyuH (95) · Śloka 95
bahudōṣaḥ saṁśōdhyaḥ kuṣṭhī bahuśō'nurakṣatā prāṇān|
dōṣē hyatimātrahr̥tē vāyurhanyādabalamāśu||95||
View original
बहुदोषः संशोध्यः कुष्ठी बहुशोऽनुरक्षता प्राणान्|
दोषे ह्यतिमात्रहृते वायुर्हन्यादबलमाशु||९५||
Adhikarana sarvakuShTheShu vamanAdInAM kAlaniyamaH (96) · Śloka 96
pakṣātpakṣācchardanānyabhyupēyā- nmāsānmāsācchōdhanānyapyadhastāt|
śuddhirmūrghni syāttrirātrāttrirātrāt ṣaṣṭhē ṣaṣṭhē māsyasr̥ḍmōkṣaṇaṁ ca||96||
View original
पक्षात्पक्षाच्छर्दनान्यभ्युपेया- न्मासान्मासाच्छोधनान्यप्यधस्तात्|
शुद्धिर्मूर्घ्नि स्यात्त्रिरात्रात्त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृड्मोक्षणं च||९६||
Adhikarana sarvakuShTheShu kRutyadoShanirharaNam (97) · Śloka 97
yō durvāntō durviriktō'thavā syāt kuṣṭhī dōṣairuddhatairvyāpyatē'sau|
niḥsandēhaṁ yātyasādhyatvamēvaṁ tasmāt kr̥tsnānnirharēdasya dōṣān||97||
View original
यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ|
निःसन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नान्निर्हरेदस्य दोषान्||९७||
Adhikarana sarvakuShTheShu vratasevanAdi (19) · Śloka 19
vratadamayamasēvā tyāgaśīlābhiyōgō dvijasuragurupūjā sarvasattvēṣu maitrī|
śivaśivasutatārābhāskarārādhanāni prakaṭitamalapāpaṁ kuṣṭhamunmūlayanti||98||
iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ caturthē cikitsitasthānē kuṣṭhacikitsitaṁ nāmaikōnaviṁśō'dhyāyaḥ||19||
View original
व्रतदमयमसेवा त्यागशीलाभियोगो द्विजसुरगुरुपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री|
शिवशिवसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||९८||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितं नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||