Adhikarana marmaviBAgaSArIro~adhyAyaH (2) · Śloka 2
অথাতো মর্মবিভাগং শারীরং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| গদ্যসূত্রে||২||
अथातो मर्मविभागं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmaNAM saMKyA (1) · Śloka 1
সুখগ্রহণাদ্যর্থং চ পূর্বং মর্মণাং সঙ্খ্যাং বক্তুমাহ সপ্তোত্তরং মর্মশতম্| |১|
सुखग्रहणाद्यर्थं च पूर्वं मर्मणां सङ्ख्यां बक्तुमाह सप्तोत्तरं मर्मशतम्| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM sthAnAni (1-2) · Śloka 2
তেষামেকাদশাদিশেত্| পৃথক্সক্থ্নোস্তথা বাহ্বোস্ত্রীণি কোষ্ঠে নবোরসি||১|| পৃষ্ঠে চতুর্দশোর্ধ্বং তু জত্রোস্ত্রিংশচ্চ সপ্ত চ| |২|
तेषामेकादशादिशेत्| पृथक्सक्थ्नोस्तथा बाह्वोस्त्रीणि कोष्ठे नवोरसि||१|| पृष्ठे चतुर्दशोर्ध्वं तु जत्रोस्त्रिंशच्च सप्त च| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana talahRunmarmaNaH sthAnaM karma ca (2-3) · Śloka 3
ইদানীমেষাং মর্মণামাপাদতলান্মস্তকং যাবদ্বিশিষ্টদেশসমাশ্রযেণ বিশিষ্টসংজ্ঞান্তরাণি বিশিষ্টকর্মাণি মর্মাণি দর্শযিতুমাহ | মধ্যে পাদতলস্যাহুরভিতো মধ্যমাঙ্গুলিম্||২|| তলহৃন্নাম রুজযা তত্র বিদ্ধস্য পঞ্চতা| |৩|
इदानीमेषां मर्मणामापादतलान्मस्तकं यावद्विशिष्टदेशसमाश्रयेण विशिष्टसंज्ञान्तराणि विशिष्टकर्माणि मर्माणि दर्शयितुमाह | मध्ये पादतलस्याहुरभितो मध्यमाङ्गुलिम्||२|| तलहृन्नाम रुजया तत्र विद्धस्य पञ्चता| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShiprasya sthAnaM karma ca (3) · Śloka 3
| অঙ্গুষ্ঠাঙ্গুলিমধ্যস্থং ক্ষিপ্রমাক্ষেপমারণম্||৩||
| अङ्गुष्ठाङ्गुलिमध्यस्थं क्षिप्रमाक्षेपमारणम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUrcasya sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4
তস্যোর্ধ্বং দ্ব্যঙ্গুলে কূর্চঃ পাদভ্রমণকম্পকৃত্| |৪|
तस्योर्ध्वं द्व्यङ्गुले कूर्चः पादभ्रमणकम्पकृत्| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUrchaSirasaH sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4
| গুল্ফসন্ধেরধঃ কূর্চশিরঃশোফরুজাকরম্||৪||
| गुल्फसन्धेरधः कूर्चशिरःशोफरुजाकरम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulPasya sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5
জঙ্ঘাচরণযোঃ সন্ধৌ গুল্ফো রুক্স্তম্ভমান্দ্যকৃত্| |৫|
जङ्घाचरणयोः सन्धौ गुल्फो रुक्स्तम्भमान्द्यकृत्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indrabasteH sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5
| জঙ্ঘান্তরে ত্বিন্দ্রবস্তির্মারযত্যসৃজঃ ক্ষযাত্||৫||
| जङ्घान्तरे त्विन्द्रबस्तिर्मारयत्यसृजः क्षयात्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAnunaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6
জঙ্হ্ঘোর্বোঃ সঙ্গমে জানু খঞ্জতা তত্র জীবতঃ| |৬|
जङ्ह्घोर्वोः सङ्गमे जानु खञ्जता तत्र जीवतः| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ANImarmaNaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6
| জানুনস্ত্র্যঙ্গুলাদূর্ধ্বমাণ্যূস্তম্ভশোফকৃত্||৬||
| जानुनस्त्र्यङ्गुलादूर्ध्वमाण्यूस्तम्भशोफकृत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urvImarmaNaH sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7
উর্ব্যূরুমধ্যে তদ্বেধাত্সক্থিশোষোঽস্রসঙ্ক্ষযাত্| |৭|
उर्व्यूरुमध्ये तद्वेधात्सक्थिशोषोऽस्रसङ्क्षयात्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohitAkShasya sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7
| ঊরুমূলে লোহিতাক্ষং হন্তি পক্ষমসৃক্ক্ষযাত্||৭||
| ऊरुमूले लोहिताक्षं हन्ति पक्षमसृक्क्षयात्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTapasya sthAnaM karma ca (8) · Śloka 8
মুষ্কবঙ্ক্ষণযোর্মধ্যে বিটপং ষণ্ঢতাকরম্| |৮|
मुष्कवङ्क्षणयोर्मध्ये विटपं षण्ढताकरम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti sakthnoH pratyekamekAdaSa marmANi ,tathA bAhvoH pratyekamekAdaSa ,atra maNibandha kUrparakakShAdhRu~gmarmaNAM sthAnaM karma , (8-9) · Śloka 9
| ইতি সক্থ্নোস্তথা বাহ্ণোর্মণিবন্ধোঽত্র গুল্ফবত্||৮|| কূর্পরং জানুবত্কৌণ্যং তযোর্বিটপবত্পুনঃ| কক্ষাক্ষমধ্যে কক্ষাধৃক্ কুণিত্বং তত্র জাযতে||৯||
| इति सक्थ्नोस्तथा बाह्णोर्मणिबन्धोऽत्र गुल्फवत्||८|| कूर्परं जानुवत्कौण्यं तयोर्विटपवत्पुनः| कक्षाक्षमध्ये कक्षाधृक् कुणित्वं तत्र जायते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudamarmaNaH sthAnaM karma ca (10) · Śloka 10
ইতি শাখাসু মর্মাণি চতুশ্চত্বারিংশদুক্ত্বা, অন্তরাধৌ কথযতি স্থূলান্ত্রবদ্ধঃ সদ্যোঘ্নো বিড্বাতবমনো গুদঃ| |১০|
इति शाखासु मर्माणि चतुश्चत्वारिंशदुक्त्वा, अन्तराधौ कथयति स्थूलान्त्रबद्धः सद्योघ्नो विड्वातवमनो गुदः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastimarmaNaH sthAnaM karma ca (10-12) · Śloka 12
অধুনা বস্ত্যাখ্যমাহ | মূত্রাশযো ধনুর্বক্রো বস্তিরল্পাস্রমাংসগঃ||১০|| একাধোবদনো মধ্যে কট্যাঃ সদ্যো নিহন্ত্যসূন্| ঋতেঽশ্মরীব্রণাদ্বিদ্ধস্তত্রাপ্যুভযতশ্চ সঃ||১১|| মূত্রস্নাব্যেকতো ভিন্নে ব্রণো রোহেচ্চ যত্নতঃ| |১২|
अधुना बस्त्याख्यमाह | मूत्राशयो धनुर्वक्रो बस्तिरल्पास्रमांसगः||१०|| एकाधोवदनो मध्ये कट्याः सद्यो निहन्त्यसून्| ऋतेऽश्मरीव्रणाद्विद्धस्तत्राप्युभयतश्च सः||११|| मूत्रस्नाव्येकतो भिन्ने व्रणो रोहेच्च यत्नतः| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nABimarmaNaH sthAnaM karma ca (12-13) · Śloka 13
| দেহামপক্বস্থানানাং মধ্যে সর্বসিরাশ্রযঃ||১২|| নাভিঃ সোঽপি হি সদ্যোঘ্নো| |১৩|
| देहामपक्वस्थानानां मध्ये सर्वसिराश्रयः||१२|| नाभिः सोऽपि हि सद्योघ्नो| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayamarmaNaH sthAnaM karma ca (13) · Śloka 13
দ্বারমামাশ্যস্য চ| সত্বাদিধাম হৃদযম্ স্তনোরঃ কোষ্ঠমধ্যগম্||১৩||
द्वारमामाश्यस्य च| सत्वादिधाम हृदयम् स्तनोरः कोष्ठमध्यगम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanarohitasya sthAnaM karma ca,stanamUlasya sthAnaM karma ca (14) · Śloka 14
স্তনরোহিতমূলাখ্যে দ্ব্যঙ্গুলে স্তনযোর্বদেত্| ঊর্ধ্বাধোঽস্রকফাপূর্ণকোষ্ঠো নশ্যেত্তযোঃক্রমাত্||১৪||
स्तनरोहितमूलाख्ये द्व्यङ्गुले स्तनयोर्वदेत्| ऊर्ध्वाधोऽस्रकफापूर्णकोष्ठो नश्येत्तयोःक्रमात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apastamBamarmaNoH sthAnaM karma ca (15) · Śloka 15
অপস্তম্ভাবুরঃপার্শ্বে নাড্যাবনিলবাহিনী| রক্তেন পূর্ণকোষ্ঠোঽত্র শ্বাসাত্কাসাচ্চ নশ্যতি||১৫||
अपस्तम्भावुरःपार्श्वे नाड्यावनिलवाहिनी| रक्तेन पूर्णकोष्ठोऽत्र श्वासात्कासाच्च नश्यति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apalApamarmaNoH sthAnaM karma ca (16-17) · Śloka 17
পৃষ্ঠবংশোরসোর্মধ্যে তযোরেব চ পার্শ্বযোঃ| অধোংঽসকূটযোর্বিদ্যাদপালাপাখ্যমর্মণী||১৬|| তযোঃ কোষ্ঠেঽসৃজা পূর্ণে নশ্যেদ্যাতেন পূযতাম্| |১৭|
पृष्ठवंशोरसोर्मध्ये तयोरेव च पार्श्वयोः| अधोंऽसकूटयोर्विद्यादपालापाख्यमर्मणी||१६|| तयोः कोष्ठेऽसृजा पूर्णे नश्येद्यातेन पूयताम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTIkataruNayoHsthAnaM karma ca (17-18) · Śloka 18
ইদানীং পৃষ্ঠে বক্তি | পার্শ্বযোঃ পৃষ্ঠবংশস্য শ্রোণীকর্ণৌ প্রতি স্থিতে||১৭|| বংশাশ্রিতে স্ফিজোরূর্ধ্বং কটীকতরুণো স্মৃতে| তত্র রক্তক্ষযাত্পাণ্ডুর্হীনরূপো বিনশ্যতি||১৮||
इदानीं पृष्ठे वक्ति | पार्श्वयोः पृष्ठवंशस्य श्रोणीकर्णौ प्रति स्थिते||१७|| वंशाश्रिते स्फिजोरूर्ध्वं कटीकतरुणो स्मृते| तत्र रक्तक्षयात्पाण्डुर्हीनरूपो विनश्यति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukundarayoH sthAnaM karma ca (19-20) · Śloka 20
পৃষ্ঠবংশং হ্যুভযতো যৌ সন্ধী কটীপার্শ্বযোঃ| জঘনস্য বহির্ভাগে মর্মণী তৌ কুকুন্দরৌ||১৯|| চেষ্টাহানিরঘঃকাযে স্পর্শাজ্ঞানং চ তদ্ব্যধাত্| |২০|
पृष्ठवंशं ह्युभयतो यौ सन्धी कटीपार्श्वयोः| जघनस्य बहिर्भागे मर्मणी तौ कुकुन्दरौ||१९|| चेष्टाहानिरघःकाये स्पर्शाज्ञानं च तद्व्यधात्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nitambamarmaNoH sthAnaM karma ca (20-21) · Śloka 21
| পার্শ্বান্তরনিবদ্ধৌ যাবুপরি শ্রোণিকর্ণযোঃ||২০|| আশযচ্চাদনৌ তৌ তু নিতম্বৌ তরুণাস্থিগৌ| অধঃশরীরে শোফোঽত্র দৌর্বল্যং মরণং ততঃ||২১||
| पार्श्वान्तरनिबद्धौ यावुपरि श्रोणिकर्णयोः||२०|| आशयच्चादनौ तौ तु नितम्बौ तरुणास्थिगौ| अधःशरीरे शोफोऽत्र दौर्बल्यं मरणं ततः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArSvasandhimarmaNoH sthAnaM karma ca (22-23) · Śloka 23
পার্শ্বান্তরনিবদ্ধৌ চ মধ্যে জঘনপার্শ্বযোঃ| তির্যগূর্ধ্বং চ নির্দিষ্টৌ পার্শ্বসন্ধী তযোর্যধাত্||২২|| রক্তপূরিতকোষ্ঠস্য শরীরান্তরসম্ভবঃ| |২৩|
पार्श्वान्तरनिबद्धौ च मध्ये जघनपार्श्वयोः| तिर्यगूर्ध्वं च निर्दिष्टौ पार्श्वसन्धी तयोर्यधात्||२२|| रक्तपूरितकोष्ठस्य शरीरान्तरसम्भवः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatImarmaNoH sthAnaM karma ca (23-24) · Śloka 24
| স্তনমূলার্জবে ভাগে পৃষ্ঠবংশাশ্রযে সিরে||২৩|| বৃহত্যৌ, তত্র বিদ্ধস্য মরণং রক্তসঙ্ক্ষযাত্| |২৪|
| स्तनमूलार्जवे भागे पृष्ठवंशाश्रये सिरे||२३|| बृहत्यौ, तत्र विद्धस्य मरणं रक्तसङ्क्षयात्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aMsaPalakamarmaNoH sthAnaM karma ca (24-25) · Śloka 25
| বাহুমূলাভিসম্বদ্ধে পৃষ্ঠবংশস্য পার্শ্বযোঃ||২৪|| অংসযোঃ ফলকে বাহুস্বাপশৌষৌ তযোর্ব্যধাত্| |২৫|
| बाहुमूलाभिसम्बद्धे पृष्ठवंशस्य पार्श्वयोः||२४|| अंसयोः फलके बाहुस्वापशौषौ तयोर्व्यधात्| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aMsamarmaNoH sthAnaM karma ca (25-26) · Śloka 26
| গ্রীবামুভযতঃ স্নাব্নী গ্রীবাবাহুশিরোন্তরে||২৫|| স্কন্ধাংসপীঠসম্বন্ধাবংসৌ বাহুক্রিযাহরৌ| |২৬|
| ग्रीवामुभयतः स्नाव्नी ग्रीवाबाहुशिरोन्तरे||२५|| स्कन्धांसपीठसम्बन्धावंसौ बाहुक्रियाहरौ| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlAmarmaNoH sthAnaM karma ca,manyAmarmaNoH sthAnaM karma ca (26-27) · Śloka 27
| কণ্ঠনাডীমুভযতঃ সিরা হনুসমাশ্রিতাঃ||২৬|| চতস্রস্তাসু নীলে দ্বে মন্যে দ্বে মর্মণী স্মৃতে| স্বরপ্রণাশবকৃত্যং রসাজ্ঞানং চ তদ্ব্যধে||২৭||
| कण्ठनाडीमुभयतः सिरा हनुसमाश्रिताः||२६|| चतस्रस्तासु नीले द्वे मन्ये द्वे मर्मणी स्मृते| स्वरप्रणाशवकृत्यं रसाज्ञानं च तद्व्यधे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRukAmarmaNAM sthAnaM karma ca (28) · Śloka 28
কণ্ঠনাডীমুভযতো জিহ্বানাসাগতাঃ সিরাঃ| পৃথক্ চতস্রস্তাঃ সদ্যো ঘ্নন্ত্যসূন্মাতৃকাহ্বযাঃ||২৮||
कण्ठनाडीमुभयतो जिह्वानासागताः सिराः| पृथक् चतस्रस्ताः सद्यो घ्नन्त्यसून्मातृकाह्वयाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRukATikAmarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29
কৃকাটিকে শিরোগ্রীবাসন্ধৌ, তত্র চলং শিরঃ| |২৯|
कृकाटिके शिरोग्रीवासन्धौ, तत्र चलं शिरः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhuramarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29
| অধস্তাত্কর্ণযোর্নিম্নে বিধুরে শ্রুতিহারিণী||২৯||
| अधस्तात्कर्णयोर्निम्ने विधुरे श्रुतिहारिणी||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PaNamarmaNoH sthAnaM karma ca (30) · Śloka 30
ফণাবুভযতো ঘ্রাণমার্গং শ্রোত্রপথানুগৌ| অন্তর্গলস্থিতৌ বেধাদ্গন্ধবিজ্ঞানহারিণৌ||৩০||
फणावुभयतो घ्राणमार्गं श्रोत्रपथानुगौ| अन्तर्गलस्थितौ वेधाद्गन्धविज्ञानहारिणौ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apA~ggamarmaNoH sthAnaM karma ca (31) · Śloka 31
নেত্রযোর্বাহ্যতোঽপাঙ্গৌ ভ্রুবোঃ পুচ্ছান্তযোরধঃ| তথোপরি ভ্রুবোর্নিম্নাবাবর্তাবান্ধ্যমেষু তু||৩১||
नेत्रयोर्बाह्यतोऽपाङ्गौ भ्रुवोः पुच्छान्तयोरधः| तथोपरि भ्रुवोर्निम्नावावर्तावान्ध्यमेषु तु||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Sa~gKamarmaNoH sthAnaM karma ca (32) · Śloka 32
অনুকর্ণং ললাটান্তে শঙ্খৌ সদ্যোবিনাশনৌ| |৩২|
अनुकर्णं ललाटान्ते शङ्खौ सद्योविनाशनौ| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkShepamarmaNoH sthAnaM karma ca ,sthapanImarmaNaH sthAnaM karma ca (32-33) · Śloka 33
| কেশান্তে শঙ্খযোরূর্ধ্বমুত্ক্ষেপৌ, স্থপনী পুনঃ||৩২|| ভ্রুবোর্মধ্যে, ত্রযেঽপ্যত্র শল্যে জীবেদনুদ্ধৃতে| স্বযং বা পতিতে পাকাত্সদ্যো নশ্যতি তূদ্ধৃতে||৩৩||
| केशान्ते शङ्खयोरूर्ध्वमुत्क्षेपौ, स्थपनी पुनः||३२|| भ्रुवोर्मध्ये, त्रयेऽप्यत्र शल्ये जीवेदनुद्धृते| स्वयं वा पतिते पाकात्सद्यो नश्यति तूद्धृते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SRu~ggATakamarmaNAM sthAnaM karma ca (34-35) · Śloka 35
জিহ্বাক্ষিনাসিকাশ্রোত্রখচতুষ্টযসঙ্গমে| তালুন্যাস্যানি চত্বারি স্রোতসাং, তেষু মর্মসু||৩৪|| বিদ্ধঃ শৄঙ্গাটকাখ্যেষু সদ্যস্ত্যজতি জীবিতম্| |৩৫|
जिह्वाक्षिनासिकाश्रोत्रखचतुष्टयसङ्गमे| तालुन्यास्यानि चत्वारि स्रोतसां, तेषु मर्मसु||३४|| विद्धः शॄङ्गाटकाख्येषु सद्यस्त्यजति जीवितम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sImantamarmaNAM sthAnaM karma ca (35-36) · Śloka 36
| কপালে সন্ধযঃ পঞ্চ সীমন্তাস্তির্যগূর্ধ্বগাঃ||৩৫|| ভ্রমোন্মাদমনোনাশৈস্তেষু বিদ্ধেষু নশ্যতি| |৩৬|
| कपाले सन्धयः पञ्च सीमन्तास्तिर्यगूर्ध्वगाः||३५|| भ्रमोन्मादमनोनाशैस्तेषु विद्धेषु नश्यति| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhipamarmaNAM sthAnaM karma ca (36-37) · Śloka 37
| আন্তরো মস্তকস্যোর্ধ্বং সিরাসন্ধিসমাগমঃ||৩৬|| রোমাবর্তোঽধিপো নাম মর্ম সদ্যো হরত্যসূন্| |৩৭|
| आन्तरो मस्तकस्योर्ध्वं सिरासन्धिसमागमः||३६|| रोमावर्तोऽधिपो नाम मर्म सद्यो हरत्यसून्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM marmalakShaNam (37) · Śloka 37
ইতি সপ্তোত্তরস্য মর্মশতস্য লক্ষণান্যুক্ত্বা, সামান্যেন যন্মর্মলক্ষণং তদাখ্যাতুমাহ | বিষমং স্পন্দনং যত্র পীডিতে রুক্ চ মর্ম তত্||৩৭||
इति सप्तोत्तरस्य मर्मशतस्य लक्षणान्युक्त्वा, सामान्येन यन्मर्मलक्षणं तदाख्यातुमाह | विषमं स्पन्दनं यत्र पीडिते रुक् च मर्म तत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadInAM ShaNNAM samAgamo marma (38) · Śloka 38
মাংসাস্থিস্নাযুধমনীসিরাসন্ধিসমাগমঃ| স্যান্মর্মেতি চ তেনাত্র সুতরাং জীবিতং স্থিতম্||৩৮||
मांसास्थिस्नायुधमनीसिरासन्धिसमागमः| स्यान्मर्मेति च तेनात्र सुतरां जीवितं स्थितम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evaM marmakalpanA ShoDhA,ekaiva vA marmakalpanA (39) · Śloka 39
বাহুল্যেন তু নির্দেশঃ ষোঢৈবং মর্মকল্পনা| প্রাণাযতনসামান্যদৈক্যং বা মর্মণাং মতম্||৩৯||
बाहुल्येन तु निर्देशः षोढैवं मर्मकल्पना| प्राणायतनसामान्यदैक्यं वा मर्मणां मतम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsAdInAM marmaNAM saMKyayA~aBidhAnam ,mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40) · Śloka 40
মাংসাদীনাং সন্ধ্যন্তানাং যথাস্বং প্রতিনিযতনি মর্মাণি সঙ্খ্যযাঽভিধাতুমাহ মাংসজানি দশেন্দ্রাখ্যতলহৃত্স্তনরোহিতাঃ| |৪০|
मांसादीनां सन्ध्यन्तानां यथास्वं प्रतिनियतनि मर्माणि सङ्ख्ययाऽभिधातुमाह मांसजानि दशेन्द्राख्यतलहृत्स्तनरोहिताः| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40-41) · Śloka 41
| শঙ্খৌ কটীকতরুণে নিতম্বাবংসযোঃ ফলে||৪০|| অস্থ্ন্যষ্টৌ| |৪১|
| शङ्खौ कटीकतरुणे नितम्बावंसयोः फले||४०|| अस्थ्न्यष्टौ| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvamarmANi trayoviMSatiH (41) · Śloka 41
স্নাবমর্মাণি ত্রযোবিংশতিরাণযঃ| কূর্চকূর্চশিরোঽপাঙ্গক্ষিপ্রোত্ক্ষেপাংসবস্তযঃ||৪১||
स्नावमर्माणि त्रयोविंशतिराणयः| कूर्चकूर्चशिरोऽपाङ्गक्षिप्रोत्क्षेपांसबस्तयः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanyASritAni nava (42) · Śloka 42
গুদাপস্তম্ভবিধুরশৃঙ্গাটানি নবাদিশেত্| মর্মাণি ধমনীস্থানি|৪২|
गुदापस्तम्भविधुरशृङ्गाटानि नवादिशेत्| मर्माणि धमनीस्थानि|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirASritAni saptatriMSat (42-44) · Śloka 44
| সপ্তত্রিংশত্সিরাশ্রযাঃ||৪২|| বৃহত্যৌ মাতৃকা নীলে মন্যে কক্ষাধরৌ ফণৌ| বিটপে হৃদযং নাভিঃ পার্শ্বসন্ধী স্তনাধরে||৪৩|| অপালাপৌ স্থপন্যুর্ব্যশ্চতস্রো লোহিতানি চ| |৪৪|
| सप्तत्रिंशत्सिराश्रयाः||४२|| बृहत्यौ मातृका नीले मन्ये कक्षाधरौ फणौ| विटपे हृदयं नाभिः पार्श्वसन्धी स्तनाधरे||४३|| अपालापौ स्थपन्युर्व्यश्चतस्रो लोहितानि च| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhimarmANi viMSati (44-45) · Śloka 45
| সন্ধৌ বিংশতিরাবর্তৌ মণিবন্ধৌ কুকুন্দরৌ||৪৪|| সীমন্তাঃ কূর্পরৌ গুল্ফৌ কৃকাট্যৌ জানুনী পতিঃ| |৪৫|
| सन्धौ विंशतिरावर्तौ मणिबन्धौ कुकुन्दरौ||४४|| सीमन्ताः कूर्परौ गुल्फौ कृकाट्यौ जानुनी पतिः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudakakShAdharAdau anyeShAM matam (45-46) · Śloka 46
| মাংসমর্ম গুদোঽন্যেষাং,স্নাব্নি কক্ষাধরৌ তথা||৪৫|| বিটপৌ বিধুরাখ্যে চ, শৃঙ্গাটানি সিরাসু তু| অপস্তম্ভাবপাঙ্গৌ চ, ধমনীস্থং ন তৈঃ স্মৃতম্||৪৬||
| मांसमर्म गुदोऽन्येषां,स्नाव्नि कक्षाधरौ तथा||४५|| विटपौ विधुराख्ये च, शृङ्गाटानि सिरासु तु| अपस्तम्भावपाङ्गौ च, धमनीस्थं न तैः स्मृतम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsAdijAnAM marmaNAM vyadhalakShaNam, mAMsaje marmaNi viddhe lakShaNAni (47) · Śloka 47
ইদানীং মাংসাদিজানাং মর্মণাং ব্যধলক্ষণমাহ বিদ্ধেঽজস্রমসৃক্স্রাবো মাংসধাবনবত্তনুঃ| পাণ্ডুত্বমিন্দ্রিযাজ্ঞানং মরণং চাশু মাংসজে||৪৭||
इदानीं मांसादिजानां मर्मणां व्यधलक्षणमाह विद्धेऽजस्रमसृक्स्रावो मांसधावनवत्तनुः| पाण्डुत्वमिन्द्रियाज्ञानं मरणं चाशु मांसजे||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthimarmaNi viddhe lakShaNAni (48) · Śloka 48
মজ্জান্বিতোঽচ্ছো বিচ্ছিন্নঃ স্রাবো রুক্ চাস্থিমর্মণী| |৪৮|
मज्जान्वितोऽच्छो विच्छिन्नः स्रावो रुक् चास्थिमर्मणी| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvaje marmaNi viddhe lakShaNAni (48-49) · Śloka 49
| আযামাক্ষেপকস্তম্ভাঃ স্নাবজেঽভ্যধিকং রুজা||৪৮|| যানস্থানাসনাশক্তির্বৈকল্যমথবাঽন্তকঃ| |৪৯|
| आयामाक्षेपकस्तम्भाः स्नावजेऽभ्यधिकं रुजा||४८|| यानस्थानासनाशक्तिर्वैकल्यमथवाऽन्तकः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsthe viddhe lakShaNAni (49) · Śloka 49
| রক্তং সশব্দফেনোষ্ণং ধমনীস্থে বিচেতসঃ||৪৯||
| रक्तं सशब्दफेनोष्णं धमनीस्थे विचेतसः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAmarmavyadhe lakShaNAni (50) · Śloka 50
সিরামর্মব্যধে সান্দ্রমজস্রং বহ্বসৃক্স্রবেত্| তত্ক্ষযাত্তৃড্ভ্রমশ্বাসমোহহিধ্মাভিরন্তকঃ||৫০||
सिरामर्मव्यधे सान्द्रमजस्रं बह्वसृक्स्रवेत्| तत्क्षयात्तृड्भ्रमश्वासमोहहिध्माभिरन्तकः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhije viddhe lakShaNAni (51) · Śloka 51
বস্তু শূকৈরিবাকীর্ণং রূঢে চ কুণিখঞ্জতা| বলচেষ্টাক্ষযঃ শোষঃ পর্বশোফশ্চ সন্ধিজে||৫১||
वस्तु शूकैरिवाकीर्णं रूढे च कुणिखञ्जता| बलचेष्टाक्षयः शोषः पर्वशोफश्च सन्धिजे||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH prANaharANyekonaviMSatirmarmANi (52-53) · Śloka 53
নাভিশঙ্খাধিপাপানহৃচ্ছৃঙ্গাটকবস্তযঃ| আষ্টৌ চ মাতৃকাঃ সদ্যো নিঘ্নত্যেকান্নবিংশতিঃ||৫২|| সপ্তাহঃ পরমস্তেষাং কালঃ কালস্য কর্ষণে| |৫৩|
नाभिशङ्खाधिपापानहृच्छृङ्गाटकबस्तयः| आष्टौ च मातृकाः सद्यो निघ्नत्येकान्नविंशतिः||५२|| सप्ताहः परमस्तेषां कालः कालस्य कर्षणे| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlAntaraprANaharANi trayastriMSat (53-55) · Śloka 55
| ত্রযস্ত্রিংশদপস্তম্ভতলহৃত্পার্শ্বসন্ধযঃ||৫৩|| কটীতরুণসীমন্তস্তনমূলেন্দ্রবস্তযঃ| ক্ষিপ্রাপালাপবৃহতীনিতম্বস্তনরোহিতাঃ||৫৪|| কালান্তরপ্রাণহরা মাসমাসার্দ্ধজীবিতাঃ| |৫৫|
| त्रयस्त्रिंशदपस्तम्भतलहृत्पार्श्वसन्धयः||५३|| कटीतरुणसीमन्तस्तनमूलेन्द्रबस्तयः| क्षिप्रापालापबृहतीनितम्बस्तनरोहिताः||५४|| कालान्तरप्राणहरा मासमासार्द्धजीविताः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSalyaghnAni trINi ,tatra hetuH (55-56) · Śloka 56
| উত্ক্ষেপৌ স্থপনী ত্রীণি বিশল্যঘ্নানি, তত্র হি||৫৫|| বাযুর্মাংসবসামজ্জমস্তুলুঙ্গানি শোষযন্| শল্যাপাযে বিনির্গচ্ছন্ শ্বাসাত্কাসাচ্চ হন্ত্যসূন্||৫৬||
| उत्क्षेपौ स्थपनी त्रीणि विशल्यघ्नानि, तत्र हि||५५|| वायुर्मांसवसामज्जमस्तुलुङ्गानि शोषयन्| शल्यापाये विनिर्गच्छन् श्वासात्कासाच्च हन्त्यसून्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaikalyakarANi catuScatvAriMSat (57-59) · Śloka 59
ফণাবপাঙ্গৌ বিধুরে নীলে মন্যে কৃকাটিকে| অংসাংসফলকাবর্তবিটপোর্বীকুকুন্দরাঃ||৫৭|| সজানুলোহিতাক্ষাণিকক্ষাধৃক্কূর্চকূর্পরাঃ| বৈকল্যমিতি চত্বারি চত্বারিংশচ্চ কুর্বতে||৫৮|| হরন্তি তান্যপি প্রাণান্ কদাচিদভিঘাততঃ| |৫৯|
फणावपाङ्गौ विधुरे नीले मन्ये कृकाटिके| अंसांसफलकावर्तविटपोर्वीकुकुन्दराः||५७|| सजानुलोहिताक्षाणिकक्षाधृक्कूर्चकूर्पराः| वैकल्यमिति चत्वारि चत्वारिंशच्च कुर्वते||५८|| हरन्ति तान्यपि प्राणान् कदाचिदभिघाततः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAkarANyaShTau (59) · Śloka 59
| অষ্টৌ কূর্চশিরোগুল্ফমণিবন্ধা রুজাকরাঃ||৫৯||
| अष्टौ कूर्चशिरोगुल्फमणिबन्धा रुजाकराः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmaNAM pramANenABidhAnam ,a~ggulamAnAni dvAdaSamarmANi (60) · Śloka 60
তেষাং বিটপকক্ষাধৃগুর্ব্যঃ কূর্চশিরাংসি চ| দ্বাদশাঙ্গুলমানানি|৬০|
तेषां विटपकक्षाधृगुर्व्यः कूर्चशिरांसि च| द्वादशाङ्गुलमानानि|६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvya~ggulAni ShaT marmANi (60-61) · Śloka 61
| দ্ব্যঙ্গুলে মণিবন্ধনে||৬০|| গুল্ফৌ চ স্তনমূলে চ| |৬১|
| द्व्यङ्गुले मणिबन्धने||६०|| गुल्फौ च स्तनमूले च| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trya~ggulAni catvAri marmANi (61) · Śloka 61
ত্র্যঙ্গুলং জানুকূর্পরম্| |৬১|
त्र्यङ्गुलं जानुकूर्परम्| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastatalamAnAnyekonatriMSat (61-62) · Śloka 62
| অপানবস্তিহৃন্নাভিনীলাঃ সীমন্তমাতৃকাঃ||৬১|| কূর্চশৃঙ্গাটমন্যাশ্চ ত্রিংশদেকেন বর্জিতাঃ| আত্মপাণিতলোন্মানাঃ|৬২|
| अपानबस्तिहृन्नाभिनीलाः सीमन्तमातृकाः||६१|| कूर्चशृङ्गाटमन्याश्च त्रिंशदेकेन वर्जिताः| आत्मपाणितलोन्मानाः|६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhA~ggulAni ShaT pa~jcASat ,anyeShAM mate tilavrIhimAnAni , (62-63) · Śloka 63
| শেষাণ্যর্দ্ধাঙ্গুলং বদেত্||৬২|| পঞ্চাশত্ষট্ চ মর্মাণি, তিলব্রীহিসমান্যপি| ইষ্টানি মর্মাণ্যন্যেষাম্|৬৩|
| शेषाण्यर्द्धाङ्गुलं वदेत्||६२|| पञ्चाशत्षट् च मर्माणि, तिलव्रीहिसमान्यपि| इष्टानि मर्माण्यन्येषाम्|६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmABiGAtamaraNe kAraNam (63-66) · Śloka 66
ইদানীং যথা মর্মাভিঘাতে মরণং সম্পদ্যতে তথা দর্শযতি | চতুর্দ্ধোক্তাঃ সিরাস্তু যাঃ||৬৩|| তর্পযন্তি বপুঃ কৃত্স্নং তা মর্মাণ্যাশ্রিতাস্ততঃ| তত্ক্ষতাত্ক্ষতজাত্যর্থপ্রবৃত্তের্ধাতুসঙ্ক্ষযে||৬৪|| বৃদ্ধশ্চলো রুজস্তীব্রাঃ প্রতনোতি সমীরযন্| তেজস্তদুদ্ধৃতং ধত্তে তৃষ্ণাশোষমদভ্রমান্||৬৫|| স্বিন্নস্রস্তশ্লথতনুং হরত্যেনং ততোঽন্তকঃ| |৬৬|
इदानीं यथा मर्माभिघाते मरणं सम्पद्यते तथा दर्शयति | चतुर्द्धोक्ताः सिरास्तु याः||६३|| तर्पयन्ति वपुः कृत्स्नं ता मर्माण्याश्रितास्ततः| तत्क्षतात्क्षतजात्यर्थप्रवृत्तेर्धातुसङ्क्षये||६४|| वृद्धश्चलो रुजस्तीव्राः प्रतनोति समीरयन्| तेजस्तदुद्धृतं धत्ते तृष्णाशोषमदभ्रमान्||६५|| स्विन्नस्रस्तश्लथतनुं हरत्येनं ततोऽन्तकः| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmABiGAte cikitsA (66-67) · Śloka 67
| বর্ধযেত্সন্ধিতো গাত্রং মর্মণ্যভিহতে দ্রুতম্||৬৬|| ছেদনাত্সন্ধিদেশস্য সঙ্কুচন্তি সিরা হ্যতঃ| জীবিতং প্রাণিনাং তত্র রক্তে তিষ্ঠতি তিষ্ঠতি||৬৭||
| वर्धयेत्सन्धितो गात्रं मर्मण्यभिहते द्रुतम्||६६|| छेदनात्सन्धिदेशस्य सङ्कुचन्ति सिरा ह्यतः| जीवितं प्राणिनां तत्र रक्ते तिष्ठति तिष्ठति||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amarmaNi viddhasya jIvanAdi ,marmasu kShArAdIn varjayet (68-69) · Śloka 69
তদনেন প্রকারেণ মর্মাভিঘাতক্ষতান্মরণম্, ন ত্বমর্মাভিঘাতক্ষতাত্| অত ইদমাহ সুবিক্ষতোঽপ্যতো জীবেদমর্মণি ন মর্মণি| প্রাণঘাতিনি জীবেত্তু কশ্চিদ্বৈদ্যগুণেন চেত্||৬৮|| অসমগ্রাভিঘাতাচ্চ সোঽপি বৈকল্যমশ্নুতে| তস্মত্ক্ষারবিষাগ্ন্যাদীন্ যত্নান্মর্মসু বর্জযেত্||৬৯||
तदनेन प्रकारेण मर्माभिघातक्षतान्मरणम्, न त्वमर्माभिघातक्षतात्| अत इदमाह सुविक्षतोऽप्यतो जीवेदमर्मणि न मर्मणि| प्राणघातिनि जीवेत्तु कश्चिद्वैद्यगुणेन चेत्||६८|| असमग्राभिघाताच्च सोऽपि वैकल्यमश्नुते| तस्मत्क्षारविषाग्न्यादीन् यत्नान्मर्मसु वर्जयेत्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svalpo~api marmAghAto~ati pIDAkaraH ,marmAshrayA rogA api tadvat (4) · Śloka 4
মর্মাভিঘাতঃ স্বল্পোঽপি প্রাযশো বাধতেতরাম্| রোগা মর্মাশ্রযাস্তদ্বত্প্রক্রান্তা যত্নতোঽপি চ||৭০|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতা যামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং দ্বিতীযে শারীরস্থানে মর্মবিভাগো নাম চতুর্থোঽধ্যাযঃ||৪||
मर्माभिघातः स्वल्पोऽपि प्रायशो बाधतेतराम्| रोगा मर्माश्रयास्तद्वत्प्रक्रान्ता यत्नतोऽपि च||७०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां द्वितीये शारीरस्थाने मर्मविभागो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha garBavyApannAma caturtho~adhyAyaH --pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো গর্ভব্যাপদং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो गर्भव्यापदं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBiNyAH sashUle puShpadarshane cikitsAkramaH (2) · Śloka 2
স্ত্রী চেদাপন্নগর্ভা পরিহার্য্যাণ্যাসেবেত| ততশ্চ যস্যাঃ বস্তিপার্শ্বশ্রোণিযোনিমুখেষু শূলং পুষ্পদর্শনং চ স্যাত্ তাং মৃদুসুখশিশিরাস্তরণশযনস্থামীষদবনতশিরসং শীতপ্রদেহপরিষেকাদিভিরুপাচরেত্||২||
स्त्री चेदापन्नगर्भा परिहार्य्याण्यासेवेत| ततश्च यस्याः बस्तिपार्श्वश्रोणियोनिमुख़ेषु शूलं पुष्पदर्शनं च स्यात् तां मृदुसुख़शिशिरास्तरणशयनस्थामीषदवनतशिरसं शीतप्रदेहपरिषेकादिभिरुपाचरेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAvisheShAH (3) · Śloka 3
তদ্যথা-সহস্রধৌতেন সর্পিষাঽধোনাভেঃ সর্বতঃ প্রদিহ্যাত্| মধুকসিদ্ধসর্পিষা সুশীতেন পিচুমাপ্লাব্য যোনিসমীপে স্থাপযেত্| গব্যেন পযসা মধুকাম্বুনা ন্যগ্রোধাদিকষাযেণ ব পরিষেচযেত্| পরিপীততত্স্বরসানি চ তৈলানি যোনৌ নিধাপযেত্| তচ্ছৃঙ্গসিদ্ধস্য বা ক্ষীরসর্পিষঃ পিচুম্||৩||
तद्यथा-सहस्रधौतेन सर्पिषाऽधोनाभेः सर्वतः प्रदिह्यात्| मधुकसिद्धसर्पिषा सुशीतेन पिचुमाप्लाव्य योनिसमीपे स्थापयेत्| गव्येन पयसा मधुकाम्बुना न्यग्रोधादिकषायेण व परिषेचयेत्| परिपीततत्स्वरसानि च तैलानि योनौ निधापयेत्| तच्छृङ्गसिद्धस्य वा क्षीरसर्पिषः पिचुम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBiNyAH raktAtisrAve cikitsA (4) · Śloka 4
অতিস্রবতি তু রক্তে তত এব অক্ষমাত্রং প্রাশযেত্| কেব- লাদেব বা ক্ষীরসর্পিষঃ| পদ্মোত্পলকুমুদকিঞ্জল্কং চ সমধুশর্করং লেহযেত্| ধাতকীগৈরিকিসর্জরসাঞ্জনচূর্ণং বা মধুনা| ন্যগ্রোধা- দিত্বক্প্রবালকল্কং বা| শশৈণহরিণরুধিরং বা সক্ষৌদ্রং পাযযেত্| ঋদ্ধিবিদারীজীবন্তীর্বা পযসা| নীলোত্পল- সিতাপক্বলোষ্ঠচন্দনাদি বা| তণ্ডুলাম্বুবাসারসান্য- তরেণ| গন্ধপ্রিযঙ্গুসিতোত্পলশালূকোদুম্বরশলাটুন্য- গ্রোধশৃঙ্গানি বাঽঽজেন পযসা| কশেরুকমৃণালকশৃঙ্গাটককাশ্মর্যপরুষকদ্রাক্ষাসারি- বাপ্রপৌণ্ডরীকানন্তোত্পলকদম্ববীজক্বাথেন বা শর্ক- রামধুমধুরেণ শালিচূর্ণম্| জীবনীযশৃতং বা ক্ষীরম্| বলাতিবলাশালিষষ্টিকেক্ষুমূলকাকোলীশৃতেন পযসা সমধুশর্করেণ রক্তশাল্যোদনং সুশীতং ভোজযেত্| শীত- বীর্য্যজাঙ্গলরসেন বা| রক্তপিত্তক্রিযাশ্চ শোধনবর্জ্যাঃ প্রযুঞ্জীত| সৌম্যাশ্চ মনোঽনুকূলাঃ কথাঃ||৪||
अतिस्रवति तु रक्ते तत एव अक्षमात्रं प्राशयेत्| केव- लादेव वा क्षीरसर्पिषः| पद्मोत्पलकुमुदकिञ्जल्कं च समधुशर्करं लेहयेत्| धातकीगैरिकिसर्जरसाञ्जनचूर्णं वा मधुना| न्यग्रोधा- दित्वक्प्रवालकल्कं वा| शशैणहरिणरुधिरं वा सक्षौद्रं पाययेत्| ऋद्धिविदारीजीवन्तीर्वा पयसा| नीलोत्पल- सितापक्वलोष्ठचन्दनादि वा| तण्डुलाम्बुवासारसान्य- तरेण| गन्धप्रियङ्गुसितोत्पलशालूकोदुम्बरशलाटुन्य- ग्रोधशृङ्गानि वाऽऽजेन पयसा| कशेरुकमृणालकशृङ्गाटककाश्मर्यपरुषकद्राक्षासारि- वाप्रपौण्डरीकानन्तोत्पलकदम्बबीजक्वाथेन वा शर्क- रामधुमधुरेण शालिचूर्णम्| जीवनीयशृतं वा क्षीरम्| बलातिबलाशालिषष्टिकेक्षुमूलकाकोलीशृतेन पयसा समधुशर्करेण रक्तशाल्योदनं सुशीतं भोजयेत्| शीत- वीर्य्यजाङ्गलरसेन वा| रक्तपित्तक्रियाश्च शोधनवर्ज्याः प्रयुञ्जीत| सौम्याश्च मनोऽनुकूलाः कथाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitasrAvaM vinA bastyAdi- shUle cikitsA (5) · Śloka 5
অদৃষ্টশোণিতাং তু মধুকপযস্যাসুরদারুভিঃ সিদ্ধং পযঃ পাযযেত্| তাম্রবল্যশ্মন্তকশতাবরীপযস্যাভির্বা| বিদার্য্যাদিগণেন বা| শ্বদংষ্ট্রাস্বরসক্ষীরসিদ্ধং বা সর্পিঃ| পলাণ্ডুরসসিদ্ধং বা সক্ষৌদ্রম্||৫||
अदृष्टशोणितां तु मधुकपयस्यासुरदारुभिः सिद्धं पयः पाययेत्| ताम्रवल्यश्मन्तकशतावरीपयस्याभिर्वा| विदार्य्यादिगणेन वा| श्वदंष्ट्रास्वरसक्षीरसिद्धं वा सर्पिः| पलाण्डुरससिद्धं वा सक्षौद्रम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trimAsaM yAvadasrasrutau garBasyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6
অসম্পূর্ণত্রিমাসাযাস্তু পুষ্পদর্শনে গর্ভঃ প্রাযো ন তিষ্ঠ- ত্যসঞ্জাতসারত্বাত্||৬||
असम्पूर्णत्रिमासायास्तु पुष्पदर्शने गर्भः प्रायो न तिष्ठ- त्यसञ्जातसारत्वात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAnvaye puShpadarshane cikitsopakramaH (7) · Śloka 7
আমান্বযে চোর্ধ্বমপি বিরুদ্ধোপক্রমত্বাত্| তত্র রূক্ষশী- তানি প্রযুঞ্জীত||৭||
आमान्वये चोर्ध्वमपि विरुद्धोपक्रमत्वात्| तत्र रूक्षशी- तानि प्रयुञ्जीत||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra cikitsAvidhiH (8) · Śloka 8
তদ্যথা-প্রাগুপবাসং ততো দুরালভামৃতোশীরপর্পটক- ঘনচন্দনাতিবিষাবলাকট্বঙ্গধান্যাকক্বাথপানম্| তৃণধান্যশালিষষ্টিকপেযামশনং চ মুদ্গাদিযূষৈঃ| জিতে ত্বামে স্নিগ্ধশীতানি পূর্ববত্||৮||
तद्यथा-प्रागुपवासं ततो दुरालभामृतोशीरपर्पटक- ग़नचन्दनातिविषाबलाकट्वङ्गधान्याकक्वाथपानम्| तृणधान्यशालिषष्टिकपेयामशनं च मुद्गादियूषैः| जिते त्वामे स्निग्धशीतानि पूर्ववत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmagarBapAte cikitsA (9) · Śloka 9
আমগর্ভে তু পতিতে মদ্যানামন্যতমং সামর্থ্যতঃ পাযযেত্| গর্ভকোষ্ঠবিশুদ্ধ্যর্থমর্তিবিস্মরণার্থঞ্চ| অমদ্যপাং পাচ- নীযদ্রব্যোপহিতাভিঃ স্নেহলবণবর্জ্যাভিঃ সতিলাভি- রুদ্দালকাদিযবাগূভিরুপাচরেদ্ যাবন্তো মাসাস্তাবন্ত্য- হানীতি| ততঃ প্রীণনৈর্বলানুরক্ষিভিরস্নেহৈরাহারৈরাদোষধাতুক্লেদ- শুদ্ধেঃ| আমগর্ভশেষেণ হি পুনঃ পুনরকুশলমনুষজ্যেত| তস্মাত্ তীক্ষ্ণৈরনবশেষযন্নুপাচরেত্| ততঃ পরং স্নেহপানৈ- র্বস্তিভিরাহারৈশ্চ দীপনীযপাচনীযজীবনীযবৃংহণীয- মধুরবাতহরৈরিতি||৯||
आमगर्भे तु पतिते मद्यानामन्यतमं सामर्थ्यतः पाययेत्| गर्भकोष्ठविशुद्ध्यर्थमर्तिविस्मरणार्थञ्च| अमद्यपां पाच- नीयद्रव्योपहिताभिः स्नेहलवणवर्ज्याभिः सतिलाभि- रुद्दालकादियवागूभिरुपाचरेद् यावन्तो मासास्तावन्त्य- हानीति| ततः प्रीणनैर्बलानुरक्षिभिरस्नेहैराहारैरादोषधातुक्लेद- शुद्धेः| आमगर्भशेषेण हि पुनः पुनरकुशलमनुषज्येत| तस्मात् तीक्ष्णैरनवशेषयन्नुपाचरेत्| ततः परं स्नेहपानै- र्बस्तिभिराहारैश्च दीपनीयपाचनीयजीवनीयबृंहणीय- मधुरवातहरैरिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasyopaviShTakopashuShkakasamBavahetuH (10) · Śloka 10
যস্যাঃ পুনর্মহতি জাতসারে গর্ভে বর্জ্যানামবর্জনাত্ পুষ্প- দর্শনং স্যাদন্যদ্বা যোনিস্রবণম্| তস্যাস্তন্নিমিত্তং বাযুঃ প্রকুপিতঃ পিত্তশ্লেষ্মাণৌ পরিগৃহ্য গর্ভস্য রসবহাং নাডীং প্রতিপীড্যাবতিষ্ঠতে| ততো নাড্যাং দোষৈঃ কুল্যাযামিব বহনাদ্গর্ভো বৃদ্ধিমনাপ্নুবন্নুপবিশত্যুপশুষ্যতি বা||১০||
यस्याः पुनर्महति जातसारे गर्भे वर्ज्यानामवर्जनात् पुष्प- दर्शनं स्यादन्यद्वा योनिस्रवणम्| तस्यास्तन्निमित्तं वायुः प्रकुपितः पित्तश्लेष्माणौ परिगृह्य गर्भस्य रसवहां नाडीं प्रतिपीड्यावतिष्ठते| ततो नाड्यां दोषैः कुल्यायामिव वहनाद्गर्भो वृद्धिमनाप्नुवन्नुपविशत्युपशुष्यति वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakagarBalakShaNam (11) · Śloka 11
তত্র যস্যাঃ কাদাচিত্কার্ত্তবপরিস্রাবাবল্পৌ চ দৃশ্যেতে সততং চ গর্ভঃ প্রাপ্তাত্ পরিমাণাদপরিহীযমান এব স্ফুরতি| ন চ কুক্ষির্বিবর্ধতে, তমুপবিষ্টকমিত্যা- চক্ষতে||১১||
तत्र यस्याः कादाचित्कार्त्तवपरिस्रावावल्पौ च दृश्येते सततं च गर्भः प्राप्तात् परिमाणादपरिहीयमान एव स्फुरति| न च कुक्षिर्विवर्धते, तमुपविष्टकमित्या- चक्षते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upashuShkakagarBalakShaNam (12) · Śloka 12
যদা তু প্রতিমাসমার্ত্তবং প্রত্যহং বা পরিস্রবণং নাত্যল্পং চ তথা পরিহীযমাণো গর্ভশ্চিরাত্ কিঞ্চিত্ স্পন্দতে| কুক্ষিশ্চ বৃদ্ধোঽপি পরিহীযতে| তদুপশুষ্ককং নাগোদরং চ||১২||
यदा तु प्रतिमासमार्त्तवं प्रत्यहं वा परिस्रवणं नात्यल्पं च तथा परिहीयमाणो गर्भश्चिरात् किञ्चित् स्पन्दते| कुक्षिश्च वृद्धोऽपि परिहीयते| तदुपशुष्ककं नागोदरं च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH prasavakAlanishcayaH (13) · Śloka 13
তৌ তু মাতুরাহারতেজসাঽল্পেনাপ্যায্যমানৌ যদা পুষ্টৌ স্যাতাং কেশদশনাদিযুক্তৌ| তদা বর্ষগণৈরপি প্রমদা প্রসূযেত এব||১৩||
तौ तु मातुराहारतेजसाऽल्पेनाप्याय्यमानौ यदा पुष्टौ स्यातां केशदशनादियुक्तौ| तदा वर्षगणैरपि प्रमदा प्रसूयेत एव||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (14) · Śloka 14
তত্র বাতেনোপবিষ্টকোপশুষ্ককযোর্বাযুঃ প্রতিহন্যতে| সশব্দং ফেনিলং বিচ্ছিন্নং শকৃদুপবেশ্যতে| মূত্রমুপরুধ্যতে| কটীপৃষ্ঠহৃদযেষু বেদনা| জৃম্ভা, নিদ্রানাশোঽভীক্ষ্ণং প্রতিশ্যাযঃ, শুষ্ককাসঃ, সাদঃ, ক্ষ্বেডেতে ইব কর্ণৌ, তুদ্যেতে ইব শঙ্খৌ| পিপীলিকাভিরিব সংসৃজ্যতে শরীরং পরিঋন্তন্নিব বাযুর্ভ্রমতি কুক্ষৌ তম ইব প্রবেশ্যতে| দুঃখেনান্নস্য জরণম্| অহরহঃ পরিহানিঃ| স্ফুটিতবিবর্ণপরুষত্বক্ত্বং চ ভবতি||১৪||
तत्र वातेनोपविष्टकोपशुष्ककयोर्वायुः प्रतिहन्यते| सशब्दं फेनिलं विच्छिन्नं शकृदुपवेश्यते| मूत्रमुपरुध्यते| कटीपृष्ठहृदयेषु वेदना| जृम्भा, निद्रानाशोऽभीक्ष्णं प्रतिश्यायः, शुष्ककासः, सादः, क्ष्वेडेते इव कर्णौ, तुद्येते इव शङ्ख़ौ| पिपीलिकाभिरिव संसृज्यते शरीरं परिऋन्तन्निव वायुर्भ्रमति कुक्षौ तम इव प्रवेश्यते| दुःख़ेनान्नस्य जरणम्| अहरहः परिहानिः| स्फुटितविवर्णपरुषत्वक्त्वं च भवति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikopaviShTakanAgodararyorlakShaNAni (15) · Śloka 15
পিত্তেন তাম্রহরিতমুপবেশ্যতে| ধূমকোঽম্লকশ্ছর্দিমূর্চ্ছাক্ষিহৃদযদাহঃ| পীতরক্তগোমূত্রাভনেত্রমূত্রনখত্বক্ত্বং কালী দুর্বলা নিত্যশূনা চ নারী ভবতি||১৫||
पित्तेन ताम्रहरितमुपवेश्यते| धूमकोऽम्लकश्छर्दिमूर्च्छाक्षिहृदयदाहः| पीतरक्तगोमूत्राभनेत्रमूत्रनख़त्वक्त्वं काली दुर्बला नित्यशूना च नारी भवति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (16) · Śloka 16
শ্লেষ্মণা মধুরাস্যত্বমুত্ক্লেশঃ শ্লেষ্মোদ্বমনং ভক্তদ্বেষঃ শ্বেতহস্তপাদনেত্রতা কাসঃ শ্বাসশ্চ||১৬||
श्लेष्मणा मधुरास्यत्वमुत्क्लेशः श्लेष्मोद्वमनं भक्तद्वेषः श्वेतहस्तपादनेत्रता कासः श्वासश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH sAmAnyA cikitsA (17) · Śloka 17
তযোর্জীবনীযবৃংহণীযমধুরৌষসিদ্ধানাং সর্পিষামুপযোগঃ| তথা পযসাং রসানামামগর্ভাণাং চ গর্ভবৃদ্ধিকরঃ| তথা সম্ভোজনমেতৈরেব চ ঘৃতাদিভিঃ| সুভিক্ষাযা অভীক্ষ্ণং যানবাহনাপবর্জ্জনবৃংহণৈরুপপাদনম্||১৭||
तयोर्जीवनीयबृंहणीयमधुरौषसिद्धानां सर्पिषामुपयोगः| तथा पयसां रसानामामगर्भाणां च गर्भवृद्धिकरः| तथा सम्भोजनमेतैरेव च ग़ृतादिभिः| सुभिक्षाया अभीक्ष्णं यानवाहनापवर्ज्जनबृंहणैरुपपादनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodara- yoshcikitsA (18) · Śloka 18
অথ বিশেষেণ বাতে পূর্বমেব সৈন্ধবোপহিতং ক্ষীরবস্তিং দত্ত্বা শীতোদকস্নাতাং মৃদু শাল্যোদনং ভোজযেত্| ততো বিদার্য্যাদিগণসাধিতেন সর্পিষাঽনুবাসযেত্| নিবাতং চ সেবেত||১৮||
अथ विशेषेण वाते पूर्वमेव सैन्धवोपहितं क्षीरबस्तिं दत्त्वा शीतोदकस्नातां मृदु शाल्योदनं भोजयेत्| ततो विदार्य्यादिगणसाधितेन सर्पिषाऽनुवासयेत्| निवातं च सेवेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikopaviShTakanAgodarayoshcikitsA (19) · Śloka 19
পিত্তে মধুকবিদারীনির্য্যূহসিদ্ধং পযঃ পিবেত্| তিস্রঃ স্থূলকুক্কুটীর্নিস্তুষমাষাঢকং চ ক্ষীরোদকেনোলূখলে সংক্ষুদ্য তদ্রসেন সর্পিষা চ তিত্তিরিকপিঞ্জলান্যতররসং সাধযিত্বা পাযযেদুপবিষ্টকবিবর্ধনার্থমুপশুষ্ককবৃংহণার্থং চ| অজাসর্পিষা ক্ষীরেণ জীবনীযৈশ্চ সংস্কৃতাং যবাগূং পিবেত্| পযস্যা কাকোলীদ্বযসুনিষণ্ডককল্কেন পযসা চ সর্পির্বিপাচযেত্| তত্কাল্যং ক্ষীরানুপানমুপযুঞ্জীত| আম- গর্ভরসেন চাশ্নীযাত্| তানেব চ তত্র ভৃষ্টান্ ভক্ষযেত্| জলচরমাংসানি চ||১৯||
पित्ते मधुकविदारीनिर्य्यूहसिद्धं पयः पिबेत्| तिस्रः स्थूलकुक्कुटीर्निस्तुषमाषाढकं च क्षीरोदकेनोलूख़ले संक्षुद्य तद्रसेन सर्पिषा च तित्तिरिकपिञ्जलान्यतररसं साधयित्वा पाययेदुपविष्टकविवर्धनार्थमुपशुष्ककबृंहणार्थं च| अजासर्पिषा क्षीरेण जीवनीयैश्च संस्कृतां यवागूं पिबेत्| पयस्या काकोलीद्वयसुनिषण्डककल्केन पयसा च सर्पिर्विपाचयेत्| तत्काल्यं क्षीरानुपानमुपयुञ्जीत| आम- गर्भरसेन चाश्नीयात्| तानेव च तत्र भृष्टान् भक्षयेत्| जलचरमांसानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanA- godarayoshcikitsA (20) · Śloka 20
কফে ত্বানূপৌদকপিশিতোপদংশামচ্ছসুরাং ত্রিরাত্রং পঞ্চরাত্রং সপ্তরাত্রং বা পিবেত্| তিলমুদ্গমাষলবণবিল্বপাত্রৈঃ| পঞ্চভির্ঘৃতপাত্রং সংযোজ্য স্বনুগুপ্তং নিধাপযেত্| ততঃ প্রাতঃ পিণ্ডং বিল্বমাত্রং শৃতশীতচ্ছাগদুগ্ধনুপানং বাঽশ্নীযাত্| অত্রৈব বা বদর- চূর্ণপাত্রমপি নিদধ্যাত্||২০||
कफे त्वानूपौदकपिशितोपदंशामच्छसुरां त्रिरात्रं पञ्चरात्रं सप्तरात्रं वा पिबेत्| तिलमुद्गमाषलवणबिल्वपात्रैः| पञ्चभिर्ग़ृतपात्रं संयोज्य स्वनुगुप्तं निधापयेत्| ततः प्रातः पिण्डं बिल्वमात्रं शृतशीतच्छागदुग्धनुपानं वाऽश्नीयात्| अत्रैव वा बदर- चूर्णपात्रमपि निदध्यात्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasya sarvathA avRuddhau tatpAtanam (21) · Śloka 21
এবমবৃদ্ধৌ তীক্ষ্ণৈর্বিরেচযেদপরাপাতনীযৈশ্চ পাতযেত্||২১||
एवमवृद्धौ तीक्ष्णैर्विरेचयेदपरापातनीयैश्च पातयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lInagarBalakShaNam (22) · Śloka 22
যস্যাঃ পুনর্বাতোপসৃষ্টস্রোতসি লীনো গর্ভঃ প্রসুপ্তো ন স্পন্দতে তং লীনমিত্যাহুঃ||২২||
यस्याः पुनर्वातोपसृष्टस्रोतसि लीनो गर्भः प्रसुप्तो न स्पन्दते तं लीनमित्याहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lInagarBacikitsA (23) · Śloka 23
তত্র শ্যেনোত্ক্রোশগোমত্স্যগোধাশিখিকুক্কুটতিত্তিরীণামন্যতমস্য রসেন ভূরিসর্পিষ্কেণ মাষযূষেণ বা ঘৃতাঢ্যেন রক্তশাল্যোদনং ভোজযেত্| সক্তূন্ বা তিলমাষবিল্বশলাটুযুক্তান্ পযস পাযযেত্ মেদ্যমাংসোপদংশং বা মার্দ্বীকম্| তৈলেন চাভীক্ষ্ণমুদরবঙ্ক্ষণোরুকটীপার্শ্বপৃষ্ঠান্যভ্যজ্যাত্| মুহুর্মুহুশ্চৈনাং হর্ষযেত্| পূর্বোক্তং চেক্ষেত||২৩||
तत्र श्येनोत्क्रोशगोमत्स्यगोधाशिख़िकुक्कुटतित्तिरीणामन्यतमस्य रसेन भूरिसर्पिष्केण माषयूषेण वा ग़ृताढ्येन रक्तशाल्योदनं भोजयेत्| सक्तून् वा तिलमाषबिल्वशलाटुयुक्तान् पयस पाययेत् मेद्यमांसोपदंशं वा मार्द्वीकम्| तैलेन चाभीक्ष्णमुदरवङ्क्षणोरुकटीपार्श्वपृष्ठान्यभ्यज्यात्| मुहुर्मुहुश्चैनां हर्षयेत्| पूर्वोक्तं चेक्षेत||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvartacikitsA (24) · Śloka 24
যস্যাঃ পুনরুদাবর্তবিবন্ধঃ স্যাত্তাং বাতহরস্নিগ্ধান্নপানৈরুপাচরেত্| অষ্টমে তু মাসে মধুকসিদ্ধেন তৈলেনানুবাসযেত্| তদসিদ্ধৌ বীরণশালিকুশকাশেক্ষুবালিকাবেতসপরিব্যাধমূলানাং ভূতীকানন্তাকাশ্মর্যপরূষকমধূকমধুকমৃদ্বীকানাং চ পযসাঽর্ধোদকেনোদ্গৃহ্য রসং তেন প্রিযালবিভীতকমজ্জতিলকল্কযুক্তেনেষল্লবণোষ্ণেন নিরূহযেত্| বিগতবিবন্ধাং চ স্নাতাশিতাং সাযং তেনৈব তৈলেনানুবাসযেত্||২৪||
यस्याः पुनरुदावर्तविबन्धः स्यात्तां वातहरस्निग्धान्नपानैरुपाचरेत्| अष्टमे तु मासे मधुकसिद्धेन तैलेनानुवासयेत्| तदसिद्धौ वीरणशालिकुशकाशेक्षुबालिकावेतसपरिव्याधमूलानां भूतीकानन्ताकाश्मर्यपरूषकमधूकमधुकमृद्वीकानां च पयसाऽर्धोदकेनोद्गृह्य रसं तेन प्रियालबिभीतकमज्जतिलकल्कयुक्तेनेषल्लवणोष्णेन निरूहयेत्| विगतविबन्धां च स्नाताशितां सायं तेनैव तैलेनानुवासयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvartepekShAyAM vyApat (25) · Śloka 25
উদাবর্তো হি সমুপেক্ষিতঃ সহসা সগর্ভাং গর্ভিণীমতিপাতযেত্||২৫||
उदावर्तो हि समुपेक्षितः सहसा सगर्भां गर्भिणीमतिपातयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmagarBasrAvahetavaH (26) · Śloka 26
যস্যাঃ পুনরতিমাত্রদোষোপচযাদ্যথোক্তৈর্বা ব্যবাযাদিভিরন্যৈর্বা ব্যাধিভিঃ পূর্বোপচিতেন বা জনন্যপত্যযোঃ কর্মণা বন্ধনান্মুচ্যতে গর্ভঃ ফলমিব বৃন্তাত্সমুক্তবন্ধনো গর্ভশয্যামতিক্রম্য কৃতপ্লীহান্ত্রবিবরৈরবস্রংসমানঃ কোষ্ঠসংক্ষোভমাপাদযতি| ততঃ কোষ্ঠসংক্ষোভাদ্বাযুরপানো মূঢঃ কুক্ষিবস্তিপার্শ্বোদরযোনিশূলানাহবিণ্মূত্রসঙ্গানাপাদ্য গর্ভং চ্যাবযতি তরুণং শোণিতভাবেন| সোঽভিহিতঃ প্রাক্||২৬||
यस्याः पुनरतिमात्रदोषोपचयाद्यथोक्तैर्वा व्यवायादिभिरन्यैर्वा व्याधिभिः पूर्वोपचितेन वा जनन्यपत्ययोः कर्मणा बन्धनान्मुच्यते गर्भः फलमिव वृन्तात्समुक्तबन्धनो गर्भशय्यामतिक्रम्य कृतप्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसंक्षोभमापादयति| ततः कोष्ठसंक्षोभाद्वायुरपानो मूढः कुक्षिबस्तिपार्श्वोदरयोनिशूलानाहविण्मूत्रसङ्गानापाद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितभावेन| सोऽभिहितः प्राक्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBAyA lakShaNam (27) · Śloka 27
বিবৃদ্ধে তু গর্ভে স্তব্ধং স্তিমিতং শীতমশ্মগর্ভমিবোদরমাভাতি| শূলমধিকমুপজাযতে| ন চ স্পন্দতে গর্ভো নাঽঽব্যঃ প্রাদুর্ভবন্তি| ন স্রবতি যোনিরক্ষিণী চাস্যাঃ স্রংস্যেতে| তথা ভৃশমরতিপরীতা ব্যথতেঽন্যথা চেষ্টতে তাম্যতি ভ্রাম্যতি রোদিত্যহর্নিশম্| ন স্বপিতি| পূত্যুচ্ছ্বাসা কৃচ্ছ্রাচ্ছ্বসিত্যতিকষ্টং প্রাণিতি| জক্ষিতীত্যেবংবিধাং স্ত্রিযং মৃতগর্ভাং বিদ্যাত্||২৭||
विवृद्धे तु गर्भे स्तब्धं स्तिमितं शीतमश्मगर्भमिवोदरमाभाति| शूलमधिकमुपजायते| न च स्पन्दते गर्भो नाऽऽव्यः प्रादुर्भवन्ति| न स्रवति योनिरक्षिणी चास्याः स्रंस्येते| तथा भृशमरतिपरीता व्यथतेऽन्यथा चेष्टते ताम्यति भ्राम्यति रोदित्यहर्निशम्| न स्वपिति| पूत्युच्छ्वासा कृच्छ्राच्छ्वसित्यतिकष्टं प्राणिति| जक्षितीत्येवंविधां स्त्रियं मृतगर्भां विद्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBalakShaNam (28) · Śloka 28
তং তু গর্ভং কদাচিদসম্যগপত্যপথমনেকধা প্রতিপন্নং বিগুণেনেব বাযুনা পীডিতং মোহিতং চ মূঢগর্ভমিত্যাহুঃ| বিগুণানিলপ্রতিপীডনবৈচিত্র্যাদসঙ্খ্যগতিং চ||২৮||
तं तु गर्भं कदाचिदसम्यगपत्यपथमनेकधा प्रतिपन्नं विगुणेनेव वायुना पीडितं मोहितं च मूढगर्भमित्याहुः| विगुणानिलप्रतिपीडनवैचित्र्यादसङ्ख़्यगतिं च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBagatayaH sthAnAni ca (29) · Śloka 29
সমাসতস্তু ত্রিবিধা গতিরুর্ধ্বা, তির্য্যঙ্, ন্যুব্জা চ| সংস্থানানি পুনরষ্টৌ| তান্যত্রৈবোত্তরত্র বক্ষ্যন্তে||২৯||
समासतस्तु त्रिविधा गतिरुर्ध्वा, तिर्य्यङ्, न्युब्जा च| संस्थानानि पुनरष्टौ| तान्यत्रैवोत्तरत्र वक्ष्यन्ते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyamUDhagarBAlakShaNam (30) · Śloka 30
তেষু সর্বেষ্বপি বিপরীতেন্দ্রিযার্থামাক্ষেপযোনিভ্রংশসংবরণমক্কলশ্বাসভ্রমাভিপন্নাং শীতগাত্রাং পূত্যুদ্গারাং চ বর্জযেত্||৩০||
तेषु सर्वेष्वपि विपरीतेन्द्रियार्थामाक्षेपयोनिभ्रंशसंवरणमक्कलश्वासभ्रमाभिपन्नां शीतगात्रां पूत्युद्गारां च वर्जयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBashalyopekShAyAM vyApat (31) · Śloka 31
ন তু ক্ষণমপ্যুপেক্ষেত গর্ভশল্যম্| তদ্বিনিরুচ্ছবাসীকৃত্যাঽঽশু জননীং হন্যাত্||৩১||
न तु क्षणमप्युपेक्षेत गर्भशल्यम्| तद्विनिरुच्छवासीकृत्याऽऽशु जननीं हन्यात्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sacetanamUDhagarBasya Cedane vyApattatrAnuShTheya~jca (32) · Śloka 32
সচেতনশ্চ গর্ভঃ শস্ত্রেণ বিদার্য্যমাণো বিষযমঙ্গানি বিক্ষিপেত্| তস্মাত্ তত্সঙ্গে সূত্যঃ প্রযতেরন্ পুর্বোক্তানি চ মন্ত্রৌষধানি প্রযুঞ্জীত||৩২||
सचेतनश्च गर्भः शस्त्रेण विदार्य्यमाणो विषयमङ्गानि विक्षिपेत्| तस्मात् तत्सङ्गे सूत्यः प्रयतेरन् पुर्वोक्तानि च मन्त्रौषधानि प्रयुञ्जीत||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasa~ggasya traividhyam (33) · Śloka 33
ত্রিবিধস্তু সঙ্গো ভবতি| শিরস্যংসে জঘনে বা| তস্য হি সঙ্গস্ত্রিবিধো ভবতি| মূঢগর্ভনির্হরণন্তত্র মতান্তরাণি মূঢগর্ভস্য তু জরাযুপাতনসামান্যং কর্মেত্যেকে| মন্ত্রাদিক- র্মাথর্ববেদবিহিতমিত্যেকে| দৃষ্টকর্মণা শল্যহর্ত্রা শল্যা- হরণমিত্যেকে||৩৩||
त्रिविधस्तु सङ्गो भवति| शिरस्यंसे जग़ने वा| तस्य हि सङ्गस्त्रिविधो भवति| मूढगर्भनिर्हरणन्तत्र मतान्तराणि मूढगर्भस्य तु जरायुपातनसामान्यं कर्मेत्येके| मन्त्रादिक- र्माथर्ववेदविहितमित्येके| दृष्टकर्मणा शल्यहर्त्रा शल्या- हरणमित्येके||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBashastrakarmaNaH kaShTatamatvam (34) · Śloka 34
ন ত্বতঃ কষ্টতমমস্তি শস্ত্রকর্ম| যতো যোনিযকৃত্প্লীহান্ত্রগর্ভাশযাদীনাং মধ্যে তাননুপহিংসতাঽস্পর্শবতা শস্ত্রমবচার্য্যমুত্কর্ষণব্যাবর্তনোত্কর্তনচ্ছেদনভেদনপীডনর্জূকরণানি চৈকেন পাণিনা কার্য্যাণি||৩৪||
न त्वतः कष्टतममस्ति शस्त्रकर्म| यतो योनियकृत्प्लीहान्त्रगर्भाशयादीनां मध्ये ताननुपहिंसताऽस्पर्शवता शस्त्रमवचार्य्यमुत्कर्षणव्यावर्तनोत्कर्तनच्छेदनभेदनपीडनर्जूकरणानि चैकेन पाणिना कार्य्याणि||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBe prANasaMshayerAshu shastramavacAryam (35) · Śloka 35
তস্মাদীশ্বরমাপৃচ্ছ্য পরং চ যত্নমাস্থায তদ্বিদ্যসহিতস্তমুপক্রমেত্| অক্রিযাযাং ধ্রুবং মরণম্| উপক্রমে সংশযঃ| তথোদরাঽশ্মরীপ্রভৃতীনপি||৩৫||
तस्मादीश्वरमापृच्छ्य परं च यत्नमास्थाय तद्विद्यसहितस्तमुपक्रमेत्| अक्रियायां ध्रुवं मरणम्| उपक्रमे संशयः| तथोदराऽश्मरीप्रभृतीनपि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBAharaNavidhiH (36) · Śloka 36
অথোত্তানাযা ব্যাভুগ্নসক্থ্যা বস্ত্রচুম্বলান্নমিতকটিপ্রদেশাযাশ্চ ধন্বনাগবৃন্তিকাশাল্মলীপিচ্ছাঘৃতৈরভ্যজ্য হস্তং যোনিং চ গর্ভমাহরেত্||৩৬||
अथोत्तानाया व्याभुग्नसक्थ्या वस्त्रचुम्बलान्नमितकटिप्रदेशायाश्च धन्वनागवृन्तिकाशाल्मलीपिच्छाग़ृतैरभ्यज्य हस्तं योनिं च गर्भमाहरेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra prakArAntaranirdeshaH (37) · Śloka 37
তত্র সক্থিভ্যামাগতস্যানুলোমমাঞ্ছনমেব| একসক্থিপ্রপন্নস্যেতরং সক্থিং প্রসার্য্য| স্ফিগ্দেশাগতস্য স্ফিগ্দেশং প্রতিষিধ্যোর্ধ্বমুত্ক্ষিপ্য সক্থিনী প্রসার্য্য| তির্য্যগাগতস্য পরিঘস্যেবাপরার্ধমুত্ক্ষিপ্য পূর্বার্ধমপত্যপথং প্রত্যার্জবমানীয| পার্শ্বাপবৃত্তশিরসোংঽসং প্রতিপীড্যোর্ধ্বমুত্ক্ষিপ্য শিরোঽপত্যপথমানীয| বাহুদ্বযপ্রপন্নস্যোর্ধ্বমুত্পীড্যাঽসৌ শিরোমূলমানীয নির্হরেত্||৩৭||
तत्र सक्थिभ्यामागतस्यानुलोममाञ्छनमेव| एकसक्थिप्रपन्नस्येतरं सक्थिं प्रसार्य्य| स्फिग्देशागतस्य स्फिग्देशं प्रतिषिध्योर्ध्वमुत्क्षिप्य सक्थिनी प्रसार्य्य| तिर्य्यगागतस्य परिग़स्येवापरार्धमुत्क्षिप्य पूर्वार्धमपत्यपथं प्रत्यार्जवमानीय| पार्श्वापवृत्तशिरसोंऽसं प्रतिपीड्योर्ध्वमुत्क्षिप्य शिरोऽपत्यपथमानीय| बाहुद्वयप्रपन्नस्योर्ध्वमुत्पीड्याऽसौ शिरोमूलमानीय निर्हरेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastradAraNArhamUDhagarBalakShaNam (38) · Śloka 38
যস্ত্বাভুগ্নমধ্যঃ পাণিপাদশিরোভির্যোনিং প্রতিপদ্যতে| যশ্চাভুগ্ন একেন পাদেন যোনিং দ্বিতীযেন পাযুম্| তৌ মূঢৌ হস্তেনাহর্তুমশক্যাবিতি শস্ত্রমবচারযেত্||৩৮||
यस्त्वाभुग्नमध्यः पाणिपादशिरोभिर्योनिं प्रतिपद्यते| यश्चाभुग्न एकेन पादेन योनिं द्वितीयेन पायुम्| तौ मूढौ हस्तेनाहर्तुमशक्याविति शस्त्रमवचारयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra shastrAvadAraNavidhiH (39) · Śloka 39
অথ স্ত্রিযমাশ্বাস্য মণ্ডলাগ্রেণাঙ্গুলিশস্ত্রেণ বা (শিরো) বিদার্য্য শিরাঃ কপালান্যাহৃত্য গর্ভশঙ্কুনা গৃহীত্বা চিবুকে তালুন্যুরসি কক্ষ্যাযাং বাঽপহরেত্| অভিন্নশিরসং চাক্ষিকূটে গণ্ডে বা| তথাসংসক্তস্যাংসদেশে বাহুং ছিত্বা| দৃতেরিবাধ্মাতস্য বাতপূর্ণমুদরমবদার্য্য নিরস্যান্ত্রাণি শিথিলীভূতমাহরেত্| জঘনসক্তস্য জঘনকপালানি দারযিত্বেতি||৩৯||
अथ स्त्रियमाश्वास्य मण्डलाग्रेणाङ्गुलिशस्त्रेण वा (शिरो) विदार्य्य शिराः कपालान्याहृत्य गर्भशङ्कुना गृहीत्वा चिबुके तालुन्युरसि कक्ष्यायां वाऽपहरेत्| अभिन्नशिरसं चाक्षिकूटे गण्डे वा| तथासंसक्तस्यांसदेशे बाहुं छित्वा| दृतेरिवाध्मातस्य वातपूर्णमुदरमवदार्य्य निरस्यान्त्राणि शिथिलीभूतमाहरेत्| जग़नसक्तस्य जग़नकपालानि दारयित्वेति||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana api ca- (40) · Śloka 40
যদ্যদ্বাযুবশাদঙ্গং সজ্জেদ্গর্ভস্য খণ্ডশঃ| তত্তচ্ছিত্বা হরেত্সম্যগ্রক্ষেত্রারীং চ যত্নতঃ||৪০||
यद्यद्वायुवशादङ्गं सज्जेद्गर्भस्य ख़ण्डशः| तत्तच्छित्वा हरेत्सम्यग्रक्षेत्रारीं च यत्नतः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyapagatagarBashalyAyA upacArAH (41) · Śloka 41
অথাপতন্তীমপরাং পাতযেত্পূর্ববদ্ভিষক্| এবং নির্হৃতশল্যান্তু সিঞ্চেদুষ্ণেন বারিণা| দদ্যাদভ্যক্তদেহাযৈ যোনৌ স্নেহপিচুং ততঃ| যোনির্মৃদুর্ভবত্তেন শূলং চাস্যাঃ প্রশাম্যতি| দীপ্যকাতিবিষারাস্নাহিংগ্বেলাপঞ্চকোলকাত্| চূর্ণং স্নেহেন কল্কং বা ক্বাথং বা পাযযেত্তঃ| কটুকাতিবিষাপাঠাশাকত্বঘিঙ্গুতৈজনীঃ| তদ্বচ্চ দোষস্যন্দার্থং বেদনোপশমায চ| ত্রিরাত্রমেবং সপ্তাহং স্নেহমেব ততঃ পিবেত্| সাযং পিবেদরিষ্টং চ তথা সুকৃতমাসবম্| শিরীষককুভক্বাথপিচূন্যোনৌ চ নিক্ষিপেত্| উপদ্রবাশ্চ যেঽন্যে স্যুস্তান্যথাস্বমুপাচরেত্| পযো বাতহরৈঃ সিদ্ধং দশাহং ভোজনে হিতম্| রসো দশাহং চ পরং লঘুপথ্যাল্পভোজনা| স্নেহাভ্যঙ্গপরা স্নেহান্ বলাতৈলাদিকান্ ভজেত্| ঊর্ধ্বঞ্চতুর্ভ্যো মাসেভ্যঃ স ক্রমেণ সুখানি চ||৪১||
अथापतन्तीमपरां पातयेत्पूर्ववद्भिषक्| एवं निर्हृतशल्यान्तु सिञ्चेदुष्णेन वारिणा| दद्यादभ्यक्तदेहायै योनौ स्नेहपिचुं ततः| योनिर्मृदुर्भवत्तेन शूलं चास्याः प्रशाम्यति| दीप्यकातिविषारास्नाहिंग्वेलापञ्चकोलकात्| चूर्णं स्नेहेन कल्कं वा क्वाथं वा पाययेत्तः| कटुकातिविषापाठाशाकत्वघिङ्गुतैजनीः| तद्वच्च दोषस्यन्दार्थं वेदनोपशमाय च| त्रिरात्रमेवं सप्ताहं स्नेहमेव ततः पिबेत्| सायं पिबेदरिष्टं च तथा सुकृतमासवम्| शिरीषककुभक्वाथपिचून्योनौ च निक्षिपेत्| उपद्रवाश्च येऽन्ये स्युस्तान्यथास्वमुपाचरेत्| पयो वातहरैः सिद्धं दशाहं भोजने हितम्| रसो दशाहं च परं लग़ुपथ्याल्पभोजना| स्नेहाभ्यङ्गपरा स्नेहान् बलातैलादिकान् भजेत्| ऊर्ध्वञ्चतुर्भ्यो मासेभ्यः स क्रमेण सुख़ानि च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAtailam (42) · Śloka 42
অথ বলাতৈলমুপদেক্ষ্যামঃ| বলামূলাকষাযস্য ভাগাঃ ষট্| তাবন্ত এব পযসো যবকোলকুলত্থদশমূলক- ষাযস্য ভাগো ভাগশ্চতুর্দশস্তৈলস্য| তত্সর্বমৈকধ্যং কৃত্ব শ্লক্ষ্ণপিষ্টানি চাবাপ্য কাকোলীক্ষীরকাকোলী- জীবকর্ষভকমুদ্গপর্ণীমাষপর্ণীমেদাক্ষীরশুক্লামধু- কদেবদারুমঞ্জিষ্ঠাচন্দনশারিবাতগরকুষ্ঠশতাবর্য্যশ্ব- গন্ধাপুনর্নবাশতপুষ্পাবরাপত্ররসসরলশৈলেযৈলাবচা- ঽগরুকালানুসারিসৈন্ধবানি শনৈর্মৃদ্বগ্নিনা সাধযিত্বা সুভাজনেঽনুগুপ্তং নিদধ্যাত্| এষ ভগবতো ধন্বন্তরে- রভিমতস্তৈলরাজো রাজ্ঞাং রাজমাত্রাণাং সূতিকানাং কৃশানাং শিশূনামতীতবযসাং সুকুমারাণাং শূলিনাং মহাগ্রহ- গৃহীতানাং দীর্ঘরোগক্ষপিতবপুষাং মর্মবিদ্ধপতিতাভিহত- ভগ্নবিশ্লিষ্টদেহানাং দৈবোপঘাতাতভিশপ্তমনোজ্বরপরী- তানাং পাননাবনাভ্যঙ্গবস্তিষু প্রযোজ্যঃ| তেন বল- পৌরুষস্মৃতিমতিমেধাগ্নিবীর্য্যৌজাংসি বিবর্ধন্তে| পক্ষা- ঘাতাক্ষেপকার্দ্দিতাদিবিবিধবাতবিকারগুল্মহিক্কাশ্বাস- কাসা নিবর্তন্তে| অহরহশ্চোপযুজ্যমানে ষণ্মাসাদন্ত্র- বৃদ্ধিঃ প্রশাম্যতি চ| বন্ধ্যা চ পুত্রং গুণবন্তমিচ্ছযা লভত ইতি||৪২||
अथ बलातैलमुपदेक्ष्यामः| बलामूलाकषायस्य भागाः षट्| तावन्त एव पयसो यवकोलकुलत्थदशमूलक- षायस्य भागो भागश्चतुर्दशस्तैलस्य| तत्सर्वमैकध्यं कृत्व श्लक्ष्णपिष्टानि चावाप्य काकोलीक्षीरकाकोली- जीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदाक्षीरशुक्लामधु- कदेवदारुमञ्जिष्ठाचन्दनशारिवातगरकुष्ठशतावर्य्यश्व- गन्धापुनर्नवाशतपुष्पावरापत्ररससरलशैलेयैलावचा- ऽगरुकालानुसारिसैन्धवानि शनैर्मृद्वग्निना साधयित्वा सुभाजनेऽनुगुप्तं निदध्यात्| एष भगवतो धन्वन्तरे- रभिमतस्तैलराजो राज्ञां राजमात्राणां सूतिकानां कृशानां शिशूनामतीतवयसां सुकुमाराणां शूलिनां महाग्रह- गृहीतानां दीर्ग़रोगक्षपितवपुषां मर्मविद्धपतिताभिहत- भग्नविश्लिष्टदेहानां दैवोपग़ातातभिशप्तमनोज्वरपरी- तानां पाननावनाभ्यङ्गबस्तिषु प्रयोज्यः| तेन बल- पौरुषस्मृतिमतिमेधाग्निवीर्य्यौजांसि विवर्धन्ते| पक्षा- ग़ाताक्षेपकार्द्दितादिविविधवातविकारगुल्महिक्काश्वास- कासा निवर्तन्ते| अहरहश्चोपयुज्यमाने षण्मासादन्त्र- वृद्धिः प्रशाम्यति च| वन्ध्या च पुत्रं गुणवन्तमिच्छया लभत इति||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBiNyA jIvadgarBaniShkAsanam (43) · Śloka 43
ভবন্তি চাত্র- বস্তিদ্বারে বিপন্নাযাঃ কুক্ষিঃ প্রস্পন্দতে যদি| জন্মকালে ততঃ শীঘ্রং পাটযিত্বোদ্ধরেচ্ছিশুম্||৪৩||
भवन्ति चात्र- बस्तिद्वारे विपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि| जन्मकाले ततः शीग़्रं पाटयित्वोद्धरेच्छिशुम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasrAve mAsAnusAraM garBasthA- pakAH yogAH (44) · Śloka 44
মধুকং শাকবীজং চ পযস্যা সুরদারু চ| অশ্মন্তকঃ কৃষ্ণতিলাস্তাম্রবল্লী শতাবরী| বৃক্ষাদনী পযস্যা চ লতা চোত্পলশারিবা| অনন্তা শারিবা রাস্না পদ্মা চ মধুযষ্টিকা| বৃহতীদ্বযকাশ্মর্য্যক্ষীরিশৃঙ্গত্বচো ঘৃতম্| পৃশ্নিপর্ণীবলাশিগ্রুঃ শ্বদংষ্ট্রামধুপর্ণিকা| শৃঙ্গাটকং বিসং দ্রাক্ষা কশেরুমধুকং বলা| সপ্তৈতান্ পযস যোগানর্ধশ্লোকসমাপনান্| ক্রমাত্ সপ্তসু মাসেষু গর্ভে স্রবতি যোজযেত্||৪৪||
मधुकं शाकबीजं च पयस्या सुरदारु च| अश्मन्तकः कृष्णतिलास्ताम्रवल्ली शतावरी| वृक्षादनी पयस्या च लता चोत्पलशारिवा| अनन्ता शारिवा रास्ना पद्मा च मधुयष्टिका| बृहतीद्वयकाश्मर्य्यक्षीरिशृङ्गत्वचो ग़ृतम्| पृश्निपर्णीबलाशिग्रुः श्वदंष्ट्रामधुपर्णिका| शृङ्गाटकं बिसं द्राक्षा कशेरुमधुकं बला| सप्तैतान् पयस योगानर्धश्लोकसमापनान्| क्रमात् सप्तसु मासेषु गर्भे स्रवति योजयेत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTamamAsAtpraBRutigarBasyApyAyanAyogAH (45) · Śloka 45
কপিত্থবিল্ববৃহতীপটোলেক্ষুনিদিগ্ধকাত্| মূলৈঃ শৃতং প্রযুঞ্জীত ক্ষীরং মাসে তথাঽষ্টমে| নবমে সারিবানন্তাপযস্যামধুযষ্টিভিঃ| যোজযেদ্দশমে মাসি সিদ্ধং ক্ষীরং পযস্যযা| অথবা যষ্টিমধুকনাগরামরদারুভিঃ||৪৫||
कपित्थबिल्वबृहतीपटोलेक्षुनिदिग्धकात्| मूलैः शृतं प्रयुञ्जीत क्षीरं मासे तथाऽष्टमे| नवमे सारिवानन्तापयस्यामधुयष्टिभिः| योजयेद्दशमे मासि सिद्धं क्षीरं पयस्यया| अथवा यष्टिमधुकनागरामरदारुभिः||४५||
🔊 Audio coming soon