19. kuṣṭhacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana kuShThacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3

അഥാതഃ കുഷ്ഠചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ||൨|| )||൩||

Adhikarana sarvakuShThe pUrvaM snehapAnam (1) · Śloka 1

കുഷ്ഠിനം സ്നേഹപാനേന പൂര്വം സര്വമുപാചരേത്| |൧|

Adhikarana vAtottare kuShThe dashamUlAdisiddhaM tailaM ghRutaM vA (1-2) · Śloka 2

| തത്ര വാതോത്തരേ തൈലം ഘൃതം വാ സാധിതം ഹിതമ്||൧|| ദശമൂലാമൃതൈരണ്ഡശാര്ങ്ഗേഷ്ടാമേഷശൃങ്ഗിഭിഃ| |൨|

Adhikarana pittottare kuShThe tiktakaM ghRutam (2-7) · Śloka 7

| പടോലനിമ്ബകടുകാദാര്വീപാഠാദുരാലഭാഃ||൨|| പര്പടം ത്രായമാണാം ച പലാംശം പാചയേദപാമ്| ദ്വ്യാഢകേऽഷ്ടാംശശേഷേണ തേന കര്ഷോന്മിതൈസ്തഥാ||൩|| ത്രായന്തീമുസ്തഭൂനിമ്ബകലിങ്ഗകണചന്ദനൈഃ| സര്പിഷോ ദ്വാദശപലം പചേത്തത്തിക്തകം ജയേത്||൪|| പിത്തകുഷ്ഠപരീസര്പപിടികാദാഹതൃഡ്ഭ്രമാന്| കണ്ഡുപാണ്ഡ്വാമയാന് ഗണ്ഡാന് ദുഷ്ടനാഡീവ്രണാപചീഃ||൫|| വിസ്ഫോടവിദ്രധീഗുല്മശോഫോന്മാദമദാനപി| ഹൃദ്രോഗതിമിരവ്യങ്ഗഗ്രഹണീശ്വിത്രകാമലാഃ||൬|| ഭഗന്ദരമപസ്മാരമുദരം പ്രദരം ഗരമ്| അര്ശോऽസ്രപിത്തമന്യാംശ്ച സുകൃച്ഛ്രാന് പിത്തജാന് ഗദാന്||൭||

Adhikarana pittottare kuShThe mahAtiktaM ghRutam (8-11) · Śloka 11

സപ്തച്ഛദഃ പര്പടകഃ ശമ്യാകഃ കടുകാ വചാ| ത്രിഫലാ പദ്മകം പാഠാ രജന്യൌ സാരിവേ കണേ||൮|| നിമ്ബചന്ദനയഷ്ട്യാഹ്വവിശാലേന്ദ്രയവാമൃതാഃ| കിരാതതിക്തകം സേവ്യം വൃഷോ മൂര്വാ ശതാവരീ||൯|| പടോലാതിവിഷാമുസ്താത്രായന്തീധന്വയാസകമ്| തൈര്ജലേऽഷ്ടഗുണേ സര്പിര്ദ്വിഗുണാമലകീരസേ||൧൦|| സിദ്ധം തിക്താന്മഹാതിക്തം ഗുണൈരഭ്യധികം മതമ്| |൧൧|

Adhikarana kaPottare kuShTheShu nimbAdisiddhaM ghRutam (11-12) · Śloka 12

| കഫോത്തരേ ഘൃതം സിദ്ധം നിമ്ബസപ്താഹ്രചിത്രകൈഃ||൧൧|| കുഷ്ഠോഷണവചാശാലപ്രിയാലചതുരങ്ഗുലൈഃ| |൧൨|

Adhikarana sarvakuShTheShu BallAtakAdisnehaH ghRutaM sarvakRumijidAdighRutam (12-13) · Śloka 13

| സര്വേഷു ചാരുഷ്കരജം തൌവരം സാര്ഷപം പിബേത്||൧൨|| സ്നേഹം ഘൃതം വാ കൃമിജിത്പഥ്യാഭല്ലാതകൈഃ ശൃതമ്| |൧൩|

Adhikarana sarvakuShTheShu AragvadhamUlaghRutam (13-14) · Śloka 14

| ആരഗ്വധസ്യ മൂലേന ശതകൃത്വഃ ശൃതം ഘൃതമ്||൧൩|| പിബേന് കുഷ്ഠം ജയത്യാശു ഭജന് സഖദിരം ജലമ്| |൧൪|

Adhikarana sarveBireva snehairaBya~jjanam (14) · Śloka 14

| ഏഭിരേവ യഥാസ്വം ച സ്നേഹൈരഭ്യഞ്ജനം ഹിതമ്||൧൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu snigdhasya visarpoktaM shodhanam (15) · Śloka 15

സ്നിഗ്ധസ്യ ശോധനം യോജ്യം വിസര്പേ യദുദാഹൃതമ്| |൧൫|

Adhikarana sarvakuShTheShu lalATahastapAdeShu shirAmokShAH (15-16) · Śloka 16

| ലലാടഹസ്തപാദേഷു ശിരാശ്ചാസ്യ വിമോക്ഷയേത്||൧൫|| പ്രച്ഛാനമല്പകേ കുഷ്ഠേ ശൃങ്ഗാദ്യാശ്ച യഥായഥമ്| |൧൬|

Adhikarana sarvakuShTheShu antarA~antarA snehairApyAyanaM tatkAraNaM ca (16-17) · Śloka 17

| സ്നേഹൈരാപ്യായയേച്ചൈനം കുഷ്ഠഘ്നൈരന്തരാऽന്തരാ||൧൬|| മുക്തരക്തവിരിക്തസ്യ രിക്തകോഷ്ഠസ്യ കുഷ്ഠിനഃ| പ്രഭഞ്ജനസ്തഥാ ഹ്യസ്യ ന സ്യാദ്ദേഹപ്രഭഞ്ജനഃ||൧൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu vajrakaghRutam (18) · Śloka 18

വാസാമൃതാനിമ്ബവരാപടോല- വ്യാഘ്രീകരഞ്ജോദകകല്കപക്വമ്| സര്പിര്വിസര്പജ്വരകാമലാസ്ര- കുഷ്ഠാപഹം വജ്രകമാമനന്തി||൧൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu mahAvajrakaghRutam (19-20) · Śloka 20

ത്രിഫലാത്രികടുദ്വികണ്ടകാരീ- കടുകാകുമ്ഭനികുമ്ഭരാജവൃക്ഷൈഃ| സവചാതിവിഷാഗ്നികൈഃ സപാഠൈഃ പിചുഭാഗൈര്നവവജ്രദുഗ്ധമുഷ്ട്യാ||൧൯|| പിഷ്ടൈഃ സിദ്ധം സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥമേഭിഃ ക്രൂരേ കോഷ്ഠേ സ്നേഹനം രേചനം ച| കുഷ്ഠശ്വിത്രപ്ലീഹവര്ധ്മാശ്മഗുല്മാന് ഹന്ത്യാത്കൃച്ഛ്രാംസ്തന്മഹാവജ്രകാഖ്യമ്||൨൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu UrdhvAMdhaH shodhanaM dantIghRutam (21) · Śloka 21

ദന്ത്യാഢകമപാം ദ്രോണേ പക്ത്വാ തേന ഘൃതം പചേത്| ധാമാര്ഗവപലേ പീതം തദൂര്ധ്വാധോ വിശുദ്ധികൃത്||൨൧||

Adhikarana sarvakuShTheShu AvartakIghRutam (22-23) · Śloka 23

ആവര്തകീതുലാം ദ്രോണേ പചേദഷ്ടാംശശേഷിതമ്| തന്മൂലൈസ്തത്ര നിര്യൂഹേ ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത്||൨൨|| പീത്വാ തദേകദിവസാന്തരിതം സുജീര്ണേ ഭുഞ്ജീത കോദ്രവമസംസ്കൃതകാഞ്ജികേന| കുഷ്ഠം കിലാസമപചീം ച വിജേതുമിച്ഛന് ഇച്ഛന് പ്രജാം ച വിപുലാം ഗ്രഹണം സ്മൃതിം ച||൨൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu lelItakavasA (24) · Śloka 24

യതേര്ലേലീതകവസാ ക്ഷൌദ്രജാതീരസാന്വിതാ| കുഷ്ഠഘ്നീ സമസര്പിര്വാ സഗായര്ത്ര്യസനോദകാ||൨൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu hitamannapAnaM sarva tyAjyaM amlalavaNAdi (25-27) · Śloka 27

ശാലയോ യവഗോധൂമാഃ കോരദൂഷാഃ പ്രിയങ്ഗവഃ| മുദ്ഗാ മസൂരാസ്തുവരീ തിക്തശാകാനി ജാങ്ഗലമ്||൨൫|| വരാപടോലഖദിരനിമ്ബാരുഷ്കരയോജിതമ്| മദ്യാന്യൌഷധഗര്ഭാണി മഥിതം ചേന്ദുരാജിമത്||൨൬|| അന്നപാനം ഹിതം കുഷ്ഠേ, ന ത്വമ്ലലവണോഷണമ്| ദധിദുഗ്ധഗുഡാനൂപതിലമാഷാംസ്ത്യജേത്തരാമ്||൨൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu paTolamUlAdikvAthasya ShaDrAtraprayogaH (28-30) · Śloka 30

പടോലമൂലത്രിഫലാവിശാലാഃ പൃഥക്ത്രിഭാഗാപചിതത്രിശാണാഃ| സ്യുസ്ത്രായമാണാ കടുരോഹിണീ ച| ഭാഗാര്ധികേ നാഗരപാദയുക്തേ||൨൮|| ഏതത്പലം ജര്ജരിതം വിപക്വം ജലേ പിബേദ്ദോഷവിശോധനായ| ജീര്ണേ രസൈര്ധന്വമൃഗദ്വിജാനാം പുരാണശാല്യോദനമാദദീത||൨൯|| കുഷ്ഠം കിലാസം ഗ്രഹണീപ്രദോഷ- മര്ശാംസി കൃച്ഛ്രാണി ഹലീമകം ച| ഷഡ്രാത്രയോഗേന നിഹന്തി ചൈതദ് ഹൃദ്വസ്തിശൂലം വിഷമജ്വരം ച||൩൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu mANiBadrasiddho yogaH (31-32) · Śloka 32

വിഡങ്ഗസാരാമലകാഭയാനാം പലത്രയം, ത്രീണി പലാനി കുമ്ഭാത്| ഗുഡസ്യ ച ദ്വാദശ, മാസമേഷ ജിതാത്മനാം ഹന്ത്യുപയുജ്യമാനഃ||൩൧|| കുഷ്ഠശ്വിത്രശ്വാസകാസോദരാര്ശോ- മേഹപ്ലീഹഗ്രന്ഥിരുഗ്ജന്തുഗുല്മാന്| സിദ്ധം യോഗം പ്രാഹ യക്ഷോ മുമുക്ഷോ- ര്ഭിക്ഷോഃ പ്രാണാന് മാണിഭദ്രഃ കിലേമമ്||൩൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu BUnimbAdi cUrNam (33-35) · Śloka 35

ഭൂനിമ്ബനിമ്ബത്രിഫലാപദ്മകാതിവിഷാകണാഃ| മൂര്വാപടോലീദ്വിനിശാപാഠാതിക്തേന്ദ്രവാരുണീഃ||൩൩|| സകലിങ്ഗവചാസ്തുല്യാ ദ്വിഗുണാശ്ച യഥോത്തരമ്| ലിഹ്യാദ്ദന്തീത്രിവൃദ്ബ്രാഹ്മീശ്ചൂര്ണിതാ മധുസര്പിഷാ||൩൪|| കുഷ്ഠമേഹപ്രസുപ്തീനാം പരമം സ്യാത്തദൌഷധമ്|൩൫|

Adhikarana sarvakuShTheShu triphalAdicUrNam (35) · Śloka 35

| വരാവിഡങ്ഗകൃഷ്ണാ വാ ലിഹ്യാത്തൈലാജ്യമാക്ഷികൈഃ||൩൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu vRukShakakvAthaH (36) · Śloka 36

കാകോദുമ്ബരികാവേല്ലനിമ്ബാബ്ദവ്യോഷകല്കവാന്| ഹന്തി വൃക്ഷകനിര്യൂഹഃ പാനാത്സര്വാംസ്ത്വഗാമയാന്||൩൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu kuTajAdisiddhaharItakIcUrNam (37) · Śloka 37

കുടജാഗ്നിനിമ്ബനൃപതരുഖദിരാസനസപ്തപര്ണനിര്യൂഹേ| സിദ്ധാ മധുഘൃതയുക്താഃ കുഷ്ഠഘ്നീര്ഭക്ഷയേദഭയാഃ|൩൭|

Adhikarana sarvakuShTheShu dArvyAditvakkvAthaH (37) · Śloka 37

ദാര്വീഖദിരനിമ്ബാനാം ത്വക്ക്വാഥഃ കുഷ്ഠസൂദനഃ| ||൩൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeH kvAtho ghRutaM ca sarva khadirAdeH pRuthak ghRutaM ca (38-39) · Śloka 39

നിശോത്തമാനിമ്ബപടോലമൂല- തിക്താവചാലോഹിതയഷ്ടികാഭിഃ| കൃതഃ കഷായഃ കഫപിത്തകുഷ്ഠം സുസേവിതോ ധര്മ ഇവോച്ഛിനത്തി||൩൮|| ഏഭിരേവ ച ശൃതം ഘൃതമുഖ്യം ഭേഷ്ജൈര്ജയതി മാരുതകുഷ്ഠമ്| കല്പയേത്ഖദിരനിമ്ബഗുഡൂചീ- ദേവദാരുരജനീഃ പൃഥഗേവമ്||൩൯||

Adhikarana sarvakuShTheShu pAThAdiBirmUtramuShNajalaM vA (72)) · Śloka 40

പാഠാദാര്വീവഹ്നിഘുണേഷ്ടാകടുകാഭി- മൂത്രം യുക്തം ശക്രയവൈശ്ചോഷ്ണജലം വാ| കുഷ്ഠീ പീത്വാ മാസമരുക് സ്യാദ്ഗുദകീലീ മേഹീശോഫീ പാണ്ഡുരജീര്ണീ കൃമീമാംശ്ച||൪൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu lAkShAdicUrNam (41) · Śloka 41

ലാക്ഷാദന്തീമധുരസവരാദ്വീപിപാഠാവിഡങ്ഗ- പ്രത്യക്ऽऽപുഷ്പീത്രികടുരജനീസപ്തപര്ണാടരൂഷമ്| രക്താ നിമ്ബം സുരതരു കൃതം പഞ്ചമൂല്യൌ ച ചൂര്ണം പീത്വാ മാസം ജയതി ഹിതഭുഗ്ഗവ്യമൂത്രേണ കുഷ്ഠമ്||൪൧||

Adhikarana sarvakuShTheShu nishAdeScUrNa paTakA vA (42) · Śloka 42

നിശാകണാനാഗരവേല്ലതൌവരം സവഹ്നിതാപ്യം ക്രമശോ വിവര്ധിതമ്| ഗവാമ്ബുപീതം വടകീകൃതം തഥാ നിഹന്തി കുഷ്ഠാനി സുദാരുണാന്യപി||൪൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu trikaTvAdiguTikA (43) · Śloka 43

ത്രികടൂത്തമാതിലാരു- ഷ്കരാജ്യമാക്ഷികസിതോപലാവിഹിതാ| ഗുലികാ രസായനം കു- ഷ്ഠജിച്ച വൃഷ്യാ ച സപ്തസമാ||൪൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu candraSakalAdi vaTakAH (44) · Śloka 44

ചാന്ദ്രശകലാഗ്നിരജനീ- വിഡങ്ഗതുവരാസ്ഥ്യരുഷ്കരത്രിഫലാഭിഃ| വടകാ ഗുഡാംശക്ല്റ്പ്താഃ സമസ്തകുഷ്ഠാനി നാശയന്ത്യഭ്യസ്താഃ||൪൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu viDa~ggAdipiNDI (45) · Śloka 45

വിഡങ്ഗഭല്ലാതകബാകുചീനാം സദ്വീപിവാരാഹിഹരീതകീനാമ്| സലാങ്ഗലീകൃഷ്ണതിലോപകുല്യാ ഗുഡേന പിണ്ഡീ വിനിഹന്തി കുഷ്ഠമ്||൪൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu shashA~gkalekhAdilehaH (46) · Śloka 46

ശശാങ്കലേഖാ സവിഡങ്ഗസാരാ സപിപ്പലീകാ സഹുതാശമൂലാ| സായോമലാ സാമലകാ സതൈലാ കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നിഹന്തി ലീഢാ||൪൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu pathyAdipiNDI,sarvakuShTheShu guDAdipiNDI (47) · Śloka 47

പഥ്യാതിലഗുഡൈഃ പിണ്ഡീ കുഷ്ഠം സാരുഷ്കരൈര്ജയേത്| ഗുഡാരുഷ്കരജന്തുഘ്നസോമരാജീകൃതാऽഥവാ||൪൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu khadiracUrNam (48) · Śloka 48

വിഡങ്ഗാദ്രിജതുക്ഷൌദ്രസര്പിഷ്മത്ഖാദിരം രജഃ| കിടിഭശ്വിത്രദദ്രുഘ്നം ഖാദേന്മിതഹിതാശനഃ||൪൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu sitAdilehaH (49) · Śloka 49

സിതാതൈലകൃമിഘ്നാനി ധാത്ര്യയോമലപിപ്പലീഃ| ലിഹാനഃ സര്വകുഷ്ഠാനി ജയത്യതിഗുരൂണ്യപി||൪൯||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNam (50-52) · Śloka 52

മുസ്തം വ്യോഷം ത്രിഫലാ മഞ്ജിഷ്ഠാ ദാരു പഞ്ചമൂലേ ദ്വേ| സപ്തച്ഛദനിമ്ബത്വക് സവിശാലാ ചിത്രകോ മൂര്വാ||൫൦|| ചൂര്ണം തര്പണഭാഗൈര്നവഭിഃ സംയോജിതം സമധ്വംശമ്| നിത്യം കുഷ്ഠനിബര്ഹണമേതത്പ്രായോഗികം ഖാദന്||൫൧|| ശ്വയഥും സപാണ്ഡുരോഗം ശ്വിത്രം ഗ്രഹണീപ്രദോഷമര്ശാംസി| വര്ധഭഗന്ദരപിഡകാകണ്ഡൂകോഠാപചീര്ഹന്തി||൫൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu tuvarAsthyAdirasAyanAni (137)) · Śloka 53

രസായനപ്രയോഗേണ തുവരാസ്ഥീനി ശീലയേത്| ഭല്ലാതകം ബാകുചികാം വഹ്നിമൂലം ശിലാഹ്വയമ്||൫൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu ityantadauShe vijite bahi pralepAdi hitam (54) · Śloka 54

ഇതി ദോഷേ വിജിതേऽന്തസ്- ത്വക്സ്ഥേ ശമനം ബഹിഃ പ്രലേപാദി ഹിതമ്| തീക്ഷ്ണാലേപോത്ക്ലിഷ്ടം കുഷ്ഠം ഹി വിവൃദ്ധിമേതി മലിനേ ദേഹേ||൫൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu sthirakaThiNamaNDaleShu poTalaiH svedaH (55) · Śloka 55

സ്ഥിരകഠിനമണ്ഡലാനാം കുഷ്ഠാനാം പോടലൈര്ഹിതഃ സ്വേദഃ| സ്വിന്നോത്സനം കുഷ്ഠം ശസ്ത്രൈര്ലിഖിതം പ്രലേപനൈര്ലിമ്പേത്||൫൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu svinnotsanneShu lekhanaM lepanaM ca sarvakuShTheShu sparshaindriyanASaneShu kShAraH (56) · Śloka 56

യേഷു ന ശസ്ത്രം ക്രമതേ സ്പര്ശേന്ദ്രിയനാശനേഷു കുഷ്ഠേഷു| തേഷു നിപാത്യഃ ക്ഷാരോ രക്തം ദോഷം ച വിസ്രാവ്യ||൫൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu atikaThinaparuShApurANaMtvAdiyukteShu viShairagadaSca kramAllepaH (57) · Śloka 57

ലേപോऽതികഠിനപുരുഷേ സുപ്തേ കുഷ്ഠേ സ്ഥിരേ പുരാണേ ച| പീതാഗദസ്യ കാര്യോ വിഷൈഃ സമന്ത്രോऽഗദൈശ്ചാനു||൫൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu stabdhatvAdiyukteShu ghRuShTvA lepaH (58) · Śloka 58

സ്തബ്ധാനി സുപ്തസുപ്താന്യസ്വേദനകണ്ഡുലാനി കുഷ്ഠാനി| ഘൃഷ്ടാനി ശുഷ്കഗോമയഫേനകശസ്ത്രൈഃ പ്രദേഹ്യാനി||൫൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdikaShAyaH siddhAthaikaM snAnam sarvakuShTheShu mustA vamanaM virecanaM tvagdoShAdi nAshakaSca (59-60) · Śloka 60

മുസ്താ ത്രിഫലാ മദനം കരഞ്ജ ആരഗ്വധഃ കലിങ്ഗയവാഃ| സപ്താഹ്വകുഷ്ഠഫലിനീദാര്വ്യഃ സിദ്ധാര്ഥകം സ്നാനമ്||൫൯|| ഏഷ കഷായോ വമനം വിരേചനം വര്ണകസ്തഥോദ്ധര്ഷഃ| ത്വഗ്ദോഷകുഷ്ഠശോഫപ്രബാധനഃ പാണ്ഡുരോഗഘ്നഃ||൬൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu karavIramUlAdikvAthalepaH (61) · Śloka 61

കരവീരനിമ്ബകുടജാച്ഛമ്യാകാച്ചിത്രകാച്ച മൂലാനാമ്| മൂത്രേ ദര്വീലേപീ ക്വാഥോ ലേപേന കുഷ്ഠഘ്നഃ||൬൧||

Adhikarana sarvakuShTheShu shvetakaravIramulAdi lepaH (62) · Śloka 62

ശ്വേതകരവീമൂലം കുടജകരഞ്ജാത്ഫലം ത്വചോ ദാര്വ്യാഃ| സുമനഃപ്രവാലയുക്തോ ലേപഃ കുഷ്ഠാപഹഃ സിദ്ധഃ||൬൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu SirIShatvagAdicaturvidholepaH (63) · Śloka 63

ശൈരീഷീ ത്വക് പുഷ്പം കാര്പാസ്യാ രാജവൃക്ഷപത്രാണി| പിഷ്ടാ ച കാകമാചീ ചതുര്വിധഃ കുഷ്ഠഹാ ലേപഃ||൬൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu vyoShAdi lepaH (64) · Śloka 64

വ്യോഷസര്ഷപനിശാഗൃഹധൂമൈ- ര്യാവശൂകപടുചിത്രകകുഷ്ഠൈഃ| കോലമാത്രഗുടികാऽര്ധവിഷാംശാ ശ്വിത്രകുഷ്ഠഹരണോ വരലേപഃ||൬൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu nimbAdicUrNasyodvartanam (65-66) · Śloka 66

നിമ്ബം ഹരിദ്രേ സുരസം പടോലം കുഷ്ഠാശ്വഗന്ധേ സുരദാരു ശിഗ്രുഃ| സസര്ഷപം തുമ്ബരുധാന്യവന്യം ചണ്ഡാ ച ചൂര്ണാനി സമാനി കുര്യാത്||൬൫|| തൈസ്തക്രപിഷ്ടൈഃ പ്രഥമം ശരീരം തൈലാക്തമുദ്വര്തയിതും യതേത| തഥാऽസ്യ കണ്ഡൂഃ പിടികാഃ സകോഠാഃ കുഷ്ഠാനി ശോഫാശ്ച ശമം വ്രജന്തി||൬൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu mustAdicUrNasyAvacUrNanam (67-68) · Śloka 68

മുസ്താമൃതാസങ്ഗകടങ്കടേരീ- കാസീസകമ്പില്ലകകുഷ്ഠരോധ്രാഃ| ഗന്ധോപലഃ സര്ജരസോ വിഡങ്ഗം മനഃശിലാലേ കരവീരകത്വക്||൬൭|| തൈലാക്തഗാത്രസ്യ കൃതാനി ചൂര്ണാ- ന്യേതാനി ദദ്യാദവചൂര്ണനാര്ഥമ്| ദദ്രൂഃ സകണ്ഡൂഃ കിടിഭാനി പാമാ വിചര്ചികാ ചേതി തഥാ ന സന്തി||൬൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu sarShapakalkalepaH sarvakuShTheShu manaH shilAdilepaH sarvakuShTheShu kara~jjAlepaH (69-70) · Śloka 70

സ്നുഗ്ഗണ്ഡേ സര്ഷപാത്കല്കഃ കുകൂലാനലപാചിതഃ| ലേപാദ്വിചര്ചികാം ഹന്തി രാഗവേഗ ഇവ ത്രപാമ്||൬൯|| മനഃശിലാലേ മരിചാനി തൈല- മാര്കം പയഃ കുഷ്ഠഹരഃ പ്രദേഹഃ| തഥാ കരഞ്ജപ്രപുനാടബീജം കുഷ്ഠാന്വിതം ഗോസലിലേന പിഷ്ടമ്||൭൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu guggulvAdiBi miSrakatailamishrairlepaH (71-72) · Śloka 72

ഗുഗ്ഗുലുമരിചവിഡങ്ഗൈഃ സര്ഷപകാസീസസര്ജരസമുസ്തൈഃ| ശ്രീവേഷ്ടകാലഗന്ധൈര്മനഃശിലാകുഷ്ഠകമ്പില്ലൈഃ||൭൧|| ഉഭയഹരിദ്രാസഹിതൈശ്ചാക്രികതൈലേന മിശ്രിതൈരേഭിഃ| ദിനകരകരാഭിതപ്തൈഃ കുഷ്ഠം ഘൃഷ്ടം ച നഷ്ടം ച||൭൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme maricAdilepaH (73-74) · Śloka 74

മരിചം തമാലപത്രം കുഷ്ഠം സമനഃശിലം സകാസീസമ്| തൈലേന യുക്തമുഷിതം സപ്താഹം ഭാജനേ താമ്രേ||൭൩|| തേനാലിപ്തം സിധ്മം സപ്താഹാദ് ഘര്മസേവിനോऽപൈതി| മാസാന്നവം കിലാസം സ്നാനേന വിനാ വിശുദ്ധസ്യ||൭൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme jyotiShmatItailam (75) · Śloka 75

മയൂരകക്ഷാരജലേ സപ്തകൃത്വഃ പരിസ്രതേ| സിദ്ധം ജ്യോതിഷ്മതീതൈലമഭ്യങ്ഗാത്സിധ്മനാശനമ്||൭൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu sidhme kAkaja~gghAmUlAdilepaH (76) · Śloka 76

വായസജങ്ഘാമൂലം വമനീപത്രാണി മൂലകാദ്ബീജമ്| തക്രേണ ഭൌമവാരേ ലേപഃ സിധ്മാപഹഃ സിദ്ധഃ||൭൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu jIvantyAdighRutatailapAkaH (77-78) · Śloka 78

ജീവന്തീ മഞ്ജിഷ്ഠാ ദാര്വീ കമ്പില്ലകം പയസ്തുത്ഥമ്| ഏഷ ഘൃതതൈലപാകഃ സിദ്ധഃ സിദ്ധേ ച സര്ജരസഃ||൭൭|| ദേയഃ സമധൂച്ഛിഷ്ടോ വിപാദികാ തേന നശ്യതി ഹ്യക്താ| ചര്മൈകകുഷ്ഠകിടിഭം കുഷ്ഠം ശാമ്യത്യലസകം ച||൭൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu vajrakaM tailam (79-80) · Śloka 80

മൂലം സപ്താഹ്വാത്ത്വക് ശിരീഷാശ്വമാരാ- ദര്കാന്മാലത്യാശ്ചിത്രകാസ്ഫോതനിമ്ബാത്| ബീജം കാരഞ്ജം സാര്ഷപം പ്രാപുനാടം ശ്രേഷ്ഠാ ജന്തുഘ്നം ത്ര്യൂഷണം ദ്വേ ഹരിദ്രേ||൭൯|| തൈലം തൈലം സാധിതം തൈഃ സമൂത്രൈ- സ്ത്വഗ്ദോഷാണാം ദുഷ്ടനാഡീവ്രണാനാമ്| അഭ്യങ്ഗേന ശ്ലേഷ്മവാതോദ്ഭവാനാം നാശായാലം വജ്രകം വജ്രതുല്യമ്||൮൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu nADIvraNeShu mahAvajratailam (81-82) · Śloka 82

ഏരണ്ഡതാര്ക്ഷ്യഘനനീപകദമ്ബഭാര്ങ്ഗീ- കമ്പില്ലവേല്ലഫലിനീസുരവാരുണീഭിഃ| നിര്ഗുണ്ഡ്യരുഷ്കരസുരാഹ്വസുവര്ണദുഗ്ധാ- ശ്രീവേഷ്ടഗുഗ്ഗുലുശിലാപടുതാലവിശ്വൈഃ||൮൧|| തുല്യസ്നുഗര്കദുഗ്ധം സിദ്ധം തൈലം സ്മൃതം മഹാവജ്രമ്| അതിശയിതവജ്രകഗുണം ശ്വിത്രാര്ശോഗ്രന്ഥിമാലാഘ്നമ്||൮൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu kuShThAditailam (83) · Śloka 83

കുഷ്ഠാശ്വമാരഭൃങ്ഗാര്കമൂത്രസ്നുക്ക്ഷീരസൈന്ധവൈഃ| തൈലം സിദ്ധം വിഷാവാപമഭ്യങ്ഗാത് കുഷ്ഠജിത്പരമ്||൮൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu pAmAvicarcikayoH kaTutailam (84) · Śloka 84

സിദ്ധം സിക്ഥകസിന്ദൂരപുരതുത്ഥകതാര്ക്ഷ്യജൈഃ| കച്ഛൂം വിചര്ചികാം ചാശു കടുതൈലം നിബര്ഹതി||൮൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu dadruShu lAkShAdilepaH (85) · Śloka 85

ലാക്ഷാ വ്യോഷം പ്രാപുനാടം ച ബീജം സശ്രീവേഷ്ടം കുഷ്ഠസിദ്ധാര്ഥകാശ്ച| തക്രോന്മിശ്രഃ സ്യാദ്ധരിദ്രാ ച ലേപോ ദദ്രൂഷൂക്തോ മൂലകോത്ഥം ച ബീജമ്||൮൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu citrakAdayAH ShaT lepAH (86-87) · Śloka 87

ചിത്രകസോഭാഞ്ജനകൌ, ഗുഡൂച്യപാമാര്ഗദേവദാരൂണി| ഖദിരോ ധവശ്ച ലേപഃ, ശ്യാമാ ദന്തീ ദ്രവന്തീ ച||൮൬|| ലാക്ഷാരസാഞ്ജനൈലാഃ, പുനര്നവാ ചേതി കുഷ്ഠിനാം ലേപാഃ| ദധിമണ്ഡയുതാഃ പാദൈഃ ഷട് പ്രോക്താ മാരുതകഫഘ്നാഃ||൮൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu pittakaPottareShu jalAdilepaH (88) · Śloka 88

ജലവാപ്യലോഹകേസരപത്രപ്ലവചന്ദനമൃണാലാനി| ഭാഗോത്തരാണി സിദ്ധം പ്രലേപനം പിത്തകഫകുഷ്ഠേ||൮൮||

Adhikarana sarvakuShTheShu dAhayukteShu tiktaghRutAdiBiraBya~ggaH sarvakuShTheShu kledaprapAtAdiShu shItalepAdayaH (89-90) · Śloka 90

തിക്തഘൃതൈര്ധൌതഘൃതൈരഭ്യങ്ഗോ ദഹ്യമാനകുഷ്ഠേഷു| തൈലൈശ്ചന്ദനമധുകപ്രപൌണ്ഡരീകോത്പലയുതൈശ്ച||൮൯|| ക്ലേദേ പ്രപതതി ചാങ്ഗേ ദാഹേ വിസ്ഫോടകേ ച ചര്മദലേ| ശീതാഃ പ്രദേഹസേകാ വ്യധനവിരേകൌഘൃതം തിക്തമ്||൯൦||

Adhikarana sarvakuShTheShu kRumikuShTheShukhadirAdayaH (91) · Śloka 91

ഖദിരവൃഷനിമ്ബകുടജാഃശ്രേഷ്ഠാകൃമിജിത്പടോലമധുപര്ണ്യഃ അന്തര്ബഹിഃ പ്രയുക്താഃ കൃമികുഷ്ഠനുദഃ സഗോമൂത്രാഃ||൯൧||

Adhikarana sarvakuShTheShu vAtottareShu pUrvaM ghRutaM sarvakuShTheShu kaPottareShu pUrvaM vamanaM sarvakuShTheShu pittottareShu pUrvaM raktamokSho virekaSca (92) · Śloka 92

വാതോത്തരേഷു സര്പിര്വമനം ശ്ലേഷ്മോത്തരേഷു കുഷ്ഠേഷു| പിത്തോത്തരേഷു മോക്ഷോ രക്തസ്യ വിരേചനം ചാഗ്രേ||൯൨||

Adhikarana sarvakuShTheShu nihRutAstradoShAdiShu lepAH siddhidAH (93) · Śloka 93

യേ ലേപാഃ കുഷ്ഠാനാം യുജ്യന്തേ നിര്ഹൃതാസ്രദോഷാണാമ്| സംശോധിതാശയാനാം സദ്യഃ സിദ്ധിര്ഭവതി തേഷാമ്||൯൩||

Adhikarana sarvakuShTheShu bahudoSheShu saMshodhanam (94) · Śloka 94

ദോഷേ ഹൃതേऽപനീതേ രക്തേ ബാഹ്യാന്തരേ കൃതേ ശമനേ| സ്നേഹേ ച കാലയുക്തേ ന കുഷ്ഠമതിവര്തതേ സാധ്യമ്||൯൪||

Adhikarana sarvakuShTheShu doShAtiharaNe mRutyuH (95) · Śloka 95

ബഹുദോഷഃ സംശോധ്യഃ കുഷ്ഠീ ബഹുശോऽനുരക്ഷതാ പ്രാണാന്| ദോഷേ ഹ്യതിമാത്രഹൃതേ വായുര്ഹന്യാദബലമാശു||൯൫||

Adhikarana sarvakuShTheShu vamanAdInAM kAlaniyamaH (96) · Śloka 96

പക്ഷാത്പക്ഷാച്ഛര്ദനാന്യഭ്യുപേയാ- ന്മാസാന്മാസാച്ഛോധനാന്യപ്യധസ്താത്| ശുദ്ധിര്മൂര്ഘ്നി സ്യാത്ത്രിരാത്രാത്ത്രിരാത്രാത് ഷഷ്ഠേ ഷഷ്ഠേ മാസ്യസൃഡ്മോക്ഷണം ച||൯൬||

Adhikarana sarvakuShTheShu kRutyadoShanirharaNam (97) · Śloka 97

യോ ദുര്വാന്തോ ദുര്വിരിക്തോऽഥവാ സ്യാത് കുഷ്ഠീ ദോഷൈരുദ്ധതൈര്വ്യാപ്യതേऽസൌ| നിഃസന്ദേഹം യാത്യസാധ്യത്വമേവം തസ്മാത് കൃത്സ്നാന്നിര്ഹരേദസ്യ ദോഷാന്||൯൭||

Adhikarana sarvakuShTheShu vratasevanAdi (19) · Śloka 19

വ്രതദമയമസേവാ ത്യാഗശീലാഭിയോഗോ ദ്വിജസുരഗുരുപൂജാ സര്വസത്ത്വേഷു മൈത്രീ| ശിവശിവസുതതാരാഭാസ്കരാരാധനാനി പ്രകടിതമലപാപം കുഷ്ഠമുന്മൂലയന്തി||൯൮|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിതസ്ഥാനേ കുഷ്ഠചികിത്സിതം നാമൈകോനവിംശോऽധ്യായഃ||൧൯||