20. śvitrakr̥micikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana shvitrakRumicitsitAdhyAyaH shvitre shIghracikitsAyAhetuH (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಕುಷ್ಠಾದಪಿ ಬೀಭತ್ಸಂ ಯಚ್ಛೀಘ್ರತರಂ ಚ ಯಾತ್ಯಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್| ಶ್ವಿತ್ರಮತಸ್ತಚ್ಛಾನ್ತ್ಯೈ ಯತೇತ ದೀಪ್ತೇ ಯಥಾ ಭವನೇ||೧||

Adhikarana shvitre pUrvaM saMshodhanaM shvitre virikte pipAsite ca peyA (2-3) · Śloka 3

ಸಂಶೋಧನಂ ವಿಶೇಷಾತ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ಪೂರ್ವಮೇವ ದೇಹಸ್ಯ| ಶ್ವಿತ್ರೇ ಸ್ರಂಸನಮಗ್ರ್ಯಂ ಮಲಯೂರಸ ಇಷ್ಯತೇ ಸಗುಡಃ||೨|| ತಂ ಪೀತ್ವಾಽಭ್ಯಕ್ತತನುರ್ಯಥಾಬಲಂ ಸೂರ್ಯಪಾದಸನ್ತಾಪಮ್| ಸೇವೇತ ನಿರಿಕ್ತತನುಸ್ತ್ರ್ಯಹಂ ಪಿಪಾಸುಃ ಪಿಬೇತ್ಪೇಯಾಮ್||೩||

Adhikarana shvitre kaNTakena sPoTaBedanaM shvitre nistrutasPoTe malayvAdikvAthaH shvitre nistru pAlAshakShAraH (4-5) · Śloka 5

ಶ್ವಿತ್ರೇಽಙ್ಗೇ ಸ್ಫೋಟಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಕಣ್ಟಕೇನ ತಾನ್ಭಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಸ್ಫೋಟೇಷು ನಿಃಸ್ರುತೇಷು ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್ ತ್ರಿದಿನಮ್||೪|| ಮಲಯೂಮಸನಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಚಾಮ್ಭಸಾ ಸಮುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ| ಪಾಲಾಶಂ ವಾ ಕ್ಷಾರಂ ಯಥಾಬಲಂ ಫಾಣಿತೋಪೇತಮ್||೫||

Adhikarana shvitre sPoTodBave PalgvAdi kvAthAdi (6) · Śloka 6

ಫಲ್ಗ್ವಕ್ಷವೃಕ್ಷವಲ್ಕಲನಿರ್ಯೂಹೇಣೇನ್ದುರಾಜಿಕಾಕಲ್ಕಮ್| ಪೀತ್ವೋಷ್ಣಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಜಾತೇ ಸ್ಫೋಟೇ ತಕ್ರೇಣ ಭೋಜನಂ ನಿರ್ಲವಣಮ್||೬||

Adhikarana shvitre gomUtrAriShTam (7) · Śloka 7

ಗವ್ಯಂ ಮೂತ್ರಂ ಚಿತ್ರಕವ್ಯೋಷಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃಕುಮ್ಭೇ ಸ್ಥಾಪಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಮಿಶ್ರಮ್| ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಶ್ವಿತ್ರಿಣಾ ಪೇಯಮೇತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಚಾಸ್ಮೈ ಕುಷ್ಠದೃಷ್ಟಂ ವಿಧಾನಮ್||೭||

Adhikarana shvitre mArkavaM BuktvA bIjakaShRutaM dugdham (8) · Śloka 8

ಮಾರ್ಕವಮಥವಾ ಸ್ವಾದೇದ್ಭೃಷ್ಠಂ ತೈಲೇನ ಲೋಹಪಾತ್ರಸ್ಥಮ್| ಬೀಜಕಶೃತಂ ಚ ದುಗ್ಧಂ ತದನು ಪಿಬೋಚ್ಛ್ವಿತ್ರನಾಶಾಯ||೮||

Adhikarana shvitre pUtIkapallavAdilepaH (9) · Śloka 9

ಪೂತಿಕಾರ್ಕವ್ಯಾಧಿಘಾತಸ್ನುಹೀನಾಂ ಮುತ್ರೇ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಪಲ್ಲವಾ ಜಾತಿಜಾಶ್ಚ| ಘ್ನನ್ತ್ಯಾಲೇಪಾಚ್ಛ್ವಿತ್ರದುರ್ನಾಮದದ್ರೂ- ಪಾಮಾಕೋಠಾನ್ ದುಷ್ಟನಾಡೀವ್ರಣಾಂಶ್ಚ||೯||

Adhikarana shvitre dagdhadvIpicarmalepaH (10) · Śloka 10

ದ್ವೈಪಂ ದಗ್ಧಂ ಚರ್ಮ ಮಾತಙ್ಗಜಂ ವಾಶ್ವಿತ್ರೇ ಲೇಪಸ್ತೈಲಯುಕ್ತೋ ವರಿಷ್ಠಃ| |೧೦|

Adhikarana shvitre pUtiH kITalepaH (10) · Śloka 10

| ಪೂತಿಃಕೀಟೋ ರಾಜವೃಕ್ಷೋದ್ಭವೇನ ಕ್ಷಾರೇಣಾಕ್ತಃ ಶ್ವಿತ್ರಮೇಕೋಽಪಿ ಹನ್ತಿ||೧೦||

Adhikarana shvitre BallAtakalepaH (11) · Śloka 11

ರಾತ್ರೌ ಗೋಮೂತ್ರೇ ವಾಸಿತಾನ್ ಜರ್ಜರಾಙ್ಗಾ- ನಹ್ನಿ ಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ಶೋಷಯೇತ್ಸ್ಫೋಟಹೇತೂನ್| ಏವಂ ವಾರಾಂಸ್ತ್ರೀಂಸ್ತೈಸ್ತತಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ಸ್ನುಹ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಶ್ವಿತ್ರನಾಶಾಯ ಲೇಪಃ||೧೧||

Adhikarana shvitre kRuShNasarpamaShIlepaH,shvitre mayUrapittalepaH shvitre dagdhahrIberalepaH (12) · Śloka 12

ಅಕ್ಷತೈಲದ್ರುತಾ ಲೇಪಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೋದ್ಭವಾ ಮಷೀ| ಶಿಖಿಪಿತ್ತಂ ತಥಾ, ದಗ್ಧಂ ಹ್ರೀಬೇರಂ ವಾ ತದಾಪ್ಲುತಮ್||೧೨||

Adhikarana shvitre savarNakaro bAkucIbIjAdilepaH (13) · Śloka 13

ಕುಡವೋಽವಲ್ಗುಜಬೀಜಾದ್ಧರಿತಾಲಚತುರ್ಥಭಾಗಸಮ್ಮಿಶ್ರಃ| ಮೂತ್ರೇಣ ಗವಾಂ ಪಿಷ್ಟಃ ಸವರ್ಣಕರಣಂ ಪರಂ ಶ್ವಿತ್ರೇ||೧೩||

Adhikarana shvitre gajapurIShakShArAdilepaH (14-15) · Śloka 15

ಕ್ಷಾರೇ ಸುದಗ್ಧೇ ಗಜಲಿಣ್ಡಜೇ ಚ ಗಜಸ್ಯ ಮೂತ್ರೇಣ ಪರಿಸ್ರುತೇ ಚ| ದ್ರೋಣಪ್ರಮಾಣೇ ದಶಭಾಗಯುಕ್ತಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪಚೇದ್ಬೀಜಮವಲ್ಗುಜಾನಾಮ್||೧೪|| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಜಯೇಚ್ಚಿಕ್ಕಣತಾಂ ಗತೇನ ತೇನ ಪ್ರಲಿಮ್ಪನ್ ಬಹುಶಃ ಪ್ರಘೃಷ್ಟಮ್| ಕುಷ್ಠಂ ಮಷಂ ವಾ ತಿಲಕಾಲಕಂ ವಾ ಯದ್ವಾ ವ್ರಣೇ ಸ್ಯಾದಧಿಮಾಂಸಜಾತಮ್||೧೫||

Adhikarana shvitre BallAtakAdilepaH (16-17) · Śloka 17

ಭಲ್ಲಾತಕಂ ದ್ವೀಪಿಸುಧಾರ್ಕಮೂಲಂ ಗುಞ್ಜಾಫಲಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಮ್| ತುತ್ಥಂ ಸಕುಷ್ಠಂ ಲವಣಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕ್ಷಾರದ್ವಯಂ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಂ ಚ ಪಕ್ತ್ವಾ||೧೬|| ಸ್ನುಗರ್ಕದುಗ್ಧೇ ಘನಮಾಯಸಸ್ಥಂ ಶಲಕಯಾ ತದ್ವಿದಧೀತ ಲೇಪಮ್| ಕುಷ್ಠೇ ಕಿಲಾಸೇ ತಿಲಕಾಲಕೇಷು ಮಷೇಷು ದುರ್ನಾಮಸು ಚರ್ಮಕೀಲೇ||೧೭||

Adhikarana shvitre kShINapApasya shuddhayAdiBiH shvitraprashamaH (18-1) · Śloka 1

ಶುದ್ಧ್ಯಾ ಶೋಣಿತಮೋಕ್ಷೈರ್ವಿರೂಕ್ಷಣೈರ್ಭಕ್ಷಣೈಶ್ಚ ಸಕ್ತೂನಾಮ್| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಕಸ್ಯಚಿದೇವ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ಕ್ಷೀಣಪಾಪಸ್ಯ||೧೮|| ಇತಿ ಶ್ವಿತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧||

Adhikarana kRumiShu snehasvedapUrvakaH surasAdigaNakvAthabastiH, tatastrivRutkalkavirecanam, tataH kaTvAdi kaShAyaiH pariShecanam, tato viDa~ggatailenAnu vAsanam (19-23) · Śloka 23

ಅಥ ಕೃಮಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇ ಗುಡಕ್ಷೀರಮತ್ಸ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಕೃಮಿಣೋದರೇ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಿತಕೃಮಿಕಫೇ ಶರ್ವರೀಂ ತಾಂ ಸುಖೋಷಿತೇ||೧೯|| ಸುರಸಾದಿಗಣಂ ಮೂತ್ರೇ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾಽರ್ಧವಾರಿಣಿ| ತಂ ಕಷಾಯಂ ಕಣಾಗಾಲಕೃಮಿಜಿತ್ಕಲ್ಕಯೋಜಿತಮ್||೨೦|| ಸತೈಲಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವಸ್ತಿಂ ತತೋಽಹನಿ| ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ನಿರೂಢಂ ತಂ ಪಾಯಯೇತ ವಿರೇಚನಮ್||೨೧|| ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಂ ಫಲಕಣಾಕಷಾಯಾಲೋಡಿತಂ ತತಃ| ಊರ್ಧ್ವಾಧಃಶೋಧಿತೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಕೋಲಯುತಂ ಕ್ರಮಮ್||೨೨|| ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಣಾಂ ಕಷಾಯೈಃ ಪರಿಷೇಚನಮ್| ಕಾಲೇ ವಿಡಙ್ಗತೈಲೇನ ತತಸ್ತಮನುವಾಸಯೇತ್||೨೩||

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu shiroroganiShedhoktamanupraBUtatiktakAdiBojanam (24) · Śloka 24

ಶಿರೋರೋಗನಿಷೇಧೋಕ್ತಮಾಚರೇನ್ಮೂರ್ಧಗೇಷ್ವನು| ಉದ್ರಿಕ್ತತಿಕ್ತಕಟುಕಮಲ್ಪಸ್ನೇಹಂ ಚ ಭೋಜನಮ್||೨೪||

Adhikarana kRumiShu takrasAdhitA yavAgUH (25) · Śloka 25

ವಿಡಙ್ಗಕೃಷ್ಣಾಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಶಿಗ್ರುಭಿಃ| ಪಿಬೇತ್ಸಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರೈರ್ಯವಾಗೂಂ ತಕ್ರಸಾಧಿತಮ್||೨೫||

Adhikarana kRumiShu shirIShAdInAM pRuthagrasAH (26-27) · Śloka 27

ರಸಂ ಶಿರೀಷಕಿಣಿಹೀಪಾರಿಭದ್ರಕಕೇಮ್ಬುಕಾತ್| ಪಲಾಶಬೀಜಪತ್ತರಪೂತಿಕಾದ್ವಾ ಪೃಥಕ್ ಪಿಬೇತ್||೨೬|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ, ಸುರಸಾದೀನ್ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನ್ ಪೃಥಕ್| |೨೭|

Adhikarana kRumiShu ashvaviTcUrNam (27-28) · Śloka 28

| ಶತಕೃತ್ವೋಽಶ್ವವಿಟ್ಚೂರ್ಣಂ ವಿಡಙ್ಗಕ್ವಾಥಭಾವಿತಮ್||೨೭|| ಕೃಮಿಮಾನ್ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಭಾವಿತಂ ವಾ ವರಾರಸೈಃ| |೨೮|

Adhikarana kRumiShu tasya pradhamanaM ca (28) · Śloka 28

| ಶಿರೋಗತೇಷು ಕೃಮಿಷು ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಧಮನಂ ಚ ತತ್||೨೮||

Adhikarana kRumiShu AkhuparNIpallavAdipUpalikA (29-30) · Śloka 30

ಆಖುಕರ್ಣೀಕಿಸಲಯೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಪಿಷ್ಟಮಿಶ್ರಿತೈಃ| ಪಕ್ತ್ವಾ ಪೂಪಲಿಕಾಂ ಖಾದೇದ್ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಚ ಪಿಬೇದನು||೨೯|| ಸಪಞ್ಚಕೋಲಲವಣಮಸಾನ್ದ್ರ ತಕ್ರಮೇವ ವಾ| |೩೦|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu tadanu dhAnyAmlaM takraM vA kRumiShu mUrdhaviD~ggacUrNamishrABakShyAH (30-31) · Śloka 31

| ನೀಪಮಾರ್ಕವನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಪಲ್ಲವೇಷ್ವಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ||೩೦|| ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರೈರ್ವಾ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| |೩೧|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu pAne bastau ca ArUShkaraM tailam (31-32) · Śloka 32

| ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲೈರ್ಯುಕ್ತಮರ್ಧಾಂಶೈರಾತಪೇ ಸ್ಥಿತಮ್||೩೧|| ದಿನಮಾರುಷ್ಕರಂ ತೈಲಂ ಪಾನೇ ಬಸ್ತೌ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಸುರಾಹ್ವಸರಲಸ್ನೇಹಂ ಪೃಥಗೇವಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೩೨||

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu surAhvasaralayoH snehau kRumiShu purIShajeShu basti virecane (33) · Śloka 33

ಪುರೀಷಜೇಷು ಸುತರಾಂ ದದ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿವಿರೇಚನೇ| |೩೩|

Adhikarana kRumiShu kaPajeShu nasyaM vamanaM shamanaM ca (33) · Śloka 33

| ಶಿರೋವಿರೇಕಂ ವಮನಂ ಶಮನಂ ಕಫಜನ್ಮಸು||೩೩||

Adhikarana kRumiShu raktajeShu kuShThcikitstoktAkriyA (34) · Śloka 34

ರಕ್ತಜಾನಾಂ ಪ್ರತೀಕಾರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತಾತ್| |೩೪|

Adhikarana kRumiShu romaBojiShu indraluptavidhiH (34) · Śloka 34

| ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತವಿಧಿಶ್ಚಾತ್ರ ವಿಧೇಯೋ ರೋಮಭೋಜಿಷು||೩೪||

Adhikarana kRumiShu kShIrAdIni varjyAni (20) · Śloka 20

ಕ್ಷೀರಾಣಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಘೃತಂ ಗುಡಂ ಚ ದಧೀನಿ ಶಾಕಾನಿ ಚ ಪರ್ಣವನ್ತಿ| ಸಮಾಸತೋಽಮ್ಲಾನ್ಮಧುರಾನ್ ರಸಾಂಶ್ಚ ಕೃಮೀನ್ ಜಿಹಾಸುಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್||೩೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೦||