Adhikarana pramehanidAnAdhyAyaH, pramehA viMshatiH (2-1) · Śloka 1
അശ്മരീനിദാനാദനന്തരം പ്രമേഹനിദാനമാരഭ്യതേ - - - - അഥാതഃ പ്രമേഹനിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസൂത്രേ|൨| പ്രമേഹാ വിംശതിസ്തത്ര ശ്ലേഷ്മതോ ദശ, പിത്തതഃ| ഷട്, ചത്വാരോऽനിലാത്|൧|
अश्मरीनिदानादनन्तरं प्रमेहनिदानमारभ्यते - - - - अथातः प्रमेहनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२| प्रमेहा विंशतिस्तत्र श्लेष्मतो दश, पित्ततः| षट्, चत्वारोऽनिलात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM nidAnam (1-3) · Śloka 3
| തേഷാം മേദോമൂത്രകഫാവഹമ്||൧|| അന്നപാനക്രിയാജാതം യത്പ്രായസ്തത്പ്രവര്തകമ്| സ്വാദ്വമ്ലലവണസ്നിഗ്ധഗുരുപിച്ഛിലശീതലമ്||൨|| നവധാന്യസുരാനൂപമാംസേക്ഷുഗുഡഗോരസമ്| ഏകസ്ഥാനാസനരതിഃ ശയനം വിധിവര്ജിതമ്||൩||
| तेषां मेदोमूत्रकफावहम्||१|| अन्नपानक्रियाजातं यत्प्रायस्तत्प्रवर्तकम्| स्वाद्वम्ललवणस्निग्धगुरुपिच्छिलशीतलम्||२|| नवधान्यसुरानूपमांसेक्षुगुडगोरसम्| एकस्थानासनरतिः शयनं विधिवर्जितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapramehANAM saMprAptiH (4) · Śloka 4
ബസ്തിമാശ്രിത്യ കുരുതേ പ്രമേഹാന് ദൂഷിതഃ കഫഃ| ദൂഷയിത്വാ വപുഃക്ലേദസ്വേദമേദോരസാമിഷമ്||൪||
बस्तिमाश्रित्य कुरुते प्रमेहान् दूषितः कफः| दूषयित्वा वपुःक्लेदस्वेदमेदोरसामिषम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5
പിത്തം രക്തമപി ക്ഷീണേ കഫാദൌ മൂത്രസംശ്രയമ്| |൫|
पित्तं रक्तमपि क्षीणे कफादौ मूत्रसंश्रयम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapramehANAM saMprAptiH (5) · Śloka 5
| ധാതൂന് ബസ്തിമുപാനീയ തത്ക്ഷയേऽപി ച മാരുതഃ||൫||
| धातून् बस्तिमुपानीय तत्क्षयेऽपि च मारुतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6
അഥ സാധ്യാസാധ്യവിഭാഗമാഹ - - - - സാധ്യയാപ്യപരിത്യാജ്യാ മേഹാസ്തേനൈവ തദ്ഭവാഃ| സമാസമക്രിയതയാ മഹാത്യയതയാऽപി ച||൬||
अथ साध्यासाध्यविभागमाह - - - - साध्ययाप्यपरित्याज्या मेहास्तेनैव तद्भवाः| समासमक्रियतया महात्ययतयाऽपि च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM sAmAnyalakShaNam (7) · Śloka 7
സാമാന്യം ലക്ഷണം തേഷാം പ്രഭൂതാവിലമൂത്രതാ| |൭|
सामान्यं लक्षणं तेषां प्रभूताविलमूत्रता| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehabhedAnAM kAraNam (7-8) · Śloka 8
നനു, ദോഷസ്യ-കഫാദേഃ, ദൂഷ്യസ്യ ച-വപുഃക്ലേദാദേഃ, തുല്യത്വാത് കഥം പ്രതിദോഷം പ്രമേഹാനേകത്വം സ്യാത് ? ഇത്യാഹ - - - - | ദോഷദൂഷ്യാവിശേഷേऽപി തത്സംയോഗവിശേഷതഃ||൭|| മൂത്രവര്ണാദിഭേദേന ഭേദോ മേഹേഷു കല്പ്യതേ| |൮|
ननु, दोषस्य-कफादेः, दूष्यस्य च-वपुःक्लेदादेः, तुल्यत्वात् कथं प्रतिदोषं प्रमेहानेकत्वं स्यात् ? इत्याह - - - - | दोषदूष्याविशेषेऽपि तत्संयोगविशेषतः||७|| मूत्रवर्णादिभेदेन भेदो मेहेषु कल्प्यते| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakamehasya lakShaNam (8-9) · Śloka 9
അഥോദകമേഹാദീന് ലക്ഷയതി - - - - | അച്ഛം ബഹു സിതം ശീതം നിര്ഗന്ധമുദകോപമമ്||൮|| മേഹത്യുദകമേഹേന കിഞ്ചിച്ചാവിലപിച്ഛിലമ്| |൯|
अथोदकमेहादीन् लक्षयति - - - - | अच्छं बहु सितं शीतं निर्गन्धमुदकोपमम्||८|| मेहत्युदकमेहेन किञ्चिच्चाविलपिच्छिलम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShumehasya lakShaNam (9) · Śloka 9
| ഇക്ഷോ രസമിവാത്യര്ഥം മധുരം ചേക്ഷുമേഹതഃ||൯||
| इक्षो रसमिवात्यर्थं मधुरं चेक्षुमेहतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAndramehasya lakShaNam (10) · Śloka 10
സാന്ദ്രീഭവേത്പര്യുഷിതം സാന്ദ്രമേഹേന മേഹതി| |൧൦|
सान्द्रीभवेत्पर्युषितं सान्द्रमेहेन मेहति| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAmehasya lakShaNam (10) · Śloka 10
| സുരാമേഹീ സുരാതുല്യമുപര്യച്ഛമധോ ഘനമ്||൧൦||
| सुरामेही सुरातुल्यमुपर्यच्छमधो घनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piShTamehasya lakShaNam (11) · Śloka 11
സംഹൃഷ്ടരോമാ പിഷ്ടേന പിഷ്ടവദ്ബഹലം സിതമ്| |൧൧|
संहृष्टरोमा पिष्टेन पिष्टवद्बहलं सितम्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukramehasya lakShaNam (11) · Śloka 11
| ശുക്രാഭം ശുക്രമിശ്രം വാ ശുക്രമേഹി പ്രമേഹതി||൧൧||
| शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा शुक्रमेहि प्रमेहति||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sikatAmehasya lakShaNam (12) · Śloka 12
മൂര്താണൂന് സികതാമേഹീ സികതാരൂപിണോ മലാന്| |൧൨|
मूर्ताणून् सिकतामेही सिकतारूपिणो मलान्| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItamehasya lakShaNam (12) · Śloka 12
| ശീതമേഹീ സുബഹുശോ മധുരം ഭൃശശീതലമ്||൧൨||
| शीतमेही सुबहुशो मधुरं भृशशीतलम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shanairmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13
ശനൈഃശനൈഃശനൈര്മേഹീ മന്ദംമന്ദം പ്രമേഹതി| |൧൩|
शनैःशनैःशनैर्मेही मन्दंमन्दं प्रमेहति| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAlAmehasya lakShaNam (13) · Śloka 13
| ലാലാതന്തുയുതം മൂത്രം ലാലാമേഹേന പിച്ഛിലമ്||൧൩||
| लालातन्तुयुतं मूत्रं लालामेहेन पिच्छिलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAramehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
പിത്തജാനാഹ - - - - ഗന്ധവര്ണരസസ്പര്ശൈഃ ക്ഷാരേണ ക്ഷാരതോയവത്| |൧൪|
पित्तजानाह - - - - गन्धवर्णरसस्पर्शैः क्षारेण क्षारतोयवत्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
| നീലമേഹേന നീലാഭം|൧൪|
| नीलमेहेन नीलाभं|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlamehasya lakShaNam (14) · Śloka 14
| കാലമേഹീ മഷീനിഭമ്||൧൪||
| कालमेही मषीनिभम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hAridramehasya lakShaNam (15) · Śloka 15
ഹാരിദ്രമേഹീ കടുകം ഹരിദ്രാസന്നിഭം ദഹത്| |൧൫|
हारिद्रमेही कटुकं हरिद्रासन्निभं दहत्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mA~jjiShThamehasya lakShaNam (15) · Śloka 15
| വിസ്രം മാഞ്ജിഷ്ഠമേഹേന മഞ്ജിഷ്ഠാസലിലോപമമ്||൧൫||
| विस्रं माञ्जिष्ठमेहेन मञ्जिष्ठासलिलोपमम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktamehasya lakShaNam (16) · Śloka 16
വിസ്രമുഷ്ണം സലവണം രക്താഭം രക്തമേഹതഃ| |൧൬|
विस्रमुष्णं सलवणं रक्ताभं रक्तमेहतः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAmehasya lakShaNam (16) · Śloka 16
അധുനാ വാതജാന് വക്തി - - - - | വസാമേഹീ വസാമിശ്രം വസാം വാ മൂത്രയേന്മുഹുഃ||൧൬||
अधुना वातजान् वक्ति - - - - | वसामेही वसामिश्रं वसां वा मूत्रयेन्मुहुः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjamehasya lakShaNam (17) · Śloka 17
മജ്ജാനം മജ്ജമിശ്രം വാ മജ്ജമേഹീ മുഹുര്മുഹുഃ| |൧൭|
मज्जानं मज्जमिश्रं वा मज्जमेही मुहुर्मुहुः| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastimehasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18
| ഹസ്തീ മത്ത ഇവാജസ്രം മൂത്രം വേഗവിവര്ജിതമ്||൧൭|| സലസീകം വിബദ്ധം ച ഹസ്തിമേഹീ പ്രമേഹതി| |൧൮|
| हस्ती मत्त इवाजस्रं मूत्रं वेगविवर्जितम्||१७|| सलसीकं विबद्धं च हस्तिमेही प्रमेहति| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhumehasya lakShaNam (18) · Śloka 18
| മധുമേഹീ മധുസമമ്|൧൮|
| मधुमेही मधुसमम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhumehasya dvaividhyam (18-19) · Śloka 19
| ജായതേ സ കില ദ്വിധാ||൧൮|| ക്രുദ്ധേ ധാതുക്ഷയാദ്വായൌ ദോഷാവൃതപഥേऽഥവാ| |൧൯|
| जायते स किल द्विधा||१८|| क्रुद्धे धातुक्षयाद्वायौ दोषावृतपथेऽथवा| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvRutavAtasya kRucchrasAdhyatvam (19-20) · Śloka 20
| ആവൃതോ ദോഷലിങ്ഗാനി സോऽനിമിത്തം പ്രദര്ശയേത്||൧൯|| ക്ഷീണഃ ക്ഷണാത്ക്ഷണാത് പൂര്ണോ ഭജതേ കൃച്ഛ്രസാധ്യതാമ്| |൨൦|
| आवृतो दोषलिङ्गानि सोऽनिमित्तं प्रदर्शयेत्||१९|| क्षीणः क्षणात्क्षणात् पूर्णो भजते कृच्छ्रसाध्यताम्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upekShayA sarveShAM madhumehatvam (20-21) · Śloka 21
| കാലേനോപേക്ഷിതാഃ സര്വേ യദ്യാന്തി മധുമേഹതാമ്||൨൦|| മധുരം യച്ച സര്വേഷു പ്രായോ മധ്വിവ മേഹതി| സര്വേऽപി മധുമേഹാഖ്യാ മാധുര്യാച്ച തനോരതഃ||൨൧||
| कालेनोपेक्षिताः सर्वे यद्यान्ति मधुमेहताम्||२०|| मधुरं यच्च सर्वेषु प्रायो मध्विव मेहति| सर्वेऽपि मधुमेहाख्या माधुर्याच्च तनोरतः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajAnAM upadravAH (22) · Śloka 22
അവിപാകോऽരുചിശ്ര്ഛര്ദിര്നിദ്രാ കാസഃ സപീനസഃ| ഉപദ്രവാഃ പ്രജായന്തേ മേഹാനാം കഫജന്മനാമ്||൨൨||
अविपाकोऽरुचिश्र्छर्दिर्निद्रा कासः सपीनसः| उपद्रवाः प्रजायन्ते मेहानां कफजन्मनाम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajAnAM upadravAH (23) · Śloka 23
ബസ്തിമേഹനയോസ്തോദോ മുഷ്കാവദരണം ജ്വരഃ| ദാഹസ്തൃഷ്ണാऽമ്ലകോ മൂര്ച്ഛാ വിഡ്ഭേദഃ പിത്തജന്മനാമ്||൨൩||
बस्तिमेहनयोस्तोदो मुष्कावदरणं ज्वरः| दाहस्तृष्णाऽम्लको मूर्च्छा विड्भेदः पित्तजन्मनाम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAnAM upadravAH (24) · Śloka 24
വാതികാനാമുദാവര്തകമ്പഹൃദ്ഗ്രഹലോലതാഃ| ശൂലമുന്നിദ്രതാ ശോഷഃ കാസഃ ശ്വാസശ്ച ജായതേ||൨൪||
वातिकानामुदावर्तकम्पहृद्ग्रहलोलताः| शूलमुन्निद्रता शोषः कासः श्वासश्च जायते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upekShayA dasha piTikAH (25-26) · Śloka 26
പ്രമേഹിണാം ച പിടികാഃ ശരാവികാദ്യാഃ പ്രായേണ ഭവന്തി, ഇതി താ ഏവാഹ - - - - ശരാവികാ കച്ഛപികാ ജാലിനീ വിനതാऽലജീ| മസൂരികാ സര്ഷപികാ പുത്രിണീ സവിദാരികാ||൨൫|| വിദ്രധിശ്ചേതി പിടികാഃ പ്രമേഹോപേക്ഷയാ ദശ| സന്ധിമര്മസു ജായന്തേ മാംസലേഷു ച ധാമസു||൨൬||
प्रमेहिणां च पिटिकाः शराविकाद्याः प्रायेण भवन्ति, इति ता एवाह - - - - शराविका कच्छपिका जालिनी विनताऽलजी| मसूरिका सर्षपिका पुत्रिणी सविदारिका||२५|| विद्रधिश्चेति पिटिकाः प्रमेहोपेक्षया दश| सन्धिमर्मसु जायन्ते मांसलेषु च धामसु||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharAvikAyA lakShaNam (27) · Śloka 27
അന്തോന്നതാ മധ്യനിമ്നാ ശ്യാവാ ക്ലേദരുജാന്വിതാ| ശരാവമാനസംസ്ഥാനാ പിടികാ സ്യാച്ഛരാവികാ||൨൭||
अन्तोन्नता मध्यनिम्ना श्यावा क्लेदरुजान्विता| शरावमानसंस्थाना पिटिका स्याच्छराविका||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapikAyAH lakShaNam (28) · Śloka 28
അവഗാഢാര്തിനിസ്തോദാ മഹാവസ്തുപരിഗ്രഹാ| ശ്ലക്ഷ്ണാ കച്ഛപപൃഷ്ഠാഭാ പിടികാ കച്ഛപീ മതാ||൨൮||
अवगाढार्तिनिस्तोदा महावस्तुपरिग्रहा| श्लक्ष्णा कच्छपपृष्ठाभा पिटिका कच्छपी मता||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAlinyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
സ്തബ്ധാ സിരാജാലവതീ സ്നിഗ്ധസ്രാവാ മഹാശയാ| രുജാനിസ്തോദബഹുലാ സൂക്ഷ്മച്ഛിദ്രാ ച ജാലിനീ||൨൯||
स्तब्धा सिराजालवती स्निग्धस्रावा महाशया| रुजानिस्तोदबहुला सूक्ष्मच्छिद्रा च जालिनी||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vinatAyAH lakShaNam (30) · Śloka 30
അവഗാഢരുജാക്ലേദാ പൃഷ്ഠേ വാ ജഠരേऽപി വാ| മഹതീ പിടികാ നീലാ വിനതാ വിനതാ സ്മൃതാ||൩൦||
अवगाढरुजाक्लेदा पृष्ठे वा जठरेऽपि वा| महती पिटिका नीला विनता विनता स्मृता||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajyAH lakShaNam (31) · Śloka 31
ദഹതി ത്വചമുത്ഥാനേ ഭൃശം കഷ്ടാ വിസര്പിണീ| രക്തകൃഷ്ണാऽതിതൃട്സ്ഫോടദാഹമോഹജ്വരാऽലജീ||൩൧||
दहति त्वचमुत्थाने भृशं कष्टा विसर्पिणी| रक्तकृष्णाऽतितृट्स्फोटदाहमोहज्वराऽलजी||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32
മാനസംസ്ഥാനയോസ്തുല്യാ മസൂരേണ മസൂരികാ| |൩൨|
मानसंस्थानयोस्तुल्या मसूरेण मसूरिका| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapikAyAH lakShaNam (32-33) · Śloka 33
| സര്ഷപാമാനസംസ്ഥാനാ ക്ഷിപ്രപാകാ മഹാരുജാ||൩൨|| സര്ഷപീ സര്ഷപാതുല്യപിടികാപരിവാരിതാ| |൩൩|
| सर्षपामानसंस्थाना क्षिप्रपाका महारुजा||३२|| सर्षपी सर्षपातुल्यपिटिकापरिवारिता| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putriNyAH lakShaNam (33) · Śloka 33
| പുത്രിണീ മഹതീ ഭൂരിസുസൂക്ഷ്മപിടികാചിതാ||൩൩||
| पुत्रिणी महती भूरिसुसूक्ष्मपिटिकाचिता||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAyAH lakShaNam (34) · Śloka 34
വിദാരീകന്ദവദ്വൃത്താ കഠിനാ ച വിദാരികാ| |൩൪|
विदारीकन्दवद्वृत्ता कठिना च विदारिका| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidradheH lakShaNam (34) · Śloka 34
| വിദ്രധിര്വക്ഷ്യതേऽന്യത്ര|൩൪|
| विद्रधिर्वक्ष्यतेऽन्यत्र|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAnAM sAdhyAsAdhyatvam (34-35) · Śloka 35
| തത്രാദ്യം പിടികാത്രയമ്||൩൪|| പുത്രിണീ ച വിദാരീ ച ദുഃസഹാ ബഹുമേദസഃ| സഹ്യാഃ പിത്തോല്ബണാസ്ത്വന്യാഃ സമ്ഭവന്ത്യല്പമേദസഃ||൩൫||
| तत्राद्यं पिटिकात्रयम्||३४|| पुत्रिणी च विदारी च दुःसहा बहुमेदसः| सह्याः पित्तोल्बणास्त्वन्याः सम्भवन्त्यल्पमेदसः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prameheNa vinA~apyetAsAmutpattiH (36) · Śloka 36
താസു മേഹവശാച്ച സ്യാദ്ദോഷോദ്രേകോ യഥായഥമ്| |൩൬|
तासु मेहवशाच्च स्याद्दोषोद्रेको यथायथम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prameharaktapittayorbhedakalakShaNam (36) · Śloka 36
പ്രമേഹേണ വിനാऽപ്യേതാ ജായന്തേ ദുഷ്ടമേദസഃ| താവച്ച നോപലക്ഷ്യന്തേ യാവദ്വസ്തുപരിഗ്രഹഃ||൩൬||
प्रमेहेण विनाऽप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः| तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद्वस्तुपरिग्रहः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM pUrvarUpam (37-39) · Śloka 39
ഹാരിദ്രവര്ണം രക്തം വാ മേഹപ്രാഗ്രൂപവര്ജിതമ്| യോ മൂത്രയേന്ന തം മേഹം രക്തപിത്തം തു തദ്വിദുഃ||൩൭|| സ്വേദോऽങ്ഗഗന്ധഃ ശിഥിലത്വമങ്ഗേ ശയ്യാസനസ്വപ്നസുഖാഭിഷങ്ഗഃ| ഹൃന്നേത്രജിഹ്വാശ്രവണോപദേഹോ ഘനാങ്ഗതാ കേശനഖാതിവൃദ്ധിഃ||൩൮|| ശീതപ്രിയത്വം ഗലതാലുശോഷോ മാധുര്യമാസ്യേ കരപാദദാഹഃ| ഭവിഷ്യതോ മേഹഗണസ്യ രൂപം മൂത്രേऽഭിധാവന്തി പിപീലികാശ്ച||൩൯||
हारिद्रवर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्| यो मूत्रयेन्न तं मेहं रक्तपित्तं तु तद्विदुः||३७|| स्वेदोऽङ्गगन्धः शिथिलत्वमङ्गे शय्यासनस्वप्नसुखाभिषङ्गः| हृन्नेत्रजिह्वाश्रवणोपदेहो घनाङ्गता केशनखातिवृद्धिः||३८|| शीतप्रियत्वं गलतालुशोषो माधुर्यमास्ये करपाददाहः| भविष्यतो मेहगणस्य रूपं मूत्रेऽभिधावन्ति पिपीलिकाश्च||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehe dvividho vicAraH (40) · Śloka 40
ദൃഷ്ട്വാ പ്രമേഹം മധുരം സപിച്ഛം മധൂപമം സ്യാദ്ദ്വിവിധോ വിചാരഃ| സമ്പൂരണാദ്വാ കഫസമ്ഭവഃ സ്യാത് ക്ഷീണേഷു ദോഷേഷ്വനിലാത്മകോ വാ||൪൦||
दृष्ट्वा प्रमेहं मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद्द्विविधो विचारः| सम्पूरणाद्वा कफसम्भवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM sAdhyAsAdhyatvam (10) · Śloka 10
അധുനാ യദുക്തം സാധ്യയാപ്യപരിത്യാജ്യാഃ കഫാദിസമ്ഭവാ ഇത്യസ്യാപവാദമാഹ - - - - സപൂര്വരൂപാഃ കഫപിത്തേമേഹാഃ ക്രമേണ യേ വാതകൃതാശ്ച മേഹാഃ| സാധ്യാ ന തേ, പിത്തകൃതാസ്തു യാപ്യാഃ സാധ്യാസ്തു മേദോ യദി നാതിദുഷ്ടമ്||൪൧|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം തൃതീയേ നിദാനസ്ഥാനേ പ്രമേഹനിദാനം നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||
अधुना यदुक्तं साध्ययाप्यपरित्याज्याः कफादिसम्भवा इत्यस्यापवादमाह - - - - सपूर्वरूपाः कफपित्तेमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः| साध्या न ते, पित्तकृतास्तु याप्याः साध्यास्तु मेदो यदि नातिदुष्टम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon