Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

10. pramēhanidānādhyāyaḥ

Adhikarana pramehanidAnAdhyAyaH, pramehA viMshatiH (2-1) · Śloka 1

அஶ்மரீநிதாநாதநந்தரஂ ப்ரமேஹநிதாநமாரப்யதே - - - - அதாதஃ ப்ரமேஹநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨| ப்ரமேஹா விஂஶதிஸ்தத்ர ஶ்லேஷ்மதோ தஶ, பித்ததஃ| ஷட், சத்வாரோऽநிலாத்|௧|

View original

अश्मरीनिदानादनन्तरं प्रमेहनिदानमारभ्यते - - - - अथातः प्रमेहनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२| प्रमेहा विंशतिस्तत्र श्लेष्मतो दश, पित्ततः| षट्, चत्वारोऽनिलात्|१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehANAM nidAnam (1-3) · Śloka 3

| தேஷாஂ மேதோமூத்ரகபாவஹம்||௧|| அந்நபாநக்ரியாஜாதஂ யத்ப்ராயஸ்தத்ப்ரவர்தகம்| ஸ்வாத்வம்லலவணஸ்நிக்தகுருபிச்சிலஶீதலம்||௨|| நவதாந்யஸுராநூபமாஂஸேக்ஷுகுடகோரஸம்| ஏகஸ்தாநாஸநரதிஃ ஶயநஂ விதிவர்ஜிதம்||௩||

View original

| तेषां मेदोमूत्रकफावहम्||१|| अन्नपानक्रियाजातं यत्प्रायस्तत्प्रवर्तकम्| स्वाद्वम्ललवणस्निग्धगुरुपिच्छिलशीतलम्||२|| नवधान्यसुरानूपमांसेक्षुगुडगोरसम्| एकस्थानासनरतिः शयनं विधिवर्जितम्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphapramehANAM saMprAptiH (4) · Śloka 4

பஸ்திமாஶ்ரித்ய குருதே ப்ரமேஹாந் தூஷிதஃ கபஃ| தூஷயித்வா வபுஃக்லேதஸ்வேதமேதோரஸாமிஷம்||௪||

View original

बस्तिमाश्रित्य कुरुते प्रमेहान् दूषितः कफः| दूषयित्वा वपुःक्लेदस्वेदमेदोरसामिषम्||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5

பித்தஂ ரக்தமபி க்ஷீணே கபாதௌ மூத்ரஸஂஶ்ரயம்| |௫|

View original

पित्तं रक्तमपि क्षीणे कफादौ मूत्रसंश्रयम्| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5

| தாதூந் பஸ்திமுபாநீய தத்க்ஷயேऽபி ச மாருதஃ||௫||

View original

| धातून् बस्तिमुपानीय तत्क्षयेऽपि च मारुतः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6

அத ஸாத்யாஸாத்யவிபாகமாஹ - - - - ஸாத்யயாப்யபரித்யாஜ்யா மேஹாஸ்தேநைவ தத்பவாஃ| ஸமாஸமக்ரியதயா மஹாத்யயதயாऽபி ச||௬||

View original

अथ साध्यासाध्यविभागमाह - - - - साध्ययाप्यपरित्याज्या मेहास्तेनैव तद्भवाः| समासमक्रियतया महात्ययतयाऽपि च||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehANAM sAmAnyalakShaNam (7) · Śloka 7

ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ தேஷாஂ ப்ரபூதாவிலமூத்ரதா| |௭|

View original

सामान्यं लक्षणं तेषां प्रभूताविलमूत्रता| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehabhedAnAM kAraNam (7-8) · Śloka 8

நநு, தோஷஸ்ய-கபாதேஃ, தூஷ்யஸ்ய ச-வபுஃக்லேதாதேஃ, துல்யத்வாத் கதஂ ப்ரதிதோஷஂ ப்ரமேஹாநேகத்வஂ ஸ்யாத் ? இத்யாஹ - - - - | தோஷதூஷ்யாவிஶேஷேऽபி தத்ஸஂயோகவிஶேஷதஃ||௭|| மூத்ரவர்ணாதிபேதேந பேதோ மேஹேஷு கல்ப்யதே| |௮|

View original

ननु, दोषस्य-कफादेः, दूष्यस्य च-वपुःक्लेदादेः, तुल्यत्वात् कथं प्रतिदोषं प्रमेहानेकत्वं स्यात् ? इत्याह - - - - | दोषदूष्याविशेषेऽपि तत्संयोगविशेषतः||७|| मूत्रवर्णादिभेदेन भेदो मेहेषु कल्प्यते| |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana udakamehasya lakShaNam (8-9) · Śloka 9

அதோதகமேஹாதீந் லக்ஷயதி - - - - | அச்சஂ பஹு ஸிதஂ ஶீதஂ நிர்கந்தமுதகோபமம்||௮|| மேஹத்யுதகமேஹேந கிஞ்சிச்சாவிலபிச்சிலம்| |௯|

View original

अथोदकमेहादीन् लक्षयति - - - - | अच्छं बहु सितं शीतं निर्गन्धमुदकोपमम्||८|| मेहत्युदकमेहेन किञ्चिच्चाविलपिच्छिलम्| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ikShumehasya lakShaNam (9) · Śloka 9

| இக்ஷோ ரஸமிவாத்யர்தஂ மதுரஂ சேக்ஷுமேஹதஃ||௯||

View original

| इक्षो रसमिवात्यर्थं मधुरं चेक्षुमेहतः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAndramehasya lakShaNam (10) · Śloka 10

ஸாந்த்ரீபவேத்பர்யுஷிதஂ ஸாந்த்ரமேஹேந மேஹதி| |௧௦|

View original

सान्द्रीभवेत्पर्युषितं सान्द्रमेहेन मेहति| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana surAmehasya lakShaNam (10) · Śloka 10

| ஸுராமேஹீ ஸுராதுல்யமுபர்யச்சமதோ கநம்||௧௦||

View original

| सुरामेही सुरातुल्यमुपर्यच्छमधो घनम्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana piShTamehasya lakShaNam (11) · Śloka 11

ஸஂஹஷ்டரோமா பிஷ்டேந பிஷ்டவத்பஹலஂ ஸிதம்| |௧௧|

View original

संहृष्टरोमा पिष्टेन पिष्टवद्बहलं सितम्| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shukramehasya lakShaNam (11) · Śloka 11

| ஶுக்ராபஂ ஶுக்ரமிஶ்ரஂ வா ஶுக்ரமேஹி ப்ரமேஹதி||௧௧||

View original

| शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा शुक्रमेहि प्रमेहति||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sikatAmehasya lakShaNam (12) · Śloka 12

மூர்தாணூந் ஸிகதாமேஹீ ஸிகதாரூபிணோ மலாந்| |௧௨|

View original

मूर्ताणून् सिकतामेही सिकतारूपिणो मलान्| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shItamehasya lakShaNam (12) · Śloka 12

| ஶீதமேஹீ ஸுபஹுஶோ மதுரஂ பஶஶீதலம்||௧௨||

View original

| शीतमेही सुबहुशो मधुरं भृशशीतलम्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shanairmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13

ஶநைஃஶநைஃஶநைர்மேஹீ மந்தஂமந்தஂ ப்ரமேஹதி| |௧௩|

View original

शनैःशनैःशनैर्मेही मन्दंमन्दं प्रमेहति| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lAlAmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13

| லாலாதந்துயுதஂ மூத்ரஂ லாலாமேஹேந பிச்சிலம்||௧௩||

View original

| लालातन्तुयुतं मूत्रं लालामेहेन पिच्छिलम्||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShAramehasya lakShaNam (14) · Śloka 14

பித்தஜாநாஹ - - - - கந்தவர்ணரஸஸ்பர்ஶைஃ க்ஷாரேண க்ஷாரதோயவத்| |௧௪|

View original

पित्तजानाह - - - - गन्धवर्णरसस्पर्शैः क्षारेण क्षारतोयवत्| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nIlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14

| நீலமேஹேந நீலாபஂ|௧௪|

View original

| नीलमेहेन नीलाभं|१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kAlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14

| காலமேஹீ மஷீநிபம்||௧௪||

View original

| कालमेही मषीनिभम्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana hAridramehasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ஹாரித்ரமேஹீ கடுகஂ ஹரித்ராஸந்நிபஂ தஹத்| |௧௫|

View original

हारिद्रमेही कटुकं हरिद्रासन्निभं दहत्| |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mA~jjiShThamehasya lakShaNam (15) · Śloka 15

| விஸ்ரஂ மாஞ்ஜிஷ்டமேஹேந மஞ்ஜிஷ்டாஸலிலோபமம்||௧௫||

View original

| विस्रं माञ्जिष्ठमेहेन मञ्जिष्ठासलिलोपमम्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktamehasya lakShaNam (16) · Śloka 16

விஸ்ரமுஷ்ணஂ ஸலவணஂ ரக்தாபஂ ரக்தமேஹதஃ| |௧௬|

View original

विस्रमुष्णं सलवणं रक्ताभं रक्तमेहतः| |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vasAmehasya lakShaNam (16) · Śloka 16

அதுநா வாதஜாந் வக்தி - - - - | வஸாமேஹீ வஸாமிஶ்ரஂ வஸாஂ வா மூத்ரயேந்முஹுஃ||௧௬||

View original

अधुना वातजान् वक्ति - - - - | वसामेही वसामिश्रं वसां वा मूत्रयेन्मुहुः||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana majjamehasya lakShaNam (17) · Śloka 17

மஜ்ஜாநஂ மஜ்ஜமிஶ்ரஂ வா மஜ்ஜமேஹீ முஹுர்முஹுஃ| |௧௭|

View original

मज्जानं मज्जमिश्रं वा मज्जमेही मुहुर्मुहुः| |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana hastimehasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

| ஹஸ்தீ மத்த இவாஜஸ்ரஂ மூத்ரஂ வேகவிவர்ஜிதம்||௧௭|| ஸலஸீகஂ விபத்தஂ ச ஹஸ்திமேஹீ ப்ரமேஹதி| |௧௮|

View original

| हस्ती मत्त इवाजस्रं मूत्रं वेगविवर्जितम्||१७|| सलसीकं विबद्धं च हस्तिमेही प्रमेहति| |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madhumehasya lakShaNam (18) · Śloka 18

| மதுமேஹீ மதுஸமம்|௧௮|

View original

| मधुमेही मधुसमम्|१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madhumehasya dvaividhyam (18-19) · Śloka 19

| ஜாயதே ஸ கில த்விதா||௧௮|| க்ருத்தே தாதுக்ஷயாத்வாயௌ தோஷாவதபதேऽதவா| |௧௯|

View original

| जायते स किल द्विधा||१८|| क्रुद्धे धातुक्षयाद्वायौ दोषावृतपथेऽथवा| |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AvRutavAtasya kRucchrasAdhyatvam (19-20) · Śloka 20

| ஆவதோ தோஷலிங்காநி ஸோऽநிமித்தஂ ப்ரதர்ஶயேத்||௧௯|| க்ஷீணஃ க்ஷணாத்க்ஷணாத் பூர்ணோ பஜதே கச்ச்ரஸாத்யதாம்| |௨௦|

View original

| आवृतो दोषलिङ्गानि सोऽनिमित्तं प्रदर्शयेत्||१९|| क्षीणः क्षणात्क्षणात् पूर्णो भजते कृच्छ्रसाध्यताम्| |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upekShayA sarveShAM madhumehatvam (20-21) · Śloka 21

| காலேநோபேக்ஷிதாஃ ஸர்வே யத்யாந்தி மதுமேஹதாம்||௨௦|| மதுரஂ யச்ச ஸர்வேஷு ப்ராயோ மத்விவ மேஹதி| ஸர்வேऽபி மதுமேஹாக்யா மாதுர்யாச்ச தநோரதஃ||௨௧||

View original

| कालेनोपेक्षिताः सर्वे यद्यान्ति मधुमेहताम्||२०|| मधुरं यच्च सर्वेषु प्रायो मध्विव मेहति| सर्वेऽपि मधुमेहाख्या माधुर्याच्च तनोरतः||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphajAnAM upadravAH (22) · Śloka 22

அவிபாகோऽருசிஶ்ர்சர்திர்நித்ரா காஸஃ ஸபீநஸஃ| உபத்ரவாஃ ப்ரஜாயந்தே மேஹாநாஂ கபஜந்மநாம்||௨௨||

View original

अविपाकोऽरुचिश्र्छर्दिर्निद्रा कासः सपीनसः| उपद्रवाः प्रजायन्ते मेहानां कफजन्मनाम्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittajAnAM upadravAH (23) · Śloka 23

பஸ்திமேஹநயோஸ்தோதோ முஷ்காவதரணஂ ஜ்வரஃ| தாஹஸ்தஷ்ணாऽம்லகோ மூர்ச்சா விட்பேதஃ பித்தஜந்மநாம்||௨௩||

View original

बस्तिमेहनयोस्तोदो मुष्कावदरणं ज्वरः| दाहस्तृष्णाऽम्लको मूर्च्छा विड्भेदः पित्तजन्मनाम्||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAnAM upadravAH (24) · Śloka 24

வாதிகாநாமுதாவர்தகம்பஹத்க்ரஹலோலதாஃ| ஶூலமுந்நித்ரதா ஶோஷஃ காஸஃ ஶ்வாஸஶ்ச ஜாயதே||௨௪||

View original

वातिकानामुदावर्तकम्पहृद्ग्रहलोलताः| शूलमुन्निद्रता शोषः कासः श्वासश्च जायते||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upekShayA dasha piTikAH (25-26) · Śloka 26

ப்ரமேஹிணாஂ ச பிடிகாஃ ஶராவிகாத்யாஃ ப்ராயேண பவந்தி, இதி தா ஏவாஹ - - - - ஶராவிகா கச்சபிகா ஜாலிநீ விநதாऽலஜீ| மஸூரிகா ஸர்ஷபிகா புத்ரிணீ ஸவிதாரிகா||௨௫|| வித்ரதிஶ்சேதி பிடிகாஃ ப்ரமேஹோபேக்ஷயா தஶ| ஸந்திமர்மஸு ஜாயந்தே மாஂஸலேஷு ச தாமஸு||௨௬||

View original

प्रमेहिणां च पिटिकाः शराविकाद्याः प्रायेण भवन्ति, इति ता एवाह - - - - शराविका कच्छपिका जालिनी विनताऽलजी| मसूरिका सर्षपिका पुत्रिणी सविदारिका||२५|| विद्रधिश्चेति पिटिकाः प्रमेहोपेक्षया दश| सन्धिमर्मसु जायन्ते मांसलेषु च धामसु||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sharAvikAyA lakShaNam (27) · Śloka 27

அந்தோந்நதா மத்யநிம்நா ஶ்யாவா க்லேதருஜாந்விதா| ஶராவமாநஸஂஸ்தாநா பிடிகா ஸ்யாச்சராவிகா||௨௭||

View original

अन्तोन्नता मध्यनिम्ना श्यावा क्लेदरुजान्विता| शरावमानसंस्थाना पिटिका स्याच्छराविका||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kacchapikAyAH lakShaNam (28) · Śloka 28

அவகாடார்திநிஸ்தோதா மஹாவஸ்துபரிக்ரஹா| ஶ்லக்ஷ்ணா கச்சபபஷ்டாபா பிடிகா கச்சபீ மதா||௨௮||

View original

अवगाढार्तिनिस्तोदा महावस्तुपरिग्रहा| श्लक्ष्णा कच्छपपृष्ठाभा पिटिका कच्छपी मता||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana jAlinyAH lakShaNam (29) · Śloka 29

ஸ்தப்தா ஸிராஜாலவதீ ஸ்நிக்தஸ்ராவா மஹாஶயா| ருஜாநிஸ்தோதபஹுலா ஸூக்ஷ்மச்சித்ரா ச ஜாலிநீ||௨௯||

View original

स्तब्धा सिराजालवती स्निग्धस्रावा महाशया| रुजानिस्तोदबहुला सूक्ष्मच्छिद्रा च जालिनी||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vinatAyAH lakShaNam (30) · Śloka 30

அவகாடருஜாக்லேதா பஷ்டே வா ஜடரேऽபி வா| மஹதீ பிடிகா நீலா விநதா விநதா ஸ்மதா||௩௦||

View original

अवगाढरुजाक्लेदा पृष्ठे वा जठरेऽपि वा| महती पिटिका नीला विनता विनता स्मृता||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana alajyAH lakShaNam (31) · Śloka 31

தஹதி த்வசமுத்தாநே பஶஂ கஷ்டா விஸர்பிணீ| ரக்தகஷ்ணாऽதிதட்ஸ்போடதாஹமோஹஜ்வராऽலஜீ||௩௧||

View original

दहति त्वचमुत्थाने भृशं कष्टा विसर्पिणी| रक्तकृष्णाऽतितृट्स्फोटदाहमोहज्वराऽलजी||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana masUrikAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32

மாநஸஂஸ்தாநயோஸ்துல்யா மஸூரேண மஸூரிகா| |௩௨|

View original

मानसंस्थानयोस्तुल्या मसूरेण मसूरिका| |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarShapikAyAH lakShaNam (32-33) · Śloka 33

| ஸர்ஷபாமாநஸஂஸ்தாநா க்ஷிப்ரபாகா மஹாருஜா||௩௨|| ஸர்ஷபீ ஸர்ஷபாதுல்யபிடிகாபரிவாரிதா| |௩௩|

View original

| सर्षपामानसंस्थाना क्षिप्रपाका महारुजा||३२|| सर्षपी सर्षपातुल्यपिटिकापरिवारिता| |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana putriNyAH lakShaNam (33) · Śloka 33

| புத்ரிணீ மஹதீ பூரிஸுஸூக்ஷ்மபிடிகாசிதா||௩௩||

View original

| पुत्रिणी महती भूरिसुसूक्ष्मपिटिकाचिता||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidArikAyAH lakShaNam (34) · Śloka 34

விதாரீகந்தவத்வத்தா கடிநா ச விதாரிகா| |௩௪|

View original

विदारीकन्दवद्वृत्ता कठिना च विदारिका| |३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradheH lakShaNam (34) · Śloka 34

| வித்ரதிர்வக்ஷ்யதேऽந்யத்ர|௩௪|

View original

| विद्रधिर्वक्ष्यतेऽन्यत्र|३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana piTikAnAM sAdhyAsAdhyatvam (34-35) · Śloka 35

| தத்ராத்யஂ பிடிகாத்ரயம்||௩௪|| புத்ரிணீ ச விதாரீ ச துஃஸஹா பஹுமேதஸஃ| ஸஹ்யாஃ பித்தோல்பணாஸ்த்வந்யாஃ ஸம்பவந்த்யல்பமேதஸஃ||௩௫||

View original

| तत्राद्यं पिटिकात्रयम्||३४|| पुत्रिणी च विदारी च दुःसहा बहुमेदसः| सह्याः पित्तोल्बणास्त्वन्याः सम्भवन्त्यल्पमेदसः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prameheNa vinA~apyetAsAmutpattiH (36) · Śloka 36

தாஸு மேஹவஶாச்ச ஸ்யாத்தோஷோத்ரேகோ யதாயதம்| |௩௬|

View original

तासु मेहवशाच्च स्याद्दोषोद्रेको यथायथम्| |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prameharaktapittayorbhedakalakShaNam (36) · Śloka 36

ப்ரமேஹேண விநாऽப்யேதா ஜாயந்தே துஷ்டமேதஸஃ| தாவச்ச நோபலக்ஷ்யந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ||௩௬||

View original

प्रमेहेण विनाऽप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः| तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद्वस्तुपरिग्रहः||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehANAM pUrvarUpam (37-39) · Śloka 39

ஹாரித்ரவர்ணஂ ரக்தஂ வா மேஹப்ராக்ரூபவர்ஜிதம்| யோ மூத்ரயேந்ந தஂ மேஹஂ ரக்தபித்தஂ து தத்விதுஃ||௩௭|| ஸ்வேதோऽங்ககந்தஃ ஶிதிலத்வமங்கே ஶய்யாஸநஸ்வப்நஸுகாபிஷங்கஃ| ஹந்நேத்ரஜிஹ்வாஶ்ரவணோபதேஹோ கநாங்கதா கேஶநகாதிவத்திஃ||௩௮|| ஶீதப்ரியத்வஂ கலதாலுஶோஷோ மாதுர்யமாஸ்யே கரபாததாஹஃ| பவிஷ்யதோ மேஹகணஸ்ய ரூபஂ மூத்ரேऽபிதாவந்தி பிபீலிகாஶ்ச||௩௯||

View original

हारिद्रवर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्| यो मूत्रयेन्न तं मेहं रक्तपित्तं तु तद्विदुः||३७|| स्वेदोऽङ्गगन्धः शिथिलत्वमङ्गे शय्यासनस्वप्नसुखाभिषङ्गः| हृन्नेत्रजिह्वाश्रवणोपदेहो घनाङ्गता केशनखातिवृद्धिः||३८|| शीतप्रियत्वं गलतालुशोषो माधुर्यमास्ये करपाददाहः| भविष्यतो मेहगणस्य रूपं मूत्रेऽभिधावन्ति पिपीलिकाश्च||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehe dvividho vicAraH (40) · Śloka 40

தஷ்ட்வா ப்ரமேஹஂ மதுரஂ ஸபிச்சஂ மதூபமஂ ஸ்யாத்த்விவிதோ விசாரஃ| ஸம்பூரணாத்வா கபஸம்பவஃ ஸ்யாத் க்ஷீணேஷு தோஷேஷ்வநிலாத்மகோ வா||௪௦||

View original

दृष्ट्वा प्रमेहं मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद्द्विविधो विचारः| सम्पूरणाद्वा कफसम्भवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (10) · Śloka 10

அதுநா யதுக்தஂ ஸாத்யயாப்யபரித்யாஜ்யாஃ கபாதிஸம்பவா இத்யஸ்யாபவாதமாஹ - - - - ஸபூர்வரூபாஃ கபபித்தேமேஹாஃ க்ரமேண யே வாதகதாஶ்ச மேஹாஃ| ஸாத்யா ந தே, பித்தகதாஸ்து யாப்யாஃ ஸாத்யாஸ்து மேதோ யதி நாதிதுஷ்டம்||௪௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||

View original

अधुना यदुक्तं साध्ययाप्यपरित्याज्याः कफादिसम्भवा इत्यस्यापवादमाह - - - - सपूर्वरूपाः कफपित्तेमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः| साध्या न ते, पित्तकृतास्तु याप्याः साध्यास्तु मेदो यदि नातिदुष्टम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम दशमोऽध्यायः||१०||

🔊 Audio coming soon