Adhikarana shvitrakRumicitsitAdhyAyaH shvitre shIghracikitsAyAhetuH (2-1) · Śloka 1
అథాతః శ్విత్రకృమిచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) కుష్ఠాదపి బీభత్సం యచ్ఛీఘ్రతరం చ యాత్యసాధ్యత్వం| శ్విత్రమతస్తచ్ఛాంత్యై యతేత దీప్తే యథా భవనే||1||
अथातः श्वित्रकृमिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) कुष्ठादपि बीभत्सं यच्छीघ्रतरं च यात्यसाध्यत्वम्| श्वित्रमतस्तच्छान्त्यै यतेत दीप्ते यथा भवने||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre pUrvaM saMshodhanaM shvitre virikte pipAsite ca peyA (2-3) · Śloka 3
సంశోధనం విశేషాత్ప్రయోజయేత్పూర్వమేవ దేహస్య| శ్విత్రే స్రంసనమగ్ర్యం మలయూరస ఇష్యతే సగుడః||2|| తం పీత్వాఽభ్యక్తతనుర్యథాబలం సూర్యపాదసంతాపం| సేవేత నిరిక్తతనుస్త్ర్యహం పిపాసుః పిబేత్పేయాం||3||
संशोधनं विशेषात्प्रयोजयेत्पूर्वमेव देहस्य| श्वित्रे स्रंसनमग्र्यं मलयूरस इष्यते सगुडः||२|| तं पीत्वाऽभ्यक्ततनुर्यथाबलं सूर्यपादसन्तापम्| सेवेत निरिक्ततनुस्त्र्यहं पिपासुः पिबेत्पेयाम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre kaNTakena sPoTaBedanaM shvitre nistrutasPoTe malayvAdikvAthaH shvitre nistru pAlAshakShAraH (4-5) · Śloka 5
శ్విత్రేఽంగే స్ఫోటా జాయంతే కంటకేన తాంభింద్యాత్| స్ఫోటేషు నిఃస్రుతేషు ప్రాతః ప్రాతః పిబేత్ త్రిదినం||4|| మలయూమసనం ప్రియంగూం శతపుష్పాం చాంభసా సముత్క్వాథ్య| పాలాశం వా క్షారం యథాబలం ఫాణితోపేతం||5||
श्वित्रेऽङ्गे स्फोटा जायन्ते कण्टकेन तान्भिन्द्यात्| स्फोटेषु निःस्रुतेषु प्रातः प्रातः पिबेत् त्रिदिनम्||४|| मलयूमसनं प्रियङ्गूं शतपुष्पां चाम्भसा समुत्क्वाथ्य| पालाशं वा क्षारं यथाबलं फाणितोपेतम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre sPoTodBave PalgvAdi kvAthAdi (6) · Śloka 6
ఫల్గ్వక్షవృక్షవల్కలనిర్యూహేణేందురాజికాకల్కం| పీత్వోష్ణస్థితస్య జాతే స్ఫోటే తక్రేణ భోజనం నిర్లవణం||6||
फल्ग्वक्षवृक्षवल्कलनिर्यूहेणेन्दुराजिकाकल्कम्| पीत्वोष्णस्थितस्य जाते स्फोटे तक्रेण भोजनं निर्लवणम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre gomUtrAriShTam (7) · Śloka 7
గవ్యం మూత్రం చిత్రకవ్యోషయుక్తం సర్పిఃకుంభే స్థాపితం క్షౌద్రమిశ్రం| పక్షాదూర్ధ్వం శ్విత్రిణా పేయమేతత్ కార్యం చాస్మై కుష్ఠదృష్టం విధానం||7||
गव्यं मूत्रं चित्रकव्योषयुक्तं सर्पिःकुम्भे स्थापितं क्षौद्रमिश्रम्| पक्षादूर्ध्वं श्वित्रिणा पेयमेतत् कार्यं चास्मै कुष्ठदृष्टं विधानम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre mArkavaM BuktvA bIjakaShRutaM dugdham (8) · Śloka 8
మార్కవమథవా స్వాదేద్భృష్ఠం తైలేన లోహపాత్రస్థం| బీజకశృతం చ దుగ్ధం తదను పిబోచ్ఛ్విత్రనాశాయ||8||
मार्कवमथवा स्वादेद्भृष्ठं तैलेन लोहपात्रस्थम्| बीजकशृतं च दुग्धं तदनु पिबोच्छ्वित्रनाशाय||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre pUtIkapallavAdilepaH (9) · Śloka 9
పూతికార్కవ్యాధిఘాతస్నుహీనాం ముత్రే పిష్టాః పల్లవా జాతిజాశ్చ| ఘ్నంత్యాలేపాచ్ఛ్విత్రదుర్నామదద్రూ- పామాకోఠాన్ దుష్టనాడీవ్రణాంశ్చ||9||
पूतिकार्कव्याधिघातस्नुहीनां मुत्रे पिष्टाः पल्लवा जातिजाश्च| घ्नन्त्यालेपाच्छ्वित्रदुर्नामदद्रू- पामाकोठान् दुष्टनाडीव्रणांश्च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre dagdhadvIpicarmalepaH (10) · Śloka 10
ద్వైపం దగ్ధం చర్మ మాతంగజం వాశ్విత్రే లేపస్తైలయుక్తో వరిష్ఠః| |10|
द्वैपं दग्धं चर्म मातङ्गजं वाश्वित्रे लेपस्तैलयुक्तो वरिष्ठः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre pUtiH kITalepaH (10) · Śloka 10
| పూతిఃకీటో రాజవృక్షోద్భవేన క్షారేణాక్తః శ్విత్రమేకోఽపి హంతి||10||
| पूतिःकीटो राजवृक्षोद्भवेन क्षारेणाक्तः श्वित्रमेकोऽपि हन्ति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre BallAtakalepaH (11) · Śloka 11
రాత్రౌ గోమూత్రే వాసితాన్ జర్జరాంగా- నహ్ని చ్ఛాయాయాం శోషయేత్స్ఫోటహేతూన్| ఏవం వారాంస్త్రీంస్తైస్తతః శ్లక్ష్ణపిష్టైః స్నుహ్యాః క్షీరేణ శ్విత్రనాశాయ లేపః||11||
रात्रौ गोमूत्रे वासितान् जर्जराङ्गा- नह्नि च्छायायां शोषयेत्स्फोटहेतून्| एवं वारांस्त्रींस्तैस्ततः श्लक्ष्णपिष्टैः स्नुह्याः क्षीरेण श्वित्रनाशाय लेपः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre kRuShNasarpamaShIlepaH,shvitre mayUrapittalepaH shvitre dagdhahrIberalepaH (12) · Śloka 12
అక్షతైలద్రుతా లేపః కృష్ణసర్పోద్భవా మషీ| శిఖిపిత్తం తథా, దగ్ధం హ్రీబేరం వా తదాప్లుతం||12||
अक्षतैलद्रुता लेपः कृष्णसर्पोद्भवा मषी| शिख़िपित्तं तथा, दग्धं ह्रीबेरं वा तदाप्लुतम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre savarNakaro bAkucIbIjAdilepaH (13) · Śloka 13
కుడవోఽవల్గుజబీజాద్ధరితాలచతుర్థభాగసమ్మిశ్రః| మూత్రేణ గవాం పిష్టః సవర్ణకరణం పరం శ్విత్రే||13||
कुडवोऽवल्गुजबीजाद्धरितालचतुर्थभागसम्मिश्रः| मूत्रेण गवां पिष्टः सवर्णकरणं परं श्वित्रे||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre gajapurIShakShArAdilepaH (14-15) · Śloka 15
క్షారే సుదగ్ధే గజలిండజే చ గజస్య మూత్రేణ పరిస్రుతే చ| ద్రోణప్రమాణే దశభాగయుక్తం దత్త్వా పచేద్బీజమవల్గుజానాం||14|| శ్విత్రం జయేచ్చిక్కణతాం గతేన తేన ప్రలింపన్ బహుశః ప్రఘృష్టం| కుష్ఠం మషం వా తిలకాలకం వా యద్వా వ్రణే స్యాదధిమాంసజాతం||15||
क्षारे सुदग्धे गजलिण्डजे च गजस्य मूत्रेण परिस्रुते च| द्रोणप्रमाणे दशभागयुक्तं दत्त्वा पचेद्बीजमवल्गुजानाम्||१४|| श्वित्रं जयेच्चिक्कणतां गतेन तेन प्रलिम्पन् बहुशः प्रघृष्टम्| कुष्ठं मषं वा तिलकालकं वा यद्वा व्रणे स्यादधिमांसजातम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre BallAtakAdilepaH (16-17) · Śloka 17
భల్లాతకం ద్వీపిసుధార్కమూలం గుంజాఫలం త్ర్యూషణశంఖచూర్ణం| తుత్థం సకుష్ఠం లవణాని పంచ క్షారద్వయం లాంగలికాం చ పక్త్వా||16|| స్నుగర్కదుగ్ధే ఘనమాయసస్థం శలకయా తద్విదధీత లేపం| కుష్ఠే కిలాసే తిలకాలకేషు మషేషు దుర్నామసు చర్మకీలే||17||
भल्लातकं द्वीपिसुधार्कमूलं गुञ्जाफलं त्र्यूषणशङ्खचूर्णम्| तुत्थं सकुष्ठं लवणानि पञ्च क्षारद्वयं लाङ्गलिकां च पक्त्वा||१६|| स्नुगर्कदुग्धे घनमायसस्थं शलकया तद्विदधीत लेपम्| कुष्ठे किलासे तिलकालकेषु मषेषु दुर्नामसु चर्मकीले||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre kShINapApasya shuddhayAdiBiH shvitraprashamaH (18-1) · Śloka 1
శుద్ధ్యా శోణితమోక్షైర్విరూక్షణైర్భక్షణైశ్చ సక్తూనాం| శ్విత్రం కస్యచిదేవ ప్రశామ్యతి క్షీణపాపస్య||18|| ఇతి శ్విత్రచికిత్సితం||1||
शुद्ध्या शोणितमोक्षैर्विरूक्षणैर्भक्षणैश्च सक्तूनाम्| श्वित्रं कस्यचिदेव प्रशाम्यति क्षीणपापस्य||१८|| इति श्वित्रचिकित्सितम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu snehasvedapUrvakaH surasAdigaNakvAthabastiH, tatastrivRutkalkavirecanam, tataH kaTvAdi kaShAyaiH pariShecanam, tato viDa~ggatailenAnu vAsanam (19-23) · Śloka 23
అథ కృమిచికిత్సితం| స్నిగ్ధస్విన్నే గుడక్షీరమత్స్యాద్యైః కృమిణోదరే| ఉత్క్లేశితకృమికఫే శర్వరీం తాం సుఖోషితే||19|| సురసాదిగణం మూత్రే క్వాథయిత్వాఽర్ధవారిణి| తం కషాయం కణాగాలకృమిజిత్కల్కయోజితం||20|| సతైలస్వర్జికాక్షారం యుంజ్యాద్వస్తిం తతోఽహని| తస్మిన్నేవ నిరూఢం తం పాయయేత విరేచనం||21|| త్రివృత్కల్కం ఫలకణాకషాయాలోడితం తతః| ఊర్ధ్వాధఃశోధితే కుర్యాత్పంచకోలయుతం క్రమం||22|| కటుతిక్తకషాయాణాం కషాయైః పరిషేచనం| కాలే విడంగతైలేన తతస్తమనువాసయేత్||23||
अथ कृमिचिकित्सितम्| स्निग्धस्विन्ने गुडक्षीरमत्स्याद्यैः कृमिणोदरे| उत्क्लेशितकृमिकफे शर्वरीं तां सुख़ोषिते||१९|| सुरसादिगणं मूत्रे क्वाथयित्वाऽर्धवारिणि| तं कषायं कणागालकृमिजित्कल्कयोजितम्||२०|| सतैलस्वर्जिकाक्षारं युञ्ज्याद्वस्तिं ततोऽहनि| तस्मिन्नेव निरूढं तं पाययेत विरेचनम्||२१|| त्रिवृत्कल्कं फलकणाकषायालोडितं ततः| ऊर्ध्वाधःशोधिते कुर्यात्पञ्चकोलयुतं क्रमम्||२२|| कटुतिक्तकषायाणां कषायैः परिषेचनम्| काले विडङ्गतैलेन ततस्तमनुवासयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu shiroroganiShedhoktamanupraBUtatiktakAdiBojanam (24) · Śloka 24
శిరోరోగనిషేధోక్తమాచరేన్మూర్ధగేష్వను| ఉద్రిక్తతిక్తకటుకమల్పస్నేహం చ భోజనం||24||
शिरोरोगनिषेधोक्तमाचरेन्मूर्धगेष्वनु| उद्रिक्ततिक्तकटुकमल्पस्नेहं च भोजनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu takrasAdhitA yavAgUH (25) · Śloka 25
విడంగకృష్ణామరిచపిప్పలీమూలశిగ్రుభిః| పిబేత్సస్వర్జికాక్షారైర్యవాగూం తక్రసాధితం||25||
विडङ्गकृष्णामरिचपिप्पलीमूलशिग्रुभिः| पिबेत्सस्वर्जिकाक्षारैर्यवागूं तक्रसाधितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu shirIShAdInAM pRuthagrasAH (26-27) · Śloka 27
రసం శిరీషకిణిహీపారిభద్రకకేంబుకాత్| పలాశబీజపత్తరపూతికాద్వా పృథక్ పిబేత్||26|| సక్షౌద్రం, సురసాదీన్ వా లిహ్యాత్క్షౌద్రయుతాన్ పృథక్| |27|
रसं शिरीषकिणिहीपारिभद्रककेम्बुकात्| पलाशबीजपत्तरपूतिकाद्वा पृथक् पिबेत्||२६|| सक्षौद्रं, सुरसादीन् वा लिह्यात्क्षौद्रयुतान् पृथक्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu ashvaviTcUrNam (27-28) · Śloka 28
| శతకృత్వోఽశ్వవిట్చూర్ణం విడంగక్వాథభావితం||27|| కృమిమాన్ మధునా లిహ్యాద్భావితం వా వరారసైః| |28|
| शतकृत्वोऽश्वविट्चूर्णं विडङ्गक्वाथभावितम्||२७|| कृमिमान् मधुना लिह्याद्भावितं वा वरारसैः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu tasya pradhamanaM ca (28) · Śloka 28
| శిరోగతేషు కృమిషు చూర్ణం ప్రధమనం చ తత్||28||
| शिरोगतेषु कृमिषु चूर्णं प्रधमनं च तत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu AkhuparNIpallavAdipUpalikA (29-30) · Śloka 30
ఆఖుకర్ణీకిసలయైః సుపిష్టైః పిష్టమిశ్రితైః| పక్త్వా పూపలికాం ఖాదేద్ధాన్యామ్లం చ పిబేదను||29|| సపంచకోలలవణమసాంద్ర తక్రమేవ వా| |30|
आख़ुकर्णीकिसलयैः सुपिष्टैः पिष्टमिश्रितैः| पक्त्वा पूपलिकां ख़ादेद्धान्याम्लं च पिबेदनु||२९|| सपञ्चकोललवणमसान्द्र तक्रमेव वा| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu tadanu dhAnyAmlaM takraM vA kRumiShu mUrdhaviD~ggacUrNamishrABakShyAH (30-31) · Śloka 31
| నీపమార్కవనిర్గుండీపల్లవేష్వప్యయం విధిః||30|| విడంగచూర్ణమిశ్రైర్వా పిష్టైర్భక్ష్యాన్ ప్రకల్పయేత్| |31|
| नीपमार्कवनिर्गुण्डीपल्लवेष्वप्ययं विधिः||३०|| विडङ्गचूर्णमिश्रैर्वा पिष्टैर्भक्ष्यान् प्रकल्पयेत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu pAne bastau ca ArUShkaraM tailam (31-32) · Śloka 32
| విడంగతండులైర్యుక్తమర్ధాంశైరాతపే స్థితం||31|| దినమారుష్కరం తైలం పానే బస్తౌ చ యోజయేత్| సురాహ్వసరలస్నేహం పృథగేవం చ కల్పయేత్||32||
| विडङ्गतण्डुलैर्युक्तमर्धांशैरातपे स्थितम्||३१|| दिनमारुष्करं तैलं पाने बस्तौ च योजयेत्| सुराह्वसरलस्नेहं पृथगेवं च कल्पयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu surAhvasaralayoH snehau kRumiShu purIShajeShu basti virecane (33) · Śloka 33
పురీషజేషు సుతరాం దద్యాద్బస్తివిరేచనే| |33|
पुरीषजेषु सुतरां दद्याद्बस्तिविरेचने| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu kaPajeShu nasyaM vamanaM shamanaM ca (33) · Śloka 33
| శిరోవిరేకం వమనం శమనం కఫజన్మసు||33||
| शिरोविरेकं वमनं शमनं कफजन्मसु||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu raktajeShu kuShThcikitstoktAkriyA (34) · Śloka 34
రక్తజానాం ప్రతీకారం కుర్యాత్కుష్ఠచికిత్సితాత్| |34|
रक्तजानां प्रतीकारं कुर्यात्कुष्ठचिकित्सितात्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu romaBojiShu indraluptavidhiH (34) · Śloka 34
| ఇంద్రలుప్తవిధిశ్చాత్ర విధేయో రోమభోజిషు||34||
| इन्द्रलुप्तविधिश्चात्र विधेयो रोमभोजिषु||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumiShu kShIrAdIni varjyAni (20) · Śloka 20
క్షీరాణి మాంసాని ఘృతం గుడం చ దధీని శాకాని చ పర్ణవంతి| సమాసతోఽమ్లాన్మధురాన్ రసాంశ్చ కృమీన్ జిహాసుః పరివర్జయేత్||35|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చికిత్సితస్థానే శ్విత్రకృమిచికిత్సితం నామ వింశోఽధ్యాయః||20||
क्षीराणि मांसानि घृतं गुडं च दधीनि शाकानि च पर्णवन्ति| समासतोऽम्लान्मधुरान् रसांश्च कृमीन् जिहासुः परिवर्जयेत्||३५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने श्वित्रकृमिचिकित्सितं नाम विंशोऽध्यायः||२०||
🔊 Audio coming soon