Adhikarana marmaviBAgaSArIro~adhyAyaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਰ੍ਮਵਿਭਾਗਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨||
अथातो मर्मविभागं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmaNAM saMKyA (1) · Śloka 1
ਸੁਖਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਬਕ੍ਤੁਮਾਹ ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਮਰ੍ਮਸ਼ਤਮ੍| |੧|
सुखग्रहणाद्यर्थं च पूर्वं मर्मणां सङ्ख्यां बक्तुमाह सप्तोत्तरं मर्मशतम्| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM sthAnAni (1-2) · Śloka 2
ਤੇਸਾਮੇਕਾਦਸ਼ਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਪਥਕ੍ਸਕ੍ਥ੍ਨੋਸ੍ਤਥਾ ਬਾਹ੍ਵੋਸ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਕੋਸ੍ਠੇ ਨਵੋਰਸਿ||੧|| ਪਸ੍ਠੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਜਤ੍ਰੋਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਚ| |੨|
तेषामेकादशादिशेत्| पृथक्सक्थ्नोस्तथा बाह्वोस्त्रीणि कोष्ठे नवोरसि||१|| पृष्ठे चतुर्दशोर्ध्वं तु जत्रोस्त्रिंशच्च सप्त च| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana talahRunmarmaNaH sthAnaM karma ca (2-3) · Śloka 3
ਇਦਾਨੀਮੇਸਾਂ ਮਰ੍ਮਣਾਮਾਪਾਦਤਲਾਨ੍ਮਸ੍ਤਕਂ ਯਾਵਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਦੇਸ਼ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਣ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਹ | ਮਧ੍ਯੇ ਪਾਦਤਲਸ੍ਯਾਹੁਰਭਿਤੋ ਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲਿਮ੍||੨|| ਤਲਹਨ੍ਨਾਮ ਰੁਜਯਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਤਾ| |੩|
इदानीमेषां मर्मणामापादतलान्मस्तकं यावद्विशिष्टदेशसमाश्रयेण विशिष्टसंज्ञान्तराणि विशिष्टकर्माणि मर्माणि दर्शयितुमाह | मध्ये पादतलस्याहुरभितो मध्यमाङ्गुलिम्||२|| तलहृन्नाम रुजया तत्र विद्धस्य पञ्चता| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShiprasya sthAnaM karma ca (3) · Śloka 3
| ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਾਕ੍ਸੇਪਮਾਰਣਮ੍||੩||
| अङ्गुष्ठाङ्गुलिमध्यस्थं क्षिप्रमाक्षेपमारणम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUrcasya sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4
ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਕੂਰ੍ਚਃ ਪਾਦਭ੍ਰਮਣਕਮ੍ਪਕਤ੍| |੪|
तस्योर्ध्वं द्व्यङ्गुले कूर्चः पादभ्रमणकम्पकृत्| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUrchaSirasaH sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4
| ਗੁਲ੍ਫਸਨ੍ਧੇਰਧਃ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਃਸ਼ੋਫਰੁਜਾਕਰਮ੍||੪||
| गुल्फसन्धेरधः कूर्चशिरःशोफरुजाकरम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulPasya sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5
ਜਙ੍ਘਾਚਰਣਯੋਃ ਸਨ੍ਧੌ ਗੁਲ੍ਫੋ ਰੁਕ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭਮਾਨ੍ਦ੍ਯਕਤ੍| |੫|
जङ्घाचरणयोः सन्धौ गुल्फो रुक्स्तम्भमान्द्यकृत्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indrabasteH sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5
| ਜਙ੍ਘਾਨ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਰ੍ਮਾਰਯਤ੍ਯਸਜਃ ਕ੍ਸਯਾਤ੍||੫||
| जङ्घान्तरे त्विन्द्रबस्तिर्मारयत्यसृजः क्षयात्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAnunaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6
ਜਙ੍ਹ੍ਘੋਰ੍ਵੋਃ ਸਙ੍ਗਮੇ ਜਾਨੁ ਖਞ੍ਜਤਾ ਤਤ੍ਰ ਜੀਵਤਃ| |੬|
जङ्ह्घोर्वोः सङ्गमे जानु खञ्जता तत्र जीवतः| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ANImarmaNaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6
| ਜਾਨੁਨਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਣ੍ਯੂਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੋਫਕਤ੍||੬||
| जानुनस्त्र्यङ्गुलादूर्ध्वमाण्यूस्तम्भशोफकृत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urvImarmaNaH sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7
ਉਰ੍ਵ੍ਯੂਰੁਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵੇਧਾਤ੍ਸਕ੍ਥਿਸ਼ੋਸੋਸ੍ਰਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| |੭|
उर्व्यूरुमध्ये तद्वेधात्सक्थिशोषोऽस्रसङ्क्षयात्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohitAkShasya sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7
| ਊਰੁਮੂਲੇ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਂ ਹਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸਮਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍||੭||
| ऊरुमूले लोहिताक्षं हन्ति पक्षमसृक्क्षयात्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTapasya sthAnaM karma ca (8) · Śloka 8
ਮੁਸ੍ਕਵਙ੍ਕ੍ਸਣਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਟਪਂ ਸਣ੍ਢਤਾਕਰਮ੍| |੮|
मुष्कवङ्क्षणयोर्मध्ये विटपं षण्ढताकरम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti sakthnoH pratyekamekAdaSa marmANi ,tathA bAhvoH pratyekamekAdaSa ,atra maNibandha kUrparakakShAdhRu~gmarmaNAM sthAnaM karma , (8-9) · Śloka 9
| ਇਤਿ ਸਕ੍ਥ੍ਨੋਸ੍ਤਥਾ ਬਾਹ੍ਣੋਰ੍ਮਣਿਬਨ੍ਧੋਤ੍ਰ ਗੁਲ੍ਫਵਤ੍||੮|| ਕੂਰ੍ਪਰਂ ਜਾਨੁਵਤ੍ਕੌਣ੍ਯਂ ਤਯੋਰ੍ਵਿਟਪਵਤ੍ਪੁਨਃ| ਕਕ੍ਸਾਕ੍ਸਮਧ੍ਯੇ ਕਕ੍ਸਾਧਕ੍ ਕੁਣਿਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ||੯||
| इति सक्थ्नोस्तथा बाह्णोर्मणिबन्धोऽत्र गुल्फवत्||८|| कूर्परं जानुवत्कौण्यं तयोर्विटपवत्पुनः| कक्षाक्षमध्ये कक्षाधृक् कुणित्वं तत्र जायते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudamarmaNaH sthAnaM karma ca (10) · Śloka 10
ਇਤਿ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਧੌ ਕਥਯਤਿ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧਃ ਸਦ੍ਯੋਘ੍ਨੋ ਵਿਡ੍ਵਾਤਵਮਨੋ ਗੁਦਃ| |੧੦|
इति शाखासु मर्माणि चतुश्चत्वारिंशदुक्त्वा, अन्तराधौ कथयति स्थूलान्त्रबद्धः सद्योघ्नो विड्वातवमनो गुदः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastimarmaNaH sthAnaM karma ca (10-12) · Śloka 12
ਅਧੁਨਾ ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਖ੍ਯਮਾਹ | ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯੋ ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਰੋ ਬਸ੍ਤਿਰਲ੍ਪਾਸ੍ਰਮਾਂਸਗਃ||੧੦|| ਏਕਾਧੋਵਦਨੋ ਮਧ੍ਯੇ ਕਟ੍ਯਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਸੂਨ੍| ਤੇਸ਼੍ਮਰੀਵ੍ਰਣਾਦ੍ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਭਯਤਸ਼੍ਚ ਸਃ||੧੧|| ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਨਾਵ੍ਯੇਕਤੋ ਭਿਨ੍ਨੇ ਵ੍ਰਣੋ ਰੋਹੇਚ੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ| |੧੨|
अधुना बस्त्याख्यमाह | मूत्राशयो धनुर्वक्रो बस्तिरल्पास्रमांसगः||१०|| एकाधोवदनो मध्ये कट्याः सद्यो निहन्त्यसून्| ऋतेऽश्मरीव्रणाद्विद्धस्तत्राप्युभयतश्च सः||११|| मूत्रस्नाव्येकतो भिन्ने व्रणो रोहेच्च यत्नतः| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nABimarmaNaH sthAnaM karma ca (12-13) · Śloka 13
| ਦੇਹਾਮਪਕ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਸਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ||੧੨|| ਨਾਭਿਃ ਸੋਪਿ ਹਿ ਸਦ੍ਯੋਘ੍ਨੋ| |੧੩|
| देहामपक्वस्थानानां मध्ये सर्वसिराश्रयः||१२|| नाभिः सोऽपि हि सद्योघ्नो| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayamarmaNaH sthAnaM karma ca (13) · Śloka 13
ਦ੍ਵਾਰਮਾਮਾਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਚ| ਸਤ੍ਵਾਦਿਧਾਮ ਹਦਯਮ੍ ਸ੍ਤਨੋਰਃ ਕੋਸ੍ਠਮਧ੍ਯਗਮ੍||੧੩||
द्वारमामाश्यस्य च| सत्वादिधाम हृदयम् स्तनोरः कोष्ठमध्यगम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanarohitasya sthAnaM karma ca,stanamUlasya sthAnaM karma ca (14) · Śloka 14
ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤਮੂਲਾਖ੍ਯੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਤਨਯੋਰ੍ਵਦੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਸ੍ਰਕਫਾਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠੋ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਯੋਃਕ੍ਰਮਾਤ੍||੧੪||
स्तनरोहितमूलाख्ये द्व्यङ्गुले स्तनयोर्वदेत्| ऊर्ध्वाधोऽस्रकफापूर्णकोष्ठो नश्येत्तयोःक्रमात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apastamBamarmaNoH sthAnaM karma ca (15) · Śloka 15
ਅਪਸ੍ਤਮ੍ਭਾਵੁਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਾਡ੍ਯਾਵਨਿਲਵਾਹਿਨੀ| ਰਕ੍ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠੋਤ੍ਰ ਸ਼੍ਵਾਸਾਤ੍ਕਾਸਾਚ੍ਚ ਨਸ਼੍ਯਤਿ||੧੫||
अपस्तम्भावुरःपार्श्वे नाड्यावनिलवाहिनी| रक्तेन पूर्णकोष्ठोऽत्र श्वासात्कासाच्च नश्यति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apalApamarmaNoH sthAnaM karma ca (16-17) · Śloka 17
ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ੋਰਸੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਯੋਰੇਵ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਅਧੋਂਸਕੂਟਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦਪਾਲਾਪਾਖ੍ਯਮਰ੍ਮਣੀ||੧੬|| ਤਯੋਃ ਕੋਸ੍ਠੇਸਜਾ ਪੂਰ੍ਣੇ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਯਾਤੇਨ ਪੂਯਤਾਮ੍| |੧੭|
पृष्ठवंशोरसोर्मध्ये तयोरेव च पार्श्वयोः| अधोंऽसकूटयोर्विद्यादपालापाख्यमर्मणी||१६|| तयोः कोष्ठेऽसृजा पूर्णे नश्येद्यातेन पूयताम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTIkataruNayoHsthAnaM karma ca (17-18) · Śloka 18
ਇਦਾਨੀਂ ਪਸ੍ਠੇ ਵਕ੍ਤਿ | ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਣੀਕਰ੍ਣੌ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਥਿਤੇ||੧੭|| ਵਂਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਸ੍ਫਿਜੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕਟੀਕਤਰੁਣੋ ਸ੍ਮਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਹੀਨਰੂਪੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ||੧੮||
इदानीं पृष्ठे वक्ति | पार्श्वयोः पृष्ठवंशस्य श्रोणीकर्णौ प्रति स्थिते||१७|| वंशाश्रिते स्फिजोरूर्ध्वं कटीकतरुणो स्मृते| तत्र रक्तक्षयात्पाण्डुर्हीनरूपो विनश्यति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukundarayoH sthAnaM karma ca (19-20) · Śloka 20
ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਂ ਹ੍ਯੁਭਯਤੋ ਯੌ ਸਨ੍ਧੀ ਕਟੀਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਜਘਨਸ੍ਯ ਬਹਿਰ੍ਭਾਗੇ ਮਰ੍ਮਣੀ ਤੌ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ||੧੯|| ਚੇਸ੍ਟਾਹਾਨਿਰਘਃਕਾਯੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਦ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍| |੨੦|
पृष्ठवंशं ह्युभयतो यौ सन्धी कटीपार्श्वयोः| जघनस्य बहिर्भागे मर्मणी तौ कुकुन्दरौ||१९|| चेष्टाहानिरघःकाये स्पर्शाज्ञानं च तद्व्यधात्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nitambamarmaNoH sthAnaM karma ca (20-21) · Śloka 21
| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਨਿਬਦ੍ਧੌ ਯਾਵੁਪਰਿ ਸ਼੍ਰੋਣਿਕਰ੍ਣਯੋਃ||੨੦|| ਆਸ਼ਯਚ੍ਚਾਦਨੌ ਤੌ ਤੁ ਨਿਤਮ੍ਬੌ ਤਰੁਣਾਸ੍ਥਿਗੌ| ਅਧਃਸ਼ਰੀਰੇ ਸ਼ੋਫੋਤ੍ਰ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਤਤਃ||੨੧||
| पार्श्वान्तरनिबद्धौ यावुपरि श्रोणिकर्णयोः||२०|| आशयच्चादनौ तौ तु नितम्बौ तरुणास्थिगौ| अधःशरीरे शोफोऽत्र दौर्बल्यं मरणं ततः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArSvasandhimarmaNoH sthAnaM karma ca (22-23) · Śloka 23
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਨਿਬਦ੍ਧੌ ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਜਘਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ ਤਯੋਰ੍ਯਧਾਤ੍||੨੨|| ਰਕ੍ਤਪੂਰਿਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵਃ| |੨੩|
पार्श्वान्तरनिबद्धौ च मध्ये जघनपार्श्वयोः| तिर्यगूर्ध्वं च निर्दिष्टौ पार्श्वसन्धी तयोर्यधात्||२२|| रक्तपूरितकोष्ठस्य शरीरान्तरसम्भवः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatImarmaNoH sthAnaM karma ca (23-24) · Śloka 24
| ਸ੍ਤਨਮੂਲਾਰ੍ਜਵੇ ਭਾਗੇ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਾਸ਼੍ਰਯੇ ਸਿਰੇ||੨੩|| ਬਹਤ੍ਯੌ, ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਰਣਂ ਰਕ੍ਤਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| |੨੪|
| स्तनमूलार्जवे भागे पृष्ठवंशाश्रये सिरे||२३|| बृहत्यौ, तत्र विद्धस्य मरणं रक्तसङ्क्षयात्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aMsaPalakamarmaNoH sthAnaM karma ca (24-25) · Śloka 25
| ਬਾਹੁਮੂਲਾਭਿਸਮ੍ਬਦ੍ਧੇ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ||੨੪|| ਅਂਸਯੋਃ ਫਲਕੇ ਬਾਹੁਸ੍ਵਾਪਸ਼ੌਸੌ ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍| |੨੫|
| बाहुमूलाभिसम्बद्धे पृष्ठवंशस्य पार्श्वयोः||२४|| अंसयोः फलके बाहुस्वापशौषौ तयोर्व्यधात्| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aMsamarmaNoH sthAnaM karma ca (25-26) · Śloka 26
| ਗ੍ਰੀਵਾਮੁਭਯਤਃ ਸ੍ਨਾਵ੍ਨੀ ਗ੍ਰੀਵਾਬਾਹੁਸ਼ਿਰੋਨ੍ਤਰੇ||੨੫|| ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਂਸਪੀਠਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਵਂਸੌ ਬਾਹੁਕ੍ਰਿਯਾਹਰੌ| |੨੬|
| ग्रीवामुभयतः स्नाव्नी ग्रीवाबाहुशिरोन्तरे||२५|| स्कन्धांसपीठसम्बन्धावंसौ बाहुक्रियाहरौ| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlAmarmaNoH sthAnaM karma ca,manyAmarmaNoH sthAnaM karma ca (26-27) · Śloka 27
| ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਮੁਭਯਤਃ ਸਿਰਾ ਹਨੁਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ||੨੬|| ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾਸੁ ਨੀਲੇ ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਮਰ੍ਮਣੀ ਸ੍ਮਤੇ| ਸ੍ਵਰਪ੍ਰਣਾਸ਼ਵਕਤ੍ਯਂ ਰਸਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਦ੍ਵ੍ਯਧੇ||੨੭||
| कण्ठनाडीमुभयतः सिरा हनुसमाश्रिताः||२६|| चतस्रस्तासु नीले द्वे मन्ये द्वे मर्मणी स्मृते| स्वरप्रणाशवकृत्यं रसाज्ञानं च तद्व्यधे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRukAmarmaNAM sthAnaM karma ca (28) · Śloka 28
ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਮੁਭਯਤੋ ਜਿਹ੍ਵਾਨਾਸਾਗਤਾਃ ਸਿਰਾਃ| ਪਥਕ੍ ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯਸੂਨ੍ਮਾਤਕਾਹ੍ਵਯਾਃ||੨੮||
कण्ठनाडीमुभयतो जिह्वानासागताः सिराः| पृथक् चतस्रस्ताः सद्यो घ्नन्त्यसून्मातृकाह्वयाः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRukATikAmarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29
ਕਕਾਟਿਕੇ ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਾਸਨ੍ਧੌ, ਤਤ੍ਰ ਚਲਂ ਸ਼ਿਰਃ| |੨੯|
कृकाटिके शिरोग्रीवासन्धौ, तत्र चलं शिरः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhuramarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29
| ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਨਿਮ੍ਨੇ ਵਿਧੁਰੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਹਾਰਿਣੀ||੨੯||
| अधस्तात्कर्णयोर्निम्ने विधुरे श्रुतिहारिणी||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PaNamarmaNoH sthAnaM karma ca (30) · Śloka 30
ਫਣਾਵੁਭਯਤੋ ਘ੍ਰਾਣਮਾਰ੍ਗਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਪਥਾਨੁਗੌ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਲਸ੍ਥਿਤੌ ਵੇਧਾਦ੍ਗਨ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਹਾਰਿਣੌ||੩੦||
फणावुभयतो घ्राणमार्गं श्रोत्रपथानुगौ| अन्तर्गलस्थितौ वेधाद्गन्धविज्ञानहारिणौ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apA~ggamarmaNoH sthAnaM karma ca (31) · Śloka 31
ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਬਾਹ੍ਯਤੋਪਾਙ੍ਗੌ ਭ੍ਰੁਵੋਃ ਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਤਯੋਰਧਃ| ਤਥੋਪਰਿ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਨਿਮ੍ਨਾਵਾਵਰ੍ਤਾਵਾਨ੍ਧ੍ਯਮੇਸੁ ਤੁ||੩੧||
नेत्रयोर्बाह्यतोऽपाङ्गौ भ्रुवोः पुच्छान्तयोरधः| तथोपरि भ्रुवोर्निम्नावावर्तावान्ध्यमेषु तु||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Sa~gKamarmaNoH sthAnaM karma ca (32) · Śloka 32
ਅਨੁਕਰ੍ਣਂ ਲਲਾਟਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖੌ ਸਦ੍ਯੋਵਿਨਾਸ਼ਨੌ| |੩੨|
अनुकर्णं ललाटान्ते शङ्खौ सद्योविनाशनौ| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkShepamarmaNoH sthAnaM karma ca ,sthapanImarmaNaH sthAnaM karma ca (32-33) · Śloka 33
| ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪੌ, ਸ੍ਥਪਨੀ ਪੁਨਃ||੩੨|| ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ, ਤ੍ਰਯੇਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਜੀਵੇਦਨੁਦ੍ਧਤੇ| ਸ੍ਵਯਂ ਵਾ ਪਤਿਤੇ ਪਾਕਾਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਤੂਦ੍ਧਤੇ||੩੩||
| केशान्ते शङ्खयोरूर्ध्वमुत्क्षेपौ, स्थपनी पुनः||३२|| भ्रुवोर्मध्ये, त्रयेऽप्यत्र शल्ये जीवेदनुद्धृते| स्वयं वा पतिते पाकात्सद्यो नश्यति तूद्धृते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SRu~ggATakamarmaNAM sthAnaM karma ca (34-35) · Śloka 35
ਜਿਹ੍ਵਾਕ੍ਸਿਨਾਸਿਕਾਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਖਚਤੁਸ੍ਟਯਸਙ੍ਗਮੇ| ਤਾਲੁਨ੍ਯਾਸ੍ਯਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ, ਤੇਸੁ ਮਰ੍ਮਸੁ||੩੪|| ਵਿਦ੍ਧਃ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਖ੍ਯੇਸੁ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੩੫|
जिह्वाक्षिनासिकाश्रोत्रखचतुष्टयसङ्गमे| तालुन्यास्यानि चत्वारि स्रोतसां, तेषु मर्मसु||३४|| विद्धः शॄङ्गाटकाख्येषु सद्यस्त्यजति जीवितम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sImantamarmaNAM sthAnaM karma ca (35-36) · Śloka 36
| ਕਪਾਲੇ ਸਨ੍ਧਯਃ ਪਞ੍ਚ ਸੀਮਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਗਾਃ||੩੫|| ਭ੍ਰਮੋਨ੍ਮਾਦਮਨੋਨਾਸ਼ੈਸ੍ਤੇਸੁ ਵਿਦ੍ਧੇਸੁ ਨਸ਼੍ਯਤਿ| |੩੬|
| कपाले सन्धयः पञ्च सीमन्तास्तिर्यगूर्ध्वगाः||३५|| भ्रमोन्मादमनोनाशैस्तेषु विद्धेषु नश्यति| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhipamarmaNAM sthAnaM karma ca (36-37) · Śloka 37
| ਆਨ੍ਤਰੋ ਮਸ੍ਤਕਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਿਰਾਸਨ੍ਧਿਸਮਾਗਮਃ||੩੬|| ਰੋਮਾਵਰ੍ਤੋਧਿਪੋ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮ ਸਦ੍ਯੋ ਹਰਤ੍ਯਸੂਨ੍| |੩੭|
| आन्तरो मस्तकस्योर्ध्वं सिरासन्धिसमागमः||३६|| रोमावर्तोऽधिपो नाम मर्म सद्यो हरत्यसून्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM marmalakShaNam (37) · Śloka 37
ਇਤਿ ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਸ੍ਯ ਮਰ੍ਮਸ਼ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਯਨ੍ਮਰ੍ਮਲਕ੍ਸਣਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਤੁਮਾਹ | ਵਿਸਮਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਯਤ੍ਰ ਪੀਡਿਤੇ ਰੁਕ੍ ਚ ਮਰ੍ਮ ਤਤ੍||੩੭||
इति सप्तोत्तरस्य मर्मशतस्य लक्षणान्युक्त्वा, सामान्येन यन्मर्मलक्षणं तदाख्यातुमाह | विषमं स्पन्दनं यत्र पीडिते रुक् च मर्म तत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadInAM ShaNNAM samAgamo marma (38) · Śloka 38
ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸ੍ਨਾਯੁਧਮਨੀਸਿਰਾਸਨ੍ਧਿਸਮਾਗਮਃ| ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਰ੍ਮੇਤਿ ਚ ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਸੁਤਰਾਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੩੮||
मांसास्थिस्नायुधमनीसिरासन्धिसमागमः| स्यान्मर्मेति च तेनात्र सुतरां जीवितं स्थितम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evaM marmakalpanA ShoDhA,ekaiva vA marmakalpanA (39) · Śloka 39
ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਤੁ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸੋਢੈਵਂ ਮਰ੍ਮਕਲ੍ਪਨਾ| ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਸਾਮਾਨ੍ਯਦੈਕ੍ਯਂ ਵਾ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਮਤਮ੍||੩੯||
बाहुल्येन तु निर्देशः षोढैवं मर्मकल्पना| प्राणायतनसामान्यदैक्यं वा मर्मणां मतम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsAdInAM marmaNAM saMKyayA~aBidhAnam ,mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40) · Śloka 40
ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਾਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਯਤਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾਭਿਧਾਤੁਮਾਹ ਮਾਂਸਜਾਨਿ ਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਾਖ੍ਯਤਲਹਤ੍ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤਾਃ| |੪੦|
मांसादीनां सन्ध्यन्तानां यथास्वं प्रतिनियतनि मर्माणि सङ्ख्ययाऽभिधातुमाह मांसजानि दशेन्द्राख्यतलहृत्स्तनरोहिताः| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40-41) · Śloka 41
| ਸ਼ਙ੍ਖੌ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ ਨਿਤਮ੍ਬਾਵਂਸਯੋਃ ਫਲੇ||੪੦|| ਅਸ੍ਥ੍ਨ੍ਯਸ੍ਟੌ| |੪੧|
| शङ्खौ कटीकतरुणे नितम्बावंसयोः फले||४०|| अस्थ्न्यष्टौ| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvamarmANi trayoviMSatiH (41) · Śloka 41
ਸ੍ਨਾਵਮਰ੍ਮਾਣਿ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਰਾਣਯਃ| ਕੂਰ੍ਚਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋਪਾਙ੍ਗਕ੍ਸਿਪ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਂਸਬਸ੍ਤਯਃ||੪੧||
स्नावमर्माणि त्रयोविंशतिराणयः| कूर्चकूर्चशिरोऽपाङ्गक्षिप्रोत्क्षेपांसबस्तयः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanyASritAni nava (42) · Śloka 42
ਗੁਦਾਪਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਧੁਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਾਨਿ ਨਵਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਧਮਨੀਸ੍ਥਾਨਿ|੪੨|
गुदापस्तम्भविधुरशृङ्गाटानि नवादिशेत्| मर्माणि धमनीस्थानि|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirASritAni saptatriMSat (42-44) · Śloka 44
| ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ||੪੨|| ਬਹਤ੍ਯੌ ਮਾਤਕਾ ਨੀਲੇ ਮਨ੍ਯੇ ਕਕ੍ਸਾਧਰੌ ਫਣੌ| ਵਿਟਪੇ ਹਦਯਂ ਨਾਭਿਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ ਸ੍ਤਨਾਧਰੇ||੪੩|| ਅਪਾਲਾਪੌ ਸ੍ਥਪਨ੍ਯੁਰ੍ਵ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਲੋਹਿਤਾਨਿ ਚ| |੪੪|
| सप्तत्रिंशत्सिराश्रयाः||४२|| बृहत्यौ मातृका नीले मन्ये कक्षाधरौ फणौ| विटपे हृदयं नाभिः पार्श्वसन्धी स्तनाधरे||४३|| अपालापौ स्थपन्युर्व्यश्चतस्रो लोहितानि च| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhimarmANi viMSati (44-45) · Śloka 45
| ਸਨ੍ਧੌ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਾਵਰ੍ਤੌ ਮਣਿਬਨ੍ਧੌ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ||੪੪|| ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ ਕੂਰ੍ਪਰੌ ਗੁਲ੍ਫੌ ਕਕਾਟ੍ਯੌ ਜਾਨੁਨੀ ਪਤਿਃ| |੪੫|
| सन्धौ विंशतिरावर्तौ मणिबन्धौ कुकुन्दरौ||४४|| सीमन्ताः कूर्परौ गुल्फौ कृकाट्यौ जानुनी पतिः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudakakShAdharAdau anyeShAM matam (45-46) · Śloka 46
| ਮਾਂਸਮਰ੍ਮ ਗੁਦੋਨ੍ਯੇਸਾਂ,ਸ੍ਨਾਵ੍ਨਿ ਕਕ੍ਸਾਧਰੌ ਤਥਾ||੪੫|| ਵਿਟਪੌ ਵਿਧੁਰਾਖ੍ਯੇ ਚ, ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਾਨਿ ਸਿਰਾਸੁ ਤੁ| ਅਪਸ੍ਤਮ੍ਭਾਵਪਾਙ੍ਗੌ ਚ, ਧਮਨੀਸ੍ਥਂ ਨ ਤੈਃ ਸ੍ਮਤਮ੍||੪੬||
| मांसमर्म गुदोऽन्येषां,स्नाव्नि कक्षाधरौ तथा||४५|| विटपौ विधुराख्ये च, शृङ्गाटानि सिरासु तु| अपस्तम्भावपाङ्गौ च, धमनीस्थं न तैः स्मृतम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsAdijAnAM marmaNAM vyadhalakShaNam, mAMsaje marmaNi viddhe lakShaNAni (47) · Śloka 47
ਇਦਾਨੀਂ ਮਾਂਸਾਦਿਜਾਨਾਂ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਵ੍ਯਧਲਕ੍ਸਣਮਾਹ ਵਿਦ੍ਧੇਜਸ੍ਰਮਸਕ੍ਸ੍ਰਾਵੋ ਮਾਂਸਧਾਵਨਵਤ੍ਤਨੁਃ| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਜ੍ਞਾਨਂ ਮਰਣਂ ਚਾਸ਼ੁ ਮਾਂਸਜੇ||੪੭||
इदानीं मांसादिजानां मर्मणां व्यधलक्षणमाह विद्धेऽजस्रमसृक्स्रावो मांसधावनवत्तनुः| पाण्डुत्वमिन्द्रियाज्ञानं मरणं चाशु मांसजे||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthimarmaNi viddhe lakShaNAni (48) · Śloka 48
ਮਜ੍ਜਾਨ੍ਵਿਤੋਚ੍ਛੋ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਃ ਸ੍ਰਾਵੋ ਰੁਕ੍ ਚਾਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਣੀ| |੪੮|
मज्जान्वितोऽच्छो विच्छिन्नः स्रावो रुक् चास्थिमर्मणी| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvaje marmaNi viddhe lakShaNAni (48-49) · Śloka 49
| ਆਯਾਮਾਕ੍ਸੇਪਕਸ੍ਤਮ੍ਭਾਃ ਸ੍ਨਾਵਜੇਭ੍ਯਧਿਕਂ ਰੁਜਾ||੪੮|| ਯਾਨਸ੍ਥਾਨਾਸਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵੈਕਲ੍ਯਮਥਵਾਨ੍ਤਕਃ| |੪੯|
| आयामाक्षेपकस्तम्भाः स्नावजेऽभ्यधिकं रुजा||४८|| यानस्थानासनाशक्तिर्वैकल्यमथवाऽन्तकः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsthe viddhe lakShaNAni (49) · Śloka 49
| ਰਕ੍ਤਂ ਸਸ਼ਬ੍ਦਫੇਨੋਸ੍ਣਂ ਧਮਨੀਸ੍ਥੇ ਵਿਚੇਤਸਃ||੪੯||
| रक्तं सशब्दफेनोष्णं धमनीस्थे विचेतसः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAmarmavyadhe lakShaNAni (50) · Śloka 50
ਸਿਰਾਮਰ੍ਮਵ੍ਯਧੇ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮਜਸ੍ਰਂ ਬਹ੍ਵਸਕ੍ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍ਤਡ੍ਭ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਸਮੋਹਹਿਧ੍ਮਾਭਿਰਨ੍ਤਕਃ||੫੦||
सिरामर्मव्यधे सान्द्रमजस्रं बह्वसृक्स्रवेत्| तत्क्षयात्तृड्भ्रमश्वासमोहहिध्माभिरन्तकः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhije viddhe lakShaNAni (51) · Śloka 51
ਵਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਕੈਰਿਵਾਕੀਰ੍ਣਂ ਰੂਢੇ ਚ ਕੁਣਿਖਞ੍ਜਤਾ| ਬਲਚੇਸ੍ਟਾਕ੍ਸਯਃ ਸ਼ੋਸਃ ਪਰ੍ਵਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧਿਜੇ||੫੧||
वस्तु शूकैरिवाकीर्णं रूढे च कुणिखञ्जता| बलचेष्टाक्षयः शोषः पर्वशोफश्च सन्धिजे||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH prANaharANyekonaviMSatirmarmANi (52-53) · Śloka 53
ਨਾਭਿਸ਼ਙ੍ਖਾਧਿਪਾਪਾਨਹਚ੍ਛਙ੍ਗਾਟਕਬਸ੍ਤਯਃ| ਆਸ੍ਟੌ ਚ ਮਾਤਕਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਘ੍ਨਤ੍ਯੇਕਾਨ੍ਨਵਿਂਸ਼ਤਿਃ||੫੨|| ਸਪ੍ਤਾਹਃ ਪਰਮਸ੍ਤੇਸਾਂ ਕਾਲਃ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਰ੍ਸਣੇ| |੫੩|
नाभिशङ्खाधिपापानहृच्छृङ्गाटकबस्तयः| आष्टौ च मातृकाः सद्यो निघ्नत्येकान्नविंशतिः||५२|| सप्ताहः परमस्तेषां कालः कालस्य कर्षणे| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlAntaraprANaharANi trayastriMSat (53-55) · Śloka 55
| ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਪਸ੍ਤਮ੍ਭਤਲਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧਯਃ||੫੩|| ਕਟੀਤਰੁਣਸੀਮਨ੍ਤਸ੍ਤਨਮੂਲੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਯਃ| ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਪਾਲਾਪਬਹਤੀਨਿਤਮ੍ਬਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤਾਃ||੫੪|| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾ ਮਾਸਮਾਸਾਰ੍ਦ੍ਧਜੀਵਿਤਾਃ| |੫੫|
| त्रयस्त्रिंशदपस्तम्भतलहृत्पार्श्वसन्धयः||५३|| कटीतरुणसीमन्तस्तनमूलेन्द्रबस्तयः| क्षिप्रापालापबृहतीनितम्बस्तनरोहिताः||५४|| कालान्तरप्राणहरा मासमासार्द्धजीविताः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSalyaghnAni trINi ,tatra hetuH (55-56) · Śloka 56
| ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪੌ ਸ੍ਥਪਨੀ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਿ, ਤਤ੍ਰ ਹਿ||੫੫|| ਵਾਯੁਰ੍ਮਾਂਸਵਸਾਮਜ੍ਜਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ੋਸਯਨ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਾਪਾਯੇ ਵਿਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ਼੍ਵਾਸਾਤ੍ਕਾਸਾਚ੍ਚ ਹਨ੍ਤ੍ਯਸੂਨ੍||੫੬||
| उत्क्षेपौ स्थपनी त्रीणि विशल्यघ्नानि, तत्र हि||५५|| वायुर्मांसवसामज्जमस्तुलुङ्गानि शोषयन्| शल्यापाये विनिर्गच्छन् श्वासात्कासाच्च हन्त्यसून्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaikalyakarANi catuScatvAriMSat (57-59) · Śloka 59
ਫਣਾਵਪਾਙ੍ਗੌ ਵਿਧੁਰੇ ਨੀਲੇ ਮਨ੍ਯੇ ਕਕਾਟਿਕੇ| ਅਂਸਾਂਸਫਲਕਾਵਰ੍ਤਵਿਟਪੋਰ੍ਵੀਕੁਕੁਨ੍ਦਰਾਃ||੫੭|| ਸਜਾਨੁਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਾਣਿਕਕ੍ਸਾਧਕ੍ਕੂਰ੍ਚਕੂਰ੍ਪਰਾਃ| ਵੈਕਲ੍ਯਮਿਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੇ||੫੮|| ਹਰਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਕਦਾਚਿਦਭਿਘਾਤਤਃ| |੫੯|
फणावपाङ्गौ विधुरे नीले मन्ये कृकाटिके| अंसांसफलकावर्तविटपोर्वीकुकुन्दराः||५७|| सजानुलोहिताक्षाणिकक्षाधृक्कूर्चकूर्पराः| वैकल्यमिति चत्वारि चत्वारिंशच्च कुर्वते||५८|| हरन्ति तान्यपि प्राणान् कदाचिदभिघाततः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAkarANyaShTau (59) · Śloka 59
| ਅਸ੍ਟੌ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫਮਣਿਬਨ੍ਧਾ ਰੁਜਾਕਰਾਃ||੫੯||
| अष्टौ कूर्चशिरोगुल्फमणिबन्धा रुजाकराः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmaNAM pramANenABidhAnam ,a~ggulamAnAni dvAdaSamarmANi (60) · Śloka 60
ਤੇਸਾਂ ਵਿਟਪਕਕ੍ਸਾਧਗੁਰ੍ਵ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਚ| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮਾਨਾਨਿ|੬੦|
तेषां विटपकक्षाधृगुर्व्यः कूर्चशिरांसि च| द्वादशाङ्गुलमानानि|६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvya~ggulAni ShaT marmANi (60-61) · Śloka 61
| ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਮਣਿਬਨ੍ਧਨੇ||੬੦|| ਗੁਲ੍ਫੌ ਚ ਸ੍ਤਨਮੂਲੇ ਚ| |੬੧|
| द्व्यङ्गुले मणिबन्धने||६०|| गुल्फौ च स्तनमूले च| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trya~ggulAni catvAri marmANi (61) · Śloka 61
ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਮ੍| |੬੧|
त्र्यङ्गुलं जानुकूर्परम्| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastatalamAnAnyekonatriMSat (61-62) · Śloka 62
| ਅਪਾਨਬਸ੍ਤਿਹਨ੍ਨਾਭਿਨੀਲਾਃ ਸੀਮਨ੍ਤਮਾਤਕਾਃ||੬੧|| ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਙ੍ਗਾਟਮਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੇਕੇਨ ਵਰ੍ਜਿਤਾਃ| ਆਤ੍ਮਪਾਣਿਤਲੋਨ੍ਮਾਨਾਃ|੬੨|
| अपानबस्तिहृन्नाभिनीलाः सीमन्तमातृकाः||६१|| कूर्चशृङ्गाटमन्याश्च त्रिंशदेकेन वर्जिताः| आत्मपाणितलोन्मानाः|६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhA~ggulAni ShaT pa~jcASat ,anyeShAM mate tilavrIhimAnAni , (62-63) · Śloka 63
| ਸ਼ੇਸਾਣ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਵਦੇਤ੍||੬੨|| ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਸਟ੍ ਚ ਮਰ੍ਮਾਣਿ, ਤਿਲਵ੍ਰੀਹਿਸਮਾਨ੍ਯਪਿ| ਇਸ੍ਟਾਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਨ੍ਯੇਸਾਮ੍|੬੩|
| शेषाण्यर्द्धाङ्गुलं वदेत्||६२|| पञ्चाशत्षट् च मर्माणि, तिलव्रीहिसमान्यपि| इष्टानि मर्माण्यन्येषाम्|६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmABiGAtamaraNe kAraNam (63-66) · Śloka 66
ਇਦਾਨੀਂ ਯਥਾ ਮਰ੍ਮਾਭਿਘਾਤੇ ਮਰਣਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ | ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧੋਕ੍ਤਾਃ ਸਿਰਾਸ੍ਤੁ ਯਾਃ||੬੩|| ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਵਪੁਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤਾ ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ੍ਤਤਃ| ਤਤ੍ਕ੍ਸਤਾਤ੍ਕ੍ਸਤਜਾਤ੍ਯਰ੍ਥਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਰ੍ਧਾਤੁਸਙ੍ਕ੍ਸਯੇ||੬੪|| ਵਦ੍ਧਸ਼੍ਚਲੋ ਰੁਜਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਨੋਤਿ ਸਮੀਰਯਨ੍| ਤੇਜਸ੍ਤਦੁਦ੍ਧਤਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਣਾਸ਼ੋਸਮਦਭ੍ਰਮਾਨ੍||੬੫|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਰਸ੍ਤਸ਼੍ਲਥਤਨੁਂ ਹਰਤ੍ਯੇਨਂ ਤਤੋਨ੍ਤਕਃ| |੬੬|
इदानीं यथा मर्माभिघाते मरणं सम्पद्यते तथा दर्शयति | चतुर्द्धोक्ताः सिरास्तु याः||६३|| तर्पयन्ति वपुः कृत्स्नं ता मर्माण्याश्रितास्ततः| तत्क्षतात्क्षतजात्यर्थप्रवृत्तेर्धातुसङ्क्षये||६४|| वृद्धश्चलो रुजस्तीव्राः प्रतनोति समीरयन्| तेजस्तदुद्धृतं धत्ते तृष्णाशोषमदभ्रमान्||६५|| स्विन्नस्रस्तश्लथतनुं हरत्येनं ततोऽन्तकः| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmABiGAte cikitsA (66-67) · Śloka 67
| ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਸਨ੍ਧਿਤੋ ਗਾਤ੍ਰਂ ਮਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਹਤੇ ਦ੍ਰੁਤਮ੍||੬੬|| ਛੇਦਨਾਤ੍ਸਨ੍ਧਿਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸਙ੍ਕੁਚਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾ ਹ੍ਯਤਃ| ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੬੭||
| वर्धयेत्सन्धितो गात्रं मर्मण्यभिहते द्रुतम्||६६|| छेदनात्सन्धिदेशस्य सङ्कुचन्ति सिरा ह्यतः| जीवितं प्राणिनां तत्र रक्ते तिष्ठति तिष्ठति||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amarmaNi viddhasya jIvanAdi ,marmasu kShArAdIn varjayet (68-69) · Śloka 69
ਤਦਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਮਰ੍ਮਾਭਿਘਾਤਕ੍ਸਤਾਨ੍ਮਰਣਮ੍, ਨ ਤ੍ਵਮਰ੍ਮਾਭਿਘਾਤਕ੍ਸਤਾਤ੍| ਅਤ ਇਦਮਾਹ ਸੁਵਿਕ੍ਸਤੋਪ੍ਯਤੋ ਜੀਵੇਦਮਰ੍ਮਣਿ ਨ ਮਰ੍ਮਣਿ| ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਿਨਿ ਜੀਵੇਤ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੈਦ੍ਯਗੁਣੇਨ ਚੇਤ੍||੬੮|| ਅਸਮਗ੍ਰਾਭਿਘਾਤਾਚ੍ਚ ਸੋਪਿ ਵੈਕਲ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| ਤਸ੍ਮਤ੍ਕ੍ਸਾਰਵਿਸਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਯਤ੍ਨਾਨ੍ਮਰ੍ਮਸੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੬੯||
तदनेन प्रकारेण मर्माभिघातक्षतान्मरणम्, न त्वमर्माभिघातक्षतात्| अत इदमाह सुविक्षतोऽप्यतो जीवेदमर्मणि न मर्मणि| प्राणघातिनि जीवेत्तु कश्चिद्वैद्यगुणेन चेत्||६८|| असमग्राभिघाताच्च सोऽपि वैकल्यमश्नुते| तस्मत्क्षारविषाग्न्यादीन् यत्नान्मर्मसु वर्जयेत्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svalpo~api marmAghAto~ati pIDAkaraH ,marmAshrayA rogA api tadvat (4) · Śloka 4
ਮਰ੍ਮਾਭਿਘਾਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋਪਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਬਾਧਤੇਤਰਾਮ੍| ਰੋਗਾ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਤ੍ਨਤੋਪਿ ਚ||੭੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮਰ੍ਮਵਿਭਾਗੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||
मर्माभिघातः स्वल्पोऽपि प्रायशो बाधतेतराम्| रोगा मर्माश्रयास्तद्वत्प्रक्रान्ता यत्नतोऽपि च||७०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां द्वितीये शारीरस्थाने मर्मविभागो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha garBavyApannAma caturtho~adhyAyaH --pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਗਰ੍ਭਵ੍ਯਾਪਦਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो गर्भव्यापदं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBiNyAH sashUle puShpadarshane cikitsAkramaH (2) · Śloka 2
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚੇਦਾਪਨ੍ਨਗਰ੍ਭਾ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣ੍ਯਾਸੇਵੇਤ| ਤਤਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯਾਃ ਬਸ੍ਤਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੋਣਿਯੋਨਿਮੁਖ਼ੇਸੁ ਸ਼ੂਲਂ ਪੁਸ੍ਪਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਾਂ ਮਦੁਸੁਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਰਣਸ਼ਯਨਸ੍ਥਾਮੀਸਦਵਨਤਸ਼ਿਰਸਂ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਕਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨||
स्त्री चेदापन्नगर्भा परिहार्य्याण्यासेवेत| ततश्च यस्याः बस्तिपार्श्वश्रोणियोनिमुख़ेषु शूलं पुष्पदर्शनं च स्यात् तां मृदुसुख़शिशिरास्तरणशयनस्थामीषदवनतशिरसं शीतप्रदेहपरिषेकादिभिरुपाचरेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAvisheShAH (3) · Śloka 3
ਤਦ੍ਯਥਾ-ਸਹਸ੍ਰਧੌਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾਧੋਨਾਭੇਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਮਧੁਕਸਿਦ੍ਧਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸੁਸ਼ੀਤੇਨ ਪਿਚੁਮਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਯੋਨਿਸਮੀਪੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਗਵ੍ਯੇਨ ਪਯਸਾ ਮਧੁਕਾਮ੍ਬੁਨਾ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਵ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਪਰਿਪੀਤਤਤ੍ਸ੍ਵਰਸਾਨਿ ਚ ਤੈਲਾਨਿ ਯੋਨੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਤਚ੍ਛਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਿਚੁਮ੍||੩||
तद्यथा-सहस्रधौतेन सर्पिषाऽधोनाभेः सर्वतः प्रदिह्यात्| मधुकसिद्धसर्पिषा सुशीतेन पिचुमाप्लाव्य योनिसमीपे स्थापयेत्| गव्येन पयसा मधुकाम्बुना न्यग्रोधादिकषायेण व परिषेचयेत्| परिपीततत्स्वरसानि च तैलानि योनौ निधापयेत्| तच्छृङ्गसिद्धस्य वा क्षीरसर्पिषः पिचुम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBiNyAH raktAtisrAve cikitsA (4) · Śloka 4
ਅਤਿਸ੍ਰਵਤਿ ਤੁ ਰਕ੍ਤੇ ਤਤ ਏਵ ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਕੇਵ- ਲਾਦੇਵ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਕੁਮੁਦਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਚ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਧਾਤਕੀਗੈਰਿਕਿਸਰ੍ਜਰਸਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਮਧੁਨਾ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾ- ਦਿਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਵਾਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ| ਸ਼ਸ਼ੈਣਹਰਿਣਰੁਧਿਰਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਦ੍ਧਿਵਿਦਾਰੀਜੀਵਨ੍ਤੀਰ੍ਵਾ ਪਯਸਾ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲ- ਸਿਤਾਪਕ੍ਵਲੋਸ੍ਠਚਨ੍ਦਨਾਦਿ ਵਾ| ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਵਾਸਾਰਸਾਨ੍ਯ- ਤਰੇਣ| ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਿਤੋਤ੍ਪਲਸ਼ਾਲੂਕੋਦੁਮ੍ਬਰਸ਼ਲਾਟੁਨ੍ਯ- ਗ੍ਰੋਧਸ਼ਙ੍ਗਾਨਿ ਵਾਜੇਨ ਪਯਸਾ| ਕਸ਼ੇਰੁਕਮਣਾਲਕਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਰੁਸਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਾਰਿ- ਵਾਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਨਨ੍ਤੋਤ੍ਪਲਕਦਮ੍ਬਬੀਜਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕ- ਰਾਮਧੁਮਧੁਰੇਣ ਸ਼ਾਲਿਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਜੀਵਨੀਯਸ਼ਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਬਲਾਤਿਬਲਾਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕੇਕ੍ਸੁਮੂਲਕਾਕੋਲੀਸ਼ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੇਣ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸ਼ੀਤ- ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਜਾਙ੍ਗਲਰਸੇਨ ਵਾ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਸੌਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਨੋਨੁਕੂਲਾਃ ਕਥਾਃ||੪||
अतिस्रवति तु रक्ते तत एव अक्षमात्रं प्राशयेत्| केव- लादेव वा क्षीरसर्पिषः| पद्मोत्पलकुमुदकिञ्जल्कं च समधुशर्करं लेहयेत्| धातकीगैरिकिसर्जरसाञ्जनचूर्णं वा मधुना| न्यग्रोधा- दित्वक्प्रवालकल्कं वा| शशैणहरिणरुधिरं वा सक्षौद्रं पाययेत्| ऋद्धिविदारीजीवन्तीर्वा पयसा| नीलोत्पल- सितापक्वलोष्ठचन्दनादि वा| तण्डुलाम्बुवासारसान्य- तरेण| गन्धप्रियङ्गुसितोत्पलशालूकोदुम्बरशलाटुन्य- ग्रोधशृङ्गानि वाऽऽजेन पयसा| कशेरुकमृणालकशृङ्गाटककाश्मर्यपरुषकद्राक्षासारि- वाप्रपौण्डरीकानन्तोत्पलकदम्बबीजक्वाथेन वा शर्क- रामधुमधुरेण शालिचूर्णम्| जीवनीयशृतं वा क्षीरम्| बलातिबलाशालिषष्टिकेक्षुमूलकाकोलीशृतेन पयसा समधुशर्करेण रक्तशाल्योदनं सुशीतं भोजयेत्| शीत- वीर्य्यजाङ्गलरसेन वा| रक्तपित्तक्रियाश्च शोधनवर्ज्याः प्रयुञ्जीत| सौम्याश्च मनोऽनुकूलाः कथाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitasrAvaM vinA bastyAdi- shUle cikitsA (5) · Śloka 5
ਅਦਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਾਂ ਤੁ ਮਧੁਕਪਯਸ੍ਯਾਸੁਰਦਾਰੁਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਯਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਸ਼ਤਾਵਰੀਪਯਸ੍ਯਾਭਿਰ੍ਵਾ| ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਗਣੇਨ ਵਾ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਵਰਸਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਪਲਾਣ੍ਡੁਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮ੍||੫||
अदृष्टशोणितां तु मधुकपयस्यासुरदारुभिः सिद्धं पयः पाययेत्| ताम्रवल्यश्मन्तकशतावरीपयस्याभिर्वा| विदार्य्यादिगणेन वा| श्वदंष्ट्रास्वरसक्षीरसिद्धं वा सर्पिः| पलाण्डुरससिद्धं वा सक्षौद्रम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trimAsaM yAvadasrasrutau garBasyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6
ਅਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਰਿਮਾਸਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਸ੍ਪਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨ ਤਿਸ੍ਠ- ਤ੍ਯਸਞ੍ਜਾਤਸਾਰਤ੍ਵਾਤ੍||੬||
असम्पूर्णत्रिमासायास्तु पुष्पदर्शने गर्भः प्रायो न तिष्ठ- त्यसञ्जातसारत्वात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAnvaye puShpadarshane cikitsopakramaH (7) · Śloka 7
ਆਮਾਨ੍ਵਯੇ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮਪਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਰੂਕ੍ਸਸ਼ੀ- ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੭||
आमान्वये चोर्ध्वमपि विरुद्धोपक्रमत्वात्| तत्र रूक्षशी- तानि प्रयुञ्जीत||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra cikitsAvidhiH (8) · Śloka 8
ਤਦ੍ਯਥਾ-ਪ੍ਰਾਗੁਪਵਾਸਂ ਤਤੋ ਦੁਰਾਲਭਾਮਤੋਸ਼ੀਰਪਰ੍ਪਟਕ- ਗ਼ਨਚਨ੍ਦਨਾਤਿਵਿਸਾਬਲਾਕਟ੍ਵਙ੍ਗਧਾਨ੍ਯਾਕਕ੍ਵਾਥਪਾਨਮ੍| ਤਣਧਾਨ੍ਯਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਪੇਯਾਮਸ਼ਨਂ ਚ ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ| ਜਿਤੇ ਤ੍ਵਾਮੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੮||
तद्यथा-प्रागुपवासं ततो दुरालभामृतोशीरपर्पटक- ग़नचन्दनातिविषाबलाकट्वङ्गधान्याकक्वाथपानम्| तृणधान्यशालिषष्टिकपेयामशनं च मुद्गादियूषैः| जिते त्वामे स्निग्धशीतानि पूर्ववत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmagarBapAte cikitsA (9) · Śloka 9
ਆਮਗਰ੍ਭੇ ਤੁ ਪਤਿਤੇ ਮਦ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਤਃ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਰ੍ਤਿਵਿਸ੍ਮਰਣਾਰ੍ਥਞ੍ਚ| ਅਮਦ੍ਯਪਾਂ ਪਾਚ- ਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯੋਪਹਿਤਾਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹਲਵਣਵਰ੍ਜ੍ਯਾਭਿਃ ਸਤਿਲਾਭਿ- ਰੁਦ੍ਦਾਲਕਾਦਿਯਵਾਗੂਭਿਰੁਪਾਚਰੇਦ੍ ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਮਾਸਾਸ੍ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯ- ਹਾਨੀਤਿ| ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਣਨੈਰ੍ਬਲਾਨੁਰਕ੍ਸਿਭਿਰਸ੍ਨੇਹੈਰਾਹਾਰੈਰਾਦੋਸਧਾਤੁਕ੍ਲੇਦ- ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਃ| ਆਮਗਰ੍ਭਸ਼ੇਸੇਣ ਹਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਕੁਸ਼ਲਮਨੁਸਜ੍ਯੇਤ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਨਵਸ਼ੇਸਯਨ੍ਨੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤਤਃ ਪਰਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੈ- ਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਰਾਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਦੀਪਨੀਯਪਾਚਨੀਯਜੀਵਨੀਯਬਂਹਣੀਯ- ਮਧੁਰਵਾਤਹਰੈਰਿਤਿ||੯||
आमगर्भे तु पतिते मद्यानामन्यतमं सामर्थ्यतः पाययेत्| गर्भकोष्ठविशुद्ध्यर्थमर्तिविस्मरणार्थञ्च| अमद्यपां पाच- नीयद्रव्योपहिताभिः स्नेहलवणवर्ज्याभिः सतिलाभि- रुद्दालकादियवागूभिरुपाचरेद् यावन्तो मासास्तावन्त्य- हानीति| ततः प्रीणनैर्बलानुरक्षिभिरस्नेहैराहारैरादोषधातुक्लेद- शुद्धेः| आमगर्भशेषेण हि पुनः पुनरकुशलमनुषज्येत| तस्मात् तीक्ष्णैरनवशेषयन्नुपाचरेत्| ततः परं स्नेहपानै- र्बस्तिभिराहारैश्च दीपनीयपाचनीयजीवनीयबृंहणीय- मधुरवातहरैरिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasyopaviShTakopashuShkakasamBavahetuH (10) · Śloka 10
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਮਹਤਿ ਜਾਤਸਾਰੇ ਗਰ੍ਭੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਮਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ ਪੁਸ੍ਪ- ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸ੍ਰਵਣਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਪਰਿਗਹ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਰਸਵਹਾਂ ਨਾਡੀਂ ਪ੍ਰਤਿਪੀਡ੍ਯਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਤਤੋ ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਦੋਸੈਃ ਕੁਲ੍ਯਾਯਾਮਿਵ ਵਹਨਾਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਵਦ੍ਧਿਮਨਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਨੁਪਵਿਸ਼ਤ੍ਯੁਪਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਵਾ||੧੦||
यस्याः पुनर्महति जातसारे गर्भे वर्ज्यानामवर्जनात् पुष्प- दर्शनं स्यादन्यद्वा योनिस्रवणम्| तस्यास्तन्निमित्तं वायुः प्रकुपितः पित्तश्लेष्माणौ परिगृह्य गर्भस्य रसवहां नाडीं प्रतिपीड्यावतिष्ठते| ततो नाड्यां दोषैः कुल्यायामिव वहनाद्गर्भो वृद्धिमनाप्नुवन्नुपविशत्युपशुष्यति वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakagarBalakShaNam (11) · Śloka 11
ਤਤ੍ਰ ਯਸ੍ਯਾਃ ਕਾਦਾਚਿਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਵਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾਵਲ੍ਪੌ ਚ ਦਸ਼੍ਯੇਤੇ ਸਤਤਂ ਚ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਮਾਣਾਦਪਰਿਹੀਯਮਾਨ ਏਵ ਸ੍ਫੁਰਤਿ| ਨ ਚ ਕੁਕ੍ਸਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ, ਤਮੁਪਵਿਸ੍ਟਕਮਿਤ੍ਯਾ- ਚਕ੍ਸਤੇ||੧੧||
तत्र यस्याः कादाचित्कार्त्तवपरिस्रावावल्पौ च दृश्येते सततं च गर्भः प्राप्तात् परिमाणादपरिहीयमान एव स्फुरति| न च कुक्षिर्विवर्धते, तमुपविष्टकमित्या- चक्षते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upashuShkakagarBalakShaNam (12) · Śloka 12
ਯਦਾ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਮਾਰ੍ਤ੍ਤਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਵਾ ਪਰਿਸ੍ਰਵਣਂ ਨਾਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਚ ਤਥਾ ਪਰਿਹੀਯਮਾਣੋ ਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ| ਕੁਕ੍ਸਿਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਪਰਿਹੀਯਤੇ| ਤਦੁਪਸ਼ੁਸ੍ਕਕਂ ਨਾਗੋਦਰਂ ਚ||੧੨||
यदा तु प्रतिमासमार्त्तवं प्रत्यहं वा परिस्रवणं नात्यल्पं च तथा परिहीयमाणो गर्भश्चिरात् किञ्चित् स्पन्दते| कुक्षिश्च वृद्धोऽपि परिहीयते| तदुपशुष्ककं नागोदरं च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH prasavakAlanishcayaH (13) · Śloka 13
ਤੌ ਤੁ ਮਾਤੁਰਾਹਾਰਤੇਜਸਾਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯਮਾਨੌ ਯਦਾ ਪੁਸ੍ਟੌ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਕੇਸ਼ਦਸ਼ਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੌ| ਤਦਾ ਵਰ੍ਸਗਣੈਰਪਿ ਪ੍ਰਮਦਾ ਪ੍ਰਸੂਯੇਤ ਏਵ||੧੩||
तौ तु मातुराहारतेजसाऽल्पेनाप्याय्यमानौ यदा पुष्टौ स्यातां केशदशनादियुक्तौ| तदा वर्षगणैरपि प्रमदा प्रसूयेत एव||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (14) · Śloka 14
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੇਨੋਪਵਿਸ੍ਟਕੋਪਸ਼ੁਸ੍ਕਕਯੋਰ੍ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ| ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਫੇਨਿਲਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ਕਦੁਪਵੇਸ਼੍ਯਤੇ| ਮੂਤ੍ਰਮੁਪਰੁਧ੍ਯਤੇ| ਕਟੀਪਸ੍ਠਹਦਯੇਸੁ ਵੇਦਨਾ| ਜਮ੍ਭਾ, ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਃ, ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਃ, ਸਾਦਃ, ਕ੍ਸ੍ਵੇਡੇਤੇ ਇਵ ਕਰ੍ਣੌ, ਤੁਦ੍ਯੇਤੇ ਇਵ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ੌ| ਪਿਪੀਲਿਕਾਭਿਰਿਵ ਸਂਸਜ੍ਯਤੇ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਰਿਨ੍ਤਨ੍ਨਿਵ ਵਾਯੁਰ੍ਭ੍ਰਮਤਿ ਕੁਕ੍ਸੌ ਤਮ ਇਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤੇ| ਦੁਃਖ਼ੇਨਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਜਰਣਮ੍| ਅਹਰਹਃ ਪਰਿਹਾਨਿਃ| ਸ੍ਫੁਟਿਤਵਿਵਰ੍ਣਪਰੁਸਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਭਵਤਿ||੧੪||
तत्र वातेनोपविष्टकोपशुष्ककयोर्वायुः प्रतिहन्यते| सशब्दं फेनिलं विच्छिन्नं शकृदुपवेश्यते| मूत्रमुपरुध्यते| कटीपृष्ठहृदयेषु वेदना| जृम्भा, निद्रानाशोऽभीक्ष्णं प्रतिश्यायः, शुष्ककासः, सादः, क्ष्वेडेते इव कर्णौ, तुद्येते इव शङ्ख़ौ| पिपीलिकाभिरिव संसृज्यते शरीरं परिऋन्तन्निव वायुर्भ्रमति कुक्षौ तम इव प्रवेश्यते| दुःख़ेनान्नस्य जरणम्| अहरहः परिहानिः| स्फुटितविवर्णपरुषत्वक्त्वं च भवति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikopaviShTakanAgodararyorlakShaNAni (15) · Śloka 15
ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਤਾਮ੍ਰਹਰਿਤਮੁਪਵੇਸ਼੍ਯਤੇ| ਧੂਮਕੋਮ੍ਲਕਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਕ੍ਸਿਹਦਯਦਾਹਃ| ਪੀਤਰਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਾਭਨੇਤ੍ਰਮੂਤ੍ਰਨਖ਼ਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਵਂ ਕਾਲੀ ਦੁਰ੍ਬਲਾ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੂਨਾ ਚ ਨਾਰੀ ਭਵਤਿ||੧੫||
पित्तेन ताम्रहरितमुपवेश्यते| धूमकोऽम्लकश्छर्दिमूर्च्छाक्षिहृदयदाहः| पीतरक्तगोमूत्राभनेत्रमूत्रनख़त्वक्त्वं काली दुर्बला नित्यशूना च नारी भवति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (16) · Śloka 16
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਮਧੁਰਾਸ੍ਯਤ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਵਮਨਂ ਭਕ੍ਤਦ੍ਵੇਸਃ ਸ਼੍ਵੇਤਹਸ੍ਤਪਾਦਨੇਤ੍ਰਤਾ ਕਾਸਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚ||੧੬||
श्लेष्मणा मधुरास्यत्वमुत्क्लेशः श्लेष्मोद्वमनं भक्तद्वेषः श्वेतहस्तपादनेत्रता कासः श्वासश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH sAmAnyA cikitsA (17) · Śloka 17
ਤਯੋਰ੍ਜੀਵਨੀਯਬਂਹਣੀਯਮਧੁਰੌਸਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਮੁਪਯੋਗਃ| ਤਥਾ ਪਯਸਾਂ ਰਸਾਨਾਮਾਮਗਰ੍ਭਾਣਾਂ ਚ ਗਰ੍ਭਵਦ੍ਧਿਕਰਃ| ਤਥਾ ਸਮ੍ਭੋਜਨਮੇਤੈਰੇਵ ਚ ਗ਼ਤਾਦਿਭਿਃ| ਸੁਭਿਕ੍ਸਾਯਾ ਅਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯਾਨਵਾਹਨਾਪਵਰ੍ਜ੍ਜਨਬਂਹਣੈਰੁਪਪਾਦਨਮ੍||੧੭||
तयोर्जीवनीयबृंहणीयमधुरौषसिद्धानां सर्पिषामुपयोगः| तथा पयसां रसानामामगर्भाणां च गर्भवृद्धिकरः| तथा सम्भोजनमेतैरेव च ग़ृतादिभिः| सुभिक्षाया अभीक्ष्णं यानवाहनापवर्ज्जनबृंहणैरुपपादनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodara- yoshcikitsA (18) · Śloka 18
ਅਥ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਾਤੇ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਸੈਨ੍ਧਵੋਪਹਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤੋਦਕਸ੍ਨਾਤਾਂ ਮਦੁ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਗਣਸਾਧਿਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਨਿਵਾਤਂ ਚ ਸੇਵੇਤ||੧੮||
अथ विशेषेण वाते पूर्वमेव सैन्धवोपहितं क्षीरबस्तिं दत्त्वा शीतोदकस्नातां मृदु शाल्योदनं भोजयेत्| ततो विदार्य्यादिगणसाधितेन सर्पिषाऽनुवासयेत्| निवातं च सेवेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikopaviShTakanAgodarayoshcikitsA (19) · Śloka 19
ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਧੁਕਵਿਦਾਰੀਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂਹਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ੍ਥੂਲਕੁਕ੍ਕੁਟੀਰ੍ਨਿਸ੍ਤੁਸਮਾਸਾਢਕਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕੇਨੋਲੂਖ਼ਲੇ ਸਂਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਕਪਿਞ੍ਜਲਾਨ੍ਯਤਰਰਸਂ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪਾਯਯੇਦੁਪਵਿਸ੍ਟਕਵਿਵਰ੍ਧਨਾਰ੍ਥਮੁਪਸ਼ੁਸ੍ਕਕਬਂਹਣਾਰ੍ਥਂ ਚ| ਅਜਾਸਰ੍ਪਿਸਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਸੁਨਿਸਣ੍ਡਕਕਲ੍ਕੇਨ ਪਯਸਾ ਚ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਕਾਲ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਆਮ- ਗਰ੍ਭਰਸੇਨ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਾਨੇਵ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਜਲਚਰਮਾਂਸਾਨਿ ਚ||੧੯||
पित्ते मधुकविदारीनिर्य्यूहसिद्धं पयः पिबेत्| तिस्रः स्थूलकुक्कुटीर्निस्तुषमाषाढकं च क्षीरोदकेनोलूख़ले संक्षुद्य तद्रसेन सर्पिषा च तित्तिरिकपिञ्जलान्यतररसं साधयित्वा पाययेदुपविष्टकविवर्धनार्थमुपशुष्ककबृंहणार्थं च| अजासर्पिषा क्षीरेण जीवनीयैश्च संस्कृतां यवागूं पिबेत्| पयस्या काकोलीद्वयसुनिषण्डककल्केन पयसा च सर्पिर्विपाचयेत्| तत्काल्यं क्षीरानुपानमुपयुञ्जीत| आम- गर्भरसेन चाश्नीयात्| तानेव च तत्र भृष्टान् भक्षयेत्| जलचरमांसानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanA- godarayoshcikitsA (20) · Śloka 20
ਕਫੇ ਤ੍ਵਾਨੂਪੌਦਕਪਿਸ਼ਿਤੋਪਦਂਸ਼ਾਮਚ੍ਛਸੁਰਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਿਲਮੁਦ੍ਗਮਾਸਲਵਣਬਿਲ੍ਵਪਾਤ੍ਰੈਃ| ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਗ਼ਤਪਾਤ੍ਰਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਸ੍ਵਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧਨੁਪਾਨਂ ਵਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਅਤ੍ਰੈਵ ਵਾ ਬਦਰ- ਚੂਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰਮਪਿ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੨੦||
कफे त्वानूपौदकपिशितोपदंशामच्छसुरां त्रिरात्रं पञ्चरात्रं सप्तरात्रं वा पिबेत्| तिलमुद्गमाषलवणबिल्वपात्रैः| पञ्चभिर्ग़ृतपात्रं संयोज्य स्वनुगुप्तं निधापयेत्| ततः प्रातः पिण्डं बिल्वमात्रं शृतशीतच्छागदुग्धनुपानं वाऽश्नीयात्| अत्रैव वा बदर- चूर्णपात्रमपि निदध्यात्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasya sarvathA avRuddhau tatpAtanam (21) · Śloka 21
ਏਵਮਵਦ੍ਧੌ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਦਪਰਾਪਾਤਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਪਾਤਯੇਤ੍||੨੧||
एवमवृद्धौ तीक्ष्णैर्विरेचयेदपरापातनीयैश्च पातयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lInagarBalakShaNam (22) · Śloka 22
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵਾਤੋਪਸਸ੍ਟਸ੍ਰੋਤਸਿ ਲੀਨੋ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋ ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਤਂ ਲੀਨਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ||੨੨||
यस्याः पुनर्वातोपसृष्टस्रोतसि लीनो गर्भः प्रसुप्तो न स्पन्दते तं लीनमित्याहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lInagarBacikitsA (23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯੇਨੋਤ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ਗੋਮਤ੍ਸ੍ਯਗੋਧਾਸ਼ਿਖ਼ਿਕੁਕ੍ਕੁਟਤਿਤ੍ਤਿਰੀਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਰਸੇਨ ਭੂਰਿਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੇਣ ਮਾਸਯੂਸੇਣ ਵਾ ਗ਼ਤਾਢ੍ਯੇਨ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਵਾ ਤਿਲਮਾਸਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਯਸ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਮੇਦ੍ਯਮਾਂਸੋਪਦਂਸ਼ਂ ਵਾ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਮ੍| ਤੈਲੇਨ ਚਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਦਰਵਙ੍ਕ੍ਸਣੋਰੁਕਟੀਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਾਨ੍ਯਭ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍| ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਸ਼੍ਚੈਨਾਂ ਹਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ||੨੩||
तत्र श्येनोत्क्रोशगोमत्स्यगोधाशिख़िकुक्कुटतित्तिरीणामन्यतमस्य रसेन भूरिसर्पिष्केण माषयूषेण वा ग़ृताढ्येन रक्तशाल्योदनं भोजयेत्| सक्तून् वा तिलमाषबिल्वशलाटुयुक्तान् पयस पाययेत् मेद्यमांसोपदंशं वा मार्द्वीकम्| तैलेन चाभीक्ष्णमुदरवङ्क्षणोरुकटीपार्श्वपृष्ठान्यभ्यज्यात्| मुहुर्मुहुश्चैनां हर्षयेत्| पूर्वोक्तं चेक्षेत||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvartacikitsA (24) · Śloka 24
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰੁਦਾਵਰ੍ਤਵਿਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂ ਵਾਤਹਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ਨਪਾਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਸ੍ਟਮੇ ਤੁ ਮਾਸੇ ਮਧੁਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਤਦਸਿਦ੍ਧੌ ਵੀਰਣਸ਼ਾਲਿਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ੇਕ੍ਸੁਬਾਲਿਕਾਵੇਤਸਪਰਿਵ੍ਯਾਧਮੂਲਾਨਾਂ ਭੂਤੀਕਾਨਨ੍ਤਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਰੂਸਕਮਧੂਕਮਧੁਕਮਦ੍ਵੀਕਾਨਾਂ ਚ ਪਯਸਾਰ੍ਧੋਦਕੇਨੋਦ੍ਗਹ੍ਯ ਰਸਂ ਤੇਨ ਪ੍ਰਿਯਾਲਬਿਭੀਤਕਮਜ੍ਜਤਿਲਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤੇਨੇਸਲ੍ਲਵਣੋਸ੍ਣੇਨ ਨਿਰੂਹਯੇਤ੍| ਵਿਗਤਵਿਬਨ੍ਧਾਂ ਚ ਸ੍ਨਾਤਾਸ਼ਿਤਾਂ ਸਾਯਂ ਤੇਨੈਵ ਤੈਲੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍||੨੪||
यस्याः पुनरुदावर्तविबन्धः स्यात्तां वातहरस्निग्धान्नपानैरुपाचरेत्| अष्टमे तु मासे मधुकसिद्धेन तैलेनानुवासयेत्| तदसिद्धौ वीरणशालिकुशकाशेक्षुबालिकावेतसपरिव्याधमूलानां भूतीकानन्ताकाश्मर्यपरूषकमधूकमधुकमृद्वीकानां च पयसाऽर्धोदकेनोद्गृह्य रसं तेन प्रियालबिभीतकमज्जतिलकल्कयुक्तेनेषल्लवणोष्णेन निरूहयेत्| विगतविबन्धां च स्नाताशितां सायं तेनैव तैलेनानुवासयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAvartepekShAyAM vyApat (25) · Śloka 25
ਉਦਾਵਰ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਿਤਃ ਸਹਸਾ ਸਗਰ੍ਭਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਮਤਿਪਾਤਯੇਤ੍||੨੫||
उदावर्तो हि समुपेक्षितः सहसा सगर्भां गर्भिणीमतिपातयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmagarBasrAvahetavaH (26) · Śloka 26
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰਤਿਮਾਤ੍ਰਦੋਸੋਪਚਯਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਵ੍ਯਵਾਯਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵੋਪਚਿਤੇਨ ਵਾ ਜਨਨ੍ਯਪਤ੍ਯਯੋਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਗਰ੍ਭਃ ਫਲਮਿਵ ਵਨ੍ਤਾਤ੍ਸਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨੋ ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਤਪ੍ਲੀਹਾਨ੍ਤ੍ਰਵਿਵਰੈਰਵਸ੍ਰਂਸਮਾਨਃ ਕੋਸ੍ਠਸਂਕ੍ਸੋਭਮਾਪਾਦਯਤਿ| ਤਤਃ ਕੋਸ੍ਠਸਂਕ੍ਸੋਭਾਦ੍ਵਾਯੁਰਪਾਨੋ ਮੂਢਃ ਕੁਕ੍ਸਿਬਸ੍ਤਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਦਰਯੋਨਿਸ਼ੂਲਾਨਾਹਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਾਨਾਪਾਦ੍ਯ ਗਰ੍ਭਂ ਚ੍ਯਾਵਯਤਿ ਤਰੁਣਂ ਸ਼ੋਣਿਤਭਾਵੇਨ| ਸੋਭਿਹਿਤਃ ਪ੍ਰਾਕ੍||੨੬||
यस्याः पुनरतिमात्रदोषोपचयाद्यथोक्तैर्वा व्यवायादिभिरन्यैर्वा व्याधिभिः पूर्वोपचितेन वा जनन्यपत्ययोः कर्मणा बन्धनान्मुच्यते गर्भः फलमिव वृन्तात्समुक्तबन्धनो गर्भशय्यामतिक्रम्य कृतप्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसंक्षोभमापादयति| ततः कोष्ठसंक्षोभाद्वायुरपानो मूढः कुक्षिबस्तिपार्श्वोदरयोनिशूलानाहविण्मूत्रसङ्गानापाद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितभावेन| सोऽभिहितः प्राक्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBAyA lakShaNam (27) · Śloka 27
ਵਿਵਦ੍ਧੇ ਤੁ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤਂ ਸ਼ੀਤਮਸ਼੍ਮਗਰ੍ਭਮਿਵੋਦਰਮਾਭਾਤਿ| ਸ਼ੂਲਮਧਿਕਮੁਪਜਾਯਤੇ| ਨ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਗਰ੍ਭੋ ਨਾਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਨ ਸ੍ਰਵਤਿ ਯੋਨਿਰਕ੍ਸਿਣੀ ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਰਂਸ੍ਯੇਤੇ| ਤਥਾ ਭਸ਼ਮਰਤਿਪਰੀਤਾ ਵ੍ਯਥਤੇਨ੍ਯਥਾ ਚੇਸ੍ਟਤੇ ਤਾਮ੍ਯਤਿ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ਰੋਦਿਤ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍| ਨ ਸ੍ਵਪਿਤਿ| ਪੂਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਛ੍ਵਸਿਤ੍ਯਤਿਕਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਣਿਤਿ| ਜਕ੍ਸਿਤੀਤ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮਤਗਰ੍ਭਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍||੨੭||
विवृद्धे तु गर्भे स्तब्धं स्तिमितं शीतमश्मगर्भमिवोदरमाभाति| शूलमधिकमुपजायते| न च स्पन्दते गर्भो नाऽऽव्यः प्रादुर्भवन्ति| न स्रवति योनिरक्षिणी चास्याः स्रंस्येते| तथा भृशमरतिपरीता व्यथतेऽन्यथा चेष्टते ताम्यति भ्राम्यति रोदित्यहर्निशम्| न स्वपिति| पूत्युच्छ्वासा कृच्छ्राच्छ्वसित्यतिकष्टं प्राणिति| जक्षितीत्येवंविधां स्त्रियं मृतगर्भां विद्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBalakShaNam (28) · Śloka 28
ਤਂ ਤੁ ਗਰ੍ਭਂ ਕਦਾਚਿਦਸਮ੍ਯਗਪਤ੍ਯਪਥਮਨੇਕਧਾ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਗੁਣੇਨੇਵ ਵਾਯੁਨਾ ਪੀਡਿਤਂ ਮੋਹਿਤਂ ਚ ਮੂਢਗਰ੍ਭਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਵਿਗੁਣਾਨਿਲਪ੍ਰਤਿਪੀਡਨਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਾਦਸਙ੍ਖ਼੍ਯਗਤਿਂ ਚ||੨੮||
तं तु गर्भं कदाचिदसम्यगपत्यपथमनेकधा प्रतिपन्नं विगुणेनेव वायुना पीडितं मोहितं च मूढगर्भमित्याहुः| विगुणानिलप्रतिपीडनवैचित्र्यादसङ्ख़्यगतिं च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBagatayaH sthAnAni ca (29) · Śloka 29
ਸਮਾਸਤਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਗਤਿਰੁਰ੍ਧ੍ਵਾ, ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਙ੍, ਨ੍ਯੁਬ੍ਜਾ ਚ| ਸਂਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪੁਨਰਸ੍ਟੌ| ਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰੈਵੋਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ||੨੯||
समासतस्तु त्रिविधा गतिरुर्ध्वा, तिर्य्यङ्, न्युब्जा च| संस्थानानि पुनरष्टौ| तान्यत्रैवोत्तरत्र वक्ष्यन्ते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyamUDhagarBAlakShaNam (30) · Śloka 30
ਤੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਪਿ ਵਿਪਰੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਮਾਕ੍ਸੇਪਯੋਨਿਭ੍ਰਂਸ਼ਸਂਵਰਣਮਕ੍ਕਲਸ਼੍ਵਾਸਭ੍ਰਮਾਭਿਪਨ੍ਨਾਂ ਸ਼ੀਤਗਾਤ੍ਰਾਂ ਪੂਤ੍ਯੁਦ੍ਗਾਰਾਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੩੦||
तेषु सर्वेष्वपि विपरीतेन्द्रियार्थामाक्षेपयोनिभ्रंशसंवरणमक्कलश्वासभ्रमाभिपन्नां शीतगात्रां पूत्युद्गारां च वर्जयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBashalyopekShAyAM vyApat (31) · Śloka 31
ਨ ਤੁ ਕ੍ਸਣਮਪ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸੇਤ ਗਰ੍ਭਸ਼ਲ੍ਯਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਨਿਰੁਚ੍ਛਵਾਸੀਕਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜਨਨੀਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍||੩੧||
न तु क्षणमप्युपेक्षेत गर्भशल्यम्| तद्विनिरुच्छवासीकृत्याऽऽशु जननीं हन्यात्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sacetanamUDhagarBasya Cedane vyApattatrAnuShTheya~jca (32) · Śloka 32
ਸਚੇਤਨਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਭਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣੋ ਵਿਸਯਮਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਸੂਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤੇਰਨ੍ ਪੁਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੌਸਧਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੩੨||
सचेतनश्च गर्भः शस्त्रेण विदार्य्यमाणो विषयमङ्गानि विक्षिपेत्| तस्मात् तत्सङ्गे सूत्यः प्रयतेरन् पुर्वोक्तानि च मन्त्रौषधानि प्रयुञ्जीत||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasa~ggasya traividhyam (33) · Śloka 33
ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤੁ ਸਙ੍ਗੋ ਭਵਤਿ| ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਂਸੇ ਜਗ਼ਨੇ ਵਾ| ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸਙ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਭਵਤਿ| ਮੂਢਗਰ੍ਭਨਿਰ੍ਹਰਣਨ੍ਤਤ੍ਰ ਮਤਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਮੂਢਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤੁ ਜਰਾਯੁਪਾਤਨਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯੇਕੇ| ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕ- ਰ੍ਮਾਥਰ੍ਵਵੇਦਵਿਹਿਤਮਿਤ੍ਯੇਕੇ| ਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼ਲ੍ਯਹਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸ਼ਲ੍ਯਾ- ਹਰਣਮਿਤ੍ਯੇਕੇ||੩੩||
त्रिविधस्तु सङ्गो भवति| शिरस्यंसे जग़ने वा| तस्य हि सङ्गस्त्रिविधो भवति| मूढगर्भनिर्हरणन्तत्र मतान्तराणि मूढगर्भस्य तु जरायुपातनसामान्यं कर्मेत्येके| मन्त्रादिक- र्माथर्ववेदविहितमित्येके| दृष्टकर्मणा शल्यहर्त्रा शल्या- हरणमित्येके||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBashastrakarmaNaH kaShTatamatvam (34) · Śloka 34
ਨ ਤ੍ਵਤਃ ਕਸ੍ਟਤਮਮਸ੍ਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ| ਯਤੋ ਯੋਨਿਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਨ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਦੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਾਨਨੁਪਹਿਂਸਤਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਤਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰ੍ਯ੍ਯਮੁਤ੍ਕਰ੍ਸਣਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਨੋਤ੍ਕਰ੍ਤਨਚ੍ਛੇਦਨਭੇਦਨਪੀਡਨਰ੍ਜੂਕਰਣਾਨਿ ਚੈਕੇਨ ਪਾਣਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣਿ||੩੪||
न त्वतः कष्टतममस्ति शस्त्रकर्म| यतो योनियकृत्प्लीहान्त्रगर्भाशयादीनां मध्ये ताननुपहिंसताऽस्पर्शवता शस्त्रमवचार्य्यमुत्कर्षणव्यावर्तनोत्कर्तनच्छेदनभेदनपीडनर्जूकरणानि चैकेन पाणिना कार्य्याणि||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBe prANasaMshayerAshu shastramavacAryam (35) · Śloka 35
ਤਸ੍ਮਾਦੀਸ਼੍ਵਰਮਾਪਚ੍ਛ੍ਯ ਪਰਂ ਚ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਸਹਿਤਸ੍ਤਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਅਕ੍ਰਿਯਾਯਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਰਣਮ੍| ਉਪਕ੍ਰਮੇ ਸਂਸ਼ਯਃ| ਤਥੋਦਰਾਸ਼੍ਮਰੀਪ੍ਰਭਤੀਨਪਿ||੩੫||
तस्मादीश्वरमापृच्छ्य परं च यत्नमास्थाय तद्विद्यसहितस्तमुपक्रमेत्| अक्रियायां ध्रुवं मरणम्| उपक्रमे संशयः| तथोदराऽश्मरीप्रभृतीनपि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUDhagarBAharaNavidhiH (36) · Śloka 36
ਅਥੋਤ੍ਤਾਨਾਯਾ ਵ੍ਯਾਭੁਗ੍ਨਸਕ੍ਥ੍ਯਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਚੁਮ੍ਬਲਾਨ੍ਨਮਿਤਕਟਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਯਾਸ਼੍ਚ ਧਨ੍ਵਨਾਗਵਨ੍ਤਿਕਾਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪਿਚ੍ਛਾਗ਼ਤੈਰਭ੍ਯਜ੍ਯ ਹਸ੍ਤਂ ਯੋਨਿਂ ਚ ਗਰ੍ਭਮਾਹਰੇਤ੍||੩੬||
अथोत्तानाया व्याभुग्नसक्थ्या वस्त्रचुम्बलान्नमितकटिप्रदेशायाश्च धन्वनागवृन्तिकाशाल्मलीपिच्छाग़ृतैरभ्यज्य हस्तं योनिं च गर्भमाहरेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra prakArAntaranirdeshaH (37) · Śloka 37
ਤਤ੍ਰ ਸਕ੍ਥਿਭ੍ਯਾਮਾਗਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਮਾਞ੍ਛਨਮੇਵ| ਏਕਸਕ੍ਥਿਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਯੇਤਰਂ ਸਕ੍ਥਿਂ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ੍ਯ| ਸ੍ਫਿਗ੍ਦੇਸ਼ਾਗਤਸ੍ਯ ਸ੍ਫਿਗ੍ਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਸਿਧ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸਕ੍ਥਿਨੀ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ੍ਯ| ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗਾਗਤਸ੍ਯ ਪਰਿਗ਼ਸ੍ਯੇਵਾਪਰਾਰ੍ਧਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧਮਪਤ੍ਯਪਥਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਰ੍ਜਵਮਾਨੀਯ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਪਵਤ੍ਤਸ਼ਿਰਸੋਂਸਂ ਪ੍ਰਤਿਪੀਡ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਪਤ੍ਯਪਥਮਾਨੀਯ| ਬਾਹੁਦ੍ਵਯਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਪੀਡ੍ਯਾਸੌ ਸ਼ਿਰੋਮੂਲਮਾਨੀਯ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍||੩੭||
तत्र सक्थिभ्यामागतस्यानुलोममाञ्छनमेव| एकसक्थिप्रपन्नस्येतरं सक्थिं प्रसार्य्य| स्फिग्देशागतस्य स्फिग्देशं प्रतिषिध्योर्ध्वमुत्क्षिप्य सक्थिनी प्रसार्य्य| तिर्य्यगागतस्य परिग़स्येवापरार्धमुत्क्षिप्य पूर्वार्धमपत्यपथं प्रत्यार्जवमानीय| पार्श्वापवृत्तशिरसोंऽसं प्रतिपीड्योर्ध्वमुत्क्षिप्य शिरोऽपत्यपथमानीय| बाहुद्वयप्रपन्नस्योर्ध्वमुत्पीड्याऽसौ शिरोमूलमानीय निर्हरेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastradAraNArhamUDhagarBalakShaNam (38) · Śloka 38
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਭੁਗ੍ਨਮਧ੍ਯਃ ਪਾਣਿਪਾਦਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ| ਯਸ਼੍ਚਾਭੁਗ੍ਨ ਏਕੇਨ ਪਾਦੇਨ ਯੋਨਿਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਪਾਯੁਮ੍| ਤੌ ਮੂਢੌ ਹਸ੍ਤੇਨਾਹਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਾਵਿਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍||੩੮||
यस्त्वाभुग्नमध्यः पाणिपादशिरोभिर्योनिं प्रतिपद्यते| यश्चाभुग्न एकेन पादेन योनिं द्वितीयेन पायुम्| तौ मूढौ हस्तेनाहर्तुमशक्याविति शस्त्रमवचारयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra shastrAvadAraNavidhiH (39) · Śloka 39
ਅਥ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਾ (ਸ਼ਿਰੋ) ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯ ਸ਼ਿਰਾਃ ਕਪਾਲਾਨ੍ਯਾਹਤ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ਼ਙ੍ਕੁਨਾ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਚਿਬੁਕੇ ਤਾਲੁਨ੍ਯੁਰਸਿ ਕਕ੍ਸ੍ਯਾਯਾਂ ਵਾਪਹਰੇਤ੍| ਅਭਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ ਚਾਕ੍ਸਿਕੂਟੇ ਗਣ੍ਡੇ ਵਾ| ਤਥਾਸਂਸਕ੍ਤਸ੍ਯਾਂਸਦੇਸ਼ੇ ਬਾਹੁਂ ਛਿਤ੍ਵਾ| ਦਤੇਰਿਵਾਧ੍ਮਾਤਸ੍ਯ ਵਾਤਪੂਰ੍ਣਮੁਦਰਮਵਦਾਰ੍ਯ੍ਯ ਨਿਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਮਾਹਰੇਤ੍| ਜਗ਼ਨਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜਗ਼ਨਕਪਾਲਾਨਿ ਦਾਰਯਿਤ੍ਵੇਤਿ||੩੯||
अथ स्त्रियमाश्वास्य मण्डलाग्रेणाङ्गुलिशस्त्रेण वा (शिरो) विदार्य्य शिराः कपालान्याहृत्य गर्भशङ्कुना गृहीत्वा चिबुके तालुन्युरसि कक्ष्यायां वाऽपहरेत्| अभिन्नशिरसं चाक्षिकूटे गण्डे वा| तथासंसक्तस्यांसदेशे बाहुं छित्वा| दृतेरिवाध्मातस्य वातपूर्णमुदरमवदार्य्य निरस्यान्त्राणि शिथिलीभूतमाहरेत्| जग़नसक्तस्य जग़नकपालानि दारयित्वेति||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana api ca- (40) · Śloka 40
ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਾਯੁਵਸ਼ਾਦਙ੍ਗਂ ਸਜ੍ਜੇਦ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਖ਼ਣ੍ਡਸ਼ਃ| ਤਤ੍ਤਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਹਰੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਰਾਰੀਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ||੪੦||
यद्यद्वायुवशादङ्गं सज्जेद्गर्भस्य ख़ण्डशः| तत्तच्छित्वा हरेत्सम्यग्रक्षेत्रारीं च यत्नतः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyapagatagarBashalyAyA upacArAH (41) · Śloka 41
ਅਥਾਪਤਨ੍ਤੀਮਪਰਾਂ ਪਾਤਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਹਤਸ਼ਲ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਸਿਞ੍ਚੇਦੁਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ| ਦਦ੍ਯਾਦਭ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਾਯੈ ਯੋਨੌ ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਂ ਤਤਃ| ਯੋਨਿਰ੍ਮਦੁਰ੍ਭਵਤ੍ਤੇਨ ਸ਼ੂਲਂ ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਦੀਪ੍ਯਕਾਤਿਵਿਸਾਰਾਸ੍ਨਾਹਿਂਗ੍ਵੇਲਾਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਤ੍| ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ਤਃ| ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਸ਼ਾਕਤ੍ਵਘਿਙ੍ਗੁਤੈਜਨੀਃ| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਦੋਸਸ੍ਯਨ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਵੇਦਨੋਪਸ਼ਮਾਯ ਚ| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮੇਵਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸ੍ਨੇਹਮੇਵ ਤਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਾਯਂ ਪਿਬੇਦਰਿਸ੍ਟਂ ਚ ਤਥਾ ਸੁਕਤਮਾਸਵਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਕਕੁਭਕ੍ਵਾਥਪਿਚੂਨ੍ਯੋਨੌ ਚ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇਨ੍ਯੇ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾਨ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਪਯੋ ਵਾਤਹਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਾਹਂ ਭੋਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਰਸੋ ਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਪਰਂ ਲਗ਼ੁਪਥ੍ਯਾਲ੍ਪਭੋਜਨਾ| ਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰਾ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਬਲਾਤੈਲਾਦਿਕਾਨ੍ ਭਜੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਞ੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋ ਮਾਸੇਭ੍ਯਃ ਸ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸੁਖ਼ਾਨਿ ਚ||੪੧||
अथापतन्तीमपरां पातयेत्पूर्ववद्भिषक्| एवं निर्हृतशल्यान्तु सिञ्चेदुष्णेन वारिणा| दद्यादभ्यक्तदेहायै योनौ स्नेहपिचुं ततः| योनिर्मृदुर्भवत्तेन शूलं चास्याः प्रशाम्यति| दीप्यकातिविषारास्नाहिंग्वेलापञ्चकोलकात्| चूर्णं स्नेहेन कल्कं वा क्वाथं वा पाययेत्तः| कटुकातिविषापाठाशाकत्वघिङ्गुतैजनीः| तद्वच्च दोषस्यन्दार्थं वेदनोपशमाय च| त्रिरात्रमेवं सप्ताहं स्नेहमेव ततः पिबेत्| सायं पिबेदरिष्टं च तथा सुकृतमासवम्| शिरीषककुभक्वाथपिचून्योनौ च निक्षिपेत्| उपद्रवाश्च येऽन्ये स्युस्तान्यथास्वमुपाचरेत्| पयो वातहरैः सिद्धं दशाहं भोजने हितम्| रसो दशाहं च परं लग़ुपथ्याल्पभोजना| स्नेहाभ्यङ्गपरा स्नेहान् बलातैलादिकान् भजेत्| ऊर्ध्वञ्चतुर्भ्यो मासेभ्यः स क्रमेण सुख़ानि च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAtailam (42) · Śloka 42
ਅਥ ਬਲਾਤੈਲਮੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ| ਬਲਾਮੂਲਾਕਸਾਯਸ੍ਯ ਭਾਗਾਃ ਸਟ੍| ਤਾਵਨ੍ਤ ਏਵ ਪਯਸੋ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਦਸ਼ਮੂਲਕ- ਸਾਯਸ੍ਯ ਭਾਗੋ ਭਾਗਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮੈਕਧ੍ਯਂ ਕਤ੍ਵ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਚਾਵਾਪ੍ਯ ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ- ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਮਾਸਪਰ੍ਣੀਮੇਦਾਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮਧੁ- ਕਦੇਵਦਾਰੁਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਚਨ੍ਦਨਸ਼ਾਰਿਵਾਤਗਰਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਵ- ਗਨ੍ਧਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਵਰਾਪਤ੍ਰਰਸਸਰਲਸ਼ੈਲੇਯੈਲਾਵਚਾ- ਗਰੁਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਸੈਨ੍ਧਵਾਨਿ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਭਾਜਨੇਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ- ਰਭਿਮਤਸ੍ਤੈਲਰਾਜੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸੂਤਿਕਾਨਾਂ ਕਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਮਤੀਤਵਯਸਾਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਸ਼ੂਲਿਨਾਂ ਮਹਾਗ੍ਰਹ- ਗਹੀਤਾਨਾਂ ਦੀਰ੍ਗ਼ਰੋਗਕ੍ਸਪਿਤਵਪੁਸਾਂ ਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਪਤਿਤਾਭਿਹਤ- ਭਗ੍ਨਵਿਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਦੇਹਾਨਾਂ ਦੈਵੋਪਗ਼ਾਤਾਤਭਿਸ਼ਪ੍ਤਮਨੋਜ੍ਵਰਪਰੀ- ਤਾਨਾਂ ਪਾਨਨਾਵਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਬਸ੍ਤਿਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ| ਤੇਨ ਬਲ- ਪੌਰੁਸਸ੍ਮਤਿਮਤਿਮੇਧਾਗ੍ਨਿਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌਜਾਂਸਿ ਵਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ| ਪਕ੍ਸਾ- ਗ਼ਾਤਾਕ੍ਸੇਪਕਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾਦਿਵਿਵਿਧਵਾਤਵਿਕਾਰਗੁਲ੍ਮਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸ- ਕਾਸਾ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ| ਅਹਰਹਸ਼੍ਚੋਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨੇ ਸਣ੍ਮਾਸਾਦਨ੍ਤ੍ਰ- ਵਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਚ| ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਗੁਣਵਨ੍ਤਮਿਚ੍ਛਯਾ ਲਭਤ ਇਤਿ||੪੨||
अथ बलातैलमुपदेक्ष्यामः| बलामूलाकषायस्य भागाः षट्| तावन्त एव पयसो यवकोलकुलत्थदशमूलक- षायस्य भागो भागश्चतुर्दशस्तैलस्य| तत्सर्वमैकध्यं कृत्व श्लक्ष्णपिष्टानि चावाप्य काकोलीक्षीरकाकोली- जीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदाक्षीरशुक्लामधु- कदेवदारुमञ्जिष्ठाचन्दनशारिवातगरकुष्ठशतावर्य्यश्व- गन्धापुनर्नवाशतपुष्पावरापत्ररससरलशैलेयैलावचा- ऽगरुकालानुसारिसैन्धवानि शनैर्मृद्वग्निना साधयित्वा सुभाजनेऽनुगुप्तं निदध्यात्| एष भगवतो धन्वन्तरे- रभिमतस्तैलराजो राज्ञां राजमात्राणां सूतिकानां कृशानां शिशूनामतीतवयसां सुकुमाराणां शूलिनां महाग्रह- गृहीतानां दीर्ग़रोगक्षपितवपुषां मर्मविद्धपतिताभिहत- भग्नविश्लिष्टदेहानां दैवोपग़ातातभिशप्तमनोज्वरपरी- तानां पाननावनाभ्यङ्गबस्तिषु प्रयोज्यः| तेन बल- पौरुषस्मृतिमतिमेधाग्निवीर्य्यौजांसि विवर्धन्ते| पक्षा- ग़ाताक्षेपकार्द्दितादिविविधवातविकारगुल्महिक्काश्वास- कासा निवर्तन्ते| अहरहश्चोपयुज्यमाने षण्मासादन्त्र- वृद्धिः प्रशाम्यति च| वन्ध्या च पुत्रं गुणवन्तमिच्छया लभत इति||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutagarBiNyA jIvadgarBaniShkAsanam (43) · Śloka 43
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਪਨ੍ਨਾਯਾਃ ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਯਦਿ| ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਤਤਃ ਸ਼ੀਗ਼੍ਰਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍||੪੩||
भवन्ति चात्र- बस्तिद्वारे विपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि| जन्मकाले ततः शीग़्रं पाटयित्वोद्धरेच्छिशुम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBasrAve mAsAnusAraM garBasthA- pakAH yogAH (44) · Śloka 44
ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਕਬੀਜਂ ਚ ਪਯਸ੍ਯਾ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ| ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਃ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਲੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਵਕ੍ਸਾਦਨੀ ਪਯਸ੍ਯਾ ਚ ਲਤਾ ਚੋਤ੍ਪਲਸ਼ਾਰਿਵਾ| ਅਨਨ੍ਤਾ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਦ੍ਮਾ ਚ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਸੀਰਿਸ਼ਙ੍ਗਤ੍ਵਚੋ ਗ਼ਤਮ੍| ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਬਲਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਮਧੁਪਰ੍ਣਿਕਾ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਬਿਸਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਕਸ਼ੇਰੁਮਧੁਕਂ ਬਲਾ| ਸਪ੍ਤੈਤਾਨ੍ ਪਯਸ ਯੋਗਾਨਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਸਮਾਪਨਾਨ੍| ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਸੁ ਮਾਸੇਸੁ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੪||
मधुकं शाकबीजं च पयस्या सुरदारु च| अश्मन्तकः कृष्णतिलास्ताम्रवल्ली शतावरी| वृक्षादनी पयस्या च लता चोत्पलशारिवा| अनन्ता शारिवा रास्ना पद्मा च मधुयष्टिका| बृहतीद्वयकाश्मर्य्यक्षीरिशृङ्गत्वचो ग़ृतम्| पृश्निपर्णीबलाशिग्रुः श्वदंष्ट्रामधुपर्णिका| शृङ्गाटकं बिसं द्राक्षा कशेरुमधुकं बला| सप्तैतान् पयस योगानर्धश्लोकसमापनान्| क्रमात् सप्तसु मासेषु गर्भे स्रवति योजयेत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTamamAsAtpraBRutigarBasyApyAyanAyogAH (45) · Śloka 45
ਕਪਿਤ੍ਥਬਿਲ੍ਵਬਹਤੀਪਟੋਲੇਕ੍ਸੁਨਿਦਿਗ੍ਧਕਾਤ੍| ਮੂਲੈਃ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਸੇ ਤਥਾਸ੍ਟਮੇ| ਨਵਮੇ ਸਾਰਿਵਾਨਨ੍ਤਾਪਯਸ੍ਯਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਭਿਃ| ਯੋਜਯੇਦ੍ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਯਸ੍ਯਯਾ| ਅਥਵਾ ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਨਾਗਰਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ||੪੫||
कपित्थबिल्वबृहतीपटोलेक्षुनिदिग्धकात्| मूलैः शृतं प्रयुञ्जीत क्षीरं मासे तथाऽष्टमे| नवमे सारिवानन्तापयस्यामधुयष्टिभिः| योजयेद्दशमे मासि सिद्धं क्षीरं पयस्यया| अथवा यष्टिमधुकनागरामरदारुभिः||४५||
🔊 Audio coming soon