19. kuṣṭhacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana kuShThacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3

అథాతః కుష్ఠచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే||2|| )||3||

Adhikarana sarvakuShThe pUrvaM snehapAnam (1) · Śloka 1

కుష్ఠినం స్నేహపానేన పూర్వం సర్వముపాచరేత్| |1|

Adhikarana vAtottare kuShThe dashamUlAdisiddhaM tailaM ghRutaM vA (1-2) · Śloka 2

| తత్ర వాతోత్తరే తైలం ఘృతం వా సాధితం హితం||1|| దశమూలామృతైరండశారంగేష్టామేషశృంగిభిః| |2|

Adhikarana pittottare kuShThe tiktakaM ghRutam (2-7) · Śloka 7

| పటోలనింబకటుకాదార్వీపాఠాదురాలభాః||2|| పర్పటం త్రాయమాణాం చ పలాంశం పాచయేదపాం| ద్వ్యాఢకేఽష్టాంశశేషేణ తేన కర్షోన్మితైస్తథా||3|| త్రాయంతీముస్తభూనింబకలింగకణచందనైః| సర్పిషో ద్వాదశపలం పచేత్తత్తిక్తకం జయేత్||4|| పిత్తకుష్ఠపరీసర్పపిటికాదాహతృడ్భ్రమాన్| కండుపాండ్వామయాన్ గండాన్ దుష్టనాడీవ్రణాపచీః||5|| విస్ఫోటవిద్రధీగుల్మశోఫోన్మాదమదానపి| హృద్రోగతిమిరవ్యంగగ్రహణీశ్విత్రకామలాః||6|| భగందరమపస్మారముదరం ప్రదరం గరం| అర్శోఽస్రపిత్తమన్యాంశ్చ సుకృచ్ఛ్రాన్ పిత్తజాన్ గదాన్||7||

Adhikarana pittottare kuShThe mahAtiktaM ghRutam (8-11) · Śloka 11

సప్తచ్ఛదః పర్పటకః శమ్యాకః కటుకా వచా| త్రిఫలా పద్మకం పాఠా రజన్యౌ సారివే కణే||8|| నింబచందనయష్ట్యాహ్వవిశాలేంద్రయవామృతాః| కిరాతతిక్తకం సేవ్యం వృషో మూర్వా శతావరీ||9|| పటోలాతివిషాముస్తాత్రాయంతీధన్వయాసకం| తైర్జలేఽష్టగుణే సర్పిర్ద్విగుణామలకీరసే||10|| సిద్ధం తిక్తాన్మహాతిక్తం గుణైరభ్యధికం మతం| |11|

Adhikarana kaPottare kuShTheShu nimbAdisiddhaM ghRutam (11-12) · Śloka 12

| కఫోత్తరే ఘృతం సిద్ధం నింబసప్తాహ్రచిత్రకైః||11|| కుష్ఠోషణవచాశాలప్రియాలచతురంగులైః| |12|

Adhikarana sarvakuShTheShu BallAtakAdisnehaH ghRutaM sarvakRumijidAdighRutam (12-13) · Śloka 13

| సర్వేషు చారుష్కరజం తౌవరం సార్షపం పిబేత్||12|| స్నేహం ఘృతం వా కృమిజిత్పథ్యాభల్లాతకైః శృతం| |13|

Adhikarana sarvakuShTheShu AragvadhamUlaghRutam (13-14) · Śloka 14

| ఆరగ్వధస్య మూలేన శతకృత్వః శృతం ఘృతం||13|| పిబేన్ కుష్ఠం జయత్యాశు భజన్ సఖదిరం జలం| |14|

Adhikarana sarveBireva snehairaBya~jjanam (14) · Śloka 14

| ఏభిరేవ యథాస్వం చ స్నేహైరభ్యంజనం హితం||14||

Adhikarana sarvakuShTheShu snigdhasya visarpoktaM shodhanam (15) · Śloka 15

స్నిగ్ధస్య శోధనం యోజ్యం విసర్పే యదుదాహృతం| |15|

Adhikarana sarvakuShTheShu lalATahastapAdeShu shirAmokShAH (15-16) · Śloka 16

| లలాటహస్తపాదేషు శిరాశ్చాస్య విమోక్షయేత్||15|| ప్రచ్ఛానమల్పకే కుష్ఠే శృంగాద్యాశ్చ యథాయథం| |16|

Adhikarana sarvakuShTheShu antarA~antarA snehairApyAyanaM tatkAraNaM ca (16-17) · Śloka 17

| స్నేహైరాప్యాయయేచ్చైనం కుష్ఠఘ్నైరంతరాఽంతరా||16|| ముక్తరక్తవిరిక్తస్య రిక్తకోష్ఠస్య కుష్ఠినః| ప్రభంజనస్తథా హ్యస్య న స్యాద్దేహప్రభంజనః||17||

Adhikarana sarvakuShTheShu vajrakaghRutam (18) · Śloka 18

వాసామృతానింబవరాపటోల- వ్యాఘ్రీకరంజోదకకల్కపక్వం| సర్పిర్విసర్పజ్వరకామలాస్ర- కుష్ఠాపహం వజ్రకమామనంతి||18||

Adhikarana sarvakuShTheShu mahAvajrakaghRutam (19-20) · Śloka 20

త్రిఫలాత్రికటుద్వికంటకారీ- కటుకాకుంభనికుంభరాజవృక్షైః| సవచాతివిషాగ్నికైః సపాఠైః పిచుభాగైర్నవవజ్రదుగ్ధముష్ట్యా||19|| పిష్టైః సిద్ధం సర్పిషః ప్రస్థమేభిః క్రూరే కోష్ఠే స్నేహనం రేచనం చ| కుష్ఠశ్విత్రప్లీహవర్ధ్మాశ్మగుల్మాన్ హంత్యాత్కృచ్ఛ్రాంస్తన్మహావజ్రకాఖ్యం||20||

Adhikarana sarvakuShTheShu UrdhvAMdhaH shodhanaM dantIghRutam (21) · Śloka 21

దంత్యాఢకమపాం ద్రోణే పక్త్వా తేన ఘృతం పచేత్| ధామార్గవపలే పీతం తదూర్ధ్వాధో విశుద్ధికృత్||21||

Adhikarana sarvakuShTheShu AvartakIghRutam (22-23) · Śloka 23

ఆవర్తకీతులాం ద్రోణే పచేదష్టాంశశేషితం| తన్మూలైస్తత్ర నిర్యూహే ఘృతప్రస్థం విపాచయేత్||22|| పీత్వా తదేకదివసాంతరితం సుజీర్ణే భుంజీత కోద్రవమసంస్కృతకాంజికేన| కుష్ఠం కిలాసమపచీం చ విజేతుమిచ్ఛన్ ఇచ్ఛన్ ప్రజాం చ విపులాం గ్రహణం స్మృతిం చ||23||

Adhikarana sarvakuShTheShu lelItakavasA (24) · Śloka 24

యతేర్లేలీతకవసా క్షౌద్రజాతీరసాన్వితా| కుష్ఠఘ్నీ సమసర్పిర్వా సగాయర్త్ర్యసనోదకా||24||

Adhikarana sarvakuShTheShu hitamannapAnaM sarva tyAjyaM amlalavaNAdi (25-27) · Śloka 27

శాలయో యవగోధూమాః కోరదూషాః ప్రియంగవః| ముద్గా మసూరాస్తువరీ తిక్తశాకాని జాంగలం||25|| వరాపటోలఖదిరనింబారుష్కరయోజితం| మద్యాన్యౌషధగర్భాణి మథితం చేందురాజిమత్||26|| అన్నపానం హితం కుష్ఠే, న త్వమ్లలవణోషణం| దధిదుగ్ధగుడానూపతిలమాషాంస్త్యజేత్తరాం||27||

Adhikarana sarvakuShTheShu paTolamUlAdikvAthasya ShaDrAtraprayogaH (28-30) · Śloka 30

పటోలమూలత్రిఫలావిశాలాః పృథక్త్రిభాగాపచితత్రిశాణాః| స్యుస్త్రాయమాణా కటురోహిణీ చ| భాగార్ధికే నాగరపాదయుక్తే||28|| ఏతత్పలం జర్జరితం విపక్వం జలే పిబేద్దోషవిశోధనాయ| జీర్ణే రసైర్ధన్వమృగద్విజానాం పురాణశాల్యోదనమాదదీత||29|| కుష్ఠం కిలాసం గ్రహణీప్రదోష- మర్శాంసి కృచ్ఛ్రాణి హలీమకం చ| షడ్రాత్రయోగేన నిహంతి చైతద్ హృద్వస్తిశూలం విషమజ్వరం చ||30||

Adhikarana sarvakuShTheShu mANiBadrasiddho yogaH (31-32) · Śloka 32

విడంగసారామలకాభయానాం పలత్రయం, త్రీణి పలాని కుంభాత్| గుడస్య చ ద్వాదశ, మాసమేష జితాత్మనాం హంత్యుపయుజ్యమానః||31|| కుష్ఠశ్విత్రశ్వాసకాసోదరార్శో- మేహప్లీహగ్రంథిరుగ్జంతుగుల్మాన్| సిద్ధం యోగం ప్రాహ యక్షో ముముక్షో- ర్భిక్షోః ప్రాణాన్ మాణిభద్రః కిలేమం||32||

Adhikarana sarvakuShTheShu BUnimbAdi cUrNam (33-35) · Śloka 35

భూనింబనింబత్రిఫలాపద్మకాతివిషాకణాః| మూర్వాపటోలీద్వినిశాపాఠాతిక్తేంద్రవారుణీః||33|| సకలింగవచాస్తుల్యా ద్విగుణాశ్చ యథోత్తరం| లిహ్యాద్దంతీత్రివృద్బ్రాహ్మీశ్చూర్ణితా మధుసర్పిషా||34|| కుష్ఠమేహప్రసుప్తీనాం పరమం స్యాత్తదౌషధం|35|

Adhikarana sarvakuShTheShu triphalAdicUrNam (35) · Śloka 35

| వరావిడంగకృష్ణా వా లిహ్యాత్తైలాజ్యమాక్షికైః||35||

Adhikarana sarvakuShTheShu vRukShakakvAthaH (36) · Śloka 36

కాకోదుంబరికావేల్లనింబాబ్దవ్యోషకల్కవాన్| హంతి వృక్షకనిర్యూహః పానాత్సర్వాంస్త్వగామయాన్||36||

Adhikarana sarvakuShTheShu kuTajAdisiddhaharItakIcUrNam (37) · Śloka 37

కుటజాగ్నినింబనృపతరుఖదిరాసనసప్తపర్ణనిర్యూహే| సిద్ధా మధుఘృతయుక్తాః కుష్ఠఘ్నీర్భక్షయేదభయాః|37|

Adhikarana sarvakuShTheShu dArvyAditvakkvAthaH (37) · Śloka 37

దార్వీఖదిరనింబానాం త్వక్క్వాథః కుష్ఠసూదనః| ||37||

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeH kvAtho ghRutaM ca sarva khadirAdeH pRuthak ghRutaM ca (38-39) · Śloka 39

నిశోత్తమానింబపటోలమూల- తిక్తావచాలోహితయష్టికాభిః| కృతః కషాయః కఫపిత్తకుష్ఠం సుసేవితో ధర్మ ఇవోచ్ఛినత్తి||38|| ఏభిరేవ చ శృతం ఘృతముఖ్యం భేష్జైర్జయతి మారుతకుష్ఠం| కల్పయేత్ఖదిరనింబగుడూచీ- దేవదారురజనీః పృథగేవం||39||

Adhikarana sarvakuShTheShu pAThAdiBirmUtramuShNajalaM vA (72)) · Śloka 40

పాఠాదార్వీవహ్నిఘుణేష్టాకటుకాభి- మూత్రం యుక్తం శక్రయవైశ్చోష్ణజలం వా| కుష్ఠీ పీత్వా మాసమరుక్ స్యాద్గుదకీలీ మేహీశోఫీ పాండురజీర్ణీ కృమీమాంశ్చ||40||

Adhikarana sarvakuShTheShu lAkShAdicUrNam (41) · Śloka 41

లాక్షాదంతీమధురసవరాద్వీపిపాఠావిడంగ- ప్రత్యక్ఽఽపుష్పీత్రికటురజనీసప్తపర్ణాటరూషం| రక్తా నింబం సురతరు కృతం పంచమూల్యౌ చ చూర్ణం పీత్వా మాసం జయతి హితభుగ్గవ్యమూత్రేణ కుష్ఠం||41||

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeScUrNa paTakA vA (42) · Śloka 42

నిశాకణానాగరవేల్లతౌవరం సవహ్నితాప్యం క్రమశో వివర్ధితం| గవాంబుపీతం వటకీకృతం తథా నిహంతి కుష్ఠాని సుదారుణాన్యపి||42||

Adhikarana sarvakuShTheShu trikaTvAdiguTikA (43) · Śloka 43

త్రికటూత్తమాతిలారు- ష్కరాజ్యమాక్షికసితోపలావిహితా| గులికా రసాయనం కు- ష్ఠజిచ్చ వృష్యా చ సప్తసమా||43||

Adhikarana sarvakuShTheShu candraSakalAdi vaTakAH (44) · Śloka 44

చాంద్రశకలాగ్నిరజనీ- విడంగతువరాస్థ్యరుష్కరత్రిఫలాభిః| వటకా గుడాంశక్ల్Rప్తాః సమస్తకుష్ఠాని నాశయంత్యభ్యస్తాః||44||

Adhikarana sarvakuShTheShu viDa~ggAdipiNDI (45) · Śloka 45

విడంగభల్లాతకబాకుచీనాం సద్వీపివారాహిహరీతకీనాం| సలాంగలీకృష్ణతిలోపకుల్యా గుడేన పిండీ వినిహంతి కుష్ఠం||45||

Adhikarana sarvakuShTheShu shashA~gkalekhAdilehaH (46) · Śloka 46

శశాంకలేఖా సవిడంగసారా సపిప్పలీకా సహుతాశమూలా| సాయోమలా సామలకా సతైలా కుష్ఠాని కృచ్ఛ్రాణి నిహంతి లీఢా||46||

Adhikarana sarvakuShTheShu pathyAdipiNDI,sarvakuShTheShu guDAdipiNDI (47) · Śloka 47

పథ్యాతిలగుడైః పిండీ కుష్ఠం సారుష్కరైర్జయేత్| గుడారుష్కరజంతుఘ్నసోమరాజీకృతాఽథవా||47||

Adhikarana sarvakuShTheShu khadiracUrNam (48) · Śloka 48

విడంగాద్రిజతుక్షౌద్రసర్పిష్మత్ఖాదిరం రజః| కిటిభశ్విత్రదద్రుఘ్నం ఖాదేన్మితహితాశనః||48||

Adhikarana sarvakuShTheShu sitAdilehaH (49) · Śloka 49

సితాతైలకృమిఘ్నాని ధాత్ర్యయోమలపిప్పలీః| లిహానః సర్వకుష్ఠాని జయత్యతిగురూణ్యపి||49||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNam (50-52) · Śloka 52

ముస్తం వ్యోషం త్రిఫలా మంజిష్ఠా దారు పంచమూలే ద్వే| సప్తచ్ఛదనింబత్వక్ సవిశాలా చిత్రకో మూర్వా||50|| చూర్ణం తర్పణభాగైర్నవభిః సంయోజితం సమధ్వంశం| నిత్యం కుష్ఠనిబర్హణమేతత్ప్రాయోగికం ఖాదన్||51|| శ్వయథుం సపాండురోగం శ్విత్రం గ్రహణీప్రదోషమర్శాంసి| వర్ధభగందరపిడకాకండూకోఠాపచీర్హంతి||52||

Adhikarana sarvakuShTheShu tuvarAsthyAdirasAyanAni (137)) · Śloka 53

రసాయనప్రయోగేణ తువరాస్థీని శీలయేత్| భల్లాతకం బాకుచికాం వహ్నిమూలం శిలాహ్వయం||53||

Adhikarana sarvakuShTheShu ityantadauShe vijite bahi pralepAdi hitam (54) · Śloka 54

ఇతి దోషే విజితేఽంతస్- త్వక్స్థే శమనం బహిః ప్రలేపాది హితం| తీక్ష్ణాలేపోత్క్లిష్టం కుష్ఠం హి వివృద్ధిమేతి మలినే దేహే||54||

Adhikarana sarvakuShTheShu sthirakaThiNamaNDaleShu poTalaiH svedaH (55) · Śloka 55

స్థిరకఠినమండలానాం కుష్ఠానాం పోటలైర్హితః స్వేదః| స్విన్నోత్సనం కుష్ఠం శస్త్రైర్లిఖితం ప్రలేపనైర్లింపేత్||55||

Adhikarana sarvakuShTheShu svinnotsanneShu lekhanaM lepanaM ca sarvakuShTheShu sparshaindriyanASaneShu kShAraH (56) · Śloka 56

యేషు న శస్త్రం క్రమతే స్పర్శేంద్రియనాశనేషు కుష్ఠేషు| తేషు నిపాత్యః క్షారో రక్తం దోషం చ విస్రావ్య||56||

Adhikarana sarvakuShTheShu atikaThinaparuShApurANaMtvAdiyukteShu viShairagadaSca kramAllepaH (57) · Śloka 57

లేపోఽతికఠినపురుషే సుప్తే కుష్ఠే స్థిరే పురాణే చ| పీతాగదస్య కార్యో విషైః సమంత్రోఽగదైశ్చాను||57||

Adhikarana sarvakuShTheShu stabdhatvAdiyukteShu ghRuShTvA lepaH (58) · Śloka 58

స్తబ్ధాని సుప్తసుప్తాన్యస్వేదనకండులాని కుష్ఠాని| ఘృష్టాని శుష్కగోమయఫేనకశస్త్రైః ప్రదేహ్యాని||58||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdikaShAyaH siddhAthaikaM snAnam sarvakuShTheShu mustA vamanaM virecanaM tvagdoShAdi nAshakaSca (59-60) · Śloka 60

ముస్తా త్రిఫలా మదనం కరంజ ఆరగ్వధః కలింగయవాః| సప్తాహ్వకుష్ఠఫలినీదార్వ్యః సిద్ధార్థకం స్నానం||59|| ఏష కషాయో వమనం విరేచనం వర్ణకస్తథోద్ధర్షః| త్వగ్దోషకుష్ఠశోఫప్రబాధనః పాండురోగఘ్నః||60||

Adhikarana sarvakuShTheShu karavIramUlAdikvAthalepaH (61) · Śloka 61

కరవీరనింబకుటజాచ్ఛమ్యాకాచ్చిత్రకాచ్చ మూలానాం| మూత్రే దర్వీలేపీ క్వాథో లేపేన కుష్ఠఘ్నః||61||

Adhikarana sarvakuShTheShu shvetakaravIramulAdi lepaH (62) · Śloka 62

శ్వేతకరవీమూలం కుటజకరంజాత్ఫలం త్వచో దార్వ్యాః| సుమనఃప్రవాలయుక్తో లేపః కుష్ఠాపహః సిద్ధః||62||

Adhikarana sarvakuShTheShu SirIShatvagAdicaturvidholepaH (63) · Śloka 63

శైరీషీ త్వక్ పుష్పం కార్పాస్యా రాజవృక్షపత్రాణి| పిష్టా చ కాకమాచీ చతుర్విధః కుష్ఠహా లేపః||63||

Adhikarana sarvakuShTheShu vyoShAdi lepaH (64) · Śloka 64

వ్యోషసర్షపనిశాగృహధూమై- ర్యావశూకపటుచిత్రకకుష్ఠైః| కోలమాత్రగుటికాఽర్ధవిషాంశా శ్విత్రకుష్ఠహరణో వరలేపః||64||

Adhikarana sarvakuShTheShu nimbAdicUrNasyodvartanam (65-66) · Śloka 66

నింబం హరిద్రే సురసం పటోలం కుష్ఠాశ్వగంధే సురదారు శిగ్రుః| ససర్షపం తుంబరుధాన్యవన్యం చండా చ చూర్ణాని సమాని కుర్యాత్||65|| తైస్తక్రపిష్టైః ప్రథమం శరీరం తైలాక్తముద్వర్తయితుం యతేత| తథాఽస్య కండూః పిటికాః సకోఠాః కుష్ఠాని శోఫాశ్చ శమం వ్రజంతి||66||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNasyAvacUrNanam (67-68) · Śloka 68

ముస్తామృతాసంగకటంకటేరీ- కాసీసకంపిల్లకకుష్ఠరోధ్రాః| గంధోపలః సర్జరసో విడంగం మనఃశిలాలే కరవీరకత్వక్||67|| తైలాక్తగాత్రస్య కృతాని చూర్ణా- న్యేతాని దద్యాదవచూర్ణనార్థం| దద్రూః సకండూః కిటిభాని పామా విచర్చికా చేతి తథా న సంతి||68||

Adhikarana sarvakuShTheShu sarShapakalkalepaH sarvakuShTheShu manaH shilAdilepaH sarvakuShTheShu kara~jjAlepaH (69-70) · Śloka 70

స్నుగ్గండే సర్షపాత్కల్కః కుకూలానలపాచితః| లేపాద్విచర్చికాం హంతి రాగవేగ ఇవ త్రపాం||69|| మనఃశిలాలే మరిచాని తైల- మార్కం పయః కుష్ఠహరః ప్రదేహః| తథా కరంజప్రపునాటబీజం కుష్ఠాన్వితం గోసలిలేన పిష్టం||70||

Adhikarana sarvakuShTheShu guggulvAdiBi miSrakatailamishrairlepaH (71-72) · Śloka 72

గుగ్గులుమరిచవిడంగైః సర్షపకాసీససర్జరసముస్తైః| శ్రీవేష్టకాలగంధైర్మనఃశిలాకుష్ఠకంపిల్లైః||71|| ఉభయహరిద్రాసహితైశ్చాక్రికతైలేన మిశ్రితైరేభిః| దినకరకరాభితప్తైః కుష్ఠం ఘృష్టం చ నష్టం చ||72||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme maricAdilepaH (73-74) · Śloka 74

మరిచం తమాలపత్రం కుష్ఠం సమనఃశిలం సకాసీసం| తైలేన యుక్తముషితం సప్తాహం భాజనే తామ్రే||73|| తేనాలిప్తం సిధ్మం సప్తాహాద్ ఘర్మసేవినోఽపైతి| మాసాన్నవం కిలాసం స్నానేన వినా విశుద్ధస్య||74||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme jyotiShmatItailam (75) · Śloka 75

మయూరకక్షారజలే సప్తకృత్వః పరిస్రతే| సిద్ధం జ్యోతిష్మతీతైలమభ్యంగాత్సిధ్మనాశనం||75||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme kAkaja~gghAmUlAdilepaH (76) · Śloka 76

వాయసజంఘామూలం వమనీపత్రాణి మూలకాద్బీజం| తక్రేణ భౌమవారే లేపః సిధ్మాపహః సిద్ధః||76||

Adhikarana sarvakuShTheShu jIvantyAdighRutatailapAkaH (77-78) · Śloka 78

జీవంతీ మంజిష్ఠా దార్వీ కంపిల్లకం పయస్తుత్థం| ఏష ఘృతతైలపాకః సిద్ధః సిద్ధే చ సర్జరసః||77|| దేయః సమధూచ్ఛిష్టో విపాదికా తేన నశ్యతి హ్యక్తా| చర్మైకకుష్ఠకిటిభం కుష్ఠం శామ్యత్యలసకం చ||78||

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu vajrakaM tailam (79-80) · Śloka 80

మూలం సప్తాహ్వాత్త్వక్ శిరీషాశ్వమారా- దర్కాన్మాలత్యాశ్చిత్రకాస్ఫోతనింబాత్| బీజం కారంజం సార్షపం ప్రాపునాటం శ్రేష్ఠా జంతుఘ్నం త్ర్యూషణం ద్వే హరిద్రే||79|| తైలం తైలం సాధితం తైః సమూత్రై- స్త్వగ్దోషాణాం దుష్టనాడీవ్రణానాం| అభ్యంగేన శ్లేష్మవాతోద్భవానాం నాశాయాలం వజ్రకం వజ్రతుల్యం||80||

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu mahAvajratailam (81-82) · Śloka 82

ఏరండతార్క్ష్యఘననీపకదంబభారంగీ- కంపిల్లవేల్లఫలినీసురవారుణీభిః| నిర్గుండ్యరుష్కరసురాహ్వసువర్ణదుగ్ధా- శ్రీవేష్టగుగ్గులుశిలాపటుతాలవిశ్వైః||81|| తుల్యస్నుగర్కదుగ్ధం సిద్ధం తైలం స్మృతం మహావజ్రం| అతిశయితవజ్రకగుణం శ్విత్రార్శోగ్రంథిమాలాఘ్నం||82||

Adhikarana sarvakuShTheShu kuShThAditailam (83) · Śloka 83

కుష్ఠాశ్వమారభృంగార్కమూత్రస్నుక్క్షీరసైంధవైః| తైలం సిద్ధం విషావాపమభ్యంగాత్ కుష్ఠజిత్పరం||83||

Adhikarana sarvakuShTheShu pAmAvicarcikayoH kaTutailam (84) · Śloka 84

సిద్ధం సిక్థకసిందూరపురతుత్థకతార్క్ష్యజైః| కచ్ఛూం విచర్చికాం చాశు కటుతైలం నిబర్హతి||84||

Adhikarana sarvakuShTheShu dadruShu lAkShAdilepaH (85) · Śloka 85

లాక్షా వ్యోషం ప్రాపునాటం చ బీజం సశ్రీవేష్టం కుష్ఠసిద్ధార్థకాశ్చ| తక్రోన్మిశ్రః స్యాద్ధరిద్రా చ లేపో దద్రూషూక్తో మూలకోత్థం చ బీజం||85||

Adhikarana sarvakuShTheShu citrakAdayAH ShaT lepAH (86-87) · Śloka 87

చిత్రకసోభాంజనకౌ, గుడూచ్యపామార్గదేవదారూణి| ఖదిరో ధవశ్చ లేపః, శ్యామా దంతీ ద్రవంతీ చ||86|| లాక్షారసాంజనైలాః, పునర్నవా చేతి కుష్ఠినాం లేపాః| దధిమండయుతాః పాదైః షట్ ప్రోక్తా మారుతకఫఘ్నాః||87||

Adhikarana sarvakuShTheShu pittakaPottareShu jalAdilepaH (88) · Śloka 88

జలవాప్యలోహకేసరపత్రప్లవచందనమృణాలాని| భాగోత్తరాణి సిద్ధం ప్రలేపనం పిత్తకఫకుష్ఠే||88||

Adhikarana sarvakuShTheShu dAhayukteShu tiktaghRutAdiBiraBya~ggaH sarvakuShTheShu kledaprapAtAdiShu shItalepAdayaH (89-90) · Śloka 90

తిక్తఘృతైర్ధౌతఘృతైరభ్యంగో దహ్యమానకుష్ఠేషు| తైలైశ్చందనమధుకప్రపౌండరీకోత్పలయుతైశ్చ||89|| క్లేదే ప్రపతతి చాంగే దాహే విస్ఫోటకే చ చర్మదలే| శీతాః ప్రదేహసేకా వ్యధనవిరేకౌఘృతం తిక్తం||90||

Adhikarana sarvakuShTheShu kRumikuShTheShukhadirAdayaH (91) · Śloka 91

ఖదిరవృషనింబకుటజాఃశ్రేష్ఠాకృమిజిత్పటోలమధుపర్ణ్యః అంతర్బహిః ప్రయుక్తాః కృమికుష్ఠనుదః సగోమూత్రాః||91||

Adhikarana sarvakuShTheShu vAtottareShu pUrvaM ghRutaM sarvakuShTheShu kaPottareShu pUrvaM vamanaM sarvakuShTheShu pittottareShu pUrvaM raktamokSho virekaSca (92) · Śloka 92

వాతోత్తరేషు సర్పిర్వమనం శ్లేష్మోత్తరేషు కుష్ఠేషు| పిత్తోత్తరేషు మోక్షో రక్తస్య విరేచనం చాగ్రే||92||

Adhikarana sarvakuShTheShu nihRutAstradoShAdiShu lepAH siddhidAH (93) · Śloka 93

యే లేపాః కుష్ఠానాం యుజ్యంతే నిర్హృతాస్రదోషాణాం| సంశోధితాశయానాం సద్యః సిద్ధిర్భవతి తేషాం||93||

Adhikarana sarvakuShTheShu bahudoSheShu saMshodhanam (94) · Śloka 94

దోషే హృతేఽపనీతే రక్తే బాహ్యాంతరే కృతే శమనే| స్నేహే చ కాలయుక్తే న కుష్ఠమతివర్తతే సాధ్యం||94||

Adhikarana sarvakuShTheShu doShAtiharaNe mRutyuH (95) · Śloka 95

బహుదోషః సంశోధ్యః కుష్ఠీ బహుశోఽనురక్షతా ప్రాణాన్| దోషే హ్యతిమాత్రహృతే వాయుర్హన్యాదబలమాశు||95||

Adhikarana sarvakuShTheShu vamanAdInAM kAlaniyamaH (96) · Śloka 96

పక్షాత్పక్షాచ్ఛర్దనాన్యభ్యుపేయా- న్మాసాన్మాసాచ్ఛోధనాన్యప్యధస్తాత్| శుద్ధిర్మూర్ఘ్ని స్యాత్త్రిరాత్రాత్త్రిరాత్రాత్ షష్ఠే షష్ఠే మాస్యసృడ్మోక్షణం చ||96||

Adhikarana sarvakuShTheShu kRutyadoShanirharaNam (97) · Śloka 97

యో దుర్వాంతో దుర్విరిక్తోఽథవా స్యాత్ కుష్ఠీ దోషైరుద్ధతైర్వ్యాప్యతేఽసౌ| నిఃసందేహం యాత్యసాధ్యత్వమేవం తస్మాత్ కృత్స్నాన్నిర్హరేదస్య దోషాన్||97||

Adhikarana sarvakuShTheShu vratasevanAdi (19) · Śloka 19

వ్రతదమయమసేవా త్యాగశీలాభియోగో ద్విజసురగురుపూజా సర్వసత్త్వేషు మైత్రీ| శివశివసుతతారాభాస్కరారాధనాని ప్రకటితమలపాపం కుష్ఠమున్మూలయంతి||98|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చికిత్సితస్థానే కుష్ఠచికిత్సితం నామైకోనవింశోఽధ్యాయః||19||