Adhikarana pramehanidAnAdhyAyaH, pramehA viMshatiH (2-1) · Śloka 1
அஶ்மரீநிதாநாதநந்தரஂ ப்ரமேஹநிதாநமாரப்யதே - - - - அதாதஃ ப்ரமேஹநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ|
கத்யஸூத்ரே|௨|
ப்ரமேஹா விஂஶதிஸ்தத்ர ஶ்லேஷ்மதோ தஶ, பித்ததஃ|
ஷட், சத்வாரோऽநிலாத்|௧|
View original
अश्मरीनिदानादनन्तरं प्रमेहनिदानमारभ्यते - - - - अथातः प्रमेहनिदानं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
गद्यसूत्रे|२|
प्रमेहा विंशतिस्तत्र श्लेष्मतो दश, पित्ततः|
षट्, चत्वारोऽनिलात्|१|
Adhikarana pramehANAM nidAnam (1-3) · Śloka 3
|
தேஷாஂ மேதோமூத்ரகபாவஹம்||௧||
அந்நபாநக்ரியாஜாதஂ யத்ப்ராயஸ்தத்ப்ரவர்தகம்|
ஸ்வாத்வம்லலவணஸ்நிக்தகுருபிச்சிலஶீதலம்||௨||
நவதாந்யஸுராநூபமாஂஸேக்ஷுகுடகோரஸம்|
ஏகஸ்தாநாஸநரதிஃ ஶயநஂ விதிவர்ஜிதம்||௩||
View original
|
तेषां मेदोमूत्रकफावहम्||१||
अन्नपानक्रियाजातं यत्प्रायस्तत्प्रवर्तकम्|
स्वाद्वम्ललवणस्निग्धगुरुपिच्छिलशीतलम्||२||
नवधान्यसुरानूपमांसेक्षुगुडगोरसम्|
एकस्थानासनरतिः शयनं विधिवर्जितम्||३||
Adhikarana kaphapramehANAM saMprAptiH (4) · Śloka 4
பஸ்திமாஶ்ரித்ய குருதே ப்ரமேஹாந் தூஷிதஃ கபஃ|
தூஷயித்வா வபுஃக்லேதஸ்வேதமேதோரஸாமிஷம்||௪||
View original
बस्तिमाश्रित्य कुरुते प्रमेहान् दूषितः कफः|
दूषयित्वा वपुःक्लेदस्वेदमेदोरसामिषम्||४||
Adhikarana pittapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5
பித்தஂ ரக்தமபி க்ஷீணே கபாதௌ மூத்ரஸஂஶ்ரயம்|
|௫|
View original
पित्तं रक्तमपि क्षीणे कफादौ मूत्रसंश्रयम्|
|५|
Adhikarana vAtapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5
|
தாதூந் பஸ்திமுபாநீய தத்க்ஷயேऽபி ச மாருதஃ||௫||
View original
|
धातून् बस्तिमुपानीय तत्क्षयेऽपि च मारुतः||५||
Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6
அத ஸாத்யாஸாத்யவிபாகமாஹ - - - - ஸாத்யயாப்யபரித்யாஜ்யா மேஹாஸ்தேநைவ தத்பவாஃ|
ஸமாஸமக்ரியதயா மஹாத்யயதயாऽபி ச||௬||
View original
अथ साध्यासाध्यविभागमाह - - - - साध्ययाप्यपरित्याज्या मेहास्तेनैव तद्भवाः|
समासमक्रियतया महात्ययतयाऽपि च||६||
Adhikarana pramehANAM sAmAnyalakShaNam (7) · Śloka 7
ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ தேஷாஂ ப்ரபூதாவிலமூத்ரதா|
|௭|
View original
सामान्यं लक्षणं तेषां प्रभूताविलमूत्रता|
|७|
Adhikarana pramehabhedAnAM kAraNam (7-8) · Śloka 8
நநு, தோஷஸ்ய-கபாதேஃ, தூஷ்யஸ்ய ச-வபுஃக்லேதாதேஃ, துல்யத்வாத் கதஂ ப்ரதிதோஷஂ ப்ரமேஹாநேகத்வஂ ஸ்யாத் ? இத்யாஹ - - - - |
தோஷதூஷ்யாவிஶேஷேऽபி தத்ஸஂயோகவிஶேஷதஃ||௭||
மூத்ரவர்ணாதிபேதேந பேதோ மேஹேஷு கல்ப்யதே|
|௮|
View original
ननु, दोषस्य-कफादेः, दूष्यस्य च-वपुःक्लेदादेः, तुल्यत्वात् कथं प्रतिदोषं प्रमेहानेकत्वं स्यात् ? इत्याह - - - - |
दोषदूष्याविशेषेऽपि तत्संयोगविशेषतः||७||
मूत्रवर्णादिभेदेन भेदो मेहेषु कल्प्यते|
|८|
Adhikarana udakamehasya lakShaNam (8-9) · Śloka 9
அதோதகமேஹாதீந் லக்ஷயதி - - - - |
அச்சஂ பஹு ஸிதஂ ஶீதஂ நிர்கந்தமுதகோபமம்||௮||
மேஹத்யுதகமேஹேந கிஞ்சிச்சாவிலபிச்சிலம்|
|௯|
View original
अथोदकमेहादीन् लक्षयति - - - - |
अच्छं बहु सितं शीतं निर्गन्धमुदकोपमम्||८||
मेहत्युदकमेहेन किञ्चिच्चाविलपिच्छिलम्|
|९|
Adhikarana ikShumehasya lakShaNam (9) · Śloka 9
|
இக்ஷோ ரஸமிவாத்யர்தஂ மதுரஂ சேக்ஷுமேஹதஃ||௯||
View original
|
इक्षो रसमिवात्यर्थं मधुरं चेक्षुमेहतः||९||
Adhikarana sAndramehasya lakShaNam (10) · Śloka 10
ஸாந்த்ரீபவேத்பர்யுஷிதஂ ஸாந்த்ரமேஹேந மேஹதி|
|௧௦|
View original
सान्द्रीभवेत्पर्युषितं सान्द्रमेहेन मेहति|
|१०|
Adhikarana surAmehasya lakShaNam (10) · Śloka 10
|
ஸுராமேஹீ ஸுராதுல்யமுபர்யச்சமதோ கநம்||௧௦||
View original
|
सुरामेही सुरातुल्यमुपर्यच्छमधो घनम्||१०||
Adhikarana piShTamehasya lakShaNam (11) · Śloka 11
ஸஂஹஷ்டரோமா பிஷ்டேந பிஷ்டவத்பஹலஂ ஸிதம்|
|௧௧|
View original
संहृष्टरोमा पिष्टेन पिष्टवद्बहलं सितम्|
|११|
Adhikarana shukramehasya lakShaNam (11) · Śloka 11
|
ஶுக்ராபஂ ஶுக்ரமிஶ்ரஂ வா ஶுக்ரமேஹி ப்ரமேஹதி||௧௧||
View original
|
शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा शुक्रमेहि प्रमेहति||११||
Adhikarana sikatAmehasya lakShaNam (12) · Śloka 12
மூர்தாணூந் ஸிகதாமேஹீ ஸிகதாரூபிணோ மலாந்|
|௧௨|
View original
मूर्ताणून् सिकतामेही सिकतारूपिणो मलान्|
|१२|
Adhikarana shItamehasya lakShaNam (12) · Śloka 12
|
ஶீதமேஹீ ஸுபஹுஶோ மதுரஂ பஶஶீதலம்||௧௨||
View original
|
शीतमेही सुबहुशो मधुरं भृशशीतलम्||१२||
Adhikarana shanairmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13
ஶநைஃஶநைஃஶநைர்மேஹீ மந்தஂமந்தஂ ப்ரமேஹதி|
|௧௩|
View original
शनैःशनैःशनैर्मेही मन्दंमन्दं प्रमेहति|
|१३|
Adhikarana lAlAmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13
|
லாலாதந்துயுதஂ மூத்ரஂ லாலாமேஹேந பிச்சிலம்||௧௩||
View original
|
लालातन्तुयुतं मूत्रं लालामेहेन पिच्छिलम्||१३||
Adhikarana kShAramehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
பித்தஜாநாஹ - - - - கந்தவர்ணரஸஸ்பர்ஶைஃ க்ஷாரேண க்ஷாரதோயவத்|
|௧௪|
View original
पित्तजानाह - - - - गन्धवर्णरसस्पर्शैः क्षारेण क्षारतोयवत्|
|१४|
Adhikarana nIlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
|
நீலமேஹேந நீலாபஂ|௧௪|
View original
|
नीलमेहेन नीलाभं|१४|
Adhikarana kAlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
|
காலமேஹீ மஷீநிபம்||௧௪||
View original
|
कालमेही मषीनिभम्||१४||
Adhikarana hAridramehasya lakShaNam (15) · Śloka 15
ஹாரித்ரமேஹீ கடுகஂ ஹரித்ராஸந்நிபஂ தஹத்|
|௧௫|
View original
हारिद्रमेही कटुकं हरिद्रासन्निभं दहत्|
|१५|
Adhikarana mA~jjiShThamehasya lakShaNam (15) · Śloka 15
|
விஸ்ரஂ மாஞ்ஜிஷ்டமேஹேந மஞ்ஜிஷ்டாஸலிலோபமம்||௧௫||
View original
|
विस्रं माञ्जिष्ठमेहेन मञ्जिष्ठासलिलोपमम्||१५||
Adhikarana raktamehasya lakShaNam (16) · Śloka 16
விஸ்ரமுஷ்ணஂ ஸலவணஂ ரக்தாபஂ ரக்தமேஹதஃ|
|௧௬|
View original
विस्रमुष्णं सलवणं रक्ताभं रक्तमेहतः|
|१६|
Adhikarana vasAmehasya lakShaNam (16) · Śloka 16
அதுநா வாதஜாந் வக்தி - - - - |
வஸாமேஹீ வஸாமிஶ்ரஂ வஸாஂ வா மூத்ரயேந்முஹுஃ||௧௬||
View original
अधुना वातजान् वक्ति - - - - |
वसामेही वसामिश्रं वसां वा मूत्रयेन्मुहुः||१६||
Adhikarana majjamehasya lakShaNam (17) · Śloka 17
மஜ்ஜாநஂ மஜ்ஜமிஶ்ரஂ வா மஜ்ஜமேஹீ முஹுர்முஹுஃ|
|௧௭|
View original
मज्जानं मज्जमिश्रं वा मज्जमेही मुहुर्मुहुः|
|१७|
Adhikarana hastimehasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18
|
ஹஸ்தீ மத்த இவாஜஸ்ரஂ மூத்ரஂ வேகவிவர்ஜிதம்||௧௭||
ஸலஸீகஂ விபத்தஂ ச ஹஸ்திமேஹீ ப்ரமேஹதி|
|௧௮|
View original
|
हस्ती मत्त इवाजस्रं मूत्रं वेगविवर्जितम्||१७||
सलसीकं विबद्धं च हस्तिमेही प्रमेहति|
|१८|
Adhikarana madhumehasya lakShaNam (18) · Śloka 18
|
மதுமேஹீ மதுஸமம்|௧௮|
View original
|
मधुमेही मधुसमम्|१८|
Adhikarana madhumehasya dvaividhyam (18-19) · Śloka 19
|
ஜாயதே ஸ கில த்விதா||௧௮||
க்ருத்தே தாதுக்ஷயாத்வாயௌ தோஷாவதபதேऽதவா|
|௧௯|
View original
|
जायते स किल द्विधा||१८||
क्रुद्धे धातुक्षयाद्वायौ दोषावृतपथेऽथवा|
|१९|
Adhikarana AvRutavAtasya kRucchrasAdhyatvam (19-20) · Śloka 20
|
ஆவதோ தோஷலிங்காநி ஸோऽநிமித்தஂ ப்ரதர்ஶயேத்||௧௯||
க்ஷீணஃ க்ஷணாத்க்ஷணாத் பூர்ணோ பஜதே கச்ச்ரஸாத்யதாம்|
|௨௦|
View original
|
आवृतो दोषलिङ्गानि सोऽनिमित्तं प्रदर्शयेत्||१९||
क्षीणः क्षणात्क्षणात् पूर्णो भजते कृच्छ्रसाध्यताम्|
|२०|
Adhikarana upekShayA sarveShAM madhumehatvam (20-21) · Śloka 21
|
காலேநோபேக்ஷிதாஃ ஸர்வே யத்யாந்தி மதுமேஹதாம்||௨௦||
மதுரஂ யச்ச ஸர்வேஷு ப்ராயோ மத்விவ மேஹதி|
ஸர்வேऽபி மதுமேஹாக்யா மாதுர்யாச்ச தநோரதஃ||௨௧||
View original
|
कालेनोपेक्षिताः सर्वे यद्यान्ति मधुमेहताम्||२०||
मधुरं यच्च सर्वेषु प्रायो मध्विव मेहति|
सर्वेऽपि मधुमेहाख्या माधुर्याच्च तनोरतः||२१||
Adhikarana kaphajAnAM upadravAH (22) · Śloka 22
அவிபாகோऽருசிஶ்ர்சர்திர்நித்ரா காஸஃ ஸபீநஸஃ|
உபத்ரவாஃ ப்ரஜாயந்தே மேஹாநாஂ கபஜந்மநாம்||௨௨||
View original
अविपाकोऽरुचिश्र्छर्दिर्निद्रा कासः सपीनसः|
उपद्रवाः प्रजायन्ते मेहानां कफजन्मनाम्||२२||
Adhikarana pittajAnAM upadravAH (23) · Śloka 23
பஸ்திமேஹநயோஸ்தோதோ முஷ்காவதரணஂ ஜ்வரஃ|
தாஹஸ்தஷ்ணாऽம்லகோ மூர்ச்சா விட்பேதஃ பித்தஜந்மநாம்||௨௩||
View original
बस्तिमेहनयोस्तोदो मुष्कावदरणं ज्वरः|
दाहस्तृष्णाऽम्लको मूर्च्छा विड्भेदः पित्तजन्मनाम्||२३||
Adhikarana vAtajAnAM upadravAH (24) · Śloka 24
வாதிகாநாமுதாவர்தகம்பஹத்க்ரஹலோலதாஃ|
ஶூலமுந்நித்ரதா ஶோஷஃ காஸஃ ஶ்வாஸஶ்ச ஜாயதே||௨௪||
View original
वातिकानामुदावर्तकम्पहृद्ग्रहलोलताः|
शूलमुन्निद्रता शोषः कासः श्वासश्च जायते||२४||
Adhikarana upekShayA dasha piTikAH (25-26) · Śloka 26
ப்ரமேஹிணாஂ ச பிடிகாஃ ஶராவிகாத்யாஃ ப்ராயேண பவந்தி, இதி தா ஏவாஹ - - - - ஶராவிகா கச்சபிகா ஜாலிநீ விநதாऽலஜீ|
மஸூரிகா ஸர்ஷபிகா புத்ரிணீ ஸவிதாரிகா||௨௫||
வித்ரதிஶ்சேதி பிடிகாஃ ப்ரமேஹோபேக்ஷயா தஶ|
ஸந்திமர்மஸு ஜாயந்தே மாஂஸலேஷு ச தாமஸு||௨௬||
View original
प्रमेहिणां च पिटिकाः शराविकाद्याः प्रायेण भवन्ति, इति ता एवाह - - - - शराविका कच्छपिका जालिनी विनताऽलजी|
मसूरिका सर्षपिका पुत्रिणी सविदारिका||२५||
विद्रधिश्चेति पिटिकाः प्रमेहोपेक्षया दश|
सन्धिमर्मसु जायन्ते मांसलेषु च धामसु||२६||
Adhikarana sharAvikAyA lakShaNam (27) · Śloka 27
அந்தோந்நதா மத்யநிம்நா ஶ்யாவா க்லேதருஜாந்விதா|
ஶராவமாநஸஂஸ்தாநா பிடிகா ஸ்யாச்சராவிகா||௨௭||
View original
अन्तोन्नता मध्यनिम्ना श्यावा क्लेदरुजान्विता|
शरावमानसंस्थाना पिटिका स्याच्छराविका||२७||
Adhikarana kacchapikAyAH lakShaNam (28) · Śloka 28
அவகாடார்திநிஸ்தோதா மஹாவஸ்துபரிக்ரஹா|
ஶ்லக்ஷ்ணா கச்சபபஷ்டாபா பிடிகா கச்சபீ மதா||௨௮||
View original
अवगाढार्तिनिस्तोदा महावस्तुपरिग्रहा|
श्लक्ष्णा कच्छपपृष्ठाभा पिटिका कच्छपी मता||२८||
Adhikarana jAlinyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
ஸ்தப்தா ஸிராஜாலவதீ ஸ்நிக்தஸ்ராவா மஹாஶயா|
ருஜாநிஸ்தோதபஹுலா ஸூக்ஷ்மச்சித்ரா ச ஜாலிநீ||௨௯||
View original
स्तब्धा सिराजालवती स्निग्धस्रावा महाशया|
रुजानिस्तोदबहुला सूक्ष्मच्छिद्रा च जालिनी||२९||
Adhikarana vinatAyAH lakShaNam (30) · Śloka 30
அவகாடருஜாக்லேதா பஷ்டே வா ஜடரேऽபி வா|
மஹதீ பிடிகா நீலா விநதா விநதா ஸ்மதா||௩௦||
View original
अवगाढरुजाक्लेदा पृष्ठे वा जठरेऽपि वा|
महती पिटिका नीला विनता विनता स्मृता||३०||
Adhikarana alajyAH lakShaNam (31) · Śloka 31
தஹதி த்வசமுத்தாநே பஶஂ கஷ்டா விஸர்பிணீ|
ரக்தகஷ்ணாऽதிதட்ஸ்போடதாஹமோஹஜ்வராऽலஜீ||௩௧||
View original
दहति त्वचमुत्थाने भृशं कष्टा विसर्पिणी|
रक्तकृष्णाऽतितृट्स्फोटदाहमोहज्वराऽलजी||३१||
Adhikarana masUrikAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32
மாநஸஂஸ்தாநயோஸ்துல்யா மஸூரேண மஸூரிகா|
|௩௨|
View original
मानसंस्थानयोस्तुल्या मसूरेण मसूरिका|
|३२|
Adhikarana sarShapikAyAH lakShaNam (32-33) · Śloka 33
|
ஸர்ஷபாமாநஸஂஸ்தாநா க்ஷிப்ரபாகா மஹாருஜா||௩௨||
ஸர்ஷபீ ஸர்ஷபாதுல்யபிடிகாபரிவாரிதா|
|௩௩|
View original
|
सर्षपामानसंस्थाना क्षिप्रपाका महारुजा||३२||
सर्षपी सर्षपातुल्यपिटिकापरिवारिता|
|३३|
Adhikarana putriNyAH lakShaNam (33) · Śloka 33
|
புத்ரிணீ மஹதீ பூரிஸுஸூக்ஷ்மபிடிகாசிதா||௩௩||
View original
|
पुत्रिणी महती भूरिसुसूक्ष्मपिटिकाचिता||३३||
Adhikarana vidArikAyAH lakShaNam (34) · Śloka 34
விதாரீகந்தவத்வத்தா கடிநா ச விதாரிகா|
|௩௪|
View original
विदारीकन्दवद्वृत्ता कठिना च विदारिका|
|३४|
Adhikarana vidradheH lakShaNam (34) · Śloka 34
|
வித்ரதிர்வக்ஷ்யதேऽந்யத்ர|௩௪|
View original
|
विद्रधिर्वक्ष्यतेऽन्यत्र|३४|
Adhikarana piTikAnAM sAdhyAsAdhyatvam (34-35) · Śloka 35
|
தத்ராத்யஂ பிடிகாத்ரயம்||௩௪||
புத்ரிணீ ச விதாரீ ச துஃஸஹா பஹுமேதஸஃ|
ஸஹ்யாஃ பித்தோல்பணாஸ்த்வந்யாஃ ஸம்பவந்த்யல்பமேதஸஃ||௩௫||
View original
|
तत्राद्यं पिटिकात्रयम्||३४||
पुत्रिणी च विदारी च दुःसहा बहुमेदसः|
सह्याः पित्तोल्बणास्त्वन्याः सम्भवन्त्यल्पमेदसः||३५||
Adhikarana prameheNa vinA~apyetAsAmutpattiH (36) · Śloka 36
தாஸு மேஹவஶாச்ச ஸ்யாத்தோஷோத்ரேகோ யதாயதம்|
|௩௬|
View original
तासु मेहवशाच्च स्याद्दोषोद्रेको यथायथम्|
|३६|
Adhikarana prameharaktapittayorbhedakalakShaNam (36) · Śloka 36
ப்ரமேஹேண விநாऽப்யேதா ஜாயந்தே துஷ்டமேதஸஃ|
தாவச்ச நோபலக்ஷ்யந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ||௩௬||
View original
प्रमेहेण विनाऽप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः|
तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद्वस्तुपरिग्रहः||३६||
Adhikarana pramehANAM pUrvarUpam (37-39) · Śloka 39
ஹாரித்ரவர்ணஂ ரக்தஂ வா மேஹப்ராக்ரூபவர்ஜிதம்|
யோ மூத்ரயேந்ந தஂ மேஹஂ ரக்தபித்தஂ து தத்விதுஃ||௩௭||
ஸ்வேதோऽங்ககந்தஃ ஶிதிலத்வமங்கே ஶய்யாஸநஸ்வப்நஸுகாபிஷங்கஃ|
ஹந்நேத்ரஜிஹ்வாஶ்ரவணோபதேஹோ கநாங்கதா கேஶநகாதிவத்திஃ||௩௮||
ஶீதப்ரியத்வஂ கலதாலுஶோஷோ மாதுர்யமாஸ்யே கரபாததாஹஃ|
பவிஷ்யதோ மேஹகணஸ்ய ரூபஂ மூத்ரேऽபிதாவந்தி பிபீலிகாஶ்ச||௩௯||
View original
हारिद्रवर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्|
यो मूत्रयेन्न तं मेहं रक्तपित्तं तु तद्विदुः||३७||
स्वेदोऽङ्गगन्धः शिथिलत्वमङ्गे शय्यासनस्वप्नसुखाभिषङ्गः|
हृन्नेत्रजिह्वाश्रवणोपदेहो घनाङ्गता केशनखातिवृद्धिः||३८||
शीतप्रियत्वं गलतालुशोषो माधुर्यमास्ये करपाददाहः|
भविष्यतो मेहगणस्य रूपं मूत्रेऽभिधावन्ति पिपीलिकाश्च||३९||
Adhikarana pramehe dvividho vicAraH (40) · Śloka 40
தஷ்ட்வா ப்ரமேஹஂ மதுரஂ ஸபிச்சஂ மதூபமஂ ஸ்யாத்த்விவிதோ விசாரஃ|
ஸம்பூரணாத்வா கபஸம்பவஃ ஸ்யாத் க்ஷீணேஷு தோஷேஷ்வநிலாத்மகோ வா||௪௦||
View original
दृष्ट्वा प्रमेहं मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद्द्विविधो विचारः|
सम्पूरणाद्वा कफसम्भवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा||४०||
Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (10) · Śloka 10
அதுநா யதுக்தஂ ஸாத்யயாப்யபரித்யாஜ்யாஃ கபாதிஸம்பவா இத்யஸ்யாபவாதமாஹ - - - - ஸபூர்வரூபாஃ கபபித்தேமேஹாஃ க்ரமேண யே வாதகதாஶ்ச மேஹாஃ|
ஸாத்யா ந தே, பித்தகதாஸ்து யாப்யாஃ ஸாத்யாஸ்து மேதோ யதி நாதிதுஷ்டம்||௪௧||
இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||
View original
अधुना यदुक्तं साध्ययाप्यपरित्याज्याः कफादिसम्भवा इत्यस्यापवादमाह - - - - सपूर्वरूपाः कफपित्तेमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः|
साध्या न ते, पित्तकृतास्तु याप्याः साध्यास्तु मेदो यदि नातिदुष्टम्||४१||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम दशमोऽध्यायः||१०||