4. marmavibhāgaśārīrō'dhyāyaḥ

Adhikarana marmaviBAgaSArIro~adhyAyaH (2) · Śloka 2

അഥാതോ മര്മവിഭാഗം ശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസൂത്രേ||൨||

Adhikarana marmaNAM saMKyA (1) · Śloka 1

സുഖഗ്രഹണാദ്യര്ഥം ച പൂര്വം മര്മണാം സങ്ഖ്യാം ബക്തുമാഹ സപ്തോത്തരം മര്മശതമ്| |൧|

Adhikarana teShAM sthAnAni (1-2) · Śloka 2

തേഷാമേകാദശാദിശേത്| പൃഥക്സക്ഥ്നോസ്തഥാ ബാഹ്വോസ്ത്രീണി കോഷ്ഠേ നവോരസി||൧|| പൃഷ്ഠേ ചതുര്ദശോര്ധ്വം തു ജത്രോസ്ത്രിംശച്ച സപ്ത ച| |൨|

Adhikarana talahRunmarmaNaH sthAnaM karma ca (2-3) · Śloka 3

ഇദാനീമേഷാം മര്മണാമാപാദതലാന്മസ്തകം യാവദ്വിശിഷ്ടദേശസമാശ്രയേണ വിശിഷ്ടസംജ്ഞാന്തരാണി വിശിഷ്ടകര്മാണി മര്മാണി ദര്ശയിതുമാഹ | മധ്യേ പാദതലസ്യാഹുരഭിതോ മധ്യമാങ്ഗുലിമ്||൨|| തലഹൃന്നാമ രുജയാ തത്ര വിദ്ധസ്യ പഞ്ചതാ| |൩|

Adhikarana kShiprasya sthAnaM karma ca (3) · Śloka 3

| അങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലിമധ്യസ്ഥം ക്ഷിപ്രമാക്ഷേപമാരണമ്||൩||

Adhikarana kUrcasya sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4

തസ്യോര്ധ്വം ദ്വ്യങ്ഗുലേ കൂര്ചഃ പാദഭ്രമണകമ്പകൃത്| |൪|

Adhikarana kUrchaSirasaH sthAnaM karma ca (4) · Śloka 4

| ഗുല്ഫസന്ധേരധഃ കൂര്ചശിരഃശോഫരുജാകരമ്||൪||

Adhikarana gulPasya sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5

ജങ്ഘാചരണയോഃ സന്ധൌ ഗുല്ഫോ രുക്സ്തമ്ഭമാന്ദ്യകൃത്| |൫|

Adhikarana indrabasteH sthAnaM karma ca (5) · Śloka 5

| ജങ്ഘാന്തരേ ത്വിന്ദ്രബസ്തിര്മാരയത്യസൃജഃ ക്ഷയാത്||൫||

Adhikarana jAnunaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6

ജങ്ഹ്ഘോര്വോഃ സങ്ഗമേ ജാനു ഖഞ്ജതാ തത്ര ജീവതഃ| |൬|

Adhikarana ANImarmaNaH sthAnaM karma ca (6) · Śloka 6

| ജാനുനസ്ത്ര്യങ്ഗുലാദൂര്ധ്വമാണ്യൂസ്തമ്ഭശോഫകൃത്||൬||

Adhikarana urvImarmaNaH sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7

ഉര്വ്യൂരുമധ്യേ തദ്വേധാത്സക്ഥിശോഷോऽസ്രസങ്ക്ഷയാത്| |൭|

Adhikarana lohitAkShasya sthAnaM karma ca (7) · Śloka 7

| ഊരുമൂലേ ലോഹിതാക്ഷം ഹന്തി പക്ഷമസൃക്ക്ഷയാത്||൭||

Adhikarana viTapasya sthAnaM karma ca (8) · Śloka 8

മുഷ്കവങ്ക്ഷണയോര്മധ്യേ വിടപം ഷണ്ഢതാകരമ്| |൮|

Adhikarana iti sakthnoH pratyekamekAdaSa marmANi ,tathA bAhvoH pratyekamekAdaSa ,atra maNibandha kUrparakakShAdhRu~gmarmaNAM sthAnaM karma , (8-9) · Śloka 9

| ഇതി സക്ഥ്നോസ്തഥാ ബാഹ്ണോര്മണിബന്ധോऽത്ര ഗുല്ഫവത്||൮|| കൂര്പരം ജാനുവത്കൌണ്യം തയോര്വിടപവത്പുനഃ| കക്ഷാക്ഷമധ്യേ കക്ഷാധൃക് കുണിത്വം തത്ര ജായതേ||൯||

Adhikarana gudamarmaNaH sthAnaM karma ca (10) · Śloka 10

ഇതി ശാഖാസു മര്മാണി ചതുശ്ചത്വാരിംശദുക്ത്വാ, അന്തരാധൌ കഥയതി സ്ഥൂലാന്ത്രബദ്ധഃ സദ്യോഘ്നോ വിഡ്വാതവമനോ ഗുദഃ| |൧൦|

Adhikarana bastimarmaNaH sthAnaM karma ca (10-12) · Śloka 12

അധുനാ ബസ്ത്യാഖ്യമാഹ | മൂത്രാശയോ ധനുര്വക്രോ ബസ്തിരല്പാസ്രമാംസഗഃ||൧൦|| ഏകാധോവദനോ മധ്യേ കട്യാഃ സദ്യോ നിഹന്ത്യസൂന്| ഋതേऽശ്മരീവ്രണാദ്വിദ്ധസ്തത്രാപ്യുഭയതശ്ച സഃ||൧൧|| മൂത്രസ്നാവ്യേകതോ ഭിന്നേ വ്രണോ രോഹേച്ച യത്നതഃ| |൧൨|

Adhikarana nABimarmaNaH sthAnaM karma ca (12-13) · Śloka 13

| ദേഹാമപക്വസ്ഥാനാനാം മധ്യേ സര്വസിരാശ്രയഃ||൧൨|| നാഭിഃ സോऽപി ഹി സദ്യോഘ്നോ| |൧൩|

Adhikarana hRudayamarmaNaH sthAnaM karma ca (13) · Śloka 13

ദ്വാരമാമാശ്യസ്യ ച| സത്വാദിധാമ ഹൃദയമ് സ്തനോരഃ കോഷ്ഠമധ്യഗമ്||൧൩||

Adhikarana stanarohitasya sthAnaM karma ca,stanamUlasya sthAnaM karma ca (14) · Śloka 14

സ്തനരോഹിതമൂലാഖ്യേ ദ്വ്യങ്ഗുലേ സ്തനയോര്വദേത്| ഊര്ധ്വാധോऽസ്രകഫാപൂര്ണകോഷ്ഠോ നശ്യേത്തയോഃക്രമാത്||൧൪||

Adhikarana apastamBamarmaNoH sthAnaM karma ca (15) · Śloka 15

അപസ്തമ്ഭാവുരഃപാര്ശ്വേ നാഡ്യാവനിലവാഹിനീ| രക്തേന പൂര്ണകോഷ്ഠോऽത്ര ശ്വാസാത്കാസാച്ച നശ്യതി||൧൫||

Adhikarana apalApamarmaNoH sthAnaM karma ca (16-17) · Śloka 17

പൃഷ്ഠവംശോരസോര്മധ്യേ തയോരേവ ച പാര്ശ്വയോഃ| അധോംऽസകൂടയോര്വിദ്യാദപാലാപാഖ്യമര്മണീ||൧൬|| തയോഃ കോഷ്ഠേऽസൃജാ പൂര്ണേ നശ്യേദ്യാതേന പൂയതാമ്| |൧൭|

Adhikarana kaTIkataruNayoHsthAnaM karma ca (17-18) · Śloka 18

ഇദാനീം പൃഷ്ഠേ വക്തി | പാര്ശ്വയോഃ പൃഷ്ഠവംശസ്യ ശ്രോണീകര്ണൌ പ്രതി സ്ഥിതേ||൧൭|| വംശാശ്രിതേ സ്ഫിജോരൂര്ധ്വം കടീകതരുണോ സ്മൃതേ| തത്ര രക്തക്ഷയാത്പാണ്ഡുര്ഹീനരൂപോ വിനശ്യതി||൧൮||

Adhikarana kukundarayoH sthAnaM karma ca (19-20) · Śloka 20

പൃഷ്ഠവംശം ഹ്യുഭയതോ യൌ സന്ധീ കടീപാര്ശ്വയോഃ| ജഘനസ്യ ബഹിര്ഭാഗേ മര്മണീ തൌ കുകുന്ദരൌ||൧൯|| ചേഷ്ടാഹാനിരഘഃകായേ സ്പര്ശാജ്ഞാനം ച തദ്വ്യധാത്| |൨൦|

Adhikarana nitambamarmaNoH sthAnaM karma ca (20-21) · Śloka 21

| പാര്ശ്വാന്തരനിബദ്ധൌ യാവുപരി ശ്രോണികര്ണയോഃ||൨൦|| ആശയച്ചാദനൌ തൌ തു നിതമ്ബൌ തരുണാസ്ഥിഗൌ| അധഃശരീരേ ശോഫോऽത്ര ദൌര്ബല്യം മരണം തതഃ||൨൧||

Adhikarana pArSvasandhimarmaNoH sthAnaM karma ca (22-23) · Śloka 23

പാര്ശ്വാന്തരനിബദ്ധൌ ച മധ്യേ ജഘനപാര്ശ്വയോഃ| തിര്യഗൂര്ധ്വം ച നിര്ദിഷ്ടൌ പാര്ശ്വസന്ധീ തയോര്യധാത്||൨൨|| രക്തപൂരിതകോഷ്ഠസ്യ ശരീരാന്തരസമ്ഭവഃ| |൨൩|

Adhikarana bRuhatImarmaNoH sthAnaM karma ca (23-24) · Śloka 24

| സ്തനമൂലാര്ജവേ ഭാഗേ പൃഷ്ഠവംശാശ്രയേ സിരേ||൨൩|| ബൃഹത്യൌ, തത്ര വിദ്ധസ്യ മരണം രക്തസങ്ക്ഷയാത്| |൨൪|

Adhikarana aMsaPalakamarmaNoH sthAnaM karma ca (24-25) · Śloka 25

| ബാഹുമൂലാഭിസമ്ബദ്ധേ പൃഷ്ഠവംശസ്യ പാര്ശ്വയോഃ||൨൪|| അംസയോഃ ഫലകേ ബാഹുസ്വാപശൌഷൌ തയോര്വ്യധാത്| |൨൫|

Adhikarana aMsamarmaNoH sthAnaM karma ca (25-26) · Śloka 26

| ഗ്രീവാമുഭയതഃ സ്നാവ്നീ ഗ്രീവാബാഹുശിരോന്തരേ||൨൫|| സ്കന്ധാംസപീഠസമ്ബന്ധാവംസൌ ബാഹുക്രിയാഹരൌ| |൨൬|

Adhikarana nIlAmarmaNoH sthAnaM karma ca,manyAmarmaNoH sthAnaM karma ca (26-27) · Śloka 27

| കണ്ഠനാഡീമുഭയതഃ സിരാ ഹനുസമാശ്രിതാഃ||൨൬|| ചതസ്രസ്താസു നീലേ ദ്വേ മന്യേ ദ്വേ മര്മണീ സ്മൃതേ| സ്വരപ്രണാശവകൃത്യം രസാജ്ഞാനം ച തദ്വ്യധേ||൨൭||

Adhikarana mAtRukAmarmaNAM sthAnaM karma ca (28) · Śloka 28

കണ്ഠനാഡീമുഭയതോ ജിഹ്വാനാസാഗതാഃ സിരാഃ| പൃഥക് ചതസ്രസ്താഃ സദ്യോ ഘ്നന്ത്യസൂന്മാതൃകാഹ്വയാഃ||൨൮||

Adhikarana kRukATikAmarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29

കൃകാടികേ ശിരോഗ്രീവാസന്ധൌ, തത്ര ചലം ശിരഃ| |൨൯|

Adhikarana vidhuramarmaNoH sthAnaM karma ca (29) · Śloka 29

| അധസ്താത്കര്ണയോര്നിമ്നേ വിധുരേ ശ്രുതിഹാരിണീ||൨൯||

Adhikarana PaNamarmaNoH sthAnaM karma ca (30) · Śloka 30

ഫണാവുഭയതോ ഘ്രാണമാര്ഗം ശ്രോത്രപഥാനുഗൌ| അന്തര്ഗലസ്ഥിതൌ വേധാദ്ഗന്ധവിജ്ഞാനഹാരിണൌ||൩൦||

Adhikarana apA~ggamarmaNoH sthAnaM karma ca (31) · Śloka 31

നേത്രയോര്ബാഹ്യതോऽപാങ്ഗൌ ഭ്രുവോഃ പുച്ഛാന്തയോരധഃ| തഥോപരി ഭ്രുവോര്നിമ്നാവാവര്താവാന്ധ്യമേഷു തു||൩൧||

Adhikarana Sa~gKamarmaNoH sthAnaM karma ca (32) · Śloka 32

അനുകര്ണം ലലാടാന്തേ ശങ്ഖൌ സദ്യോവിനാശനൌ| |൩൨|

Adhikarana utkShepamarmaNoH sthAnaM karma ca ,sthapanImarmaNaH sthAnaM karma ca (32-33) · Śloka 33

| കേശാന്തേ ശങ്ഖയോരൂര്ധ്വമുത്ക്ഷേപൌ, സ്ഥപനീ പുനഃ||൩൨|| ഭ്രുവോര്മധ്യേ, ത്രയേऽപ്യത്ര ശല്യേ ജീവേദനുദ്ധൃതേ| സ്വയം വാ പതിതേ പാകാത്സദ്യോ നശ്യതി തൂദ്ധൃതേ||൩൩||

Adhikarana SRu~ggATakamarmaNAM sthAnaM karma ca (34-35) · Śloka 35

ജിഹ്വാക്ഷിനാസികാശ്രോത്രഖചതുഷ്ടയസങ്ഗമേ| താലുന്യാസ്യാനി ചത്വാരി സ്രോതസാം, തേഷു മര്മസു||൩൪|| വിദ്ധഃ ശൃൗങ്ഗാടകാഖ്യേഷു സദ്യസ്ത്യജതി ജീവിതമ്| |൩൫|

Adhikarana sImantamarmaNAM sthAnaM karma ca (35-36) · Śloka 36

| കപാലേ സന്ധയഃ പഞ്ച സീമന്താസ്തിര്യഗൂര്ധ്വഗാഃ||൩൫|| ഭ്രമോന്മാദമനോനാശൈസ്തേഷു വിദ്ധേഷു നശ്യതി| |൩൬|

Adhikarana AdhipamarmaNAM sthAnaM karma ca (36-37) · Śloka 37

| ആന്തരോ മസ്തകസ്യോര്ധ്വം സിരാസന്ധിസമാഗമഃ||൩൬|| രോമാവര്തോऽധിപോ നാമ മര്മ സദ്യോ ഹരത്യസൂന്| |൩൭|

Adhikarana sAmAnyaM marmalakShaNam (37) · Śloka 37

ഇതി സപ്തോത്തരസ്യ മര്മശതസ്യ ലക്ഷണാന്യുക്ത്വാ, സാമാന്യേന യന്മര്മലക്ഷണം തദാഖ്യാതുമാഹ | വിഷമം സ്പന്ദനം യത്ര പീഡിതേ രുക് ച മര്മ തത്||൩൭||

Adhikarana mAMsadInAM ShaNNAM samAgamo marma (38) · Śloka 38

മാംസാസ്ഥിസ്നായുധമനീസിരാസന്ധിസമാഗമഃ| സ്യാന്മര്മേതി ച തേനാത്ര സുതരാം ജീവിതം സ്ഥിതമ്||൩൮||

Adhikarana evaM marmakalpanA ShoDhA,ekaiva vA marmakalpanA (39) · Śloka 39

ബാഹുല്യേന തു നിര്ദേശഃ ഷോഢൈവം മര്മകല്പനാ| പ്രാണായതനസാമാന്യദൈക്യം വാ മര്മണാം മതമ്||൩൯||

Adhikarana mAMsAdInAM marmaNAM saMKyayA~aBidhAnam ,mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40) · Śloka 40

മാംസാദീനാം സന്ധ്യന്താനാം യഥാസ്വം പ്രതിനിയതനി മര്മാണി സങ്ഖ്യയാऽഭിധാതുമാഹ മാംസജാനി ദശേന്ദ്രാഖ്യതലഹൃത്സ്തനരോഹിതാഃ| |൪൦|

Adhikarana mAMsajAni daSamarmANi asthnyaShTau (40-41) · Śloka 41

| ശങ്ഖൌ കടീകതരുണേ നിതമ്ബാവംസയോഃ ഫലേ||൪൦|| അസ്ഥ്ന്യഷ്ടൌ| |൪൧|

Adhikarana snAvamarmANi trayoviMSatiH (41) · Śloka 41

സ്നാവമര്മാണി ത്രയോവിംശതിരാണയഃ| കൂര്ചകൂര്ചശിരോऽപാങ്ഗക്ഷിപ്രോത്ക്ഷേപാംസബസ്തയഃ||൪൧||

Adhikarana dhamanyASritAni nava (42) · Śloka 42

ഗുദാപസ്തമ്ഭവിധുരശൃങ്ഗാടാനി നവാദിശേത്| മര്മാണി ധമനീസ്ഥാനി|൪൨|

Adhikarana sirASritAni saptatriMSat (42-44) · Śloka 44

| സപ്തത്രിംശത്സിരാശ്രയാഃ||൪൨|| ബൃഹത്യൌ മാതൃകാ നീലേ മന്യേ കക്ഷാധരൌ ഫണൌ| വിടപേ ഹൃദയം നാഭിഃ പാര്ശ്വസന്ധീ സ്തനാധരേ||൪൩|| അപാലാപൌ സ്ഥപന്യുര്വ്യശ്ചതസ്രോ ലോഹിതാനി ച| |൪൪|

Adhikarana sandhimarmANi viMSati (44-45) · Śloka 45

| സന്ധൌ വിംശതിരാവര്തൌ മണിബന്ധൌ കുകുന്ദരൌ||൪൪|| സീമന്താഃ കൂര്പരൌ ഗുല്ഫൌ കൃകാട്യൌ ജാനുനീ പതിഃ| |൪൫|

Adhikarana gudakakShAdharAdau anyeShAM matam (45-46) · Śloka 46

| മാംസമര്മ ഗുദോऽന്യേഷാം,സ്നാവ്നി കക്ഷാധരൌ തഥാ||൪൫|| വിടപൌ വിധുരാഖ്യേ ച, ശൃങ്ഗാടാനി സിരാസു തു| അപസ്തമ്ഭാവപാങ്ഗൌ ച, ധമനീസ്ഥം ന തൈഃ സ്മൃതമ്||൪൬||

Adhikarana mAMsAdijAnAM marmaNAM vyadhalakShaNam, mAMsaje marmaNi viddhe lakShaNAni (47) · Śloka 47

ഇദാനീം മാംസാദിജാനാം മര്മണാം വ്യധലക്ഷണമാഹ വിദ്ധേऽജസ്രമസൃക്സ്രാവോ മാംസധാവനവത്തനുഃ| പാണ്ഡുത്വമിന്ദ്രിയാജ്ഞാനം മരണം ചാശു മാംസജേ||൪൭||

Adhikarana asthimarmaNi viddhe lakShaNAni (48) · Śloka 48

മജ്ജാന്വിതോऽച്ഛോ വിച്ഛിന്നഃ സ്രാവോ രുക് ചാസ്ഥിമര്മണീ| |൪൮|

Adhikarana snAvaje marmaNi viddhe lakShaNAni (48-49) · Śloka 49

| ആയാമാക്ഷേപകസ്തമ്ഭാഃ സ്നാവജേऽഭ്യധികം രുജാ||൪൮|| യാനസ്ഥാനാസനാശക്തിര്വൈകല്യമഥവാऽന്തകഃ| |൪൯|

Adhikarana dhamanIsthe viddhe lakShaNAni (49) · Śloka 49

| രക്തം സശബ്ദഫേനോഷ്ണം ധമനീസ്ഥേ വിചേതസഃ||൪൯||

Adhikarana sirAmarmavyadhe lakShaNAni (50) · Śloka 50

സിരാമര്മവ്യധേ സാന്ദ്രമജസ്രം ബഹ്വസൃക്സ്രവേത്| തത്ക്ഷയാത്തൃഡ്ഭ്രമശ്വാസമോഹഹിധ്മാഭിരന്തകഃ||൫൦||

Adhikarana sandhije viddhe lakShaNAni (51) · Śloka 51

വസ്തു ശൂകൈരിവാകീര്ണം രൂഢേ ച കുണിഖഞ്ജതാ| ബലചേഷ്ടാക്ഷയഃ ശോഷഃ പര്വശോഫശ്ച സന്ധിജേ||൫൧||

Adhikarana sadyaH prANaharANyekonaviMSatirmarmANi (52-53) · Śloka 53

നാഭിശങ്ഖാധിപാപാനഹൃച്ഛൃങ്ഗാടകബസ്തയഃ| ആഷ്ടൌ ച മാതൃകാഃ സദ്യോ നിഘ്നത്യേകാന്നവിംശതിഃ||൫൨|| സപ്താഹഃ പരമസ്തേഷാം കാലഃ കാലസ്യ കര്ഷണേ| |൫൩|

Adhikarana kAlAntaraprANaharANi trayastriMSat (53-55) · Śloka 55

| ത്രയസ്ത്രിംശദപസ്തമ്ഭതലഹൃത്പാര്ശ്വസന്ധയഃ||൫൩|| കടീതരുണസീമന്തസ്തനമൂലേന്ദ്രബസ്തയഃ| ക്ഷിപ്രാപാലാപബൃഹതീനിതമ്ബസ്തനരോഹിതാഃ||൫൪|| കാലാന്തരപ്രാണഹരാ മാസമാസാര്ദ്ധജീവിതാഃ| |൫൫|

Adhikarana viSalyaghnAni trINi ,tatra hetuH (55-56) · Śloka 56

| ഉത്ക്ഷേപൌ സ്ഥപനീ ത്രീണി വിശല്യഘ്നാനി, തത്ര ഹി||൫൫|| വായുര്മാംസവസാമജ്ജമസ്തുലുങ്ഗാനി ശോഷയന്| ശല്യാപായേ വിനിര്ഗച്ഛന് ശ്വാസാത്കാസാച്ച ഹന്ത്യസൂന്||൫൬||

Adhikarana vaikalyakarANi catuScatvAriMSat (57-59) · Śloka 59

ഫണാവപാങ്ഗൌ വിധുരേ നീലേ മന്യേ കൃകാടികേ| അംസാംസഫലകാവര്തവിടപോര്വീകുകുന്ദരാഃ||൫൭|| സജാനുലോഹിതാക്ഷാണികക്ഷാധൃക്കൂര്ചകൂര്പരാഃ| വൈകല്യമിതി ചത്വാരി ചത്വാരിംശച്ച കുര്വതേ||൫൮|| ഹരന്തി താന്യപി പ്രാണാന് കദാചിദഭിഘാതതഃ| |൫൯|

Adhikarana rujAkarANyaShTau (59) · Śloka 59

| അഷ്ടൌ കൂര്ചശിരോഗുല്ഫമണിബന്ധാ രുജാകരാഃ||൫൯||

Adhikarana marmaNAM pramANenABidhAnam ,a~ggulamAnAni dvAdaSamarmANi (60) · Śloka 60

തേഷാം വിടപകക്ഷാധൃഗുര്വ്യഃ കൂര്ചശിരാംസി ച| ദ്വാദശാങ്ഗുലമാനാനി|൬൦|

Adhikarana dvya~ggulAni ShaT marmANi (60-61) · Śloka 61

| ദ്വ്യങ്ഗുലേ മണിബന്ധനേ||൬൦|| ഗുല്ഫൌ ച സ്തനമൂലേ ച| |൬൧|

Adhikarana trya~ggulAni catvAri marmANi (61) · Śloka 61

ത്ര്യങ്ഗുലം ജാനുകൂര്പരമ്| |൬൧|

Adhikarana hastatalamAnAnyekonatriMSat (61-62) · Śloka 62

| അപാനബസ്തിഹൃന്നാഭിനീലാഃ സീമന്തമാതൃകാഃ||൬൧|| കൂര്ചശൃങ്ഗാടമന്യാശ്ച ത്രിംശദേകേന വര്ജിതാഃ| ആത്മപാണിതലോന്മാനാഃ|൬൨|

Adhikarana ardhA~ggulAni ShaT pa~jcASat ,anyeShAM mate tilavrIhimAnAni , (62-63) · Śloka 63

| ശേഷാണ്യര്ദ്ധാങ്ഗുലം വദേത്||൬൨|| പഞ്ചാശത്ഷട് ച മര്മാണി, തിലവ്രീഹിസമാന്യപി| ഇഷ്ടാനി മര്മാണ്യന്യേഷാമ്|൬൩|

Adhikarana marmABiGAtamaraNe kAraNam (63-66) · Śloka 66

ഇദാനീം യഥാ മര്മാഭിഘാതേ മരണം സമ്പദ്യതേ തഥാ ദര്ശയതി | ചതുര്ദ്ധോക്താഃ സിരാസ്തു യാഃ||൬൩|| തര്പയന്തി വപുഃ കൃത്സ്നം താ മര്മാണ്യാശ്രിതാസ്തതഃ| തത്ക്ഷതാത്ക്ഷതജാത്യര്ഥപ്രവൃത്തേര്ധാതുസങ്ക്ഷയേ||൬൪|| വൃദ്ധശ്ചലോ രുജസ്തീവ്രാഃ പ്രതനോതി സമീരയന്| തേജസ്തദുദ്ധൃതം ധത്തേ തൃഷ്ണാശോഷമദഭ്രമാന്||൬൫|| സ്വിന്നസ്രസ്തശ്ലഥതനും ഹരത്യേനം തതോऽന്തകഃ| |൬൬|

Adhikarana marmABiGAte cikitsA (66-67) · Śloka 67

| വര്ധയേത്സന്ധിതോ ഗാത്രം മര്മണ്യഭിഹതേ ദ്രുതമ്||൬൬|| ഛേദനാത്സന്ധിദേശസ്യ സങ്കുചന്തി സിരാ ഹ്യതഃ| ജീവിതം പ്രാണിനാം തത്ര രക്തേ തിഷ്ഠതി തിഷ്ഠതി||൬൭||

Adhikarana amarmaNi viddhasya jIvanAdi ,marmasu kShArAdIn varjayet (68-69) · Śloka 69

തദനേന പ്രകാരേണ മര്മാഭിഘാതക്ഷതാന്മരണമ്, ന ത്വമര്മാഭിഘാതക്ഷതാത്| അത ഇദമാഹ സുവിക്ഷതോऽപ്യതോ ജീവേദമര്മണി ന മര്മണി| പ്രാണഘാതിനി ജീവേത്തു കശ്ചിദ്വൈദ്യഗുണേന ചേത്||൬൮|| അസമഗ്രാഭിഘാതാച്ച സോऽപി വൈകല്യമശ്നുതേ| തസ്മത്ക്ഷാരവിഷാഗ്ന്യാദീന് യത്നാന്മര്മസു വര്ജയേത്||൬൯||

Adhikarana svalpo~api marmAghAto~ati pIDAkaraH ,marmAshrayA rogA api tadvat (4) · Śloka 4

മര്മാഭിഘാതഃ സ്വല്പോऽപി പ്രായശോ ബാധതേതരാമ്| രോഗാ മര്മാശ്രയാസ്തദ്വത്പ്രക്രാന്താ യത്നതോऽപി ച||൭൦|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ദ്വിതീയേ ശാരീരസ്ഥാനേ മര്മവിഭാഗോ നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||

Adhikarana atha garBavyApannAma caturtho~adhyAyaH --pratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതോ ഗര്ഭവ്യാപദം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana garBiNyAH sashUle puShpadarshane cikitsAkramaH (2) · Śloka 2

സ്ത്രീ ചേദാപന്നഗര്ഭാ പരിഹാര്യ്യാണ്യാസേവേത| തതശ്ച യസ്യാഃ ബസ്തിപാര്ശ്വശ്രോണിയോനിമുഖേഷു ശൂലം പുഷ്പദര്ശനം ച സ്യാത് താം മൃദുസുഖശിശിരാസ്തരണശയനസ്ഥാമീഷദവനതശിരസം ശീതപ്രദേഹപരിഷേകാദിഭിരുപാചരേത്||൨||

Adhikarana cikitsAvisheShAH (3) · Śloka 3

തദ്യഥാ-സഹസ്രധൌതേന സര്പിഷാऽധോനാഭേഃ സര്വതഃ പ്രദിഹ്യാത്| മധുകസിദ്ധസര്പിഷാ സുശീതേന പിചുമാപ്ലാവ്യ യോനിസമീപേ സ്ഥാപയേത്| ഗവ്യേന പയസാ മധുകാമ്ബുനാ ന്യഗ്രോധാദികഷായേണ വ പരിഷേചയേത്| പരിപീതതത്സ്വരസാനി ച തൈലാനി യോനൌ നിധാപയേത്| തച്ഛൃങ്ഗസിദ്ധസ്യ വാ ക്ഷീരസര്പിഷഃ പിചുമ്||൩||

Adhikarana garBiNyAH raktAtisrAve cikitsA (4) · Śloka 4

അതിസ്രവതി തു രക്തേ തത ഏവ അക്ഷമാത്രം പ്രാശയേത്| കേവ- ലാദേവ വാ ക്ഷീരസര്പിഷഃ| പദ്മോത്പലകുമുദകിഞ്ജല്കം ച സമധുശര്കരം ലേഹയേത്| ധാതകീഗൈരികിസര്ജരസാഞ്ജനചൂര്ണം വാ മധുനാ| ന്യഗ്രോധാ- ദിത്വക്പ്രവാലകല്കം വാ| ശശൈണഹരിണരുധിരം വാ സക്ഷൌദ്രം പായയേത്| ഋദ്ധിവിദാരീജീവന്തീര്വാ പയസാ| നീലോത്പല- സിതാപക്വലോഷ്ഠചന്ദനാദി വാ| തണ്ഡുലാമ്ബുവാസാരസാന്യ- തരേണ| ഗന്ധപ്രിയങ്ഗുസിതോത്പലശാലൂകോദുമ്ബരശലാടുന്യ- ഗ്രോധശൃങ്ഗാനി വാऽऽജേന പയസാ| കശേരുകമൃണാലകശൃങ്ഗാടകകാശ്മര്യപരുഷകദ്രാക്ഷാസാരി- വാപ്രപൌണ്ഡരീകാനന്തോത്പലകദമ്ബബീജക്വാഥേന വാ ശര്ക- രാമധുമധുരേണ ശാലിചൂര്ണമ്| ജീവനീയശൃതം വാ ക്ഷീരമ്| ബലാതിബലാശാലിഷഷ്ടികേക്ഷുമൂലകാകോലീശൃതേന പയസാ സമധുശര്കരേണ രക്തശാല്യോദനം സുശീതം ഭോജയേത്| ശീത- വീര്യ്യജാങ്ഗലരസേന വാ| രക്തപിത്തക്രിയാശ്ച ശോധനവര്ജ്യാഃ പ്രയുഞ്ജീത| സൌമ്യാശ്ച മനോऽനുകൂലാഃ കഥാഃ||൪||

Adhikarana shoNitasrAvaM vinA bastyAdi- shUle cikitsA (5) · Śloka 5

അദൃഷ്ടശോണിതാം തു മധുകപയസ്യാസുരദാരുഭിഃ സിദ്ധം പയഃ പായയേത്| താമ്രവല്യശ്മന്തകശതാവരീപയസ്യാഭിര്വാ| വിദാര്യ്യാദിഗണേന വാ| ശ്വദംഷ്ട്രാസ്വരസക്ഷീരസിദ്ധം വാ സര്പിഃ| പലാണ്ഡുരസസിദ്ധം വാ സക്ഷൌദ്രമ്||൫||

Adhikarana trimAsaM yAvadasrasrutau garBasyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6

അസമ്പൂര്ണത്രിമാസായാസ്തു പുഷ്പദര്ശനേ ഗര്ഭഃ പ്രായോ ന തിഷ്ഠ- ത്യസഞ്ജാതസാരത്വാത്||൬||

Adhikarana AmAnvaye puShpadarshane cikitsopakramaH (7) · Śloka 7

ആമാന്വയേ ചോര്ധ്വമപി വിരുദ്ധോപക്രമത്വാത്| തത്ര രൂക്ഷശീ- താനി പ്രയുഞ്ജീത||൭||

Adhikarana tatra cikitsAvidhiH (8) · Śloka 8

തദ്യഥാ-പ്രാഗുപവാസം തതോ ദുരാലഭാമൃതോശീരപര്പടക- ഘനചന്ദനാതിവിഷാബലാകട്വങ്ഗധാന്യാകക്വാഥപാനമ്| തൃണധാന്യശാലിഷഷ്ടികപേയാമശനം ച മുദ്ഗാദിയൂഷൈഃ| ജിതേ ത്വാമേ സ്നിഗ്ധശീതാനി പൂര്വവത്||൮||

Adhikarana AmagarBapAte cikitsA (9) · Śloka 9

ആമഗര്ഭേ തു പതിതേ മദ്യാനാമന്യതമം സാമര്ഥ്യതഃ പായയേത്| ഗര്ഭകോഷ്ഠവിശുദ്ധ്യര്ഥമര്തിവിസ്മരണാര്ഥഞ്ച| അമദ്യപാം പാച- നീയദ്രവ്യോപഹിതാഭിഃ സ്നേഹലവണവര്ജ്യാഭിഃ സതിലാഭി- രുദ്ദാലകാദിയവാഗൂഭിരുപാചരേദ് യാവന്തോ മാസാസ്താവന്ത്യ- ഹാനീതി| തതഃ പ്രീണനൈര്ബലാനുരക്ഷിഭിരസ്നേഹൈരാഹാരൈരാദോഷധാതുക്ലേദ- ശുദ്ധേഃ| ആമഗര്ഭശേഷേണ ഹി പുനഃ പുനരകുശലമനുഷജ്യേത| തസ്മാത് തീക്ഷ്ണൈരനവശേഷയന്നുപാചരേത്| തതഃ പരം സ്നേഹപാനൈ- ര്ബസ്തിഭിരാഹാരൈശ്ച ദീപനീയപാചനീയജീവനീയബൃംഹണീയ- മധുരവാതഹരൈരിതി||൯||

Adhikarana garBasyopaviShTakopashuShkakasamBavahetuH (10) · Śloka 10

യസ്യാഃ പുനര്മഹതി ജാതസാരേ ഗര്ഭേ വര്ജ്യാനാമവര്ജനാത് പുഷ്പ- ദര്ശനം സ്യാദന്യദ്വാ യോനിസ്രവണമ്| തസ്യാസ്തന്നിമിത്തം വായുഃ പ്രകുപിതഃ പിത്തശ്ലേഷ്മാണൌ പരിഗൃഹ്യ ഗര്ഭസ്യ രസവഹാം നാഡീം പ്രതിപീഡ്യാവതിഷ്ഠതേ| തതോ നാഡ്യാം ദോഷൈഃ കുല്യായാമിവ വഹനാദ്ഗര്ഭോ വൃദ്ധിമനാപ്നുവന്നുപവിശത്യുപശുഷ്യതി വാ||൧൦||

Adhikarana upaviShTakagarBalakShaNam (11) · Śloka 11

തത്ര യസ്യാഃ കാദാചിത്കാര്ത്തവപരിസ്രാവാവല്പൌ ച ദൃശ്യേതേ സതതം ച ഗര്ഭഃ പ്രാപ്താത് പരിമാണാദപരിഹീയമാന ഏവ സ്ഫുരതി| ന ച കുക്ഷിര്വിവര്ധതേ, തമുപവിഷ്ടകമിത്യാ- ചക്ഷതേ||൧൧||

Adhikarana upashuShkakagarBalakShaNam (12) · Śloka 12

യദാ തു പ്രതിമാസമാര്ത്തവം പ്രത്യഹം വാ പരിസ്രവണം നാത്യല്പം ച തഥാ പരിഹീയമാണോ ഗര്ഭശ്ചിരാത് കിഞ്ചിത് സ്പന്ദതേ| കുക്ഷിശ്ച വൃദ്ധോऽപി പരിഹീയതേ| തദുപശുഷ്കകം നാഗോദരം ച||൧൨||

Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH prasavakAlanishcayaH (13) · Śloka 13

തൌ തു മാതുരാഹാരതേജസാऽല്പേനാപ്യായ്യമാനൌ യദാ പുഷ്ടൌ സ്യാതാം കേശദശനാദിയുക്തൌ| തദാ വര്ഷഗണൈരപി പ്രമദാ പ്രസൂയേത ഏവ||൧൩||

Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (14) · Śloka 14

തത്ര വാതേനോപവിഷ്ടകോപശുഷ്കകയോര്വായുഃ പ്രതിഹന്യതേ| സശബ്ദം ഫേനിലം വിച്ഛിന്നം ശകൃദുപവേശ്യതേ| മൂത്രമുപരുധ്യതേ| കടീപൃഷ്ഠഹൃദയേഷു വേദനാ| ജൃമ്ഭാ, നിദ്രാനാശോऽഭീക്ഷ്ണം പ്രതിശ്യായഃ, ശുഷ്കകാസഃ, സാദഃ, ക്ഷ്വേഡേതേ ഇവ കര്ണൌ, തുദ്യേതേ ഇവ ശങ്ഖൌ| പിപീലികാഭിരിവ സംസൃജ്യതേ ശരീരം പരിഋന്തന്നിവ വായുര്ഭ്രമതി കുക്ഷൌ തമ ഇവ പ്രവേശ്യതേ| ദുഃഖേനാന്നസ്യ ജരണമ്| അഹരഹഃ പരിഹാനിഃ| സ്ഫുടിതവിവര്ണപരുഷത്വക്ത്വം ച ഭവതി||൧൪||

Adhikarana paittikopaviShTakanAgodararyorlakShaNAni (15) · Śloka 15

പിത്തേന താമ്രഹരിതമുപവേശ്യതേ| ധൂമകോऽമ്ലകശ്ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാക്ഷിഹൃദയദാഹഃ| പീതരക്തഗോമൂത്രാഭനേത്രമൂത്രനഖത്വക്ത്വം കാലീ ദുര്ബലാ നിത്യശൂനാ ച നാരീ ഭവതി||൧൫||

Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (16) · Śloka 16

ശ്ലേഷ്മണാ മധുരാസ്യത്വമുത്ക്ലേശഃ ശ്ലേഷ്മോദ്വമനം ഭക്തദ്വേഷഃ ശ്വേതഹസ്തപാദനേത്രതാ കാസഃ ശ്വാസശ്ച||൧൬||

Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH sAmAnyA cikitsA (17) · Śloka 17

തയോര്ജീവനീയബൃംഹണീയമധുരൌഷസിദ്ധാനാം സര്പിഷാമുപയോഗഃ| തഥാ പയസാം രസാനാമാമഗര്ഭാണാം ച ഗര്ഭവൃദ്ധികരഃ| തഥാ സമ്ഭോജനമേതൈരേവ ച ഘൃതാദിഭിഃ| സുഭിക്ഷായാ അഭീക്ഷ്ണം യാനവാഹനാപവര്ജ്ജനബൃംഹണൈരുപപാദനമ്||൧൭||

Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodara- yoshcikitsA (18) · Śloka 18

അഥ വിശേഷേണ വാതേ പൂര്വമേവ സൈന്ധവോപഹിതം ക്ഷീരബസ്തിം ദത്ത്വാ ശീതോദകസ്നാതാം മൃദു ശാല്യോദനം ഭോജയേത്| തതോ വിദാര്യ്യാദിഗണസാധിതേന സര്പിഷാऽനുവാസയേത്| നിവാതം ച സേവേത||൧൮||

Adhikarana paittikopaviShTakanAgodarayoshcikitsA (19) · Śloka 19

പിത്തേ മധുകവിദാരീനിര്യ്യൂഹസിദ്ധം പയഃ പിബേത്| തിസ്രഃ സ്ഥൂലകുക്കുടീര്നിസ്തുഷമാഷാഢകം ച ക്ഷീരോദകേനോലൂഖലേ സംക്ഷുദ്യ തദ്രസേന സര്പിഷാ ച തിത്തിരികപിഞ്ജലാന്യതരരസം സാധയിത്വാ പായയേദുപവിഷ്ടകവിവര്ധനാര്ഥമുപശുഷ്കകബൃംഹണാര്ഥം ച| അജാസര്പിഷാ ക്ഷീരേണ ജീവനീയൈശ്ച സംസ്കൃതാം യവാഗൂം പിബേത്| പയസ്യാ കാകോലീദ്വയസുനിഷണ്ഡകകല്കേന പയസാ ച സര്പിര്വിപാചയേത്| തത്കാല്യം ക്ഷീരാനുപാനമുപയുഞ്ജീത| ആമ- ഗര്ഭരസേന ചാശ്നീയാത്| താനേവ ച തത്ര ഭൃഷ്ടാന് ഭക്ഷയേത്| ജലചരമാംസാനി ച||൧൯||

Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanA- godarayoshcikitsA (20) · Śloka 20

കഫേ ത്വാനൂപൌദകപിശിതോപദംശാമച്ഛസുരാം ത്രിരാത്രം പഞ്ചരാത്രം സപ്തരാത്രം വാ പിബേത്| തിലമുദ്ഗമാഷലവണബില്വപാത്രൈഃ| പഞ്ചഭിര്ഘൃതപാത്രം സംയോജ്യ സ്വനുഗുപ്തം നിധാപയേത്| തതഃ പ്രാതഃ പിണ്ഡം ബില്വമാത്രം ശൃതശീതച്ഛാഗദുഗ്ധനുപാനം വാऽശ്നീയാത്| അത്രൈവ വാ ബദര- ചൂര്ണപാത്രമപി നിദധ്യാത്||൨൦||

Adhikarana garBasya sarvathA avRuddhau tatpAtanam (21) · Śloka 21

ഏവമവൃദ്ധൌ തീക്ഷ്ണൈര്വിരേചയേദപരാപാതനീയൈശ്ച പാതയേത്||൨൧||

Adhikarana lInagarBalakShaNam (22) · Śloka 22

യസ്യാഃ പുനര്വാതോപസൃഷ്ടസ്രോതസി ലീനോ ഗര്ഭഃ പ്രസുപ്തോ ന സ്പന്ദതേ തം ലീനമിത്യാഹുഃ||൨൨||

Adhikarana lInagarBacikitsA (23) · Śloka 23

തത്ര ശ്യേനോത്ക്രോശഗോമത്സ്യഗോധാശിഖികുക്കുടതിത്തിരീണാമന്യതമസ്യ രസേന ഭൂരിസര്പിഷ്കേണ മാഷയൂഷേണ വാ ഘൃതാഢ്യേന രക്തശാല്യോദനം ഭോജയേത്| സക്തൂന് വാ തിലമാഷബില്വശലാടുയുക്താന് പയസ പായയേത് മേദ്യമാംസോപദംശം വാ മാര്ദ്വീകമ്| തൈലേന ചാഭീക്ഷ്ണമുദരവങ്ക്ഷണോരുകടീപാര്ശ്വപൃഷ്ഠാന്യഭ്യജ്യാത്| മുഹുര്മുഹുശ്ചൈനാം ഹര്ഷയേത്| പൂര്വോക്തം ചേക്ഷേത||൨൩||

Adhikarana udAvartacikitsA (24) · Śloka 24

യസ്യാഃ പുനരുദാവര്തവിബന്ധഃ സ്യാത്താം വാതഹരസ്നിഗ്ധാന്നപാനൈരുപാചരേത്| അഷ്ടമേ തു മാസേ മധുകസിദ്ധേന തൈലേനാനുവാസയേത്| തദസിദ്ധൌ വീരണശാലികുശകാശേക്ഷുബാലികാവേതസപരിവ്യാധമൂലാനാം ഭൂതീകാനന്താകാശ്മര്യപരൂഷകമധൂകമധുകമൃദ്വീകാനാം ച പയസാऽര്ധോദകേനോദ്ഗൃഹ്യ രസം തേന പ്രിയാലബിഭീതകമജ്ജതിലകല്കയുക്തേനേഷല്ലവണോഷ്ണേന നിരൂഹയേത്| വിഗതവിബന്ധാം ച സ്നാതാശിതാം സായം തേനൈവ തൈലേനാനുവാസയേത്||൨൪||

Adhikarana udAvartepekShAyAM vyApat (25) · Śloka 25

ഉദാവര്തോ ഹി സമുപേക്ഷിതഃ സഹസാ സഗര്ഭാം ഗര്ഭിണീമതിപാതയേത്||൨൫||

Adhikarana AmagarBasrAvahetavaH (26) · Śloka 26

യസ്യാഃ പുനരതിമാത്രദോഷോപചയാദ്യഥോക്തൈര്വാ വ്യവായാദിഭിരന്യൈര്വാ വ്യാധിഭിഃ പൂര്വോപചിതേന വാ ജനന്യപത്യയോഃ കര്മണാ ബന്ധനാന്മുച്യതേ ഗര്ഭഃ ഫലമിവ വൃന്താത്സമുക്തബന്ധനോ ഗര്ഭശയ്യാമതിക്രമ്യ കൃതപ്ലീഹാന്ത്രവിവരൈരവസ്രംസമാനഃ കോഷ്ഠസംക്ഷോഭമാപാദയതി| തതഃ കോഷ്ഠസംക്ഷോഭാദ്വായുരപാനോ മൂഢഃ കുക്ഷിബസ്തിപാര്ശ്വോദരയോനിശൂലാനാഹവിണ്മൂത്രസങ്ഗാനാപാദ്യ ഗര്ഭം ച്യാവയതി തരുണം ശോണിതഭാവേന| സോऽഭിഹിതഃ പ്രാക്||൨൬||

Adhikarana mRutagarBAyA lakShaNam (27) · Śloka 27

വിവൃദ്ധേ തു ഗര്ഭേ സ്തബ്ധം സ്തിമിതം ശീതമശ്മഗര്ഭമിവോദരമാഭാതി| ശൂലമധികമുപജായതേ| ന ച സ്പന്ദതേ ഗര്ഭോ നാऽऽവ്യഃ പ്രാദുര്ഭവന്തി| ന സ്രവതി യോനിരക്ഷിണീ ചാസ്യാഃ സ്രംസ്യേതേ| തഥാ ഭൃശമരതിപരീതാ വ്യഥതേऽന്യഥാ ചേഷ്ടതേ താമ്യതി ഭ്രാമ്യതി രോദിത്യഹര്നിശമ്| ന സ്വപിതി| പൂത്യുച്ഛ്വാസാ കൃച്ഛ്രാച്ഛ്വസിത്യതികഷ്ടം പ്രാണിതി| ജക്ഷിതീത്യേവംവിധാം സ്ത്രിയം മൃതഗര്ഭാം വിദ്യാത്||൨൭||

Adhikarana mUDhagarBalakShaNam (28) · Śloka 28

തം തു ഗര്ഭം കദാചിദസമ്യഗപത്യപഥമനേകധാ പ്രതിപന്നം വിഗുണേനേവ വായുനാ പീഡിതം മോഹിതം ച മൂഢഗര്ഭമിത്യാഹുഃ| വിഗുണാനിലപ്രതിപീഡനവൈചിത്ര്യാദസങ്ഖ്യഗതിം ച||൨൮||

Adhikarana mUDhagarBagatayaH sthAnAni ca (29) · Śloka 29

സമാസതസ്തു ത്രിവിധാ ഗതിരുര്ധ്വാ, തിര്യ്യങ്, ന്യുബ്ജാ ച| സംസ്ഥാനാനി പുനരഷ്ടൌ| താന്യത്രൈവോത്തരത്ര വക്ഷ്യന്തേ||൨൯||

Adhikarana asAdhyamUDhagarBAlakShaNam (30) · Śloka 30

തേഷു സര്വേഷ്വപി വിപരീതേന്ദ്രിയാര്ഥാമാക്ഷേപയോനിഭ്രംശസംവരണമക്കലശ്വാസഭ്രമാഭിപന്നാം ശീതഗാത്രാം പൂത്യുദ്ഗാരാം ച വര്ജയേത്||൩൦||

Adhikarana mRutagarBashalyopekShAyAM vyApat (31) · Śloka 31

ന തു ക്ഷണമപ്യുപേക്ഷേത ഗര്ഭശല്യമ്| തദ്വിനിരുച്ഛവാസീകൃത്യാऽऽശു ജനനീം ഹന്യാത്||൩൧||

Adhikarana sacetanamUDhagarBasya Cedane vyApattatrAnuShTheya~jca (32) · Śloka 32

സചേതനശ്ച ഗര്ഭഃ ശസ്ത്രേണ വിദാര്യ്യമാണോ വിഷയമങ്ഗാനി വിക്ഷിപേത്| തസ്മാത് തത്സങ്ഗേ സൂത്യഃ പ്രയതേരന് പുര്വോക്താനി ച മന്ത്രൌഷധാനി പ്രയുഞ്ജീത||൩൨||

Adhikarana garBasa~ggasya traividhyam (33) · Śloka 33

ത്രിവിധസ്തു സങ്ഗോ ഭവതി| ശിരസ്യംസേ ജഘനേ വാ| തസ്യ ഹി സങ്ഗസ്ത്രിവിധോ ഭവതി| മൂഢഗര്ഭനിര്ഹരണന്തത്ര മതാന്തരാണി മൂഢഗര്ഭസ്യ തു ജരായുപാതനസാമാന്യം കര്മേത്യേകേ| മന്ത്രാദിക- ര്മാഥര്വവേദവിഹിതമിത്യേകേ| ദൃഷ്ടകര്മണാ ശല്യഹര്ത്രാ ശല്യാ- ഹരണമിത്യേകേ||൩൩||

Adhikarana garBashastrakarmaNaH kaShTatamatvam (34) · Śloka 34

ന ത്വതഃ കഷ്ടതമമസ്തി ശസ്ത്രകര്മ| യതോ യോനിയകൃത്പ്ലീഹാന്ത്രഗര്ഭാശയാദീനാം മധ്യേ താനനുപഹിംസതാऽസ്പര്ശവതാ ശസ്ത്രമവചാര്യ്യമുത്കര്ഷണവ്യാവര്തനോത്കര്തനച്ഛേദനഭേദനപീഡനര്ജൂകരണാനി ചൈകേന പാണിനാ കാര്യ്യാണി||൩൪||

Adhikarana mUDhagarBe prANasaMshayerAshu shastramavacAryam (35) · Śloka 35

തസ്മാദീശ്വരമാപൃച്ഛ്യ പരം ച യത്നമാസ്ഥായ തദ്വിദ്യസഹിതസ്തമുപക്രമേത്| അക്രിയായാം ധ്രുവം മരണമ്| ഉപക്രമേ സംശയഃ| തഥോദരാऽശ്മരീപ്രഭൃതീനപി||൩൫||

Adhikarana mUDhagarBAharaNavidhiH (36) · Śloka 36

അഥോത്താനായാ വ്യാഭുഗ്നസക്ഥ്യാ വസ്ത്രചുമ്ബലാന്നമിതകടിപ്രദേശായാശ്ച ധന്വനാഗവൃന്തികാശാല്മലീപിച്ഛാഘൃതൈരഭ്യജ്യ ഹസ്തം യോനിം ച ഗര്ഭമാഹരേത്||൩൬||

Adhikarana tatra prakArAntaranirdeshaH (37) · Śloka 37

തത്ര സക്ഥിഭ്യാമാഗതസ്യാനുലോമമാഞ്ഛനമേവ| ഏകസക്ഥിപ്രപന്നസ്യേതരം സക്ഥിം പ്രസാര്യ്യ| സ്ഫിഗ്ദേശാഗതസ്യ സ്ഫിഗ്ദേശം പ്രതിഷിധ്യോര്ധ്വമുത്ക്ഷിപ്യ സക്ഥിനീ പ്രസാര്യ്യ| തിര്യ്യഗാഗതസ്യ പരിഘസ്യേവാപരാര്ധമുത്ക്ഷിപ്യ പൂര്വാര്ധമപത്യപഥം പ്രത്യാര്ജവമാനീയ| പാര്ശ്വാപവൃത്തശിരസോംऽസം പ്രതിപീഡ്യോര്ധ്വമുത്ക്ഷിപ്യ ശിരോऽപത്യപഥമാനീയ| ബാഹുദ്വയപ്രപന്നസ്യോര്ധ്വമുത്പീഡ്യാऽസൌ ശിരോമൂലമാനീയ നിര്ഹരേത്||൩൭||

Adhikarana shastradAraNArhamUDhagarBalakShaNam (38) · Śloka 38

യസ്ത്വാഭുഗ്നമധ്യഃ പാണിപാദശിരോഭിര്യോനിം പ്രതിപദ്യതേ| യശ്ചാഭുഗ്ന ഏകേന പാദേന യോനിം ദ്വിതീയേന പായുമ്| തൌ മൂഢൌ ഹസ്തേനാഹര്തുമശക്യാവിതി ശസ്ത്രമവചാരയേത്||൩൮||

Adhikarana tatra shastrAvadAraNavidhiH (39) · Śloka 39

അഥ സ്ത്രിയമാശ്വാസ്യ മണ്ഡലാഗ്രേണാങ്ഗുലിശസ്ത്രേണ വാ (ശിരോ) വിദാര്യ്യ ശിരാഃ കപാലാന്യാഹൃത്യ ഗര്ഭശങ്കുനാ ഗൃഹീത്വാ ചിബുകേ താലുന്യുരസി കക്ഷ്യായാം വാऽപഹരേത്| അഭിന്നശിരസം ചാക്ഷികൂടേ ഗണ്ഡേ വാ| തഥാസംസക്തസ്യാംസദേശേ ബാഹും ഛിത്വാ| ദൃതേരിവാധ്മാതസ്യ വാതപൂര്ണമുദരമവദാര്യ്യ നിരസ്യാന്ത്രാണി ശിഥിലീഭൂതമാഹരേത്| ജഘനസക്തസ്യ ജഘനകപാലാനി ദാരയിത്വേതി||൩൯||

Adhikarana api ca- (40) · Śloka 40

യദ്യദ്വായുവശാദങ്ഗം സജ്ജേദ്ഗര്ഭസ്യ ഖണ്ഡശഃ| തത്തച്ഛിത്വാ ഹരേത്സമ്യഗ്രക്ഷേത്രാരീം ച യത്നതഃ||൪൦||

Adhikarana vyapagatagarBashalyAyA upacArAH (41) · Śloka 41

അഥാപതന്തീമപരാം പാതയേത്പൂര്വവദ്ഭിഷക്| ഏവം നിര്ഹൃതശല്യാന്തു സിഞ്ചേദുഷ്ണേന വാരിണാ| ദദ്യാദഭ്യക്തദേഹായൈ യോനൌ സ്നേഹപിചും തതഃ| യോനിര്മൃദുര്ഭവത്തേന ശൂലം ചാസ്യാഃ പ്രശാമ്യതി| ദീപ്യകാതിവിഷാരാസ്നാഹിംഗ്വേലാപഞ്ചകോലകാത്| ചൂര്ണം സ്നേഹേന കല്കം വാ ക്വാഥം വാ പായയേത്തഃ| കടുകാതിവിഷാപാഠാശാകത്വഘിങ്ഗുതൈജനീഃ| തദ്വച്ച ദോഷസ്യന്ദാര്ഥം വേദനോപശമായ ച| ത്രിരാത്രമേവം സപ്താഹം സ്നേഹമേവ തതഃ പിബേത്| സായം പിബേദരിഷ്ടം ച തഥാ സുകൃതമാസവമ്| ശിരീഷകകുഭക്വാഥപിചൂന്യോനൌ ച നിക്ഷിപേത്| ഉപദ്രവാശ്ച യേऽന്യേ സ്യുസ്താന്യഥാസ്വമുപാചരേത്| പയോ വാതഹരൈഃ സിദ്ധം ദശാഹം ഭോജനേ ഹിതമ്| രസോ ദശാഹം ച പരം ലഘുപഥ്യാല്പഭോജനാ| സ്നേഹാഭ്യങ്ഗപരാ സ്നേഹാന് ബലാതൈലാദികാന് ഭജേത്| ഊര്ധ്വഞ്ചതുര്ഭ്യോ മാസേഭ്യഃ സ ക്രമേണ സുഖാനി ച||൪൧||

Adhikarana balAtailam (42) · Śloka 42

അഥ ബലാതൈലമുപദേക്ഷ്യാമഃ| ബലാമൂലാകഷായസ്യ ഭാഗാഃ ഷട്| താവന്ത ഏവ പയസോ യവകോലകുലത്ഥദശമൂലക- ഷായസ്യ ഭാഗോ ഭാഗശ്ചതുര്ദശസ്തൈലസ്യ| തത്സര്വമൈകധ്യം കൃത്വ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടാനി ചാവാപ്യ കാകോലീക്ഷീരകാകോലീ- ജീവകര്ഷഭകമുദ്ഗപര്ണീമാഷപര്ണീമേദാക്ഷീരശുക്ലാമധു- കദേവദാരുമഞ്ജിഷ്ഠാചന്ദനശാരിവാതഗരകുഷ്ഠശതാവര്യ്യശ്വ- ഗന്ധാപുനര്നവാശതപുഷ്പാവരാപത്രരസസരലശൈലേയൈലാവചാ- ऽഗരുകാലാനുസാരിസൈന്ധവാനി ശനൈര്മൃദ്വഗ്നിനാ സാധയിത്വാ സുഭാജനേऽനുഗുപ്തം നിദധ്യാത്| ഏഷ ഭഗവതോ ധന്വന്തരേ- രഭിമതസ്തൈലരാജോ രാജ്ഞാം രാജമാത്രാണാം സൂതികാനാം കൃശാനാം ശിശൂനാമതീതവയസാം സുകുമാരാണാം ശൂലിനാം മഹാഗ്രഹ- ഗൃഹീതാനാം ദീര്ഘരോഗക്ഷപിതവപുഷാം മര്മവിദ്ധപതിതാഭിഹത- ഭഗ്നവിശ്ലിഷ്ടദേഹാനാം ദൈവോപഘാതാതഭിശപ്തമനോജ്വരപരീ- താനാം പാനനാവനാഭ്യങ്ഗബസ്തിഷു പ്രയോജ്യഃ| തേന ബല- പൌരുഷസ്മൃതിമതിമേധാഗ്നിവീര്യ്യൌജാംസി വിവര്ധന്തേ| പക്ഷാ- ഘാതാക്ഷേപകാര്ദ്ദിതാദിവിവിധവാതവികാരഗുല്മഹിക്കാശ്വാസ- കാസാ നിവര്തന്തേ| അഹരഹശ്ചോപയുജ്യമാനേ ഷണ്മാസാദന്ത്ര- വൃദ്ധിഃ പ്രശാമ്യതി ച| വന്ധ്യാ ച പുത്രം ഗുണവന്തമിച്ഛയാ ലഭത ഇതി||൪൨||

Adhikarana mRutagarBiNyA jIvadgarBaniShkAsanam (43) · Śloka 43

ഭവന്തി ചാത്ര- ബസ്തിദ്വാരേ വിപന്നായാഃ കുക്ഷിഃ പ്രസ്പന്ദതേ യദി| ജന്മകാലേ തതഃ ശീഘ്രം പാടയിത്വോദ്ധരേച്ഛിശുമ്||൪൩||

Adhikarana garBasrAve mAsAnusAraM garBasthA- pakAH yogAH (44) · Śloka 44

മധുകം ശാകബീജം ച പയസ്യാ സുരദാരു ച| അശ്മന്തകഃ കൃഷ്ണതിലാസ്താമ്രവല്ലീ ശതാവരീ| വൃക്ഷാദനീ പയസ്യാ ച ലതാ ചോത്പലശാരിവാ| അനന്താ ശാരിവാ രാസ്നാ പദ്മാ ച മധുയഷ്ടികാ| ബൃഹതീദ്വയകാശ്മര്യ്യക്ഷീരിശൃങ്ഗത്വചോ ഘൃതമ്| പൃശ്നിപര്ണീബലാശിഗ്രുഃ ശ്വദംഷ്ട്രാമധുപര്ണികാ| ശൃങ്ഗാടകം ബിസം ദ്രാക്ഷാ കശേരുമധുകം ബലാ| സപ്തൈതാന് പയസ യോഗാനര്ധശ്ലോകസമാപനാന്| ക്രമാത് സപ്തസു മാസേഷു ഗര്ഭേ സ്രവതി യോജയേത്||൪൪||

Adhikarana aShTamamAsAtpraBRutigarBasyApyAyanAyogAH (45) · Śloka 45

കപിത്ഥബില്വബൃഹതീപടോലേക്ഷുനിദിഗ്ധകാത്| മൂലൈഃ ശൃതം പ്രയുഞ്ജീത ക്ഷീരം മാസേ തഥാऽഷ്ടമേ| നവമേ സാരിവാനന്താപയസ്യാമധുയഷ്ടിഭിഃ| യോജയേദ്ദശമേ മാസി സിദ്ധം ക്ഷീരം പയസ്യയാ| അഥവാ യഷ്ടിമധുകനാഗരാമരദാരുഭിഃ||൪൫||