Adhikarana vikRuti vij~jAnIyo~adhyAyaH (2) · Śloka 2
অথাতো বিকৃতিবিজ্ঞানীযং শারীরং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| গদ্যসূত্রে|২|
अथातो विकृतिविज्ञानीयं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTaM mRutyorli~ggam (1-3) · Śloka 3
অত এবাহ পুষ্পং ফলস্য ধূমোঽগ্নের্বর্ষস্য জলদোদযঃ| যথা ভবিষ্যতো লিঙ্গং রিষ্টং মৃত্যোস্তথা ধ্রুবম্||১|| (আযুষ্মতি ক্রিযাঃ সর্বাঃ সফলাঃ সম্প্রযোজিতাঃ| ভবন্তি ভিষজাং ভূত্যৈ কৃতজ্ঞ ইব ভূভুজি||১|| ক্ষীণাযুষি কৃতং কর্ম ব্যর্থং কৃতমিবাধমে| অযশো দেহসন্দেহং স্বার্থহানিং চ যচ্ছতি|২| তর্হীদানীং গতাসূনাং লক্ষণং সম্প্রচক্ষতে| বিকৃতিঃ প্রকৃতেঃ প্রাজ্ঞৈঃ প্রদিষ্টা রিষ্টসংজ্ঞযা)||৩||
अत एवाह पुष्पं फलस्य धूमोऽग्नेर्वर्षस्य जलदोदयः| यथा भविष्यतो लिङ्गं रिष्टं मृत्योस्तथा ध्रुवम्||१|| (आयुष्मति क्रियाः सर्वाः सफलाः सम्प्रयोजिताः| भवन्ति भिषजां भूत्यै कृतज्ञ इव भूभुजि||१|| क्षीणायुषि कृतं कर्म व्यर्थं कृतमिवाधमे| अयशो देहसन्देहं स्वार्थहानिं च यच्छति|२| तर्हीदानीं गतासूनां लक्षणं सम्प्रचक्षते| विकृतिः प्रकृतेः प्राज्ञैः प्रदिष्टा रिष्टसंज्ञया)||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTABAve maraNABAvaH , dRuShTariShTe jIvitABAvaH (2) · Śloka 2
অত এবাহ অরিষ্টং নাস্তি মরণং দৃষ্টরিষ্টং চ জীবিতম্| |২|
अत एवाह अरिष्टं नास्ति मरणं दृष्टरिष्टं च जीवितम्| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ABAse maraNaM na (2) · Śloka 2
ননু, "দৃষ্টরিষ্টং জীবিতং নাস্তি" ইত্যযুক্তমেতত্, ব্যভিচারাত্| তথা চ বক্ষ্যতি (শ্লো. ১২৮)- "যং নরং সহসা রোগো দুর্বলং পরিমুঞ্চতি| সংশযপ্রাপ্তমাত্রেযো জীবিতং তস্য মন্যতে| " ইত্যাহ | অরিষ্টে রিষ্টবিজ্ঞানং ন চ রিষ্টেঽপ্যনৈপুণাত্||২||
ननु, "दृष्टरिष्टं जीवितं नास्ति" इत्ययुक्तमेतत्, व्यभिचारात्| तथा च वक्ष्यति (श्लो. १२८)- "यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते| " इत्याह | अरिष्टे रिष्टविज्ञानं न च रिष्टेऽप्यनैपुणात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNAtreyamate riShTaBedanirdeSaH (3) · Śloka 3
কৃষ্ণাত্রেযস্তু দ্বিধা রিষ্টমিচ্ছতীতি তন্মতমাবিষ্কুর্বন্নাহ কেচিত্তু তদ্দ্বিধেত্যাহুঃ স্থায্যস্থাযিবিভেদতঃ| |৩|
कृष्णात्रेयस्तु द्विधा रिष्टमिच्छतीति तन्मतमाविष्कुर्वन्नाह केचित्तु तद्द्विधेत्याहुः स्थाय्यस्थायिविभेदतः| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthAyiriShTaBedanirdeSaH (3-4) · Śloka 4
তত্রাস্থাযিরিষ্টভেদং দর্শযন্নাহ | দোষাণামপি বাহুল্যাদ্গিষ্টাভাসঃ সমুদ্ভবেত্||৩|| স দোষাণাং শমে শাম্যেত্স্থায্যবশ্যং তু মৃত্যবে| |৪|
तत्रास्थायिरिष्टभेदं दर्शयन्नाह | दोषाणामपि बाहुल्याद्गिष्टाभासः समुद्भवेत्||३|| स दोषाणां शमे शाम्येत्स्थाय्यवश्यं तु मृत्यवे| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTa lakShaNam (4-5) · Śloka 5
কিং তদ্রিষ্টম্ ? ইত্যাহ | রূপেন্দ্রিযস্বরচ্ছাযাপ্রতিচ্ছাযাক্রিযাদিষু||৪|| অন্যেষ্বপি চ ভাবেষু প্রাকৃতেষ্বনিমিত্ততঃ| বিকৃতির্যা সমাসেন রিষ্টং তদিতি লক্ষযেত্||৫||
किं तद्रिष्टम् ? इत्याह | रूपेन्द्रियस्वरच्छायाप्रतिच्छायाक्रियादिषु||४|| अन्येष्वपि च भावेषु प्राकृतेष्वनिमित्ततः| विकृतिर्या समासेन रिष्टं तदिति लक्षयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSaromNAM riShTam (6) · Śloka 6
কেশরোম নিরভ্যঙ্গং যস্যাভ্যক্তমিবেক্ষ্যতে| |৬|
केशरोम निरभ्यङ्गं यस्याभ्यक्तमिवेक्ष्यते| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrayoH riShTam (6-8) · Śloka 8
ইন্দ্রিযাণামধিষ্ঠানস্য বিকৃতিঃ-ইন্দ্রিযবিকৃতিঃ, ইত্যাহ | যস্যাত্যর্থং চলে নেত্রে স্তব্ধান্তর্গতনির্গতে||৬|| জিহ্মে বিস্তৃতসঙ্ক্ষিপ্তে সঙ্ক্ষিপ্তবিনতভ্রুণী| উদ্ভ্রান্তদর্শনে হীনদর্শনে নকুলোপমে||৭|| কপোতাভে অলাতাভে স্রুতে লুলিতপক্ষ্মণী| |৮|
इन्द्रियाणामधिष्ठानस्य विकृतिः-इन्द्रियविकृतिः, इत्याह | यस्यात्यर्थं चले नेत्रे स्तब्धान्तर्गतनिर्गते||६|| जिह्मे विस्तृतसङ्क्षिप्ते सङ्क्षिप्तविनतभ्रुणी| उद्भ्रान्तदर्शने हीनदर्शने नकुलोपमे||७|| कपोताभे अलाताभे स्रुते लुलितपक्ष्मणी| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsikAyAH riShTam (8-9) · Śloka 9
| নাসিকাঽত্যর্থবিবৃতা সংবৃতা পিটিকাচিতা||৮|| উচ্ছূনা স্ফুটিতা ম্লানা| |৯|
| नासिकाऽत्यर्थविवृता संवृता पिटिकाचिता||८|| उच्छूना स्फुटिता म्लाना| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThayoH riShTam (9) · Śloka 9
যস্যৌষ্ঠো যাত্যধোঽধরঃ| ঊর্ধ্বং দ্বিতীযঃ স্যাতাং বা পক্বজম্বূনিভাবুভৌ||৯||
यस्यौष्ठो यात्यधोऽधरः| ऊर्ध्वं द्वितीयः स्यातां वा पक्वजम्बूनिभावुभौ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantAnAM riShTam (10) · Śloka 10
দন্তাঃ সশর্করাঃ শ্যাবাস্তাম্রাঃ পুষ্পিতপঙ্কিতাঃ| সহসৈব পতেযুর্বা|১০|
दन्ताः सशर्कराः श्यावास्ताम्राः पुष्पितपङ्किताः| सहसैव पतेयुर्वा|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAyAH riShTam (10-11) · Śloka 11
| জিহ্বা জিহ্যা বিসর্পিণী||১০|| শূনা শুষ্কা গুরুঃ শ্যাবা লিপ্তা সুপ্তা সকণ্টকা| |১১|
| जिह्वा जिह्या विसर्पिणी||१०|| शूना शुष्का गुरुः श्यावा लिप्ता सुप्ता सकण्टका| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SirodharAyAH riShTam, pRuShThasya riShTam, hanvoH riShTam (11-12) · Śloka 12
| শিরঃ শিরোধরা বোঢুং পৃষ্ঠং বা ভারমাত্মনঃ||১১|| হনূ বা পিণ্ডামাস্যস্থং শক্নুবন্তি ন যস্য চ| |১২|
| शिरः शिरोधरा वोढुं पृष्ठं वा भारमात्मनः||११|| हनू वा पिण्डामास्यस्थं शक्नुवन्ति न यस्य च| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggAnAM riShTam (12) · Śloka 12
| যস্যানিমিত্তমঙ্গানি গুরূণ্যতি লঘূনি বা||১২||
| यस्यानिमित्तमङ्गानि गुरूण्यति लघूनि वा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana randhrANAM riShTam (13) · Śloka 13
বিষদোষাদ্বিনা যস্য খেভ্যো রক্তং প্রবর্ততে| |১৩|
विषदोषाद्विना यस्य खेभ्यो रक्तं प्रवर्तते| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mehanasya riShTam, vRuShaNayoH riShTam (13-14) · Śloka 14
| উত্সিক্তং মেহনং যস্য বৃষণাবতিনিঃসৃতৌ||১৩|| অতোঽন্যথা বা যস্য স্যাত্ সর্বে তে কালচোদিতাঃ| |১৪|
| उत्सिक्तं मेहनं यस्य वृषणावतिनिःसृतौ||१३|| अतोऽन्यथा वा यस्य स्यात् सर्वे ते कालचोदिताः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lalATasya riShTam, bastiSIrShasya riShTam (14-15) · Śloka 15
| যস্যাপূর্বাঃ সিরালেখা বালেন্দ্বাকৃতযোঽপি বা||১৪|| ললাটে বস্তিশীর্ষে বা ষণ্মাসান্ন স জীবতি| |১৫|
| यस्यापूर्वाः सिरालेखा बालेन्द्वाकृतयोऽपि वा||१४|| ललाटे बस्तिशीर्षे वा षण्मासान्न स जीवति| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plavamAnasya riShTam (15-16) · Śloka 16
| পদ্মিনীপত্রবত্তোযং শরীরে যস্য দেহিনঃ||১৫|| প্লবতে প্লবমানস্য ষণ্মাসাস্তস্য জীবিতম্| |১৬|
| पद्मिनीपत्रवत्तोयं शरीरे यस्य देहिनः||१५|| प्लवते प्लवमानस्य षण्मासास्तस्य जीवितम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM riShTam, romakUpAnAM riShTam (16-17) · Śloka 17
| হরিতাভাঃ সিরা যস্য রোমকূপাশ্চ সংবৃতাঃ||১৬|| সোঽম্লাভিলাষী পুরুষঃ পিত্তান্মরণমশ্নুতে| |১৭|
| हरिताभाः सिरा यस्य रोमकूपाश्च संवृताः||१६|| सोऽम्लाभिलाषी पुरुषः पित्तान्मरणमश्नुते| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhnaH riShTam, muKasya riShTam (17-18) · Śloka 18
| যস্য গোমযচূর্ণাভং চূর্ণং মূর্ধ্নি মুখেঽপি বা||১৭|| সস্নেহং, মূর্ধ্নি ধূমো বা, মাসান্তং তস্য জীবিতম্| |১৮|
| यस्य गोमयचूर्णाभं चूर्णं मूर्ध्नि मुख़ेऽपि वा||१७|| सस्नेहं, मूर्ध्नि धूमो वा, मासान्तं तस्य जीवितम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhnaH BruvoSca riShTam (18-19) · Śloka 19
| মূর্ধ্নি ভ্রুবোর্বা কুর্বন্তি সীমন্তাবর্তকা নবাঃ||১৮|| মৃত্যুং স্বস্থস্য ষড্রাত্রাত্ত্রিরাত্রাদাতুরস্য তু| |১৯|
| मूर्ध्नि भ्रुवोर्वा कुर्वन्ति सीमन्तावर्तका नवाः||१८|| मृत्युं स्वस्थस्य षड्रात्रात्त्रिरात्रादातुरस्य तु| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAmuKAkShimUrdhnAM riShTam (19-20) · Śloka 20
| জিহ্বা শ্যাবা মুখং পূতি সব্যমক্ষি নিমজ্জতি||১৯|| খগা বা মূর্ধ্নি লীযন্তে যস্য তং পরিবর্জযেত্| |২০|
| जिह्वा श्यावा मुख़ं पूति सव्यमक्षि निमज्जति||१९|| ख़गा वा मूर्ध्नि लीयन्ते यस्य तं परिवर्जयेत्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAtAnuliptasya riShTam (20-21) · Śloka 21
| যস্য স্নাতানুলিপ্তস্য পূর্বং শুষ্যত্যুরো ভৃশম্||২০|| আর্দ্রেষু সর্বগাত্রেষু সোঽর্ধমাসং ন জীবতি| |২১|
| यस्य स्नातानुलिप्तस्य पूर्वं शुष्यत्युरो भृशम्||२०|| आर्द्रेषु सर्वगात्रेषु सोऽर्धमासं न जीवति| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarIravarNasya riShTam, upacayAdInAM riShTam (21-22) · Śloka 22
| অকস্মাদ্যুগপদ্গাত্রে বর্ণৌ প্রাকৃতবৈকৃতৌ||২১|| তথৈবোপচযগ্লানিরৌক্ষ্যস্নেহাদি মৃত্যবে| |২২|
| अकस्माद्युगपद्गात्रे वर्णौ प्राकृतवैकृतौ||२१|| तथैवोपचयग्लानिरौक्ष्यस्नेहादि मृत्यवे| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulInAM riShTam, kShavakAsAdidhvaneH riShTam ,ucCvAsasya riShTam (22-23) · Śloka 23
| যস্য স্ফুটেযুরঙ্গুল্যো নাকৃষ্টা ন স জীবতি||২২|| ক্ষবকাসাদিষু তথা যস্যাপূর্বো ধ্বনির্ভবেত্| হ্রস্বো দীর্ঘোঽতি বোচ্ছ্বাসঃ পূতিঃ সুরভিরেব বা||২৩||
| यस्य स्फुटेयुरङ्गुल्यो नाकृष्टा न स जीवति||२२|| क्षवकासादिषु तथा यस्यापूर्वो ध्वनिर्भवेत्| ह्रस्वो दीर्घोऽति वोच्छ्वासः पूतिः सुरभिरेव वा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarIragandhasya riShTam, malavastravraNAdigandhasya riShTam (24) · Śloka 24
আপ্লুতানাপ্লুতে কাযে যস্য গন্ধোঽতিমানুষঃ| মলবস্ত্রব্রণাদৌ বা বর্ষান্তং তস্য জীবিতম্||২৪||
आप्लुतानाप्लुते काये यस्य गन्धोऽतिमानुषः| मलवस्त्रव्रणादौ वा वर्षान्तं तस्य जीवितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggAtisaurasyasya riShTam, a~ggAtivairasyasya riShTam (25) · Śloka 25
ভজন্তেঽযঙ্গসৌরস্যাদ্যং যূকামক্ষিকাদযঃ| ত্যজন্তি বাঽতিবৈরস্যাত্সোঽপি বর্ষং ন জীবতি||২৫||
भजन्तेऽयङ्गसौरस्याद्यं यूकामक्षिकादयः| त्यजन्ति वाऽतिवैरस्यात्सोऽपि वर्षं न जीवति||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UShmagAtrasya riShTam (26) · Śloka 26
সততোষ্মসু গাত্রেষু শৈত্যং যস্যোপলক্ষ্যতে| শীতেষু ভৃশমৌষ্ণ্যং বা স্বেদঃ স্তম্ভোঽপ্যহেতুকঃ||২৬||
सततोष्मसु गात्रेषु शैत्यं यस्योपलक्ष्यते| शीतेषु भृशमौष्ण्यं वा स्वेदः स्तम्भोऽप्यहेतुकः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItagAtrasya riShTam, SItapiTikasya SItA~ggasya ca riShTam, SItArtasya riShTam (27) · Śloka 27
যো জাতশীতপিটিকঃ শীতাঙ্গো বা বিদহ্যতে| উষ্ণদ্বেষী চ শীতার্তঃ স প্রেতাধিপগোচরঃ||২৭||
यो जातशीतपिटिकः शीताङ्गो वा विदह्यते| उष्णद्वेषी च शीतार्तः स प्रेताधिपगोचरः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urasyUShmAdi riShTam (28) · Śloka 28
উরস্যূষ্মা ভবেদ্যস্য জঠরে চাতিশীততা| ভিন্নং পুরীষং তৃষ্ণা চ যথা প্রেতস্তথৈব সঃ||২৮||
उरस्यूष्मा भवेद्यस्य जठरे चातिशीतता| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च यथा प्रेतस्तथैव सः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShAdikasya riShTam (29) · Śloka 29
মূত্রং পুরীষং নিষ্ঠ্যূতং শুক্রং বাঽপ্সু নিমজ্জতি| নিষ্ঠ্যূতং বহুবর্ণং বা যস্য মাসাত্স নশ্যতি||২৯||
मूत्रं पुरीषं निष्ठ्यूतं शुक्रं वाऽप्सु निमज्जति| निष्ठ्यूतं बहुवर्णं वा यस्य मासात्स नश्यति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpasya riShTam (30-33) · Śloka 33
ঘনীভূতমিবাকাশমাকাশমিব যো ঘনম্| অমূর্তমিব মূর্তং চ মূর্তং চামূর্তবত্স্থিতম্||৩০|| তেজস্ব্যতেজস্তদ্বচ্চ শুক্লং কৃষ্ণমসচ্চ সত্| অনেত্ররোগশ্চন্দ্রং চ বহুরূপমলাঞ্ছনম্||৩১|| জাগ্রদ্রক্ষাংসি গন্ধর্বান্ প্রেতনন্যাংশ্চ তদ্বিধান্| রূপং ব্যাকৃতি তত্তচ্চ যঃ পশ্যতি স নশ্যতি||৩২|| সপ্তর্ষীণাং সমীপস্থাং যো ন পশ্যত্যরূন্ধতীম্| ধ্রুবমাকাশগঙ্গাং বা স ন পশ্যতি তাং সমাম্||৩৩||
ग़नीभूतमिवाकाशमाकाशमिव यो ग़नम्| अमूर्तमिव मूर्तं च मूर्तं चामूर्तवत्स्थितम्||३०|| तेजस्व्यतेजस्तद्वच्च शुक्लं कृष्णमसच्च सत्| अनेत्ररोगश्चन्द्रं च बहुरूपमलाञ्छनम्||३१|| जाग्रद्रक्षांसि गन्धर्वान् प्रेतनन्यांश्च तद्विधान्| रूपं व्याकृति तत्तच्च यः पश्यति स नश्यति||३२|| सप्तर्षीणां समीपस्थां यो न पश्यत्यरून्धतीम्| ध्रुवमाकाशगङ्गां वा स न पश्यति तां समाम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Sabdasya riShTam, gandhasya riShTam, rasasya riShTam, sparSasya riShTam, manasaH riShTam (34-38) · Śloka 38
ইদনীম্ শ্রোত্রেন্দ্রিযস্য বিক্রুতিমাচিখ্যাসুরাহ মেঘতোযৌঘনির্ঘোষবীণাপণববেণুজান্| শৃণোত্যন্যাংশ্চ যঃ শব্দানসতো ন সতোঽপি বা||৩৪|| নিষ্পীড্য কর্ণৌ শৃণুযান্ন যো ধুকধুকাস্বনম্| তদ্বদ্গন্ধরসস্পর্শান্ মন্যতে যো বিপর্যযাত্||৩৫|| সর্বশো বা ন যো, যশ্চ দীপগন্ধং ন জিঘ্রতি| বিধিনা যস্য দোষায স্বাস্থ্যাযাবিধিনা রসাঃ||৩৬|| যঃ পাংসুনেব কীর্ণাঙ্গো যোঽঙ্গে ঘাতং ন বেত্তি বা| অন্তরেণ তপস্তীব্রং যোগং বা বিধিপূর্বকম্||৩৭|| জানাত্যতীন্দ্রিযং যশ্চ তেষাং মরণমাদিশেত্| |৩৮|
इदनीम् श्रोत्रेन्द्रियस्य विक्रुतिमाचिख्यासुराह मेघतोयौघनिर्घोषवीणापणववेणुजान्| शृणोत्यन्यांश्च यः शब्दानसतो न सतोऽपि वा||३४|| निष्पीड्य कर्णौ शृणुयान्न यो धुकधुकास्वनम्| तद्वद्गन्धरसस्पर्शान् मन्यते यो विपर्ययात्||३५|| सर्वशो वा न यो, यश्च दीपगन्धं न जिघ्रति| विधिना यस्य दोषाय स्वास्थ्यायाविधिना रसाः||३६|| यः पांसुनेव कीर्णाङ्गो योऽङ्गे घातं न वेत्ति वा| अन्तरेण तपस्तीव्रं योगं वा विधिपूर्वकम्||३७|| जानात्यतीन्द्रियं यश्च तेषां मरणमादिशेत्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarasya riShTam (38-39) · Śloka 39
অধুনা খরবিকৃতিমাহ | হীনো দীনঃ স্বরোঽব্যক্তো যস্য স্যাদ্গদ্গদোঽপি বা||৩৮|| সহসা যো বিমুহ্যোদ্বা বিবক্ষুর্ন স জীবতি| |৩৯|
अधुना खरविकृतिमाह | हीनो दीनः स्वरोऽव्यक्तो यस्य स्याद्गद्गदोऽपि वा||३८|| सहसा यो विमुह्योद्वा विवक्षुर्न स जीवति| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarabalavarNarogavRuddhInAM riShTam (39-40) · Śloka 40
| স্বরস্য দুর্বলীভাবং হানিং চ বলবর্ণযোঃ||৩৯|| রোগবৃদ্ধিমযুক্ত্যা চ দৃষ্ট্বা মরণমাদিশেত্| |৪০|
| स्वरस्य दुर्बलीभावं हानिं च बलवर्णयोः||३९|| रोगवृद्धिमयुक्त्या च दृष्ट्वा मरणमादिशेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAShamANasya riShTam, SrotuH riShTam (40-41) · Śloka 41
| অপস্বরং ভাষমাণং প্রাপ্তং মরণমাত্মনঃ||৪০|| শ্রোতারং চাস্য শব্দস্য দূরতঃ পরিবর্জযেত্| |৪১|
| अपस्वरं भाषमाणं प्राप्तं मरणमात्मनः||४०|| श्रोतारं चास्य शब्दस्य दूरतः परिवर्जयेत्| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyAyAH riShTam (41-42) · Śloka 42
স্বরাশ্রয রিষ্টমুক্ত্বা ছাযাশ্রযং রিষ্টমভীধিত্সুরাহ | সংস্থানেন প্রমাণেন বর্ণেন প্রভযাঽপি বা||৪১|| ছাযা বিবর্ততে যস্য স্বপ্নেঽপি প্রেত এব সঃ| |৪২|
स्वराश्रय रिष्टमुक्त्वा छायाश्रयं रिष्टमभीधित्सुराह | संस्थानेन प्रमाणेन वर्णेन प्रभयाऽपि वा||४१|| छाया विवर्तते यस्य स्वप्नेऽपि प्रेत एव सः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyAyA dvairUpyam (42-43) · Śloka 43
অস্যাশ্চ ছাযাযা দ্বৈরূপ্যং দর্শযিতুমাহ | আতপাদর্শতোযাদৌ যা সংস্থানপ্রমাণতঃ||৪২|| ছাযাঽঙ্গাত্সম্ভবত্যুক্তা প্রতিচ্ছাযেতি সা পুনঃ| বর্ণপ্রভাশ্রযা যা তু সা ছাযৈব শরীরগা||৪৩||
अस्याश्च छायाया द्वैरूप्यं दर्शयितुमाह | आतपादर्शतोयादौ या संस्थानप्रमाणतः||४२|| छायाऽङ्गात्सम्भवत्युक्ता प्रतिच्छायेति सा पुनः| वर्णप्रभाश्रया या तु सा छायैव शरीरगा||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praticCAyAyA riShTam (44-45) · Śloka 45
ভবেদ্যস্য প্রতিচ্ছাযা ছিন্না ভিন্নাঽধিকাঽঽকুলা| বিশিরা দ্বিশিরা জিহ্মা বিকৃতা যদি বাঽন্যথা||৪৪|| তং সমাপ্তাযুষং বিদ্যান্ন চেল্লক্ষ্যনিমিত্তজা| প্রতিচ্ছাযামযী যস্য ন চাক্ষ্ণীক্ষ্যেত কন্যকা||৪৫||
भवेद्यस्य प्रतिच्छाया छिन्ना भिन्नाऽधिकाऽऽकुला| विशिरा द्विशिरा जिह्मा विकृता यदि वाऽन्यथा||४४|| तं समाप्तायुषं विद्यान्न चेल्लक्ष्यनिमित्तजा| प्रतिच्छायामयी यस्य न चाक्ष्णीक्ष्येत कन्यका||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KAdInAM mahABUtAnAM pa~jca CAyAH ,nABasI CAyA ,vAyavI CAyA ,AgneyI CAyA ,AmBasI CAyA, pArthivI CAyA (46-48) · Śloka 48
ইদানীং যস্য মহাভূতস্য যাদৃশী ছাযা স্যাত্, তাং কথযিতুমাহ খাদীনাং পঞ্চ পঞ্চানাং ছাযা বিবিধলক্ষণাঃ| নাভসী নির্মলাঽঽনীলা সস্নেহা সপ্রভেব চ||৪৬|| বাতাদ্রজোঽরুণা শ্যাবা ভস্মরূক্ষা হতপ্রভা| বিশুদ্ধরক্তা ত্বাগ্নেযী দীপ্তাভা দর্শনপ্রিযা||৪৭|| শুদ্ধবৈদূর্যবিমলা সুস্নিগ্ধা তোযজা সুখা| স্থিরাস্নিগ্ধা ঘনা শুদ্ধা শ্যামা শ্বেতা চ পার্থিবী||৪৮||
इदानीं यस्य महाभूतस्य यादृशी छाया स्यात्, तां कथयितुमाह खादीनां पञ्च पञ्चानां छाया विविधलक्षणाः| नाभसी निर्मलाऽऽनीला सस्नेहा सप्रभेव च||४६|| वाताद्रजोऽरुणा श्यावा भस्मरूक्षा हतप्रभा| विशुद्धरक्ता त्वाग्नेयी दीप्ताभा दर्शनप्रिया||४७|| शुद्धवैदूर्यविमला सुस्निग्धा तोयजा सुखा| स्थिरास्निग्धा घना शुद्धा श्यामा श्वेता च पार्थिवी||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavInAmanyAsAMcaguNAH (49) · Śloka 49
ইদানীমাসাং ছাযানাং গুণনির্দেশমাহ বাযবী রোগমরণক্লেশাযান্যাঃ সুখোদযাঃ| |৪৯|
इदानीमासां छायानां गुणनिर्देशमाह वायवी रोगमरणक्लेशायान्याः सुखोदयाः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBAyAH saptavidhatvam (49-50) · Śloka 50
| প্রভোক্তা তৈজসী সর্বা, সা তু সপ্তবিধা স্মৃতা||৪৯|| রক্তা পীতা সিতা শ্যাবা হরিতা পাণ্ডুরাঽসিতা| |৫০|
| प्रभोक्ता तैजसी सर्वा, सा तु सप्तविधा स्मृता||४९|| रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुराऽसिता| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBANAM SuBASuBatvam (50-51) · Śloka 51
| তাসাং যাঃ স্যুর্বিকাসিন্যঃ স্নিগ্ধাশ্চ বিমলাশ্চ যাঃ||৫০|| তাঃ শুভা, মলিনা রূক্ষাঃ সঙ্ক্ষিপ্তাশ্চাশুভোদযাঃ| |৫১|
| तासां याः स्युर्विकासिन्यः स्निग्धाश्च विमलाश्च याः||५०|| ताः शुभा, मलिना रूक्षाः सङ्क्षिप्ताश्चाशुभोदयाः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyApraBayorlakShaNam (51) · Śloka 51
ছাযাপ্রভযোরন্যত্বং প্রদর্শযিতুং লক্ষণমাহ | বর্ণমাক্রামতি ছাযা প্রভা বর্ণপ্রকাশিনী||৫১||
छायाप्रभयोरन्यत्वं प्रदर्शयितुं लक्षणमाह | वर्णमाक्रामति छाया प्रभा वर्णप्रकाशिनी||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyApraBayorvyAptiH (52-53) · Śloka 53
তথেদমপি ছাযাপ্রভযোরন্যত্বে লক্ষণমাহ আসন্নে লক্ষ্যতে ছাযা বিকৃষ্টে ভা প্রকাশতে| নাচ্ছাযো নাপ্রভঃ কশ্চিদ্বিশেষাশ্চিহ্নযন্তি তু||৫২|| নৃণাং শুভাশুভোত্পত্তিং কালে ছাযাসমাশ্রযাঃ| |৫৩|
तथेदमपि छायाप्रभयोरन्यत्वे लक्षणमाह आसन्ने लक्ष्यते छाया विकृष्टे भा प्रकाशते| नाच्छायो नाप्रभः कश्चिद्विशेषाश्चिह्नयन्ति तु||५२|| नृणां शुभाशुभोत्पत्तिं काले छायासमाश्रयाः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ca~gkramato riShTam, hitamaSnataH riShTam, alpASinaH riShTam, bahvASinaH riShTam, kaPArtasya riShTam, SvAsocCvAsavataH riShTam, SirovikShepavataH riShTam, srutasvedasya riShTam, utthApyamAnasya riShTam, uttAnaSayAnasya riShTam, jiGRukShAvataH riShTam, ahAsyahAsinaH riShTam, uttarauShThalihataH riShTam, CAyABidravavataH riShTam, BiShagAdidveShavataH riShTam (53-61) · Śloka 61
| নিকষন্নিব যঃ পাদৌ চ্যুতাংসঃ পরিসর্পতি||৫৩|| হীযতে বলতঃ শশ্বদ্যোঽন্নমশ্নন্ হিতং বহু| যোঽল্পাশী বহুবিণ্মূত্রো বহ্বাশী চাল্পমূত্রবিট্||৫৪|| যো বাঽল্পাশী কফেনার্তো দীর্ঘং শ্বসিতি চেষ্টতে| দীর্ঘমুচ্ছ্বস্য যো হ্রস্বং নিঃশ্বস্য পরিতাম্যতি||৫৫|| হ্রস্বং চ যঃ প্রশ্বসিতি ব্যাবিদ্ধং স্পন্দতে ভৃশম্| শিরো বিক্ষিপতে কৃচ্ছ্রাদ্যোঽঞ্চযিত্বা প্রপাণিকৌ||৫৬|| যো ললাটাত্স্রুতস্বেদঃ শ্লথসন্ধানবন্ধনঃ| উত্থাপ্যমানঃ সম্মুহ্যেদ্যো বলী দুর্বলোঽপি বা||৫৭|| উত্তান এব স্বপিতি যঃ পাদৌ বিকরোতি চ| শযনাসনকুড্যাদের্যোঽসদেব জিঘৃক্ষতি||৫৮|| আহাস্যহাসী সম্মুহ্যন্ যো লেঢি দশনচ্ছদৌ| উত্তরৌষ্ঠং পরিলিহন্ ফূত্কারাংশ্চ করোতি যঃ||৫৯|| যমভিদ্রবতি চ্ছাযা কৃষ্ণা পীতাঽরুণাঽপি বা| ভিষগ্ভেষজপানান্নগুরুমিত্রদ্বিষশ্চ যে||৬০|| বশগাঃ সর্ব এবৈতে বিজ্ঞেযাঃ সমবর্তিনঃ| |৬১|
| निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिसर्पति||५३|| हीयते बलतः शश्वद्योऽन्नमश्नन् हितं बहु| योऽल्पाशी बहुविण्मूत्रो बह्वाशी चाल्पमूत्रविट्||५४|| यो वाऽल्पाशी कफेनार्तो दीर्ग़ं श्वसिति चेष्टते| दीर्ग़मुच्छ्वस्य यो ह्रस्वं निःश्वस्य परिताम्यति||५५|| ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते भृशम्| शिरो विक्षिपते कृच्छ्राद्योऽञ्चयित्वा प्रपाणिकौ||५६|| यो ललाटात्स्रुतस्वेदः श्लथसन्धानबन्धनः| उत्थाप्यमानः सम्मुह्येद्यो बली दुर्बलोऽपि वा||५७|| उत्तान एव स्वपिति यः पादौ विकरोति च| शयनासनकुड्यादेर्योऽसदेव जिग़ृक्षति||५८|| आहास्यहासी सम्मुह्यन् यो लेढि दशनच्छदौ| उत्तरौष्ठं परिलिहन् फूत्कारांश्च करोति यः||५९|| यमभिद्रवति च्छाया कृष्णा पीताऽरुणाऽपि वा| भिषग्भेषजपानान्नगुरुमित्रद्विषश्च ये||६०|| वशगाः सर्व एवैते विज्ञेयाः समवर्तिनः| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAdisvedavataH riShTam (61-1) · Śloka 1
(গ্রীবাললাটহৃদযং যস্য স্বিদ্যতি শীতলম্||৬১|| উষ্ণোঽপরঃ প্রদেশশ্চ শরণং তস্য দেবতাঃ| ) |পূর্বরূপাণি সর্বাণি জ্বরাদিষ্বতিমাত্রযা| যং বিশংতি বিশত্যেনং মৃত্যুর্জ্বরপুরঃসরঃ]||১||
(ग्रीवाललाटहृदयं यस्य स्विद्यति शीतलम्||६१|| उष्णोऽपरः प्रदेशश्च शरणं तस्य देवताः| ) |पूर्वरूपाणि सर्वाणि ज्वरादिष्वतिमात्रया| यं विशंति विशत्येनं मृत्युर्ज्वरपुरःसरः]||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNujyotyAdeH riShTam, medhAdiprAptavataH riShTam (62-64) · Śloka 64
| যোঽণুজ্যোতিরনেকাগ্রো দুঃচ্ছাযো দুর্মনাঃসদা||৬২|| বলি বলিভৃতো যস্য প্রণীতং নোপভুঞ্জতে| নির্নিমিত্তং চ যো মেধাং শোভামুপচযং শ্রিযম্||৬৩|| প্রাপ্নোত্যতো বা বিভ্রংশং স প্রাপ্নোতি যমক্ষযম্| |৬৪|
| योऽणुज्योतिरनेकाग्रो दुःच्छायो दुर्मनाःसदा||६२|| बलि बलिभृतो यस्य प्रणीतं नोपभुञ्जते| निर्निमित्तं च यो मेधां शोभामुपचयं श्रियम्||६३|| प्राप्नोत्यतो वा विभ्रंशं स प्राप्नोति यमक्षयम्| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNadoShamayaprakRuteH riShTam (64-65) · Śloka 65
| গুণদোষমযী যস্য স্বস্থস্য ব্যাধিতস্য বা||৬৪|| যাত্যন্যথাত্বং প্রকৃতিঃ পণ্মাসান্ন স জীবতি| |৬৫|
| गुणदोषमयी यस्य स्वस्थस्य व्याधितस्य वा||६४|| यात्यन्यथात्वं प्रकृतिः पण्मासान्न स जीवति| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BaktyAdinivartanavataH riShTam (65-66) · Śloka 66
| ভক্তিঃ শীলং স্মৃতিস্ত্যাগো বুদ্ধির্বলমহেতুকম্||৬৫|| ষডেতানি নিবর্তন্তে ষড্ভির্মাসৈর্মরিষ্যতঃ| |৬৬|
| भक्तिः शीलं स्मृतिस्त्यागो बुद्धिर्बलमहेतुकम्||६५|| षडेतानि निवर्तन्ते षड्भिर्मासैर्मरिष्यतः| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mattavadgattyAdeH riShTam (66) · Śloka 66
| মত্তবদ্গতিবাক্কম্পমোহা মাসান্মরিষ্যতঃ||৬৬||
| मत्तवद्गतिवाक्कम्पमोहा मासान्मरिष्यतः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSotpATanapIDAj~jAnavataH riShTam, kaNThasya riShTam (67) · Śloka 67
নশ্যত্যজানন্ ষডহাত্কেশলুঞ্চনবেদনাম্| ন যাতি যস্য চাহারঃ কণ্ঠং কণ্ঠামযাদৃতে||৬৭||
नश्यत्यजानन् षडहात्केशलुञ्चनवेदनाम्| न याति यस्य चाहारः कण्ठं कण्ठामयादृते||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana preShyANAM riShTam ,pretAkRuteH riShTam nidrAyAH riShTam (68) · Śloka 68
প্রেষ্যাঃ প্রতীপতাং যান্তি প্রেতাকৃতিরুদীর্যতে| যস্য নিদ্রা ভবেন্নিত্যা নৈব বা ন স জীবতি||৬৮||
प्रेष्याः प्रतीपतां यान्ति प्रेताकृतिरुदीर्यते| यस्य निद्रा भवेन्नित्या नैव वा न स जीवति||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaktracaraNacakShuShAM riShTam (69) · Śloka 69
বক্ত্রমাপূর্যতেঽশ্রূণাং স্বিদ্যতশ্বরণৌ ভৃশম্| চক্ষুশ্চাকুলতাং যাতি যমরাজ্যং গমিষ্যতঃ||৬৯||
वक्त्रमापूर्यतेऽश्रूणां स्विद्यतश्वरणौ भृशम्| चक्षुश्चाकुलतां याति यमराज्यं गमिष्यतः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAvAnAM riShTam (70) · Śloka 70
যৈঃ পুরা রমতে ভাবৈররতিস্তৈর্ন জীবতি| |৭০|
यैः पुरा रमते भावैररतिस्तैर्न जीवति| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasA vikArasya riShTam (70-71) · Śloka 71
| সহসা জাযতি যস্য বিকারঃ সর্বলক্ষণঃ||৭০|| নিবর্ততে বা সহসা, সহসা স বিনশ্যতি| |৭১|
| सहसा जायति यस्य विकारः सर्वलक्षणः||७०|| निवर्तते वा सहसा, सहसा स विनश्यति| |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasya riShTam (71-73) · Śloka 73
অধুনা প্রতিরোগং রিষ্টং বক্তুং সর্বব্যাধিপ্রধানস্য জ্বরস্যৈব তাবদ্বিকৃতিং লিলক্ষযিষুরাহ | জ্বরো নিহন্তি বলবান্ গম্ভীরো দৈর্ঘরাত্রিকঃ||৭১|| সপ্রলাপভ্রমশ্বাসঃ ক্ষীণং শূনং হতানলম্| অক্ষামং সক্তবচনং রক্তাক্ষং হৃদি শূলিনম্||৭২|| সশুষ্ককাসঃ পূর্বাহ্ণে যোঽপরাহ্ণেঽপি বা ভবেত্| বলমাংসবিহীনস্য শ্লেষ্মকাসসমন্বিতঃ||৭৩||
अधुना प्रतिरोगं रिष्टं वक्तुं सर्वव्याधिप्रधानस्य ज्वरस्यैव तावद्विकृतिं लिलक्षयिषुराह | ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः||७१|| सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्| अक्षामं सक्तवचनं रक्ताक्षं हृदि शूलिनम्||७२|| सशुष्ककासः पूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्| बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittasya riShTam (74-76) · Śloka 76
রক্তপিত্তবিকৃতিলক্ষণং রিষ্টমধিকৃত্যাহ রক্তপিত্তং ভৃশং রক্তং কৃষ্ণমিন্দ্রধনুষ্প্রভম্| তাম্রহারিদ্রহরিতং রূপং রক্তং প্রদর্শযেত্||৭৪|| রোমকূপপ্রবিসৃতং কণ্ঠাস্যহৃদযে সজত্| বাসসোঽরঞ্জনং পূতি বেগবচ্চাতি ভূরি চ||৭৫|| বৃদ্ধং পাণ্ডুজ্বরচ্চর্দিকাসশোফাতিসারিণম্| |৭৬|
रक्तपित्तविकृतिलक्षणं रिष्टमधिकृत्याह रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्| ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्||७४|| रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्| वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चाति भूरि च||७५|| वृद्धं पाण्डुज्वरच्चर्दिकासशोफातिसारिणम्| |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsaSvAsayoH riShTam (76) · Śloka 76
| কাসশ্বাসৌ জ্বরচ্ছর্দিতৃষ্ণাতীসারশোফিনম্||৭৬||
| कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातीसारशोफिनम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjayakShmaNaH riShTam (77) · Śloka 77
যক্ষ্মা পার্শ্বরুজানাহরক্তচ্ছর্দ্যংসতাপিনম্| |৭৭|
यक्ष्मा पार्श्वरुजानाहरक्तच्छर्द्यंसतापिनम्| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CardeH riShTam (77-78) · Śloka 78
| ছর্দির্বেগবতী মূত্রশকৃদ্গন্ধিঃ সচন্দ্রিকা||৭৭|| সাস্রবিট্পূযরুক্কাসশ্বাসবত্যনুষঙ্গিণী| |৭৮|
| छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका||७७|| सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी| |७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAH riShTam (78) · Śloka 78
| তৃষ্ণাঽন্যারোগক্ষপিতং বহির্জিহ্বং বিচেতনম্||৭৮||
| तृष्णाऽन्यारोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyayasya riShTam (79) · Śloka 79
মদাত্যযোঽতিশীতার্তং ক্ষীণং তৈলপ্রভাননম্| |৭৯|
मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arSasAM riShTam (79-80) · Śloka 80
| অর্শাংসি পাণিপন্নাভিগুদমুষ্কাস্যশোফিনম্||৭৯|| হৃত্পার্শ্বাঙ্গরুজাছর্দিপাযুপাকজ্বরাতুরম্| |৮০|
| अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्||७९|| हृत्पार्श्वाङ्गरुजाछर्दिपायुपाकज्वरातुरम्| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArasya riShTam (80-84) · Śloka 84
অতীসারবিকৃতিমাহ | অতীসারো যকৃত্পিণ্ডমাংসধাবনমেচকৈঃ||৮০|| তুল্যস্তৈলঘৃতক্ষীরদধিমজ্জবসাসবৈঃ| মস্তুলুঙ্গমষীপূযবেসবারাম্বুমাক্ষিকৈঃ||৮১|| অতিরক্তাসিতস্নিগ্ধপূত্যচ্ছঘনবেদনঃ| কর্বুরঃ প্রস্রবন্ ধাতূন্ নিষ্পুরীষোঽথবাঽতিবিট্||৮২|| তন্তুমান্ মক্ষিকাক্রান্তো রাজীমাংশ্চন্দ্রকৈর্যুতঃ| শীর্ণপাযুবলিং মুক্তনালং পর্বাস্থিশূলিনম্||৮৩|| স্রস্তপাযুং বলক্ষীণমন্নমেবোপবেশযন্| সতৃট্শ্বাসজ্বরচ্চর্দিদাহানাহপ্রবাহিকঃ||৮৪||
अतीसारविकृतिमाह | अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः||८०|| तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः| मस्तुलुङ्गमषीपूयवेसवाराम्बुमाक्षिकैः||८१|| अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः| कर्बुरः प्रस्रवन् धातून् निष्पुरीषोऽथवाऽतिविट्||८२|| तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः| शीर्णपायुवलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्||८३|| स्रस्तपायुं बलक्षीणमन्नमेवोपवेशयन्| सतृट्श्वासज्वरच्चर्दिदाहानाहप्रवाहिकः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aSmaryAH riShTam (85) · Śloka 85
অশ্মরী শূনবৃষণং বদ্ধমূত্রং রূজার্দিতম্| |৮৫|
अश्मरी शूनवृषणं बद्धमूत्रं रूजार्दितम्| |८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehasya riShTam (85) · Śloka 85
| মেহস্তৃড্দাহপিটিকামাংসকোথাতিসারিণম্||৮৫||
| मेहस्तृड्दाहपिटिकामांसकोथातिसारिणम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAyAH riShTam (86-87) · Śloka 87
পিটিকা মর্মহৃত্পৃষ্ঠস্তনাংসগুদমূর্দ্ধগাঃ| পর্বপাদকরস্থা বা মন্দোত্সাহং প্রমেহিণম্||৮৬|| সর্বং চ মাংসসঙ্কোথদাহতৃষ্ণামদজ্বরৈঃ| বিসর্পমর্মসংরোধহিধ্মাশ্বাসভ্রমক্লমৈঃ||৮৭||
पिटिका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगाः| पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्||८६|| सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः| विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmasya riShTam (88-89) · Śloka 89
গুল্মঃ পৃথুপরীণাহো ঘনঃ কূর্ম ইবোন্নতঃ| সিরানদ্ধো জ্বরচ্ছর্দিহিধ্মাধ্মানরুজান্বিতঃ||৮৮|| কাসপীনসহৃল্লাসশ্বাসাতীসারশোফবান্| |৮৯|
गुल्मः पृथुपरीणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः| सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माध्मानरुजान्वितः||८८|| कासपीनसहृल्लासश्वासातीसारशोफवान्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarasya riShTam (89-91) · Śloka 91
ইদানীমুদরব্যাধিনিমিত্তং রিষ্টমাহ | বিণ্মূত্রসঙ্গ্রহশ্বাসশোফহিধ্মাজ্বরভ্রমৈঃ||৮৯|| মূর্চ্চাচ্চর্দ্যতিসারৈশ্চ জঠরং হন্তি দুর্বলম্| শূনাক্ষং কুটিলোপস্থমুপক্লিন্নতনুত্বচম্||৯০|| বিরেচনহৃতানাহমানহ্যন্তং পুনঃ পুনঃ| |৯১|
इदानीमुदरव्याधिनिमित्तं रिष्टमाह | विण्मूत्रसङ्ग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः||८९|| मूर्च्चाच्चर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्| शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्||९०|| विरेचनहृतानाहमानह्यन्तं पुनः पुनः| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasya riShTam (91) · Śloka 91
পাণ্ডুরোগরিষ্টমাহ | পাণ্ডুরোগঃ শ্বযথুমান্ পীতাক্ষিনখদর্শনম্||৯১||
पाण्डुरोगरिष्टमाह | पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SoPasya riShTam (92-93) · Śloka 93
শোফরিষ্টং ব্রূতে তন্দ্রাদাহারুচিচ্ছর্দিমূর্চ্ছাধ্মানাতি সারবান্| অনেকোপদ্রবযুতঃ পাদাভ্যাং প্রসৃতো নরম্||৯২|| নারীং শোফো মুখাদ্ধন্তি কুক্ষিগুহ্যাদুভাবপি| রাজীচিতঃ স্রবংশ্ছর্দি জ্বরশ্বাসাতি সারিণম্||৯৩||
शोफरिष्टं ब्रूते तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानाति सारवान्| अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्||९२|| नारीं शोफो मुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि| राजीचितः स्रवंश्छर्दि ज्वरश्वासाति सारिणम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAtIsArayoH riShTam (94-96) · Śloka 96
জ্বরাতিসারৌ শোফান্তে শ্বযথুর্বা তযোঃ ক্ষযে| দুর্বলস্য বিশেষেণ জাযন্তেঽন্তায দেহিনঃ||৯৪|| শ্বযথুর্যস্য পাদস্থঃ পরিস্রস্তে চ পিণ্ডিকে| সীদতঃ সক্থিনী চৈব তং ভিষক্ পরিবর্জযেত্||৯৫|| আননং হস্তপাদং চ বিশেষাদ্যস্য শুষ্যতঃ| শূযেতে বা বিনা দেহাত্স মাসাদ্যাতি পঞ্চতাম্||৯৬||
ज्वरातिसारौ शोफान्ते श्वयथुर्वा तयोः क्षये| दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः||९४|| श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके| सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्||९५|| आननं हस्तपादं च विशेषाद्यस्य शुष्यतः| शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpasya riShTam (97) · Śloka 97
বিসর্পঃ কাসবৈবর্ণ্যজ্বরমূর্ছাঙ্গভঙ্গবান্| ভ্রমাস্যশোফহৃল্লাসদেহসাদাতিসারবান্||৯৭||
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्छाङ्गभङ्गवान्| भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसारवान्||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTasya riShTam (98) · Śloka 98
কুষ্টং বিশীর্যমাণাঙ্গং রক্তনেত্রং হতস্বরম্| মন্দাগ্নিং জন্তুভির্জুষ্টং হন্তি তৃষ্ণাতিসারিণম্||৯৮||
कुष्टं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्| मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtavyAdeH riShTam (99) · Śloka 99
বাযুঃ সুপ্তত্বচং ভুগ্নং কম্পশোফরুজাতুরম্| |৯৯|
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्| |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktasya riShTam (99-100) · Śloka 100
| বাতাস্রং মোহমূর্চ্ছাযমদাস্বপ্নজ্বরান্বিতম্||৯৯|| শিরোগ্রহারুচিশ্বাসসঙ্কোচস্ফোটকোথবত্| |১০০|
| वातास्रं मोहमूर्च्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्||९९|| शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्| |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAmayAnAM riShTam (100-101) · Śloka 101
| শিরোরোগারুচিশ্বাসমোহবিড্ভেদতৃড্ভ্রমৈঃ||১০০|| ঘ্নন্তি সর্বামযাঃ ক্ষীণস্বরধাতুবলানলম্| |১০১|
| शिरोरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृड्भ्रमैः||१००|| घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्| |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpasyApirogasya riShTam (101-102) · Śloka 102
| বাতব্যাধিরপস্মারী কুষ্ঠী রক্ত্যুদরী ক্ষযী||১০১|| গুল্মী মেহী চ তান্ ক্ষীণান্ বিকারেঽল্পেঽপি বর্জযেত্| |১০২|
| वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी||१०१|| गुल्मी मेही च तान् क्षीणान् विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्| |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Aturasya riShTam (102-103) · Śloka 103
| বলমাংসক্ষযস্তীব্রো রোগবৃদ্ধিররোচকঃ||১০২|| যস্যতুরস্য লক্ষ্যন্তে ত্রীন্ পক্ষন্ন স জীবতি| |১০৩|
| बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः||१०२|| यस्यतुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षन्न स जीवति| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAyAH riShTam (103-104) · Śloka 104
| বাতাষ্ঠীলাঽতিসংবৃদ্ধা তিষ্টন্তী দারুণা হৃদি||১০৩|| তৄষ্ণযা নু পরীতস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্| |১০৪|
| वाताष्ठीलाऽतिसंवृद्धा तिष्टन्ती दारुणा हृदि||१०३|| तॄष्णया नु परीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyoH riShTam (104-108) · Śloka 108
| শৈথিল্যং পিণ্ডিকে বাযুর্নীত্বা নাসাং চ জিহ্মতাম্||১০৪|| ক্ষীণাত্যাযম্য মন্যে বা সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্| নাভীগুদান্তরং গত্বা বঙ্ক্ষ্ণৌ বা সমাশ্রযন্||১০৫|| গৃহীত্বা পাযুহৃদযে ক্ষীণদেহস্য বা বলী| মলান্ বস্তিশিরো নাভিং বিবদ্ধ্য জনযন্ রুজম্||১০৬|| কুর্বন্ বঙ্ক্ষ্ণযোঃ শূলং তৃণাং ভিন্নপুরীষতাম্| শ্বাসং বা জনযন্ বাযুর্গৃহীত্বা গুদবঙ্ক্ষ্ণম্||১০৭|| বিতত্য পর্শুকাগ্রাণি গৃহীত্বোরশ্চ মারুতঃ| স্তিমিতস্যাততাক্ষস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||১০৮||
| शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासां च जिह्मताम्||१०४|| क्षीणात्यायम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्| नाभीगुदान्तरं गत्वा वङ्क्ष्णौ वा समाश्रयन्||१०५|| गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली| मलान् बस्तिशिरो नाभिं विबद्ध्य जनयन् रुजम्||१०६|| कुर्वन् वङ्क्ष्णयोः शूलं तृणां भिन्नपुरीषताम्| श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवङ्क्ष्णम्||१०७|| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mumUrShoH riShTam (109) · Śloka 109
সহসা জ্বরসন্তাপস্তৃষ্ণা মূর্চ্ছা বলক্ষযঃ| বিশ্লেষণং চসন্ধীনাং মুমূর্ষোরুপজাযতে||১০৯||
सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णा मूर्च्छा बलक्षयः| विश्लेषणं चसन्धीनां मुमूर्षोरुपजायते||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmajvaropataptasya riShTam (110) · Śloka 110
গোসর্গে বদনাদ্যস্য স্বেদঃ প্রচ্যবতে ভৃশম্| লেপজ্বরোপতপ্তস্য দুর্লভং তস্য জীবিতম্||১১০||
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्| लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जीवितम्||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAyAH riShTam (111) · Śloka 111
প্রবালগুলিকাভাসা যস্য গাত্রে মসূরিকাঃ| উত্পদ্যাশু বিনশ্যন্তি ন চিরাত্স বিনশ্যতি||১১১||
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः| उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visPoTAnAM riShTam (112) · Śloka 112
মসূরবিদলপ্রখ্যাস্তথা বিদৃমসন্নিভাঃ| অন্তর্বক্রাঃ কিণাভাশ্চ বিস্ফোটা দেহনাশনাঃ||১১২||
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विदृमसन्निभाः| अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyAH riShTam (113) · Śloka 113
কামলাঽক্ষ্ণোর্মুখং পূর্ণং শঙ্খযোর্মুক্তমাংসতা| সন্ত্রাসশ্চোষ্ণতাঽঙ্গে চ যস্য তং পরিবর্জযেত্||১১৩||
कामलाऽक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णताऽङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vighRuShTasya riShTam (114) · Śloka 114
অকস্মাদনুধাবচ্চ বিঘৃষ্টং ত্বক্সমাশ্রযম্| ||১১৪||
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्| ||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNAnAM riShTam (1-116) · Śloka 116
(চন্দনোশীরমদিরাকুণপধ্বাঙ্ক্ষগন্ধযঃ| শৈবালকুক্কুটশিখাকুঙ্কুমালমষীপ্রভাঃ||১|| অন্তর্দাহা নিরূষ্মাণঃ প্রাণনাশকরা ব্রণাঃ| ) যো বাতজো ন শূলায মর্মজশ্চ রুজে ন যঃ| অচূর্ণশ্চূর্ণকীর্ণাভো যত্রাকস্মাচ্চ দৃশ্যতে||১১৫|| রূপং শক্তিধ্বজাদীনাং সর্বাংস্তান্বর্জযেদ্ব্রণান্| |১১৬|
(चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः| शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः||१|| अन्तर्दाहा निरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः| ) यो वातजो न शूलाय मर्मजश्च रुजे न यः| अचूर्णश्चूर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते||११५|| रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वांस्तान्वर्जयेद्व्रणान्| |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bagandarasya riShTam (116) · Śloka 116
| বিণ্মূত্রমারুতবহং কৃমিণং চ ভগন্দরম্||১১৬||
| विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणं च भगन्दरम्||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAnuGaTTanAdi riShTam (117) · Śloka 117
ঘট্টযন্ জানুনা জানু পাদাবুদ্যম্য পাতযন্| যোঽপাস্যতি মুহুর্বক্রমাতুরো ন স জীবতি||১১৭||
घट्टयन् जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन्| योऽपास्यति मुहुर्वक्रमातुरो न स जीवति||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Aturasya lakShaNaviSeShAdi (118-120) · Śloka 120
দন্তৈশ্ছিন্দন্নখাগ্রাণি তৈশ্চ কেশাংস্তৃণানি চ| ভূমিং কাষ্ঠেন বিলিখন্ লোষ্টং লোষ্টেন তাডযন্||১১৮|| হৃষ্টরোমা সান্দ্রমূত্রঃ শুষ্ককাসী জ্বরী চ যঃ| মুহুর্হসন্ মুহুঃক্ষ্বেডন্ শয্যাং পাদেন হন্তি যঃ||১১৯|| মুহুশ্ছিদ্রাণি বিসৃশন্নাতুরো ন স জীবতি| |১২০|
दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि च| भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्टं लोष्टेन ताडयन्||११८|| हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः| मुहुर्हसन् मुहुःक्ष्वेडन् शय्यां पादेन हन्ति यः||११९|| मुहुश्छिद्राणि विसृशन्नातुरो न स जीवति| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muKe tilakAdi lakShaNaviSeShAdi (120-121) · Śloka 121
| মৃত্যবে সহসাঽঽর্তস্য তিলকব্যঙ্গবিপ্লবঃ||১২০|| মুখে, দন্তনখে পুষ্পং, জঠরে বিবিধাঃ সিরাঃ| |১২১|
| मृत्यवे सहसाऽऽर्तस्य तिलकव्यङ्गविप्लवः||१२०|| मुखे, दन्तनखे पुष्पं, जठरे विविधाः सिराः| |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urdhvaSvAsAdi lakShaNaviSeShAdi (121-122) · Śloka 122
| ঊর্ধ্বশ্বাসং গতোষ্মাণং শূলোপহতবঙ্ক্ষণম্||১২১|| শর্ম চানধিগচ্ছন্তং বুদ্ধিমান্ পরিবর্জযেত্| |১২২|
| ऊर्ध्वश्वासं गतोष्माणं शूलोपहतवङ्क्षणम्||१२१|| शर्म चानधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्| |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikAravardhanAdi lakShaNaviSeShAdi (122-123) · Śloka 123
| বিকারা যস্য বর্ধন্তে প্রকৃতিঃ পরিহীযতে||১২২|| সহসা সহসা তস্য মৃত্যুর্হরতি জীবিতম্| |১২৩|
| विकारा यस्य वर्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते||१२२|| सहसा सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्| |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhasaMpAdanASakyatvaM (123-124) · Śloka 124
| যমুদ্দিশ্যাতুরং বৈদ্যঃ সম্পাদযিতুমৌষধম্||১২৩|| যতমানো ন শক্নোতি দুর্লভং তস্য জীবিতম্| |১২৪|
| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्||१२३|| यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्| |१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yogyauShadhasidhyaBAve aSakyatvaM (124-125) · Śloka 125
| বিজ্ঞাতং বহুশঃ সিদ্ধং বিধিবচ্চাবচারিতম্||১২৪|| ন সিধ্যত্যৌষধং যস্য নাস্তি তস্য চিকিত্সিতম্| |১২৫|
| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्चावचारितम्||१२४|| न सिध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhAdivarNAderviparyaye aSakyatvaM (125-126) · Śloka 126
| ভবেদ্যস্যৌষধেঽন্নে বা কল্প্যমানে বিপর্যযঃ||১২৫|| অকস্মাদ্বর্ণগন্ধাদেঃ স্বস্থোঽপি ন স জীবতি| |১২৬|
| भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्ययः||१२५|| अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivAte sendhanajyotyupaSamane aSakyatvaM ,atimAtraBAjanapatane aSakyatvaM (126-127) · Śloka 127
| নিবাতে সেন্ধনং যস্য জ্যোতিশ্চাপ্যুপশাম্যতি||১২৬|| আতুরস্য গৃহে যস্য ভিদ্যন্তে বা পতন্তি বা| অতিমাত্রমমত্রাণি দুর্লভং তস্য জীবিতম্||১২৭||
| निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति||१२६|| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasA rogamuktau aSakyatvaM (128) · Śloka 128
যং নরং সহসা রোগো দুর্বলং পরিমুঞ্চতি| সংশযপ্রাপ্তমাত্রেযো জীবিতং তস্য মন্যতে||১২৮||
यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShTe~api maraNakathananiShedhaH (129) · Śloka 129
কথযেন্ন চ পৃষ্টোঽপি দুঃশ্রবং মরণং ভিষক্| গতাসোর্বন্ধুমিত্রাণাং ন চেচ্চেত্তং চিকিত্সিতুম্||১২৯||
कथयेन्न च पृष्टोऽपि दुःश्रवं मरणं भिषक्| गतासोर्बन्धुमित्राणां न चेच्चेत्तं चिकित्सितुम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamadUtAdiBirauShadhavIryanASaH (130) · Śloka 130
চিকিত্সানৈষ্ফল্যাচ্চ তং নোপক্রমেদিতি প্রতিপাদযন্নাহ যমদূতপিশাচাদ্যৈযত্পরাসুরুপাস্যতে| ঘ্নদ্ভিরৌষধবীর্যাণি তস্মাত্তং পরিবর্জযেত্||১৩০||
चिकित्सानैष्फल्याच्च तं नोपक्रमेदिति प्रतिपादयन्नाह यमदूतपिशाचाद्यैयत्परासुरुपास्यते| घ्नद्भिरौषधवीर्याणि तस्मात्तं परिवर्जयेत्||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTaj~jAnAvaSyakatA (131) · Śloka 131
আযুর্বেদফলং কৃত্স্নং যদাযুর্জ্ঞে প্রতিষ্ঠিতম্| রিষ্টজ্ঞানাদৃতস্তস্মাত্সর্বদৈব ভবেদ্ভিষক্||১৩১||
आयुर्वेदफलं कृत्स्नं यदायुर्ज्ञे प्रतिष्ठितम्| रिष्टज्ञानादृतस्तस्मात्सर्वदैव भवेद्भिषक्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamaparihAriNAM maraNam (5) · Śloka 5
মরণং প্রাণিনাং দৃষ্টমাযুঃপুণ্যোভক্ষযাত্| তযোরপ্যক্ষযাদ্দৃষ্টং বিষমাপরিহারিণাম্||১৩২|| ইতি শ্রী বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভাটবিরচিতা- যামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং দ্বিতীযে শারীরস্থানে বিকৃতিবিজ্ঞানীযো নাম পঞ্চমোঽধ্যাযঃ||৫||
मरणं प्राणिनां दृष्टमायुःपुण्योभक्षयात्| तयोरप्यक्षयाद्दृष्टं विषमापरिहारिणाम्||१३२|| इति श्री वैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्बाग्भाटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां द्वितीये शारीरस्थाने विकृतिविज्ञानीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana athA~ggaviBAgo nAma pa~jcamo~adhyAyaH---pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতোঽঙ্গবিভাগং শারীরং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातोऽङ्गविभागं शारीरं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~gga-pratya~ggAni (2) · Śloka 2
সকলমপি শরীরমঙ্গমিত্যুচ্যতে| তত্র পুনঃ ষডঙ্গম্| শিরেঽন্তরাধির্দ্বৌ বাহূ সক্থিনী চ| নেত্রনাভিপাণিপাদা- দীনি ত্বস্য প্রত্যঙ্গানি||২||
सकलमपि शरीरमङ्गमित्युच्यते| तत्र पुनः षडङ्गम्| शिरेऽन्तराधिर्द्वौ बाहू सक्थिनी च| नेत्रनाभिपाणिपादा- दीनि त्वस्य प्रत्यङ्गानि||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahABUteByo~a~gganirvRuttiH (3) · Śloka 3
মহাগুণমযেভ্যশ্চ খপবনতেজোজলভূম্যাখ্যেভ্যো মহাভূতেভ্যশ্চেতনাধিষ্ঠিতেভ্যোঽভিনির্বৃত্তিরঙ্গস্য||৩||
महागुणमयेभ्यश्च ख़पवनतेजोजलभूम्याख़्येभ्यो महाभूतेभ्यश्चेतनाधिष्ठितेभ्योऽभिनिर्वृत्तिरङ्गस्य||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANinAM sArupyAsArUpya- tvasya kAraNam (4) · Śloka 4
ভূতানামেব চ দৃষ্টাদৃষ্টবিবিধকর্মবশাদনেকরূপাত্ সন্নিবেশষদাকৃতিপ্রমাণস্নেহদীপ্তিস্বরাদীনাং সারুপ্যমসারূপ্যং বা সূক্ষ্মস্থূলতারতম্যভেদভিন্নমতিবহুপ্রকারং নিষ্পদ্যতে||৪||
भूतानामेव च दृष्टादृष्टविविधकर्मवशादनेकरूपात् सन्निवेशषदाकृतिप्रमाणस्नेहदीप्तिस्वरादीनां सारुप्यमसारूप्यं वा सूक्ष्मस्थूलतारतम्यभेदभिन्नमतिबहुप्रकारं निष्पद्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshalakShaNam (5) · Śloka 5
তত্র সত্ত্বহুলমাকশম্||৫||
तत्र सत्त्बहुलमाकशम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyorlakShaNam (1) · Śloka 1
রজোবহুলো বাযুঃ|১|
रजोबहुलो वायुः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalalakShaNam (1) · Śloka 1
সত্ত্বতমোবহুলমম্বু|১|
सत्त्वतमोबहुलमम्बु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthivyA lakShaNam (1) · Śloka 1
তমোবহুলা ভূঃ||১||
तमोबहुला भूः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM li~ggAni (6) · Śloka 6
তেষামপ্রতিঘাতশ্চলত্বমৌষ্ণ্যং দ্রবতা কাঠিন্যমিতি ক্রমা- ল্লিঙ্গানি||৬||
तेषामप्रतिग़ातश्चलत्वमौष्ण्यं द्रवता काठिन्यमिति क्रमा- ल्लिङ्गानि||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM visheShAdhiShThAnam (7) · Śloka 7
বিশেষতশ্চ শ্রোত্রাদিষ্বিন্দ্রিযেষ্ববস্থানম্||৭||
विशेषतश्च श्रोत्रादिष्विन्द्रियेष्ववस्थानम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM guNAH (8) · Śloka 8
শব্দস্পর্শরূপরসগন্ধৈরেকৈকপ্রবৃদ্ধৈরন্বযঃ||৮||
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धैरेकैकप्रवृद्धैरन्वयः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshajA BAvAH (9) · Śloka 9
তত্রাঽঽকাশজানি শ্রোত্রং শব্দঃ সর্বস্ত্রোতাংসি বিবিক্ততা||৯||
तत्राऽऽकाशजानि श्रोत्रं शब्दः सर्वस्त्रोतांसि विविक्तता||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavIyA BAvAH (10) · Śloka 10
বাযবীযানি স্পর্শনং স্পর্শঃ প্রশ্বাসোচ্ছ্বাসাদিপরিস্পন্দনানি লাঘবং চ||১০||
वायवीयानि स्पर्शनं स्पर्शः प्रश्वासोच्छ्वासादिपरिस्पन्दनानि लाग़वं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyA BAvAH (11) · Śloka 11
আগ্নেযানি দর্শনং রূপং পিত্তমূষ্মা পক্তিঃ সন্তাপো মেধা বর্ণো ভাস্তেজঃ শৌর্য্যঞ্চ||১১||
आग्नेयानि दर्शनं रूपं पित्तमूष्मा पक्तिः सन्तापो मेधा वर्णो भास्तेजः शौर्य्यञ्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmBasA BAvAH (12) · Śloka 12
আম্ভসানি রসনং রসঃ স্বেদক্লেদবসাঽসৃকশুক্রমূত্রাদিদ্রবসমূহঃ শৈত্যং স্নেহশ্চ||১২||
आम्भसानि रसनं रसः स्वेदक्लेदवसाऽसृकशुक्रमूत्रादिद्रवसमूहः शैत्यं स्नेहश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArthIvA BAvAH (13) · Śloka 13
পার্থীবানি ঘ্রাণং গন্ধঃ কেশনখাস্থ্যাদিমূর্তসমূহো ধৈর্য্যস্থৈর্য্যঞ্চ||১৩||
पार्थीवानि ग़्राणं गन्धः केशनख़ास्थ्यादिमूर्तसमूहो धैर्य्यस्थैर्य्यञ्च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRujAH BAvAH (14) · Śloka 14
তেশু মাতৃজানি মৃদূনি ত্বগ্রক্তমাংসমেদোমজ্জনাভিহৃদযামাশযগর্ভাশযযকৃত্প্লীহাক্লোমান্ত্রগুদাদীনি||১৪||
तेशु मातृजानि मृदूनि त्वग्रक्तमांसमेदोमज्जनाभिहृदयामाशयगर्भाशययकृत्प्लीहाक्लोमान्त्रगुदादीनि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitRujAH BAvAH (15) · Śloka 15
পিতৃজানি স্থিরাণি কেশনখাস্থিশুক্রসিরাস্নায্বাদীনি||১৫||
पितृजानि स्थिराणि केशनख़ास्थिशुक्रसिरास्नाय्वादीनि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AtmajAH BAvAH (16) · Śloka 16
আত্মজানি নানাযোনিষূত্পিত্তির্মনশ্চেতনেন্দ্রিযাণি প্রাণাপানৌ ধারণমাকৃতিস্বরবর্ণবিশেষাঃ কামক্রোধলোভভযহর্ষধর্মশীলতাস্মৃতিবুদ্ধীচ্ছাদ্বেষপ্রযত্নাহঙ্কারসুখদুঃখাযুরাত্মজ্ঞানানি চ||১৬||
आत्मजानि नानायोनिषूत्पित्तिर्मनश्चेतनेन्द्रियाणि प्राणापानौ धारणमाकृतिस्वरवर्णविशेषाः कामक्रोधलोभभयहर्षधर्मशीलतास्मृतिबुद्धीच्छाद्वेषप्रयत्नाहङ्कारसुख़दुःख़ायुरात्मज्ञानानि च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAtmyajA BAvAH (17) · Śloka 17
সাত্ম্যজান্যাযুরারোগ্যমনালাস্যলোলুপত্বমিন্দ্রিযপ্রসাদস্বরবর্ণৌজঃ সম্পত্প্রশস্ততা প্রহর্ষভূযস্ত্বং মেধাবলং চ||১৭||
सात्म्यजान्यायुरारोग्यमनालास्यलोलुपत्वमिन्द्रियप्रसादस्वरवर्णौजः सम्पत्प्रशस्तता प्रहर्षभूयस्त्वं मेधाबलं च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasajA BAvAH (18) · Śloka 18
রসজানি কৃত্স্নস্য দেহস্য সম্ভবো বৃত্তির্বৃদ্ধিস্তৃপ্তিরলৌল্যং পুষ্টিরুত্সাহশ্চ||১৮||
रसजानि कृत्स्नस्य देहस्य सम्भवो वृत्तिर्वृद्धिस्तृप्तिरलौल्यं पुष्टिरुत्साहश्च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasattvajA BAvAH (19) · Śloka 19
শুদ্ধসত্ত্বজানি শৌচমাস্তিকত্বং, কৃতজ্ঞতা, দাক্ষিণ্যং, ব্যবসাযঃ, শৌর্য্যং, গাম্ভির্যং বুদ্ধির্মেধা, স্মৃতিঃ শুক্লবর্ত্মরুচির্ভক্তিরভিষঙ্গাভাবস্তমোগুণো বিপর্যযশ্চ||১৯||
शुद्धसत्त्वजानि शौचमास्तिकत्वं, कृतज्ञता, दाक्षिण्यं, व्यवसायः, शौर्य्यं, गाम्भिर्यं बुद्धिर्मेधा, स्मृतिः शुक्लवर्त्मरुचिर्भक्तिरभिषङ्गाभावस्तमोगुणो विपर्ययश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasA BAvAH (20) · Śloka 20
রাজসানি দুরুপচারতাঽনার্যং শৌর্য্যং মাত্সর্যমমিত- ভাষিত্বমহঙ্কারো লোলুপত্বং দম্ভো মানঃ ক্রোধো হর্ষঃ কামশ্চ||২০||
राजसानि दुरुपचारताऽनार्यं शौर्य्यं मात्सर्यममित- भाषित्वमहङ्कारो लोलुपत्वं दम्भो मानः क्रोधो हर्षः कामश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmasA BAvAH (21) · Śloka 21
তামসান্যজ্ঞানং বিষাদঃ প্রমাদো নিদ্রাঽঽলস্যং ক্ষুত্তৃষ্ণা শোকো মাত্সর্যং বিপ্রতিপত্তিঃ পরাতিসন্ধানং সত্ত্বগুণ বৈপরীত্যং চ||২১||
तामसान्यज्ञानं विषादः प्रमादो निद्राऽऽलस्यं क्षुत्तृष्णा शोको मात्सर्यं विप्रतिपत्तिः परातिसन्धानं सत्त्वगुण वैपरीत्यं च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH upaplavau dehasya BUtAtmakatABisandhishca (22) · Śloka 22
তত্র সত্ত্বং মনস্তস্যোপপ্লবো রজস্তমশ্চ ইত্যেবম্ভূতাত্মকং দেহমাহুঃ||২২||
तत्र सत्त्वं मनस्तस्योपप्लवो रजस्तमश्च इत्येवम्भूतात्मकं देहमाहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasya praviBAgaH (23) · Śloka 23
তস্য পুনঃ প্রবিভাগঃ-ত্বচঃ কলা দোষা ধাতবো মলা বুদ্ধীন্দ্রিযাণি তদধিষ্ঠিতানি কর্মেন্দ্রিযাণ্যতীন্দ্রিযমাশযাঃ প্রাণাযতনানি কণ্ডরাজালানি কূর্চারজ্জ্বস্সীবন্যোঽস্থিসঙ্ঘাতাঃ সীমন্তা অস্থীন্যস্থিসন্ধযঃ স্নাযূনি পেশ্যঃ সিরা ধমন্যঃ স্রোতাংস্যূষ্মাণো মর্মণি কেশশ্মশ্রুলোমানি প্রকৃতিবিকৃতিভেদাশ্চ||২৩||
तस्य पुनः प्रविभागः-त्वचः कला दोषा धातवो मला बुद्धीन्द्रियाणि तदधिष्ठितानि कर्मेन्द्रियाण्यतीन्द्रियमाशयाः प्राणायतनानि कण्डराजालानि कूर्चारज्ज्वस्सीवन्योऽस्थिसङ्घाताः सीमन्ता अस्थीन्यस्थिसन्धयः स्नायूनि पेश्यः सिरा धमन्यः स्रोतांस्यूष्माणो मर्मणि केशश्मश्रुलोमानि प्रकृतिविकृतिभेदाश्च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvacolakShaNaM sa~gKyA ca (24) · Śloka 24
তত্রাঽসৃজঃ পচ্যমানস্য ক্ষীরস্যেব সন্তানিকাঃ ষট্ ত্বচো ভবন্তি||২৪||
तत्राऽसृजः पच्यमानस्य क्षीरस्येव सन्तानिकाः षट् त्वचो भवन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvakprasAdaphalam (25) · Śloka 25
ত্বক্প্রসাদাদ্রক্তস্য প্রসাদঃ| উদকধরা ত্বক্ তাসামুদকধরা চাদ্যা||২৫||
त्वक्प्रसादाद्रक्तस्य प्रसादः| उदकधरा त्वक् तासामुदकधरा चाद्या||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdharA tvak (26) · Śloka 26
দ্বিতীযাঽসৃগ্ধরা||২৬||
द्वितीयाऽसृग्धरा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakilAsAdhiShThAnA tvak (27) · Śloka 27
তৃতীযা সিধ্মকিলাসাধিষ্ঠানা||২৭||
तृतीया सिध्मकिलासाधिष्ठाना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakuShThAdhiShThAnA tvak (28) · Śloka 28
পঞ্চমী পুনরলজীবিদ্রধ্যধিষ্ঠানা| প্রাণধরা ত্বক্ ষষ্ঠী তু প্রাণধর| যস্যাং ছিন্নাযাং তাম্যত্যন্ধমিব চ তমঃ প্রবিশতি যাং চাধিষ্ঠাযারূংষি জাযন্তে| পর্বসু কৃষ্ণরক্তানি স্থূলমূলানি দুশ্চিকিত্স্যতমানি||২৮||
पञ्चमी पुनरलजीविद्रध्यधिष्ठाना| प्राणधरा त्वक् षष्ठी तु प्राणधर| यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्धमिव च तमः प्रविशति यां चाधिष्ठायारूंषि जायन्ते| पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNa tvacAM saptavidhatvam (29) · Śloka 29
অন্যে সপ্ত ত্বচো বদন্তি| ভাসিনী ত্বক্ তত্র প্রথমা ভাসিনী নাম যা বর্ণানামবভাসিনী খাদীনাং চ পঞ্চানাং ছাযানাং সা ব্রীহেরষ্টাদশভাগপ্রমাণা||২৯||
अन्ये सप्त त्वचो वदन्ति| भासिनी त्वक् तत्र प्रथमा भासिनी नाम या वर्णानामवभासिनी ख़ादीनां च पञ्चानां छायानां सा व्रीहेरष्टादशभागप्रमाणा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohinI tvak (1) · Śloka 1
দ্বিতীযা লোহিনী নাম ষোডশভাগপ্রমাণা|১|
द्वितीया लोहिनी नाम षोडशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetA tvak (1) · Śloka 1
তৃতীযা শ্বেতা নাম দ্বাদশভাগপ্রমাণা|১|
तृतीया श्वेता नाम द्वादशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrA tvak (1) · Śloka 1
চতুর্থী তাম্রা নামাঽষ্টভাগপ্রমাণা|১|
चतुर्थी ताम्रा नामाऽष्टभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedinI tvak (1) · Śloka 1
পঞ্চমী বেদিনী নাম পাঞ্চভাগপ্রমাণা|১|
पञ्चमी वेदिनी नाम पाञ्चभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNI tvak (1) · Śloka 1
ষষ্ঠী রোহিণী নাম ব্রীহিপ্রমাণা|১|
षष्ठी रोहिणी नाम व्रीहिप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadharA tvak (1) · Śloka 1
সপ্তমী মাংসধরা নাম ব্রীহিদ্বযপ্রমাণা||১||
सप्तमी मांसधरा नाम व्रीहिद्वयप्रमाणा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
যস্তু ধাত্বাশযান্তরেষু ক্লেদোঽবতিষ্ঠতে স যথা স্বমূষ্মভির্বিপক্বঃ স্নাযুশ্লেষ্মজরাযুচ্ছন্নঃ কাষ্ঠ ইব সারো ধাতুসারশেষো রসশেষোল্পত্বাত্ কলাসংজ্ঞঃ|৩০|
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्वमूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
যস্তু ধাত্বাশযান্তরেষু ক্লেদোঽবতিষ্ঠতে স যথা স্বমূষ্মভির্বিপক্বঃ স্নাযুশ্লেষ্মজরাযুচ্ছন্নঃ কাষ্ঠ ইব সারো ধাতুসারশেষো রসশেষোল্পত্বাত্ কলাসংজ্ঞঃ||৩০||
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्वमूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptakalAH (1) · Śloka 1
তা ধাত্বাশযন্তরমর্যাদাঃ সপ্ত কলাঃ||১||
ता धात्वाशयन्तरमर्यादाः सप्त कलाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadhara kalA (31) · Śloka 31
তাসাং প্রথমা মাংসধরা নাম| যস্যাং মাংসে সিরাস্নাযুধমনীস্রোতসাং ভূমাবিব পঙ্কোদকেন বিসমৃণালানাং প্রতানানি ভবন্তি||৩১||
तासां प्रथमा मांसधरा नाम| यस्यां मांसे सिरास्नायुधमनीस्रोतसां भूमाविव पङ्कोदकेन बिसमृणालानां प्रतानानि भवन्ति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadharA kalA (32) · Śloka 32
দ্বিতীযা রক্তধর নাম মাংসস্যাভ্যন্তরতস্তস্যাং শোণিতং বিশেষতশ্চ সিরাপ্লীহযকৃত্সু ভবতি| মাংসাচ্চ ক্ষতাত্ ক্ষতজং বৃক্ষাদিব ক্ষীরিণঃ ক্ষীরং প্রবর্ত্ততে||৩২||
द्वितीया रक्तधर नाम मांसस्याभ्यन्तरतस्तस्यां शोणितं विशेषतश्च सिराप्लीहयकृत्सु भवति| मांसाच्च क्षतात् क्षतजं वृक्षादिव क्षीरिणः क्षीरं प्रवर्त्तते||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medodharA kalA (33) · Śloka 3
তৃতীযা মেদোধরা নাম| মেদো হি তস্যামুদরেঽণ্বস্থিষু চ সরক্তং ভবতি| তদেব চ শিরসি কপালপ্রতিচ্ছন্নং মস্তিষ্কাখ্যং মস্তুলুঙ্গাখ্যং চ স্থূলাস্থিষু চ মজ্জা||৩||
तृतीया मेदोधरा नाम| मेदो हि तस्यामुदरेऽण्वस्थिषु च सरक्तं भवति| तदेव च शिरसि कपालप्रतिच्छन्नं मस्तिष्काख़्यं मस्तुलुङ्गाख़्यं च स्थूलास्थिषु च मज्जा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmadhara kalA (34) · Śloka 34
চতুর্থী শ্লেষ্মধরা নাম| তত্স্থেন হি শ্লেষ্মণা শ্লেষিতাঃ সর্বসন্ধযো দৃঢা ভবন্তি সোপাঙ্গা সাভ্যঙ্গা||৩৪||
चतुर्थी श्लेष्मधरा नाम| तत्स्थेन हि श्लेष्मणा श्लेषिताः सर्वसन्धयो दृढा भवन्ति सोपाङ्गा साभ्यङ्गा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShadhara kalA (35) · Śloka 35
পঞ্চমী পুরীষধরা নাম| সা হ্যন্ত্রামপক্বাশযাশ্রিতা কোষ্ঠান্তরুণ্ডুকস্থং মলং বিভজতি||৩৫||
पञ्चमी पुरीषधरा नाम| सा ह्यन्त्रामपक्वाशयाश्रिता कोष्ठान्तरुण्डुकस्थं मलं विभजति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittadharA kalA (grahaNI) (36) · Śloka 36
ষষ্ঠী পিত্তধর নাম পক্বামাশমধ্যস্থা| সা হ্যন্তরগ্নেরধিষ্ঠানতযাঽঽমাশযাত্ পক্বাশযোন্মুখমন্নং বলেন বিধার্য পিত্ততেজস শোষযতি পচতি পক্বঞ্চ বিমুঞ্চতি| দোষাধিষ্ঠিতা তু দৌর্বল্যাদামমেবাততোঽসাবন্নস্য গ্রহণাত্ পুনর্গ্রহণীসংজ্ঞা| বলং চ তস্যাঃ পিত্তমেবাগ্ন্যভিধানমতঃ সাঽগ্নিস্তব্ধোপবৃংহিতৈকযোগক্ষেমা শরীরং বর্তযতি||৩৬||
षष्ठी पित्तधर नाम पक्वामाशमध्यस्था| सा ह्यन्तरग्नेरधिष्ठानतयाऽऽमाशयात् पक्वाशयोन्मुख़मन्नं बलेन विधार्य पित्ततेजस शोषयति पचति पक्वञ्च विमुञ्चति| दोषाधिष्ठिता तु दौर्बल्यादाममेवाततोऽसावन्नस्य ग्रहणात् पुनर्ग्रहणीसंज्ञा| बलं च तस्याः पित्तमेवाग्न्यभिधानमतः साऽग्निस्तब्धोपबृंहितैकयोगक्षेमा शरीरं वर्तयति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukradhara kalA (37) · Śloka 37
সপ্তমী শুক্রধরা নাম দ্ব্যঙ্গুলে দক্ষিণে পার্শ্বে বস্তিদ্বারস্যাধো মূত্রমার্গমাশ্রিতা সকলশরীরব্যাপিনী শুক্রং প্রবর্তযতি||৩৭||
सप्तमी शुक्रधरा नाम द्व्यङ्गुले दक्षिणे पार्श्वे बस्तिद्वारस्याधो मूत्रमार्गमाश्रिता सकलशरीरव्यापिनी शुक्रं प्रवर्तयति||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShadhAtumalAtideshaH (38) · Śloka 38
দোষা ধাতবো মলাশ্চ প্রাগুদিতাঃ||৩৮||
दोषा धातवो मलाश्च प्रागुदिताः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANi (39) · Śloka 39
পঞ্চ বুদ্ধীন্দ্রিযাণি-শ্রোত্রং স্পর্শনং দর্শনং রসনং ঘ্রাণঞ্চ| শ্রোত্রাদীনি পঞ্চ বুদ্ধীন্দ্রিযাণি||৩৯||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि-श्रोत्रं स्पर्शनं दर्शनं रसनं ग़्राणञ्च| श्रोत्रादीनि पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAM viShayAH (40) · Śloka 1
তেষাং সভাগতযা ক্রমাদ্বিষযঃ শব্দস্পর্শরূপরসগন্ধাঃ||১||
तेषां सभागतया क्रमाद्विषयः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAmadhiShThAnAni (41) · Śloka 41
পঞ্চ বুদ্ধীন্দ্রিযাধিষ্ঠানানি-কর্ণৌ ত্বগক্ষিণী জিহ্বা নাসিকে চ||৪১||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाधिष्ठानानि-कर्णौ त्वगक्षिणी जिह्वा नासिके च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANi teShAM karmANi ca (42) · Śloka 1
পঞ্চ কর্মেন্দ্রিযাণি-বাক্পাযূপস্থপাণিপাদসংজ্ঞকানি||১||
पञ्च कर्मेन्द्रियाणि-वाक्पायूपस्थपाणिपादसंज्ञकानि||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANAM karmANi (43) · Śloka 43
তান্যপি চ বচনোত্সর্গহর্ষাদানগমনার্থানি||৪৩||
तान्यपि च वचनोत्सर्गहर्षादानगमनार्थानि||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH atIndriyatvam (44) · Śloka 44
অতীন্দ্রিযন্তু মনঃ সর্বার্থৈরন্বযাত্ তদ্যোগেন পঞ্চেন্দ্রিযা- ণামর্থপ্রবৃত্তেঃ| বুদ্ধিকর্মেন্দ্রিযোভযাত্মকত্বাচ্চ||৪৪||
अतीन्द्रियन्तु मनः सर्वार्थैरन्वयात् तद्योगेन पञ्चेन्द्रिया- णामर्थप्रवृत्तेः| बुद्धिकर्मेन्द्रियोभयात्मकत्वाच्च||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta AshayAH strINAmaShTamashca (45) · Śloka 45
সপ্তাশযাঃ ক্রমাদসৃক্কফামপিত্তপক্ববাযুমূত্রাধারাঃ| স্ত্রীণাং পিত্তপক্বাশযযোর্মধ্যে গর্ভাশযোঽষ্টমঃ||৪৫||
सप्ताशयाः क्रमादसृक्कफामपित्तपक्ववायुमूत्राधाराः| स्त्रीणां पित्तपक्वाशययोर्मध्ये गर्भाशयोऽष्टमः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayoShvantarBUtA avayavAH (46) · Śloka 46
তেষু সপ্তসু প্রতিবদ্ধানি কোষ্ঠাঙ্গানি হৃদযকৃত্প্লীহফুপ্ফুসোণ্ডুকবৃক্কান্ত্রাদীনি||৪৬||
तेषु सप्तसु प्रतिबद्धानि कोष्ठाङ्गानि हृदयकृत्प्लीहफुप्फुसोण्डुकवृक्कान्त्रादीनि||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRutplIhayorupattiH (1) · Śloka 1
তত্র সমানেনাধ্মাযমানস্য দেহোষ্মণা পচ্যমামানস্য শোণিতস্যাচ্ছতো জাযতে যকৃত্ প্লীহা চ|১|
तत्र समानेनाध्मायमानस्य देहोष्मणा पच्यमामानस्य शोणितस्याच्छतो जायते यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phupphusasyotpattiH (1) · Śloka 1
রক্তফেনাত্ ফুপ্ফুসম্|১|
रक्तफेनात् फुप्फुसम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uNDukasyotpattiH (1) · Śloka 1
রক্তকিট্টাদুণ্ডুকঃ|১|
रक्तकिट्टादुण्डुकः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukkayorutpattiH (1) · Śloka 1
রক্তমেদঃ প্রসাদাদ্ বৃক্কৌ|১|
रक्तमेदः प्रसादाद् वृक्कौ|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrANAmutpattiH (1) · Śloka 1
রক্তমাংসপ্রসাদাদাপ্রমাণং||১||
रक्तमांसप्रसादादाप्रमाणं||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMsayorAntrapramANamatAni (2) · Śloka 2
সার্ধত্রিব্যামানি পুংসাম্| ত্রিব্যামানি স্ত্রীণাম্||২||
सार्धत्रिव्यामानि पुंसाम्| त्रिव्यामानि स्त्रीणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlIyasyotpattiH (1) · Śloka 1
রক্তস্যানিলযোগাত্ কালীযম্||১||
रक्तस्यानिलयोगात् कालीयम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayasyotpattiH svarUpa~jca (47) · Śloka 47
হৃদযং পুনঃ শ্লেষ্মরক্তপ্রসাদাত্ সম্ভবতি পদ্মকোশসঙ্কাশং সুষিরমধোমুখম্| তদ্বিশেষেণ চেতনাযাঃ স্থানং সর্বভাবানাং চ চেতনানুগতানাম্| তস্য বামপার্শ্বে প্লীহা ফুপ্ফুসশ্চ্| দক্ষিণতো যকৃত্ ক্লোম চ||৪৭||
हृदयं पुनः श्लेष्मरक्तप्रसादात् सम्भवति पद्मकोशसङ्काशं सुषिरमधोमुख़म्| तद्विशेषेण चेतनायाः स्थानं सर्वभावानां च चेतनानुगतानाम्| तस्य वामपार्श्वे प्लीहा फुप्फुसश्च्| दक्षिणतो यकृत् क्लोम च||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indriyasAmAnyotpattiH (48) · Śloka 48
তথা কফরক্তবাহিনাং স্রোতসাং মহাভূতানাং চ প্রসাদাদিন্দ্রিযাণি||৪৮||
तथा कफरक्तवाहिनां स्रोतसां महाभूतानां च प्रसादादिन्द्रियाणि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrotpattistatsvarUpa~jca (49) · Śloka 49
তেষ্বপি চ নেত্রে শ্লেষ্মণঃ প্রসাদাচ্ছুক্লমণ্ডলং তত্ পিতৃজম্| অসৃজঃ কৃষ্ণমণ্ডলং তন্মাতৃজম্| মধ্যে দৃষ্টিমণ্ডলং তদুভযাত্মকম্||৪৯||
तेष्वपि च नेत्रे श्लेष्मणः प्रसादाच्छुक्लमण्डलं तत् पितृजम्| असृजः कृष्णमण्डलं तन्मातृजम्| मध्ये दृष्टिमण्डलं तदुभयात्मकम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netramaNDalAni paTalAni ca (50) · Śloka 50
পক্ষ্মবর্ত্মশুক্লকৃষ্ণদৃষ্ট্যাখ্যানি পঞ্চ মণ্ডলানি| তত্সন্ধযশ্চত্বারঃ| দ্বৌ চাপাঙ্গকনীনযোঃ ইতি তে ষট্| ষট্ চ পটলানি| দ্বে বর্ত্মনী| বাহ্যং চাশ্রিতমগ্ন্যম্ভসী| দ্বিতীযং মাংসং তৃতীযং মেদশ্চতুর্থমস্থি| তেশাং বহলত দৃষ্টেঃ পঞ্চমাংশেন||৫০||
पक्ष्मवर्त्मशुक्लकृष्णदृष्ट्याख़्यानि पञ्च मण्डलानि| तत्सन्धयश्चत्वारः| द्वौ चापाङ्गकनीनयोः इति ते षट्| षट् च पटलानि| द्वे वर्त्मनी| बाह्यं चाश्रितमग्न्यम्भसी| द्वितीयं मांसं तृतीयं मेदश्चतुर्थमस्थि| तेशां बहलत दृष्टेः पञ्चमांशेन||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro bandhanarajjavaH (51) · Śloka 1
বন্ধনগুণাস্তু চত্বারঃ সিরাকণ্ডরামেদঃকফাত্মকাঃ|১|
बन्धनगुणास्तु चत्वारः सिराकण्डरामेदःकफात्मकाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmaNaH sarvasandhibandhana- tvAtideshaH (1) · Śloka 1
শ্লেষ্মা তু পরং সর্বসন্ধিবন্ধনমিত্যুক্তং প্রাক্||১||
श्लेष्मा तु परं सर्वसन्धिबन्धनमित्युक्तं प्राक्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratejasaH karmaNyata upaGAte ca hetuH (2) · Śloka 2
নেত্রাশ্রিতং তু তেজো বাহ্যতেজসা স্বযোনিনা যোগাচ্ছস্রমিবাশ্মনা কর্মণ্যং ভবতি| অতিযোগাদুপহন্যতে||২||
नेत्राश्रितं तु तेजो बाह्यतेजसा स्वयोनिना योगाच्छस्रमिवाश्मना कर्मण्यं भवति| अतियोगादुपहन्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amBomadhyagasyApi netratejasaH na tejastvahAniH (1) · Śloka 1
তচ্চ বৈদ্যুতবদ্বডবামুখবচ্চাম্ভোমধ্যগমপি বীর্য্যোত্কর্ষাত্তেজস্ত্বং ন জহাতি|১|
तच्च वैद्युतवद्बडवामुख़वच्चाम्भोमध्यगमपि वीर्य्योत्कर्षात्तेजस्त्वं न जहाति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvotpattiH (1) · Śloka 1
মাংসাসৃক্কফপ্রসাদাত্তু জিহ্বা জাযতে||১||
मांसासृक्कफप्रसादात्तु जिह्वा जायते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNotpattiH (52) · Śloka 52
মাংসাসৃক্কফমেদঃপ্রসাদাদ্ বৃষণাবিতি||৫২||
मांसासृक्कफमेदःप्रसादाद् वृषणाविति||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dasha prANAyatanAni mahAmarmasaMj~jA ca (53) · Śloka 53
দশ প্রাণাযতনানি মূর্ধা জিহ্বাবন্ধনং কণ্ঠো হৃদযং নাভির্বস্তির্গুদঃ শুক্রমোজো রক্তঞ্চ| তেষামাদ্যানি সপ্ত পুনর্মহামর্মসংজ্ঞানি||৫৩||
दश प्राणायतनानि मूर्धा जिह्वाबन्धनं कण्ठो हृदयं नाभिर्बस्तिर्गुदः शुक्रमोजो रक्तञ्च| तेषामाद्यानि सप्त पुनर्महामर्मसंज्ञानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha kaNDarAH teshAM sthAnAni ca (54) · Śloka 54
ষোডশ কণ্ডরাঃ| তাসাং দ্বে দ্বে করচরণেষুচতস্রঃ পৃথগ্গ্রীবাপৃষ্ঠযোঃ||৫৪||
षोडश कण्डराः| तासां द्वे द्वे करचरणेषुचतस्रः पृथग्ग्रीवापृष्ठयोः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha jAlakAni teShAM sthAnAni ca (55) · Śloka 55
ষোডশ জালানি, তেষাং মাংসসিরাস্নায্বস্থিজানি চত্বার্য্যৈকৈকত্র গুল্ফে মণিবন্ধে চ পরস্পরগবাক্ষিতানি তানি স্থিতানি||৫৫||
षोडश जालानि, तेषां मांससिरास्नाय्वस्थिजानि चत्वार्य्यैकैकत्र गुल्फे मणिबन्धे च परस्परगवाक्षितानि तानि स्थितानि||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaT kUrcAsteShAM sthAnAni ca (56) · Śloka 56
ষট্ কূর্চাঃ হস্তপাদগ্রীবামেঢ্রেষু||৫৬||
षट् कूर्चाः हस्तपादग्रीवामेढ्रेषु||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro mAMsarajjavaH teShAM sthAnAni ca (57) · Śloka 57
চতস্রো মাংসরজ্জবঃ পৃষ্ঠবংশমুভযতঃ পেশীনিবন্ধনার্থং তাসাং দ্বে বাহ্যে| দ্বে চাভ্যন্তরস্থিতে||৫৭||
चतस्रो मांसरज्जवः पृष्ठवंशमुभयतः पेशीनिबन्धनार्थं तासां द्वे बाह्ये| द्वे चाभ्यन्तरस्थिते||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta sIvanyasteShAM sthAnAni ca (58) · Śloka 58
সপ্ত সীবন্যঃ| তাঃ পঞ্চ শিরসি জিহ্বামেহনযোরেকৈকা| পরিহার্যাশ্চ শস্ত্রেণ||৫৮||
सप्त सीवन्यः| ताः पञ्च शिरसि जिह्वामेहनयोरेकैका| परिहार्याश्च शस्त्रेण||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturdashAsthisa~gGAtAH (59) · Śloka 59
চতুর্দশাস্থিসঙ্ঘাতাঃ| তেষামেকৈকো গুল্ফজানুবঙ্ক্ষণমণিবন্ধকর্পূরকক্ষ্যাসু ত্রিকশিরসোশ্চ||৫৯||
चतुर्दशास्थिसङ्ग़ाताः| तेषामेकैको गुल्फजानुवङ्क्षणमणिबन्धकर्पूरकक्ष्यासु त्रिकशिरसोश्च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTAdasha sImantAH (60) · Śloka 60
তদ্বত্সীমন্তাঃ, তে তু পঞ্চ শিরসীত্যষ্টাদশ||৬০||
तद्वत्सीमन्ताः, ते तु पञ्च शिरसीत्यष्टादश||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthIni teShAM sthAnAni ca (61) · Śloka 61
ত্রীণি ষষ্ট্যঽধিকান্যস্থিশতানি| তেষাং চ চত্বারিংশচ্ছতং শাখাসু| সবিংশং শতমন্তরাধৌ| শতমুর্ধ্বমিতি||৬১||
त्रीणि षष्ट्यऽधिकान्यस्थिशतानि| तेषां च चत्वारिंशच्छतं शाख़ासु| सविंशं शतमन्तराधौ| शतमुर्ध्वमिति||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAsthIni (62) · Śloka 5
তত্রৈকৈকস্মিন্ সক্থ্নি পঞ্চ পাদনখাঃ প্রত্যেকমঙ্গুল্যাং ত্রীণ্যস্থীনি তানি পঞ্চদশ| পঞ্চ পাদশলাকাঃ| তত্প্রতিবন্ধকমেকম্| দ্বে দ্বে কূর্চগুল্ফজঙ্ঘাস্বেকৈকং পার্ষ্ণজান্রুষু| সর্বাণি চ নখাস্থ্যাদীনি সক্থিবদ্ বাহ্বোশ্চ||৫||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पञ्च पादनख़ाः प्रत्येकमङ्गुल्यां त्रीण्यस्थीनि तानि पञ्चदश| पञ्च पादशलाकाः| तत्प्रतिबन्धकमेकम्| द्वे द्वे कूर्चगुल्फजङ्ग़ास्वेकैकं पार्ष्णजान्रुषु| सर्वाणि च नख़ास्थ्यादीनि सक्थिवद् बाह्वोश्च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhyasthIni (63) · Śloka 63
চতুর্বিংশতিঃ পরশুকাঃ| তাবন্ত্যেব স্থালকান্যর্বুদানি চ| ত্রিংশত্ পৃষ্ঠে| অষ্টাবুরসি একৈকং ভাগে ত্রিকে| নিতম্বযোশ্চ দ্বে| তদ্বদক্ষকাংসাংসফলকেষু||৬৩||
चतुर्विंशतिः परशुकाः| तावन्त्येव स्थालकान्यर्बुदानि च| त्रिंशत् पृष्ठे| अष्टावुरसि एकैकं भागे त्रिके| नितम्बयोश्च द्वे| तद्वदक्षकांसांसफलकेषु||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhAsthIni (64) · Śloka 64
তথা গণ্ডকর্ণশঙ্খেষু জত্রুতালুনোশ্চ| ত্রযোদশ গ্রীবাযাম্| চত্বারি কণ্ঠনাড্যাম্| দ্বে হনুবন্ধনে| দ্বাত্রিংশদ্দন্তাঃ| তদ্বদুলূখলানি চ| ত্রীণি নাসাযাম্| ষট্ শিরসি||৬৪||
तथा गण्डकर्णशङ्ख़ेषु जत्रुतालुनोश्च| त्रयोदश ग्रीवायाम्| चत्वारि कण्ठनाड्याम्| द्वे हनुबन्धने| द्वात्रिंशद्दन्ताः| तद्वदुलूख़लानि च| त्रीणि नासायाम्| षट् शिरसि||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcavidhAnyasthIni (65) · Śloka 7
তানি জানুনিতম্বাংসগণ্ডতালুশঙ্খবঙ্ক্ষণমধ্যশিরস্সু কপালসংজ্ঞানি| দশনাস্তু রুচকাঃ| ঘ্রাণকর্ণগ্রীবাক্ষিকোশেষু তরুণানি| পাণিপাদপার্শ্বপৃষ্ঠেষু বলযানি| শেষাণি নলকানীতি| নামানুগতাকৃতীনি পঞ্চবিধান্যস্থীনি| তেষু হি সিরাভিঃ স্নাযুভিশ্চ নিবদ্ধানি মাংসানি||৭||
तानि जानुनितम्बांसगण्डतालुशङ्ख़वङ्क्षणमध्यशिरस्सु कपालसंज्ञानि| दशनास्तु रुचकाः| ग़्राणकर्णग्रीवाक्षिकोशेषु तरुणानि| पाणिपादपार्श्वपृष्ठेषु बलयानि| शेषाणि नलकानीति| नामानुगताकृतीनि पञ्चविधान्यस्थीनि| तेषु हि सिराभिः स्नायुभिश्च निबद्धानि मांसानि||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhyastAsAM sthAnAni ca (66) · Śloka 66
দশোত্তরং শতদ্বযমস্থিসন্ধীনাম্| তেশামষ্টষষ্টিঃ শাখাসু| একোনষষ্টিরন্তরাধৌ| ত্র্যশীতিরুর্ধ্বম্||৬৬||
दशोत्तरं शतद्वयमस्थिसन्धीनाम्| तेशामष्टषष्टिः शाख़ासु| एकोनषष्टिरन्तराधौ| त्र्यशीतिरुर्ध्वम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH sandhayaH (67) · Śloka 67
তত্রৈকৈকস্মিন্ সক্থ্নি পাদাঙ্গুলৌ প্রত্যেকং ত্রযঃ| দ্বাবঙ্গুষ্ঠে| তে চতুর্দশ| একৈকো গুল্ফজানুবঙ্ক্ষণেষু||৬৭||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुलौ प्रत्येकं त्रयः| द्वावङ्गुष्ठे| ते चतुर्दश| एकैको गुल्फजानुवङ्क्षणेषु||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sandhayaH (68) · Śloka 68
ত্রযঃ কটিকপালেষু| চতুর্বিংশতিঃ পৃষ্ঠবংশে| তদ্বত্ পার্শ্বযোঃ| অষ্টাবুরসি||৬৮||
त्रयः कटिकपालेषु| चतुर्विंशतिः पृष्ठवंशे| तद्वत् पार्श्वयोः| अष्टावुरसि||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sandhayaH (69) · Śloka 69
অষ্টৌ গ্রীবাযাম্| ত্রযঃ কণ্ঠনাড্যাম্| অষ্টাদশ কণ্ঠনাডীনিবদ্ধা হৃদযযকৃত্ক্লোমনাডীষু| দ্বাত্রিংশদ্দন্তমূলেষু| একৈকঃ কাকলনাসামূর্দ্ধসু| দ্বৌ দ্বৌ গণ্ডকর্ণশঙ্খবর্ত্মনেত্রহনুসন্ধিষু| দ্বাবুপরিষ্টাত্ ভ্রুবোঃ| পঞ্চ শিরঃকপালেষু||৬৯||
अष्टौ ग्रीवायाम्| त्रयः कण्ठनाड्याम्| अष्टादश कण्ठनाडीनिबद्धा हृदययकृत्क्लोमनाडीषु| द्वात्रिंशद्दन्तमूलेषु| एकैकः काकलनासामूर्द्धसु| द्वौ द्वौ गण्डकर्णशङ्ख़वर्त्मनेत्रहनुसन्धिषु| द्वावुपरिष्टात् भ्रुवोः| पञ्च शिरःकपालेषु||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhInAmaShTavidhatvam (70) · Śloka 70
তেঽঙ্গুলিগুল্ফলজানুমণিবন্ধকূর্পরেষু কোরসংজ্ঞাঃ| কক্ষাবঙ্ক্ষণদন্তমূলেষূলূখসংজ্ঞাঃ| অংসপীঠগুদভগনিতম্বেষু সামুদ্গাঃ| গীবাপৃষ্ঠবংশযোঃ প্রতরাঃ| শিরঃকটীকপালেষু তুন্নসেবনীসংজ্ঞাঃ| হনূভযতো বাযসতুণ্ডাঃ| কণ্ঠনেত্রহৃদযযকৃত্প্লীহক্লোমনাডীষু মণ্ডলসংজ্ঞাঃ| শ্রোত্রশৃঙ্গাটকেষু শঙ্খাবর্তাঃ| ইত্যস্থিসন্ধযোঽষ্টবিধাঃ||৭০||
तेऽङ्गुलिगुल्फलजानुमणिबन्धकूर्परेषु कोरसंज्ञाः| कक्षावङ्क्षणदन्तमूलेषूलूख़संज्ञाः| अंसपीठगुदभगनितम्बेषु सामुद्गाः| गीवापृष्ठवंशयोः प्रतराः| शिरःकटीकपालेषु तुन्नसेवनीसंज्ञाः| हनूभयतो वायसतुण्डाः| कण्ठनेत्रहृदययकृत्प्लीहक्लोमनाडीषु मण्डलसंज्ञाः| श्रोत्रशृङ्गाटकेषु शङ्ख़ावर्ताः| इत्यस्थिसन्धयोऽष्टविधाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyupeshIsirAshritAH sandhayaH (71) · Śloka 71
স্নাযুপেশীসিরাশ্রিতৈস্তু সহস্রদ্বযং ন পুনঃ শস্ত্রপ্রণিধানে তেষু বাচ্যমস্তীতি পৃথঙ্নোচ্যতে||৭১||
स्नायुपेशीसिराश्रितैस्तु सहस्रद्वयं न पुनः शस्त्रप्रणिधाने तेषु वाच्यमस्तीति पृथङ्नोच्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyavasteShAM sthAnAni ca (72) · Śloka 72
নব স্নাযুশতানি| তেষাং ষট্ শতানি শাখাসু| ত্রিংশচ্ছতদ্বযমন্তরাধৌ| ঊর্ধ্বং সপ্ততিঃ||৭২||
नव स्नायुशतानि| तेषां षट् शतानि शाख़ासु| त्रिंशच्छतद्वयमन्तराधौ| ऊर्ध्वं सप्ततिः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH snAyavaH (73) · Śloka 73
তত্রৈকৈকস্মিন্ সক্থ্নি পাদাঙ্গুল্যাং প্রত্যেকং ষট্ষট্| তানি ত্রিংশত্| দশ দশ পাদতলকূর্চগুল্ফেষু ত্রিংশজ্জঙ্ঘাযাম্| দশ জানুনি| চত্বারিংদূরৌ| দশ বঙ্ক্ষণে||৭৩||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं षट्षट्| तानि त्रिंशत्| दश दश पादतलकूर्चगुल्फेषु त्रिंशज्जङ्ग़ायाम्| दश जानुनि| चत्वारिंदूरौ| दश वङ्क्षणे||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH snAyavaH (74) · Śloka 74
চত্বারিংশত্ কট্যাম্| বিংশতির্মুষ্কমেঢ্রবস্ত্যন্ত্রেষু| অশীতিঃ পৃষ্ঠে| ষষ্টিঃ পার্শ্বযোঃ| অষ্টাদশোরসি| চত্বার্যক্ষকযোঃ| অষ্টাবংসযোঃ||৭৪||
चत्वारिंशत् कट्याम्| विंशतिर्मुष्कमेढ्रबस्त्यन्त्रेषु| अशीतिः पृष्ठे| षष्टिः पार्श्वयोः| अष्टादशोरसि| चत्वार्यक्षकयोः| अष्टावंसयोः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH snAyavaH (75) · Śloka 75
দ্বে দ্বে মন্যাবটুনেত্রৌষ্ঠতালুষু| ত্রিংশদ্ গ্রীবাযাম্| ত্রীণি জত্রুণি| চত্বারি হন্বোঃ| পঞ্চ জিহ্বাযাম্| দ্বাদশোত্তরাধরেশু দন্তমাংসেষু| ষণ্মূর্ধনি||৭৫||
द्वे द्वे मन्यावटुनेत्रौष्ठतालुषु| त्रिंशद् ग्रीवायाम्| त्रीणि जत्रुणि| चत्वारि हन्वोः| पञ्च जिह्वायाम्| द्वादशोत्तराधरेशु दन्तमांसेषु| षण्मूर्धनि||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM prakAshavisheShAH (76) · Śloka 76
তত্র শাখাসু সন্ধিষু চ প্রতানবন্তি| মহাস্নায্বানি তু বৃত্তানি তানি কণ্ডরাসংজ্ঞানি| বস্ত্যামপক্বাশযান্ত্রেষু সুষিরাণি| পার্শ্বপৃষ্ঠোরশিশরস্তু পৃথূনি||৭৬||
तत्र शाख़ासु सन्धिषु च प्रतानवन्ति| महास्नाय्वानि तु वृत्तानि तानि कण्डरासंज्ञानि| बस्त्यामपक्वाशयान्त्रेषु सुषिराणि| पार्श्वपृष्ठोरशिशरस्तु पृथूनि||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM rakShaNam (77) · Śloka 77
স্নাযুবন্ধনৈর্হি সন্ধিষু সুবদ্ধা তনুর্নৌরিব সম্যগীহতে| তস্মাদস্থিসিরাদিভ্যোঽপি তানি যত্নতো রক্ষেত্||৭৭||
स्नायुबन्धनैर्हि सन्धिषु सुबद्धा तनुर्नौरिव सम्यगीहते| तस्मादस्थिसिरादिभ्योऽपि तानि यत्नतो रक्षेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gUDhashalyoddharaNe snAyUnAM samya- gj~jAnasyAvanivAryatvam (78) · Śloka 78
যশ্চ স্নায্বানি বাহ্যান্যভ্যন্তরাণি চ সম্যগ্ জানাতি স গূঢমপি শল্যমাহর্তুং সমর্থো ভবতি||৭৮||
यश्च स्नाय्वानि बाह्यान्यभ्यन्तराणि च सम्यग् जानाति स गूढमपि शल्यमाहर्तुं समर्थो भवति||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshyastAsAM sthAnAni ca (79) · Śloka 79
পঞ্চ পেশীশতানি| তাসাং চত্বারি শতানি শাখাসু ষষ্টিরন্তরাধৌ| চত্বারিংশদূর্ধ্বম্||৭৯||
पञ्च पेशीशतानि| तासां चत्वारि शतानि शाख़ासु षष्टिरन्तराधौ| चत्वारिंशदूर्ध्वम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH peshyaH (80) · Śloka 80
তত্রৈকৈকস্মিন্ সক্থ্নি পাদাঙ্গুল্যাং প্রত্যেকং তিস্রঃ| তাঃ পঞ্চদশ| দশ দশ প্রপদে পাদতলে গুল্ফে চ, তথা পাদস্যোপরি কূর্চে সন্নিবিষ্টাঃ| বিংশতির্জঙ্ঘাযাম্| পঞ্চ জানুনি বিংশতিরূরৌ||৮০||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं तिस्रः| ताः पञ्चदश| दश दश प्रपदे पादतले गुल्फे च, तथा पादस्योपरि कूर्चे सन्निविष्टाः| विंशतिर्जङ्ग़ायाम्| पञ्च जानुनि विंशतिरूरौ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH peshyaH (81) · Śloka 81
একৈকা মেঢ্রসেবন্যোঃ| দ্বে বৃষণযোঃ| দশ স্ফিজোঃ| তিস্রো গুদে, তাস্তু বলীসংজ্ঞাঃ| দ্বে বস্তিশিরসি| চতস্র উদরে| নাভ্যামেকা| হৃদ্যামাশযে চ| ষট্ যকৃত্প্লীহোণ্ডুকেষু| পৃষ্ঠে পঞ্চোর্ধ্বসন্নিবিষ্টাঃ| দশ দীর্ঘাঃ পাড়্শ্বযোঃ| দশ বক্ষসি| তিস্রোংঽসাক্ষকোপরিতঃ||৮১||
एकैका मेढ्रसेवन्योः| द्वे वृषणयोः| दश स्फिजोः| तिस्रो गुदे, तास्तु वलीसंज्ञाः| द्वे बस्तिशिरसि| चतस्र उदरे| नाभ्यामेका| हृद्यामाशये च| षट् यकृत्प्लीहोण्डुकेषु| पृष्ठे पञ्चोर्ध्वसन्निविष्टाः| दश दीर्ग़ाः पाऱ्श्वयोः| दश वक्षसि| तिस्रोंऽसाक्षकोपरितः||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH peshyaH (82) · Śloka 82
দশ গ্রীবাযাম্| অষ্টৌ গণ্ডযোঃ| অষ্টৌ হন্বোঃ| একৈকা গলকাকলজিহ্বামূর্ধসু| দ্বে দ্বে তালুললাটযোঃ| নাসৌষ্ঠকর্ণেষু চ||৮২||
दश ग्रीवायाम्| अष्टौ गण्डयोः| अष्टौ हन्वोः| एकैका गलकाकलजिह्वामूर्धसु| द्वे द्वे तालुललाटयोः| नासौष्ठकर्णेषु च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAH peshyastAsAM sthAnAni ca (83) · Śloka 83
স্ত্রীণাং তু বিংশতিরধিক| তত্র দশ স্তনযোঃ| তাসাং যৌবনে পরিবৃদ্ধির্ভবতি| দশ যোনৌ||৮৩||
स्त्रीणां तु विंशतिरधिक| तत्र दश स्तनयोः| तासां यौवने परिवृद्धिर्भवति| दश योनौ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonigarBAshayasvarUpaM tadgatAH peshyashca (84) · Śloka 84
তাসামভ্যন্তরাশ্রিতে দ্বে| মুখাশ্রিতে বৃত্তে দ্বে| তিস্রো গর্ভমার্গাশ্রযাঃ| যস্যাং গর্ভস্তিষ্ঠতি| যোনিস্তু শঙ্খনাভ্যাকৃতিস্ত্র্যাবর্তা| তস্যাস্তৃতীয আবর্তে পিত্তপক্বাশযান্তরে রোহিতমত্স্যমুখাকারা গর্ভশয্যা| তস্যাং শুক্রার্ত্তবপ্রদেশিন্যস্তিস্রঃ পেশ্যঃ||৮৪||
तासामभ्यन्तराश्रिते द्वे| मुख़ाश्रिते वृत्ते द्वे| तिस्रो गर्भमार्गाश्रयाः| यस्यां गर्भस्तिष्ठति| योनिस्तु शङ्ख़नाभ्याकृतिस्त्र्यावर्ता| तस्यास्तृतीय आवर्ते पित्तपक्वाशयान्तरे रोहितमत्स्यमुख़ाकारा गर्भशय्या| तस्यां शुक्रार्त्तवप्रदेशिन्यस्तिस्रः पेश्यः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshInAM svarUpaM prayojana~jca (85) · Śloka 85
তাভির্হি শরীরে তনুবহলস্থূলাণুপৃথুবৃত্তহ্রস্বদীর্ঘস্থিরমৃদুশ্লক্ষ্ণকর্কশাভিঃ সন্ধ্যস্থিসিরাস্নায্বনি প্রচ্ছদিতানি||৮৫||
ताभिर्हि शरीरे तनुबहलस्थूलाणुपृथुवृत्तह्रस्वदीर्ग़स्थिरमृदुश्लक्ष्णकर्कशाभिः सन्ध्यस्थिसिरास्नाय्वनि प्रच्छदितानि||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanImuKAnAM keshAdI- nA~jca saMKyAnam (86) · Śloka 86
সিরাধমনীমুখানাং ত্বণুশে বিভজ্যমানানামেকোনত্রিংশচ্ছতসহস্রাণি নব চ শতানি ষট্পঞ্চাশতানি ভবন্তি| তাভিরিদং শরীরং গবাক্ষিতং পিনদ্ধমাততঞ্চ| তাবন্তি চ কেশশ্মশ্রুলোমানি||৮৬||
सिराधमनीमुख़ानां त्वणुशे विभज्यमानानामेकोनत्रिंशच्छतसहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशतानि भवन्ति| ताभिरिदं शरीरं गवाक्षितं पिनद्धमाततञ्च| तावन्ति च केशश्मश्रुलोमानि||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanInAM karma (87) · Śloka 87
তাসাং হি মুখানি তত্প্রতিবদ্ধান্যতস্তানি তাভিরাপ্যায্যন্তে| তৈশ্চ তাঃ স্বদেমভিবহন্তি| তথাঽভ্যঙ্গলেপাদিবীর্য্যং ত্বচি বিপক্বমন্তর্নযন্তি স্পর্শঞ্চ গৃহ্ণন্তি||৮৭||
तासां हि मुख़ानि तत्प्रतिबद्धान्यतस्तानि ताभिराप्याय्यन्ते| तैश्च ताः स्वदेमभिवहन्ति| तथाऽभ्यङ्गलेपादिवीर्य्यं त्वचि विपक्वमन्तर्नयन्ति स्पर्शञ्च गृह्णन्ति||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM sa~gKyeyatvAdi (88) · Śloka 88
স্রোতাংসি পুনরসঙ্খ্যেযান্যেব| তথাপি তু সিরাদীনি যথাস্থূলং যথোপযোগং চান্যত্রোপদেক্ষ্যন্তে||৮৮||
स्रोतांसि पुनरसङ्ख़्येयान्येव| तथापि तु सिरादीनि यथास्थूलं यथोपयोगं चान्यत्रोपदेक्ष्यन्ते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH (89) · Śloka 1
ইত্যেবং পরিসঙ্খ্যাতাঃ শরীরে মূর্তিমন্তঃ স্থিরা ভাবাঃ||১||
इत्येवं परिसङ्ख़्याताः शरीरे मूर्तिमन्तः स्थिरा भावाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharIre udakAMshAH (90) · Śloka 90
দ্রবাস্তু যত্তদতিযোগেন চ্যবমানং পুরীষমনুবধ্নাতি| তথা মূত্রং রুধিরমন্যাংশ্চ শরীরে ধাতূন্| যচ্চ সর্বশরীরগতং বাহ্যা ত্বগ্বিভর্তি| যচ্চ ত্বগন্তরে ব্রণগতং লসীকাশব্দবাচ্যম্| যচ্চোষ্মানুবদ্ধং রোমকূপেভ্যোঽভিনিষ্পতত্স্বেদবাচ্যম্| তদুদকম্||৯০||
द्रवास्तु यत्तदतियोगेन च्यवमानं पुरीषमनुबध्नाति| तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरे धातून्| यच्च सर्वशरीरगतं बाह्या त्वग्विभर्ति| यच्च त्वगन्तरे व्रणगतं लसीकाशब्दवाच्यम्| यच्चोष्मानुबद्धं रोमकूपेभ्योऽभिनिष्पतत्स्वेदवाच्यम्| तदुदकम्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthasharIre rasAdInAM mAnam (91) · Śloka 1
তস্যাদ্যস্য চাহারসারস্য রসাখ্যস্য রক্তস্য শকৃতঃ শ্লেষ্মণঃ পিত্তস্য মূত্রস্য বসাযাঃ মেদসো মজ্জ্ঞশ্চ স্বেন স্বেনাঞ্জলিপ্রমাণেন যথাপূর্বমেকাদিসঙ্খ্যাপ্রবৃদ্ধিঃ|১|
तस्याद्यस्य चाहारसारस्य रसाख़्यस्य रक्तस्य शकृतः श्लेष्मणः पित्तस्य मूत्रस्य वसायाः मेदसो मज्ज्ञश्च स्वेन स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन यथापूर्वमेकादिसङ्ख़्याप्रवृद्धिः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya parimANamam (1) · Śloka 1
অর্দ্ধাঞ্জলিঃ শুক্রস্য||১||
अर्द्धाञ्जलिः शुक्रस्य||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastiShkamojasoH parimANam (92) · Śloka 92
তাবদেব মস্তিষ্কমোজশ্চ||৯২||
तावदेव मस्तिष्कमोजश्च||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyayormAnaM tatsamBavashca (93) · Śloka 93
স্ত্রীণাং রজসোঽঞ্জলযশ্চত্বারঃ| স্তন্যস্য দ্বৌ| উভযমপি চৈতদ্রসপ্রসাদাত্মকমিতি| সমধাতোঃ পরিমাণমিদম্| অতো বৃদ্ধিক্ষযৌ যথাস্বং লক্ষণৈর্বিভাবযেদপরাংশ্চাপরিসঙ্খ্যাতান্মূর্তোমূর্তান্ ভাবান্| তদ্যথা-মাংসকর্ণাদিমলান্ বাযুবুদ্ধিস্মৃত্যাদীংশ্চ||৯৩||
स्त्रीणां रजसोऽञ्जलयश्चत्वारः| स्तन्यस्य द्वौ| उभयमपि चैतद्रसप्रसादात्मकमिति| समधातोः परिमाणमिदम्| अतो वृद्धिक्षयौ यथास्वं लक्षणैर्विभावयेदपरांश्चापरिसङ्ख़्यातान्मूर्तोमूर्तान् भावान्| तद्यथा-मांसकर्णादिमलान् वायुबुद्धिस्मृत्यादींश्च||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM mAnaviShaye dhAnvantarI- yANAmmatam (94) · Śloka 94
ধান্বন্তরীযাঃ পুনঃ পঠন্তি| বিলক্ষণানি হি শরীরাণি নিত্যমেব চ চলা দোষধাতুমলাঃ| তস্মাদুদকাদীনামপি সমত্বং মাংসাদিবত্ পরিমাণতো নির্দেষ্টুমশক্যম্| কেবলং স্বাস্থ্যমাত্রেণানুমানতো লক্ষযেত্ ইতি||৯৪||
धान्वन्तरीयाः पुनः पठन्ति| विलक्षणानि हि शरीराणि नित्यमेव च चला दोषधातुमलाः| तस्मादुदकादीनामपि समत्वं मांसादिवत् परिमाणतो निर्देष्टुमशक्यम्| केवलं स्वास्थ्यमात्रेणानुमानतो लक्षयेत् इति||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAvayavAnAM paramANuBede- nAsa~gKyeyatvam (95) · Śloka 95
সর্ব এব ত্ববযবাঃ পরমাণুভেদেনাতিসৌক্ষ্ম্যাদসঙ্খ্যেযতাং যান্তি||৯৫||
सर्व एव त्ववयवाः परमाणुभेदेनातिसौक्ष्म्यादसङ्ख़्येयतां यान्ति||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paramANUnAM saMyogaviBAge vAyuH kAraNam (96) · Śloka 96
তেষাং সংযোগবিভাগে পরমাণূনাং কর্মপ্রেরিতো বাযুঃ কারণম্||৯৬||
तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कर्मप्रेरितो वायुः कारणम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BedABedAByAM gRuhItena sharIreNa yathA- kramaM bandhamokShayoH prAptiH (97) · Śloka 97
তদেতদঙ্গমভেদেন ভেদতশ্চ গৃহ্যমাণং বন্ধায মোক্ষায চ ভবতীতি||৯৭||
तदेतदङ्गमभेदेन भेदतश्च गृह्यमाणं बन्धाय मोक्षाय च भवतीति||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avayavashaH yathAvaraM sharIraj~jAnaphalam (98) · Śloka 98
ভবতি চাত্র- ইতি সর্বাবযশো যো জানাতি কলেবরম্| অহিতেষু স মোহেন ন কদাচিত্ প্রবর্ততে||৯৮||
भवति चात्र- इति सर्वावयशो यो जानाति कलेवरम्| अहितेषु स मोहेन न कदाचित् प्रवर्तते||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha sirAviBAgo nAma ShaShTho~adhyAyaH -- pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ সিরাবিভাগমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः सिराविभागमध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlasirAH (2) · Śloka 2
দশমূলসিরা হৃদযপ্রতিবদ্ধাঃ সর্বাঙ্গপ্রত্যঙ্গেষ্বোজো নযন্তি| তত্প্রতিবদ্ধা হি শরীরচেষ্টা||২||
दशमूलसिरा हृदयप्रतिबद्धाः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गेष्वोजो नयन्ति| तत्प्रतिबद्धा हि शरीरचेष्टा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM sa~gKyA (3) · Śloka 3
তাস্তু দ্ব্যঙ্গুলমঙ্গুলমর্ধাঙ্গুলং যবং যবার্ধঞ্চ গত্বা দ্রুমপত্রসেবনীপ্রতাবনদ্ভিদ্যমানাঃ সপ্তশতানি ভবন্তি||৩||
तास्तु द्व्यङ्गुलमङ्गुलमर्धाङ्गुलं यवं यवार्धञ्च गत्वा द्रुमपत्रसेवनीप्रतावनद्भिद्यमानाः सप्तशतानि भवन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH sirAstatra vedhya- sirANAM sa~gKyA ca (4) · Śloka 4
তাসাং চতুঃশতী শাকাসু| তত্র ষোডশাব্যধনীযাঃ||৪||
तासां चतुःशती शाकासु| तत्र षोडशाब्यधनीयाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (5) · Śloka 5
ষট্ত্রিংশং শতমন্তরাধৌ| তত্র দ্বাত্রিংশত্||৫||
षट्त्रिंशं शतमन्तराधौ| तत्र द्वात्रिंशत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (2) · Śloka 2
চতুষ্ষষ্ট্যধিকং শতমুর্ধ্বম্| তত্রাপি পঞ্চাশত্||২||
चतुष्षष्ट्यधिकं शतमुर्ध्वम्| तत्रापि पञ्चाशत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAsirAvivaraNam (6) · Śloka 6
তাসামেকৈকস্মিন্ সক্থ্নি শতম্| তত্র ন বিধ্যেজ্জালন্ধরাম্| তিস্রশ্চাভ্যন্তরগতাঃ||৬||
तासामेकैकस्मिन् सक्थ्नि शतम्| तत्र न विध्येज्जालन्धराम्| तिस्रश्चाभ्यन्तरगताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAntarAdhigatasirAvivaraNam (2) · Śloka 2
দ্বাত্রিংশচ্ছ্রোণ্যা গুদমেঢ্রাশ্রযাঃ| তাসাং দ্বে দ্বে বঙ্ক্ষণযোঃ কটীকতরুণযোশ্চেত্যষ্টৌ শস্ত্রতো রক্ষেত্|২|
द्वात्रिंशच्छ्रोण्या गुदमेढ्राश्रयाः| तासां द्वे द्वे वङ्क्षणयोः कटीकतरुणयोश्चेत्यष्टौ शस्त्रतो रक्षेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShThagatAH sirAH (2) · Śloka 2
চতুর্বিংশতিঃ পৃষ্ঠে| তাসাং পৃষ্ঠবংশমুভযতো দ্বে দ্বে ঊর্ধ্ব- গামিন্যৌ তাশ্চতস্রঃ|২|
चतुर्विंशतिः पृष्ठे| तासां पृष्ठवंशमुभयतो द्वे द्वे ऊर्ध्व- गामिन्यौ ताश्चतस्रः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udaragatAH sirAH (2) · Śloka 2
চতুর্বিংশতিরুদরে| তাংসাং মেঢ্রস্যোপরি রোমরাজীমুভযতো দ্বে দ্বে তা অপি চতস্রঃ||২||
चतुर्विंशतिरुदरे| तांसां मेढ्रस्योपरि रोमराजीमुभयतो द्वे द्वे ता अपि चतस्रः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vakShogatAH sirAH (7) · Śloka 7
চত্বারিংশদ্বক্ষসি| তাসাং দ্বে হৃদযে| দ্বে চ স্তনমূলস্তনরোহিতেষু| একৈকাপস্তম্ভাপালেষ্বিতি| তাশ্চতুর্দশ||৭||
चत्वारिंशद्वक्षसि| तासां द्वे हृदये| द्वे च स्तनमूलस्तनरोहितेषु| एकैकापस्तम्भापालेष्विति| ताश्चतुर्दश||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajatrUrdhvasirAvivaraNam (4) · Śloka 4
চতুর্বিংশতির্গ্রীবাযাম্| তাসাং চতস্রোঽষ্টৌ চ মর্মসংজ্ঞাঃ| দ্বে কৃকাটিকযোঃ| দ্বে বিধুরযোরিতি ষোডশ শস্ত্রেণ ন স্পৃশেত্||৪||
चतुर्विंशतिर्ग्रीवायाम्| तासां चतस्रोऽष्टौ च मर्मसंज्ञाः| द्वे कृकाटिकयोः| द्वे विधुरयोरिति षोडश शस्त्रेण न स्पृशेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hanugatAH sirAH (1) · Śloka 1
হন্বোঃ ষোডশ তাসাং সন্ধিসম্বন্ধিন্যৌ দ্বে||১||
हन्वोः षोडश तासां सन्धिसम्बन्धिन्यौ द्वे||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAgatAH sirAH (4) · Śloka 4
ষোডশ জিহ্বাযাম্| তাসামধো দ্বে রসবেদিন্যৌ| দ্বে বাবাক্প্রবর্ত্তিন্যৌ| তাশ্চতস্রঃ||৪||
षोडश जिह्वायाम्| तासामधो द्वे रसवेदिन्यौ| द्वे वावाक्प्रवर्त्तिन्यौ| ताश्चतस्रः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAgatAH sirAH (7) · Śloka 7
ষট্পঞ্চাশন্নেত্রযোঃ| তযোরুন্মেষনিমেষক্রিযে দ্বে-দ্বে| দ্বে চাপাঙ্গযোরিতি ষট্| নাসানেত্রগতাস্তু ললাটে ষষ্টিঃ| তাসাং কেশান্তানুগতাশ্চতস্রঃ| দ্বে চাঽঽবর্তযোঃ| একা চ স্থপন্যামিতি সপ্ত||৭||
षट्पञ्चाशन्नेत्रयोः| तयोरुन्मेषनिमेषक्रिये द्वे-द्वे| द्वे चापाङ्गयोरिति षट्| नासानेत्रगतास्तु ललाटे षष्टिः| तासां केशान्तानुगताश्चतस्रः| द्वे चाऽऽवर्तयोः| एका च स्थपन्यामिति सप्त||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatAH sirAH (3) · Śloka 3
কর্ণযোঃ ষোডশ| তাসাং শব্দবাহিন্যৌ দ্বে| ত এব চ শঙ্খযোস্তাসাং শঙ্খসন্ধিগতে দ্বে||৩||
कर्णयोः षोडश| तासां शब्दवाहिन्यौ द्वे| त एव च शङ्ख़योस्तासां शङ्ख़सन्धिगते द्वे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogatAH sirAH (8) · Śloka 4
দ্বাদশ মূর্ধনি| তাসামুত্ক্ষেপযোর্দ্বে| সীমন্তেষ্বেকৈকামেকামধিপতাবিত্যষ্টৌ শস্ত্রেণ পরিহরেত্| তথাক্ষুদ্রিকাঃ কুটিলাঃ সঙ্কীর্ণাঃ গ্রন্থিতাঃ সন্ধিষু চাশস্ত্রকৃত্যাঃ||৪||
द्वादश मूर्धनि| तासामुत्क्षेपयोर्द्वे| सीमन्तेष्वेकैकामेकामधिपतावित्यष्टौ शस्त्रेण परिहरेत्| तथाक्षुद्रिकाः कुटिलाः सङ्कीर्णाः ग्रन्थिताः सन्धिषु चाशस्त्रकृत्याः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdiBishca shuddharaktavaha sirAsa~gKyAvivaraNam (9) · Śloka 9
তাসাং যথাস্বং তুর্যাংশবিভাগেন পঞ্চসপ্তত্যধিকং শতমনিলরক্তং বহতি| এষ বিভাগঃ পিত্তশ্লেষ্মশুদ্ধরক্তেষ্বপি| স্থিতা হ্যেবং দেহমনুগৃহ্ণন্তি দোষাঃ| ব্যত্যযেন তু পীডযন্তি||৯||
तासां यथास्वं तुर्यांशविभागेन पञ्चसप्तत्यधिकं शतमनिलरक्तं वहति| एष विभागः पित्तश्लेष्मशुद्धरक्तेष्वपि| स्थिता ह्येवं देहमनुगृह्णन्ति दोषाः| व्यत्ययेन तु पीडयन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
তত্র শ্যাবারুণাঃ প্রস্পন্দিন্যঃ সূক্ষ্মাঃ ক্ষণপূর্ণরিক্তা বাতরক্তং বহন্তি|১|
तत्र श्यावारुणाः प्रस्पन्दिन्यः सूक्ष्माः क्षणपूर्णरिक्ता वातरक्तं वहन्ति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
নীলপীতাসিতাঃ স্পর্শোষ্ণাঃ ক্ষিপ্রস্রাবিণ্যঃ পিত্তরক্তম্|১|
नीलपीतासिताः स्पर्शोष्णाः क्षिप्रस्राविण्यः पित्तरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaParaktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
গৌর্য্যঃ স্নিগ্ধাঃ স্থিরাঃ শীতঃ কণ্ডূমত্যঃ কফরক্তম্|১|
गौर्य्यः स्निग्धाः स्थिराः शीतः कण्डूमत्यः कफरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
লক্ষণসঙ্করে সংসর্গসন্নিপাতরক্তম্||১||
लक्षणसङ्करे संसर्गसन्निपातरक्तम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddharaktavahasirAlakShaNam (10) · Śloka 10
সমাগূঢাঃ স্নিগ্ধাঃ রোহিণ্যঃ শুদ্ধরক্তমিতি||১০||
समागूढाः स्निग्धाः रोहिण्यः शुद्धरक्तमिति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsa~gKyA (11) · Śloka 11
ধমন্যস্তু চতুর্বিংশতিঃ||১১||
धमन्यस्तु चतुर्विंशतिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmupayogaH (1) · Śloka 1
তাভিঃ কাযোঽযমারাম ইব জলহারিণীভিঃ কেদার ইব কুল্যাভিরুপস্নিহ্যতি||১||
ताभिः कायोऽयमाराम इव जलहारिणीभिः केदार इव कुल्याभिरुपस्निह्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmadhiShThAnam (12) · Śloka 12
তাভিশ্চ নাভিশ্চক্রনাভিরারকৈরিবাবৃতা||১২||
ताभिश्च नाभिश्चक्रनाभिरारकैरिवावृता||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAByAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
তস্যাং নাভ্যাং বিশেষেণ প্রাণা ব্যবস্থিতাঃ| যতশ্চ সাঽন্তরগ্ন্যধিষ্ঠানম্|১৩|
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAByAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
তস্যাং নাভ্যাং বিশেষেণ প্রাণা ব্যবস্থিতাঃ| যতশ্চ সাঽন্তরগ্ন্যধিষ্ঠানম্||১৩||
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nABigatAnAM dhamanInAM prasaraNam (14) · Śloka 14
তাসাং খলু ধমনীনাং দশোর্ধ্বং প্রসৃতা দশাধশ্চতস্রস্তির্য্যক্| ততস্তাভির্যথাস্বমঙ্গাবযবা ধার্য্যন্তে আপযায্যন্তে চ||১৪||
तासां ख़लु धमनीनां दशोर्ध्वं प्रसृता दशाधश्चतस्रस्तिर्य्यक्| ततस्ताभिर्यथास्वमङ्गावयवा धार्य्यन्ते आपयाय्यन्ते च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvadhamanInAM punarviBAgastatkAryya~jca (15) · Śloka 15
তাসামূর্ধ্বগা হৃদযমভিপ্রপন্নাঃ প্রত্যেকং ত্রিধা জাযন্তে| ততস্ত্রিংশতো মধ্যে দ্বে দ্বে বাতপিত্তকফরক্তরসান্ বহতঃ| অষ্টাভিঃ শব্দরূপরসগন্ধা গৃহ্যন্তে| দ্বাভ্যাং দ্বাভ্যাং ভাষতে ঘোষং করোতি স্বপিতি প্রতিবুধ্যতে চ| দ্বে চাশ্রু বহতঃ| দ্বে চ স্তনাশ্রিতে| নার্যাঃ স্তন্যং নরস্য শুক্রম্||১৫||
तासामूर्ध्वगा हृदयमभिप्रपन्नाः प्रत्येकं त्रिधा जायन्ते| ततस्त्रिंशतो मध्ये द्वे द्वे वातपित्तकफरक्तरसान् वहतः| अष्टाभिः शब्दरूपरसगन्धा गृह्यन्ते| द्वाभ्यां द्वाभ्यां भाषते ग़ोषं करोति स्वपिति प्रतिबुध्यते च| द्वे चाश्रु वहतः| द्वे च स्तनाश्रिते| नार्याः स्तन्यं नरस्य शुक्रम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhogAdhamanInAM punarviBAgastatkAryya~jca (16) · Śloka 16
অধোগমাঃ পক্বাশযস্থা এবং ত্রিধা জাযন্তে| তত্র দশাদ্যাঃ পূর্ববত্| দ্বে বহতোঽন্নং মাত্রাশ্রযেণ| দ্বে তোযম্| দ্বে মূত্রম্| দ্বে শুক্রম্ বহতো দ্বে চ মুঞ্চতঃ| ত এব নারীণামার্ত্তবম্| দ্বে বর্চোনিরসিন্যৌ স্থূলান্ত্রপ্রতিবদ্ধে| এবং দ্বাদশ| শেষা- স্ত্বষ্টৌ ধমন্যস্তিরশ্চীনাঃ স্বেদমভিতর্পযন্তি||১৬||
अधोगमाः पक्वाशयस्था एवं त्रिधा जायन्ते| तत्र दशाद्याः पूर्ववत्| द्वे वहतोऽन्नं मात्राश्रयेण| द्वे तोयम्| द्वे मूत्रम्| द्वे शुक्रम् वहतो द्वे च मुञ्चतः| त एव नारीणामार्त्तवम्| द्वे वर्चोनिरसिन्यौ स्थूलान्त्रप्रतिबद्धे| एवं द्वादश| शेषा- स्त्वष्टौ धमन्यस्तिरश्चीनाः स्वेदमभितर्पयन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryyaggA dhamanInAM vivaraNam (17) · Śloka 17
তির্যগ্গামিন্যশ্চতস্রো ভিদ্যমানাঃ সুবহুধা ভবন্তীত্যুক্তং প্রাক্||১৭||
तिर्यग्गामिन्यश्चतस्रो भिद्यमानाः सुबहुधा भवन्तीत्युक्तं प्राक्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nava bAhyAni srotAMsi (18) · Śloka 18
স্রোতাংসি পুংসাং নব কর্ণৌ নেত্রে নাসাপুটৌ মুখং পাযুর্মূত্রপথঃ||১৮||
स्रोतांसि पुंसां नव कर्णौ नेत्रे नासापुटौ मुख़ं पायुर्मूत्रपथः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAni srotAMsi (19) · Śloka 19
অন্যানি চ ত্রীণি স্ত্রীণাং স্তনৌ রক্তপথশ্চ||১৯||
अन्यानि च त्रीणि स्त्रीणां स्तनौ रक्तपथश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitAyatanAni srotAMsi (20) · Śloka 20
তথাঽপরাণ্যন্তস্স্রোতাংসি জীবিতাযতনানি ত্রযোদশ প্রাণোদকান্নধাতুমলানামযনানি||২০||
तथाऽपराण्यन्तस्स्रोतांसि जीवितायतनानि त्रयोदश प्राणोदकान्नधातुमलानामयनानि||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM mUlam (21) · Śloka 21
তত্র প্রাণবাহিনাং হৃদযং মূলং মহাস্রোতশ্চ||২১||
तत्र प्राणवाहिनां हृदयं मूलं महास्रोतश्च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM dUShaNAni (22) · Śloka 22
তানি ধাতুক্ষযরৌক্ষ্যপিপাসাক্ষুদ্ব্যাযামবেগধারণাদিভির্দুষ্যন্তি||২২||
तानि धातुक्षयरौक्ष्यपिपासाक्षुद्व्यायामवेगधारणादिभिर्दुष्यन्ति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAM prANavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
ততোঽতিসৃষ্টং প্রতিবদ্ধমল্পাল্পমভীক্ষ্ণং বা সশব্দশূলমুচ্ছ্বসনম্| তত্র শ্বাসবত্সাধনম্||২৩||
ततोऽतिसृष्टं प्रतिबद्धमल्पाल्पमभीक्ष्णं वा सशब्दशूलमुच्छ्वसनम्| तत्र श्वासवत्साधनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
উদকবাহিনাং তালু মূলং ক্লোম চ|১|
उदकवाहिनां तालु मूलं क्लोम च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhisrotasAM dUShaNAni (1) · Śloka 1
তান্যামভযাতিপানোষ্ণশুষ্কান্নকষাযতৃণনিগ্রহাদিভির্দুষ্যন্তি||১||
तान्यामभयातिपानोष्णशुष्कान्नकषायतृणनिग्रहादिभिर्दुष्यन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAmudakavAhisrotasAM lakShaNAni (2) · Śloka 2
ততোঽতিতৃষ্ণা মুখশোষঃ কর্ণক্ষ্বেডনং তমোদর্শনঞ্চ| দুষ্টোদকবহস্রোতস্সু চিকিত্সা||২||
ततोऽतितृष्णा मुख़शोषः कर्णक्ष्वेडनं तमोदर्शनञ्च| दुष्टोदकवहस्रोतस्सु चिकित्सा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTodakavahasrotassu cikitsA (24) · Śloka 24
তত্র তৃষ্ণোক্তমৌষধম্||২৪||
तत्र तृष्णोक्तमौषधम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotasAM mUlam (1) · Śloka 1
অন্নবাহিনামামাশযো মূলং বামপার্শ্বঞ্চ||১||
अन्नवाहिनामामाशयो मूलं वामपार्श्वञ्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotoduShTyAdi (25) · Śloka 25
তেষাং দুষ্টৌ সর্বং মাত্রাশিতীযোক্তমবগচ্ছেত্||২৫||
तेषां दुष्टौ सर्वं मात्राशितीयोक्तमवगच्छेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavAhinAM srotasAM mUlAni (1) · Śloka 1
রসবাহিনাং হৃদযং মূলং দশ ধমন্যশ্চ|১|
रसवाहिनां हृदयं मूलं दश धमन्यश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
রক্তবাহিনাং যকৃত্ প্লীহা চ|১|
रक्तवाहिनां यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মাংসবাহিনাং স্নাযূনি ত্বক্ চ|১|
मांसवाहिनां स्नायूनि त्वक् च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medovAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মেদোবাহিনাং বৃক্কৌ মাংসং চ|১|
मेदोवाहिनां वृक्कौ मांसं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
অস্থিবাহিনাং জঘনং মেদশ্চ|১|
अस्थिवाहिनां जग़नं मेदश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মজ্জবাহিনাং পর্বাণ্যস্থীনি চ|১|
मज्जवाहिनां पर्वाण्यस्थीनि च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
শুক্রবাহিনাং স্তনৌ মুষ্কৌ মজ্জা চ|১|
शुक्रवाहिनां स्तनौ मुष्कौ मज्जा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মূত্রবাহিনাং বস্তির্বঙ্ক্ষৈণা চ|১|
मूत्रवाहिनां बस्तिर्वङ्क्षैणा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shakRudvAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
শকৃদ্বাহিনাং পক্বাশযঃ স্থূলান্ত্রং চ|১|
शकृद्वाहिनां पक्वाशयः स्थूलान्त्रं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
স্বেদবাহিনাং মেদো রোমকূপাশ্চ||১||
स्वेदवाहिनां मेदो रोमकूपाश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavahAdisrotasAM dUShaNAdIni (26) · Śloka 26
তেষাং দূষণং বিবিধমহিতাহারবিহারমুপদ্রবান্ পৃথক্পৃথক্ সাধনং দোষাদিবিজ্ঞানীযাদ্যথাস্বং বৃদ্ধিক্ষযলক্ষণেন লক্ষযেত্||২৬||
तेषां दूषणं विविधमहिताहारविहारमुपद्रवान् पृथक्पृथक् साधनं दोषादिविज्ञानीयाद्यथास्वं वृद्धिक्षयलक्षणेन लक्षयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM viddhalakShaNam (27) · Śloka 27
ব্যধে তু স্রোতসাং ভ্রমমোহকম্পপ্রলাপাধ্মানশূলাঽরুচিতৃট্ছর্দিজ্বরাতিরুধিরস্রুতিমূত্রপুরীষরোধা মরণঞ্চ||২৭||
व्यधे तु स्रोतसां भ्रममोहकम्पप्रलापाध्मानशूलाऽरुचितृट्छर्दिज्वरातिरुधिरस्रुतिमूत्रपुरीषरोधा मरणञ्च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoviddhaM pratyAKyAya -- cikitset (28) · Śloka 28
তস্মাত্স্রোতোবিদ্ধং প্রত্যাখ্যাযোপচরেত্||২৮||
तस्मात्स्रोतोविद्धं प्रत्याख़्यायोपचरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uddhRutashalyasya cikitsAnirdeshaH (29) · Śloka 29
উদ্ধৃতশল্যং চ সদ্যোব্রণবিধানেন||২৯||
उद्धृतशल्यं च सद्योव्रणविधानेन||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanI srotasAmaBedaH (30) · Śloka 30
তত্র স্রোতসামেব বিশেষাঃ সিরাধমন্যঃ||৩০||
तत्र स्रोतसामेव विशेषाः सिराधमन्यः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena sirAdInAM Binnatvam (31) · Śloka 31
অন্যে ত্বন্যত্বমিচ্ছন্তি সিরাধমনীস্রোতসাম্| কেবলং পরস্পরসন্নিকর্ষাত্ সদৃশকর্মত্বাত্ সৌক্ষ্ম্যাচ্চ বিভক্তকর্মণামপ্যবিভাগ ইব লক্ষ্যতে||৩১||
अन्ये त्वन्यत्वमिच्छन्ति सिराधमनीस्रोतसाम्| केवलं परस्परसन्निकर्षात् सदृशकर्मत्वात् सौक्ष्म्याच्च विभक्तकर्मणामप्यविभाग इव लक्ष्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparamatena dhAtvavakAshAH -- srotashshabdAdinAmAH (32) · Śloka 32
অপরে পুনরাহুঃ-স্রোতাংসি সিরাধমন্যো রসবাহিন্যো নাড্যঃ পন্থানোঽযনানি মার্গাঃ শরীরচ্ছিদ্রাণি সংবৃ তাসংবৃতানি স্থানান্যাশযাঃ ক্ষযা নিকেতাশ্চেতি শরীরে ধাত্ববকাশানাং লক্ষ্যালক্ষ্যাণাং নামানীতি||৩২||
अपरे पुनराहुः-स्रोतांसि सिराधमन्यो रसवाहिन्यो नाड्यः पन्थानोऽयनानि मार्गाः शरीरच्छिद्राणि संवृ तासंवृतानि स्थानान्याशयाः क्षया निकेताश्चेति शरीरे धात्ववकाशानां लक्ष्यालक्ष्याणां नामानीति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTyA dhAtuduShTyAdi (3) · Śloka 3
তে চাবকাশাঃ প্রকুপিতাঃ স্থানস্থান্ মার্গস্থাংশ্চ ধাতূন্ প্রকোপযন্তি| তেঽপি কুপিতাস্তানি স্রোতাংসি স্রোতাংসি চ স্রোতাংসি| ধাতবশ্চ ধাতূন্||৩||
ते चावकाशाः प्रकुपिताः स्थानस्थान् मार्गस्थांश्च धातून् प्रकोपयन्ति| तेऽपि कुपितास्तानि स्रोतांसि स्रोतांसि च स्रोतांसि| धातवश्च धातून्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAmeva dUShayitAro doShAH (1) · Śloka 1
তেষাং সর্বেষামেব দূষযিতারো দুষ্টা দোষাঃ|১|
तेषां सर्वेषामेव दूषयितारो दुष्टा दोषाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidoShAddoShaduShTiH (1) · Śloka 1
তে চ প্রাযশো দুষ্যন্ত্যগ্নিদোষাত্|১|
ते च प्रायशो दुष्यन्त्यग्निदोषात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agninimittAnyAyurArogyAdIni (1) · Śloka 1
তস্মাত্তন্নিমিত্তান্যাযুরারোগ্যবলোপচযবর্ণৌজাংসি|১|
तस्मात्तन्निमित्तान्यायुरारोग्यबलोपचयवर्णौजांसि|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtvagniBUtAgnipraBRutI- nyagnipratibaddhAnyeva (1) · Śloka 1
তত্প্রতিবদ্ধান্যেব চ রঞ্জকাদীনি ভূতাগ্নযো ধাত্বগ্নযশ্চ||১||
तत्प्रतिबद्धान्येव च रञ्जकादीनि भूताग्नयो धात्वग्नयश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvamannamamRutaM viShaM cApakvam (33) · Śloka 33
তথাঽন্নমপি পিত্তেনৈব পক্বমমৃততাং যাত্যপক্বং চ বিষতাম্||৩৩||
तथाऽन्नमपि पित्तेनैव पक्वममृततां यात्यपक्वं च विषताम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcakAgniH (34) · Śloka 1
তত্র পিত্তবিশেষঃ পাচকসংজ্ঞোঽগ্নিরিতি প্রাগভিহিতঃ||১||
तत्र पित्तविशेषः पाचकसंज्ञोऽग्निरिति प्रागभिहितः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNAgnisvarUpam (35) · Śloka 35
অন্যে পুনরাচক্ষতে-দোষধাতুমলসন্নিপাতজনিতোঽন্তরুষ্মা যথানির্দিষ্টাধিষ্ঠানকর্মাগ্নিরিতি||৩৫||
अन्ये पुनराचक्षते-दोषधातुमलसन्निपातजनितोऽन्तरुष्मा यथानिर्दिष्टाधिष्ठानकर्माग्निरिति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya sthUlapAkakramaH (36) · Śloka 36
স খলু বিধিবদভ্যবহৃতমন্নজাতং প্রাণেন বাযুনা কোষ্ঠমাকৃষ্টং দ্রবৈর্বিভিন্নসঙ্ঘাতং স্নেহেন মৃদূকৃতমভিসন্ধুক্ষিতঃ সমানেনামাশযস্থং স্থালীস্থমিবাম্বুতণ্ডুলমগ্নিরন্তরগ্নিঃ পচতি||৩৬||
स ख़लु विधिवदभ्यवहृतमन्नजातं प्राणेन वायुना कोष्ठमाकृष्टं द्रवैर्विभिन्नसङ्ग़ातं स्नेहेन मृदूकृतमभिसन्धुक्षितः समानेनामाशयस्थं स्थालीस्थमिवाम्बुतण्डुलमग्निरन्तरग्निः पचति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasyANupAkakramaH (37) · Śloka 37
তত্তু সর্বরসমপি পচ্যমানমাদৌ মধুরীভূতং কফং ফেনীভূতমুদীরযতি| ততো বিদগ্ধমম্লীভূতমামাশযাত্ চ্যবমানমচ্ছং পিত্তম্| প্রাপ্য চ পক্বাশযং কটুকীভূতমনিলম্||৩৭||
तत्तु सर्वरसमपि पच्यमानमादौ मधुरीभूतं कफं फेनीभूतमुदीरयति| ततो विदग्धमम्लीभूतमामाशयात् च्यवमानमच्छं पित्तम्| प्राप्य च पक्वाशयं कटुकीभूतमनिलम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BaurikAgnipAkaH (38) · Śloka 38
ততশ্চৈবং বিক্লিন্নং আহারে পঞ্চ পঞ্চাত্মকা মহাভূতাগ্নযো বাযুনা ব্যস্তান্ যথাস্বং পঞ্চৈব ভূতগুণানাহারস্থান্ পচন্তি| তে পক্বাঃ পুনর্যথাস্বমেব দেহাশ্রিতাংশ্চ স্ববিকারভূতান্ ভূতগুণানাপ্যাযযন্তি||৩৮||
ततश्चैवं विक्लिन्नं आहारे पञ्च पञ्चात्मका महाभूताग्नयो वायुना व्यस्तान् यथास्वं पञ्चैव भूतगुणानाहारस्थान् पचन्ति| ते पक्वाः पुनर्यथास्वमेव देहाश्रितांश्च स्वविकारभूतान् भूतगुणानाप्याययन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTaviBajanam (39) · Śloka 39
এবঞ্চ পক্বাদাহারাদ্বিবিধৌষধগর্ভাদিব স্নেহাদচ্ছঃ সারভূতো রসাখ্যঃ কিট্টাখ্যশ্চ মলোঽভিনির্বর্ততে||৩৯||
एवञ्च पक्वादाहाराद्विविधौषधगर्भादिव स्नेहादच्छः सारभूतो रसाख़्यः किट्टाख़्यश्च मलोऽभिनिर्वर्तते||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTAByAM srotaHpUraNam (40) · Śloka 40
তাভ্যাঞ্চ সারমলাভ্যাং তদাত্মকানামেব শরীরগুণানাং ধাত্বাখ্যানাং যথাস্বং স্রোতাংসি পারম্পর্য্যেণাবিচ্ছিন্নসন্তানমাপূর্য্যন্তে||৪০||
ताभ्याञ्च सारमलाभ्यां तदात्मकानामेव शरीरगुणानां धात्वाख़्यानां यथास्वं स्रोतांसि पारम्पर्य्येणाविच्छिन्नसन्तानमापूर्य्यन्ते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtupoShaNakramaH (41) · Śloka 1
স্রোতোভ্যশ্চ যথাবিভাগং যথাযথমেব ধাতবঃ পুষ্যন্তি||১||
स्रोतोभ्यश्च यथाविभागं यथायथमेव धातवः पुष्यन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtUnAM mithaH poShyapoShaka- tve~api na pUrveShAmapacayaH (42) · Śloka 42
উত্তরোত্তরানুপ্রবেশেঽপি চ পুর্বেষাং স্রোতসাং যথাকালং সম্যগাহারোপযোগেন পরিণামবতাপ্যায্যমানানাং নাপচযো ভবতি| ততশ্চ ধাত্বাখ্যাঃ প্রসাদমলাঃ স্বং স্বমেব মানমনুবর্তন্তে যথাবযঃশরীরম্||৪২||
उत्तरोत्तरानुप्रवेशेऽपि च पुर्वेषां स्रोतसां यथाकालं सम्यगाहारोपयोगेन परिणामवताप्याय्यमानानां नापचयो भवति| ततश्च धात्वाख़्याः प्रसादमलाः स्वं स्वमेव मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kramadhAtupariNAmAdinirdeshaH (43) · Śloka 43
তত্রাঽঽহাররসো ব্যানবিক্ষিপ্তো যথাস্বং সপ্তসু ধাত্বগ্নিষু ক্রমাত্ পচ্যমানঃ স্বাত্মভাবপ্রচ্যুতিসমনন্তরমেব প্রাপ্তরক্তাদিধাতুসংজ্ঞকঃ কালবদস্খলিতবলপ্রমাণো দেহমূর্জযিত্বা ধাতূন্ ধাতুমলাংশ্চ পুষ্ণাতি||৪৩||
तत्राऽऽहाररसो व्यानविक्षिप्तो यथास्वं सप्तसु धात्वग्निषु क्रमात् पच्यमानः स्वात्मभावप्रच्युतिसमनन्तरमेव प्राप्तरक्तादिधातुसंज्ञकः कालवदस्ख़लितबलप्रमाणो देहमूर्जयित्वा धातून् धातुमलांश्च पुष्णाति||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShotpattiH (44) · Śloka 44
অথান্নকিট্টমচ্ছং মূত্রং ঘনং শকৃত্||৪৪||
अथान्नकिट्टमच्छं मूत्रं ग़नं शकृत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasasya sArakiTTe (1) · Śloka 1
রসস্য সারো রক্তং মলঃ কফো লসীকা চ||১||
रसस्य सारो रक्तं मलः कफो लसीका च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasya sArakiTTe (2) · Śloka 2
রক্তস্য সারো মাংসং কণ্ডরাঃ সিরাশ্চ| মলঃ পিত্তম্|২|
रक्तस्य सारो मांसं कण्डराः सिराश्च| मलः पित्तम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya sArakiTTe (2) · Śloka 2
মাংসস্য সারো মেদস্ত্বচো বসা চ| কিট্টং কর্ণাক্ষিনাসিকাস্যরোমকূপপ্রজননমলাঃ|২|
मांसस्य सारो मेदस्त्वचो वसा च| किट्टं कर्णाक्षिनासिकास्यरोमकूपप्रजननमलाः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medasaH sArakiTTe (2) · Śloka 2
মেদসঃ সারোঽস্থিস্নাযুসন্ধযঃ| কিট্টং স্বেদঃ|২|
मेदसः सारोऽस्थिस्नायुसन्धयः| किट्टं स्वेदः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthnaH sArakiTTe (2) · Śloka 2
অস্থ্নঃ সারো মজ্জা| কিট্টং কেশরোমনখাঃ||২||
अस्थ्नः सारो मज्जा| किट्टं केशरोमनख़ाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majj~jaH sArakiTTe (45) · Śloka 45
মজ্জ্ঞস্তু সারঃ শুক্রং মলোঽক্ষিবিট্ত্বচাং স্নেহঃ||৪৫||
मज्ज्ञस्तु सारः शुक्रं मलोऽक्षिविट्त्वचां स्नेहः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
শুক্রস্য সারমোজঃ| অত্যন্তশুদ্ধতযাঽস্য মলাভাবঃ| অন্যে পুনরত এব তস্য নেচ্ছন্তি পাকম্| অপরে পুনঃ শুক্রসারং গর্ভমেবামনন্তি||৪৬||
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAtmakasya vAyorutpattiH (47) · Śloka 47
বাযুঃ পুনরগ্নেরাহারস্য চ বহ্বল্পতযা তস্মাত্তস্মান্মূর্চ্ছনাবিশেষাদমূর্ত্তঃ শব্দবানীষচ্ছব্দঃ প্রচুরোঽল্পো বা পঞ্চাত্মা কোষ্ঠে প্রাদুর্ভবতি||৪৭||
वायुः पुनरग्नेराहारस्य च बह्वल्पतया तस्मात्तस्मान्मूर्च्छनाविशेषादमूर्त्तः शब्दवानीषच्छब्दः प्रचुरोऽल्पो वा पञ्चात्मा कोष्ठे प्रादुर्भवति||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 'sarve~annamayA BAvAH' kramadhAtuvAda- siddhAntopasaMhAraH (48) · Śloka 48
এবং চ কৃত্বাঽন্নমযা এব দেহে সর্বে ভাবাঃ| তেনৈব চেদমেবং চিরেণ ব্যাপ্তমন্তর্বহিঃ শরীরযন্ত্রমনবরতপ্রবাহেণ স্বাস্থ্যবলোপচযযুক্তং যাবত্ কর্মোপাদানং যাপ্যতে| অন্যথা ত্বন্নরসোক্ষেপণাদ্বিবদ্ধস্রোতসা বা যথাবদন- ভিসন্ধীযমানধাতুপ্রবাহমন্তরা ব্যবচ্ছিদ্যতে| ব্যাধি ভাজনং বা ভবতি||৪৮||
एवं च कृत्वाऽन्नमया एव देहे सर्वे भावाः| तेनैव चेदमेवं चिरेण व्याप्तमन्तर्बहिः शरीरयन्त्रमनवरतप्रवाहेण स्वास्थ्यबलोपचययुक्तं यावत् कर्मोपादानं याप्यते| अन्यथा त्वन्नरसोक्षेपणाद्विबद्धस्रोतसा वा यथावदन- भिसन्धीयमानधातुप्रवाहमन्तरा व्यवच्छिद्यते| व्याधि भाजनं वा भवति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena rasAdidhAtusamBavakramaH (49) · Śloka 49
অন্যে তু বর্ণযন্তি-অভ্যবহৃতমাত্রস্যাহাঽঽরস্য কণ্ঠনাডীপ্রলুঠিতস্য মহানিম্নমবতীর্ণস্য যো য এবাংশঃ কাযাগ্নিনাঽবলীঢঃ পাকমুপনীযতে তস্য তস্যৈব প্রসাদাখ্যো রসলেশোঽভিনির্বৃত্তিসমনন্তরং সমং সমস্তধাতুষু সংবৃতাসংবৃতৈঃ প্রবিসৃতো বিবৃতমুখেষ্বাসন্নেষু স্রোতস্সু ভূযান্ প্রথমতরং চান্বেতি| পর্য্যাযেণেতরেষ্বপি| এবমন্নরস এব সাক্ষাত্সর্বধাতূন্ কেনচিদেব কালভেদেন পুষ্ণাতি ন পুনর্ধাতবো ধাত্বন্তরতাং স্বরূপোপমর্দেন প্রতিপদ্যন্ত ইতি||৪৯||
अन्ये तु वर्णयन्ति-अभ्यवहृतमात्रस्याहाऽऽरस्य कण्ठनाडीप्रलुठितस्य महानिम्नमवतीर्णस्य यो य एवांशः कायाग्निनाऽवलीढः पाकमुपनीयते तस्य तस्यैव प्रसादाख़्यो रसलेशोऽभिनिर्वृत्तिसमनन्तरं समं समस्तधातुषु संवृतासंवृतैः प्रविसृतो विवृतमुख़ेष्वासन्नेषु स्रोतस्सु भूयान् प्रथमतरं चान्वेति| पर्य्यायेणेतरेष्वपि| एवमन्नरस एव साक्षात्सर्वधातून् केनचिदेव कालभेदेन पुष्णाति न पुनर्धातवो धात्वन्तरतां स्वरूपोपमर्देन प्रतिपद्यन्त इति||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balaBedenAgneshcAturvidhyam (2) · Śloka 2
অগ্নিস্তু বলভেদেন চতুর্বিধো ভবতি| সমো বিষমস্তীক্ষ্ণো মন্দশ্চ||২||
अग्निस्तु बलभेदेन चतुर्विधो भवति| समो विषमस्तीक्ष्णो मन्दश्च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
তত্র সমো যঃ সম্যগেবোপযুক্তমন্নং সম্যক্ পচতি|১|
तत्र समो यः सम्यगेवोपयुक्तमन्नं सम्यक् पचति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
বিষমোঽসম্যগপ্যপযুক্তং পচতি সম্যগপি চ ন পচতি||১||
विषमोऽसम्यगप्यपयुक्तं पचति सम्यगपि च न पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAgnilakShaNam (2) · Śloka 2
তীক্ষ্ণোঽসম্যগপ্যুপযুক্তমাশু পচতি| স এব বর্ধমানো ঽত্যগ্নির্ভবতি||২||
तीक्ष्णोऽसम्यगप्युपयुक्तमाशु पचति| स एव वर्धमानो ऽत्यग्निर्भवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
মন্দস্তু সম্যগপ্যুপযুক্তমুদরগৌরবাধ্মানবিবন্ধাটোপান্ত্রকূজনমুখশোষবাযুস্তম্ভাদীন্যামলিঙ্গানি দর্শযিত্বা চিরাত্ পচতি||১||
मन्दस्तु सम्यगप्युपयुक्तमुदरगौरवाध्मानविबन्धाटोपान्त्रकूजनमुख़शोषवायुस्तम्भादीन्यामलिङ्गानि दर्शयित्वा चिरात् पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jATharAgneH rakShaNIyatvaM tatra kramashca (50) · Śloka 50
বাহ্যেনাপি চ জ্বালাঙ্গারাত্মকেনাগ্নিনা নৈকাকারঃ সর্বদা পাকো ভবতি| কিমুতান্তরাশ্রযেণোষ্ণাত্মনা সমেনাপি| তস্মাত্ তং প্রযত্নতো রক্ষেত্||৫০||
बाह्येनापि च ज्वालाङ्गारात्मकेनाग्निना नैकाकारः सर्वदा पाको भवति| किमुतान्तराश्रयेणोष्णात्मना समेनापि| तस्मात् तं प्रयत्नतो रक्षेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnInAM rakShaNaM vaiShamye cikitsA ca (51) · Śloka 51
তত্র প্রবরেণ সাত্ম্যেন সমং যথাস্বমপরেণেতরান্ ক্রমশঃ সাত্ম্যমাপাদ্য প্রবরেণ পরিপালযেদ্দোষোপক্রমণিযোক্তেন চ বাতাদিসাধনেন গ্রহণীরোগবিহিতৈশ্চৌষধব্যাযামমযোগৈরিতি||৫১||
तत्र प्रवरेण सात्म्येन समं यथास्वमपरेणेतरान् क्रमशः सात्म्यमापाद्य प्रवरेण परिपालयेद्दोषोपक्रमणियोक्तेन च वातादिसाधनेन ग्रहणीरोगविहितैश्चौषधव्यायाममयोगैरिति||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM lakShaNam (52) · Śloka 52
ভবতি চাত্র- স্বধাতুসমবর্ণানি বৃত্তস্থূলান্যণূনি চ| স্রোতাংসি দীর্ঘাণ্যাকৃত্যা প্রতানসদৃশানি চ| স্রোতোদূষকঃ আহারঃ বিহারশ্চ আহারশ্চ বিহারশ্চ যঃ স্যাদ্দোষগুণৈঃ সমঃ| ধাতুভির্বিগুণো যশ্চ স্রোতসাং স প্রদূষকঃ| স্রোতোদুষ্টিলক্ষণম্ অতিপ্রবৃত্তিঃ সঙ্গো বা সিরাণাং গ্রন্থযোঽপি বা| বিমার্গতো বা গমনং স্রোতসাং দুষ্টিলক্ষণম্||৫২||
भवति चात्र- स्वधातुसमवर्णानि वृत्तस्थूलान्यणूनि च| स्रोतांसि दीर्ग़ाण्याकृत्या प्रतानसदृशानि च| स्रोतोदूषकः आहारः विहारश्च आहारश्च विहारश्च यः स्याद्दोषगुणैः समः| धातुभिर्विगुणो यश्च स्रोतसां स प्रदूषकः| स्रोतोदुष्टिलक्षणम् अतिप्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयोऽपि वा| विमार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टिलक्षणम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodvArANAM svarUpam (53) · Śloka 53
বিসানামিব সূক্ষ্মাণি দূরং বিপ্রসৃতানি চ| দ্বারাণি স্রোতসাং দেহে রসো যৈরুপচীযতে||৫৩||
बिसानामिव सूक्ष्माणि दूरं विप्रसृतानि च| द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैरुपचीयते||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya shukratvaprAptikAle mataBedAH (54) · Śloka 54
কেচিদাহুরহোরাত্রাত্ ষডহাদপরে পরে| মাসাত্ প্রযাতি শুক্রত্বমন্নং পাকক্রমাদিভিঃ| বৃব্যাদীনি প্রভাবেণ সদ্যঃ শুক্রাদি কুর্বতে| প্রাযঃ করোত্যহোরাত্রাত্ কর্মান্যদপি ভেষজম্||৫৪||
केचिदाहुरहोरात्रात् षडहादपरे परे| मासात् प्रयाति शुक्रत्वमन्नं पाकक्रमादिभिः| वृव्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते| प्रायः करोत्यहोरात्रात् कर्मान्यदपि भेषजम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtumalasaMgrahashlokaH (55) · Śloka 55
কফঃ পিত্তং মলঃ খেষু প্রস্বেদো নখরোম চ| স্নেহোঽক্ষিত্বগ্বিশামোজো ধাতূনাং ক্রমশো মলাঃ||৫৫||
कफः पित्तं मलः ख़ेषु प्रस्वेदो नख़रोम च| स्नेहोऽक्षित्वग्विशामोजो धातूनां क्रमशो मलाः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnimUle maraNajIvane (57) · Śloka 57
শান্তেঽগ্নৌ ম্রিযতে যুক্তে চিরং জীবত্যনামযঃ| রোগী স্যাদ্বিকৃতে তস্মাত্তং প্রযত্নেন পালযেত্||৫৭||
शान्तेऽग्नौ म्रियते युक्ते चिरं जीवत्यनामयः| रोगी स्याद्विकृते तस्मात्तं प्रयत्नेन पालयेत्||५७||
🔊 Audio coming soon