Adhikarana vikRuti vij~jAnIyo~adhyAyaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਿਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|
अथातो विकृतिविज्ञानीयं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTaM mRutyorli~ggam (1-3) · Śloka 3
ਅਤ ਏਵਾਹ ਪੁਸ੍ਪਂ ਫਲਸ੍ਯ ਧੂਮੋਗ੍ਨੇਰ੍ਵਰ੍ਸਸ੍ਯ ਜਲਦੋਦਯਃ| ਯਥਾ ਭਵਿਸ੍ਯਤੋ ਲਿਙ੍ਗਂ ਰਿਸ੍ਟਂ ਮਤ੍ਯੋਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੧|| (ਆਯੁਸ੍ਮਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਫਲਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾਃ| ਭਵਨ੍ਤਿ ਭਿਸਜਾਂ ਭੂਤ੍ਯੈ ਕਤਜ੍ਞ ਇਵ ਭੂਭੁਜਿ||੧|| ਕ੍ਸੀਣਾਯੁਸਿ ਕਤਂ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਤਮਿਵਾਧਮੇ| ਅਯਸ਼ੋ ਦੇਹਸਨ੍ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਹਾਨਿਂ ਚ ਯਚ੍ਛਤਿ|੨| ਤਰ੍ਹੀਦਾਨੀਂ ਗਤਾਸੂਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ| ਵਿਕਤਿਃ ਪ੍ਰਕਤੇਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾ ਰਿਸ੍ਟਸਂਜ੍ਞਯਾ)||੩||
अत एवाह पुष्पं फलस्य धूमोऽग्नेर्वर्षस्य जलदोदयः| यथा भविष्यतो लिङ्गं रिष्टं मृत्योस्तथा ध्रुवम्||१|| (आयुष्मति क्रियाः सर्वाः सफलाः सम्प्रयोजिताः| भवन्ति भिषजां भूत्यै कृतज्ञ इव भूभुजि||१|| क्षीणायुषि कृतं कर्म व्यर्थं कृतमिवाधमे| अयशो देहसन्देहं स्वार्थहानिं च यच्छति|२| तर्हीदानीं गतासूनां लक्षणं सम्प्रचक्षते| विकृतिः प्रकृतेः प्राज्ञैः प्रदिष्टा रिष्टसंज्ञया)||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTABAve maraNABAvaH , dRuShTariShTe jIvitABAvaH (2) · Śloka 2
ਅਤ ਏਵਾਹ ਅਰਿਸ੍ਟਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਰਣਂ ਦਸ੍ਟਰਿਸ੍ਟਂ ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੨|
अत एवाह अरिष्टं नास्ति मरणं दृष्टरिष्टं च जीवितम्| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ABAse maraNaM na (2) · Śloka 2
ਨਨੁ, "ਦਸ੍ਟਰਿਸ੍ਟਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ" ਇਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍, ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਾਤ੍| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੨੮)- "ਯਂ ਨਰਂ ਸਹਸਾ ਰੋਗੋ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਪਰਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਸਂਸ਼ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਯੋ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯਤੇ| " ਇਤ੍ਯਾਹ | ਅਰਿਸ੍ਟੇ ਰਿਸ੍ਟਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਚ ਰਿਸ੍ਟੇਪ੍ਯਨੈਪੁਣਾਤ੍||੨||
ननु, "दृष्टरिष्टं जीवितं नास्ति" इत्ययुक्तमेतत्, व्यभिचारात्| तथा च वक्ष्यति (श्लो. १२८)- "यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते| " इत्याह | अरिष्टे रिष्टविज्ञानं न च रिष्टेऽप्यनैपुणात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNAtreyamate riShTaBedanirdeSaH (3) · Śloka 3
ਕਸ੍ਣਾਤ੍ਰੇਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਰਿਸ੍ਟਮਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮਤਮਾਵਿਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਹ ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧੇਤ੍ਯਾਹੁਃ ਸ੍ਥਾਯ੍ਯਸ੍ਥਾਯਿਵਿਭੇਦਤਃ| |੩|
कृष्णात्रेयस्तु द्विधा रिष्टमिच्छतीति तन्मतमाविष्कुर्वन्नाह केचित्तु तद्द्विधेत्याहुः स्थाय्यस्थायिविभेदतः| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthAyiriShTaBedanirdeSaH (3-4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਥਾਯਿਰਿਸ੍ਟਭੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ | ਦੋਸਾਣਾਮਪਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯਾਦ੍ਗਿਸ੍ਟਾਭਾਸਃ ਸਮੁਦ੍ਭਵੇਤ੍||੩|| ਸ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ਼ਮੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯੇਤ੍ਸ੍ਥਾਯ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਮਤ੍ਯਵੇ| |੪|
तत्रास्थायिरिष्टभेदं दर्शयन्नाह | दोषाणामपि बाहुल्याद्गिष्टाभासः समुद्भवेत्||३|| स दोषाणां शमे शाम्येत्स्थाय्यवश्यं तु मृत्यवे| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTa lakShaNam (4-5) · Śloka 5
ਕਿਂ ਤਦ੍ਰਿਸ੍ਟਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ | ਰੂਪੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਵਰਚ੍ਛਾਯਾਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯਾਕ੍ਰਿਯਾਦਿਸੁ||੪|| ਅਨ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਭਾਵੇਸੁ ਪ੍ਰਾਕਤੇਸ੍ਵਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ| ਵਿਕਤਿਰ੍ਯਾ ਸਮਾਸੇਨ ਰਿਸ੍ਟਂ ਤਦਿਤਿ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍||੫||
किं तद्रिष्टम् ? इत्याह | रूपेन्द्रियस्वरच्छायाप्रतिच्छायाक्रियादिषु||४|| अन्येष्वपि च भावेषु प्राकृतेष्वनिमित्ततः| विकृतिर्या समासेन रिष्टं तदिति लक्षयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSaromNAM riShTam (6) · Śloka 6
ਕੇਸ਼ਰੋਮ ਨਿਰਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਯਸ੍ਯਾਭ੍ਯਕ੍ਤਮਿਵੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| |੬|
केशरोम निरभ्यङ्गं यस्याभ्यक्तमिवेक्ष्यते| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrayoH riShTam (6-8) · Śloka 8
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਧਿਸ੍ਠਾਨਸ੍ਯ ਵਿਕਤਿਃ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਕਤਿਃ, ਇਤ੍ਯਾਹ | ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਲੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਨਿਰ੍ਗਤੇ||੬|| ਜਿਹ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਤਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਵਿਨਤਭ੍ਰੁਣੀ| ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਹੀਨਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਨਕੁਲੋਪਮੇ||੭|| ਕਪੋਤਾਭੇ ਅਲਾਤਾਭੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਲੁਲਿਤਪਕ੍ਸ੍ਮਣੀ| |੮|
इन्द्रियाणामधिष्ठानस्य विकृतिः-इन्द्रियविकृतिः, इत्याह | यस्यात्यर्थं चले नेत्रे स्तब्धान्तर्गतनिर्गते||६|| जिह्मे विस्तृतसङ्क्षिप्ते सङ्क्षिप्तविनतभ्रुणी| उद्भ्रान्तदर्शने हीनदर्शने नकुलोपमे||७|| कपोताभे अलाताभे स्रुते लुलितपक्ष्मणी| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsikAyAH riShTam (8-9) · Śloka 9
| ਨਾਸਿਕਾਤ੍ਯਰ੍ਥਵਿਵਤਾ ਸਂਵਤਾ ਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੮|| ਉਚ੍ਛੂਨਾ ਸ੍ਫੁਟਿਤਾ ਮ੍ਲਾਨਾ| |੯|
| नासिकाऽत्यर्थविवृता संवृता पिटिकाचिता||८|| उच्छूना स्फुटिता म्लाना| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThayoH riShTam (9) · Śloka 9
ਯਸ੍ਯੌਸ੍ਠੋ ਯਾਤ੍ਯਧੋਧਰਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਵਾ ਪਕ੍ਵਜਮ੍ਬੂਨਿਭਾਵੁਭੌ||੯||
यस्यौष्ठो यात्यधोऽधरः| ऊर्ध्वं द्वितीयः स्यातां वा पक्वजम्बूनिभावुभौ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantAnAM riShTam (10) · Śloka 10
ਦਨ੍ਤਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਃ ਪੁਸ੍ਪਿਤਪਙ੍ਕਿਤਾਃ| ਸਹਸੈਵ ਪਤੇਯੁਰ੍ਵਾ|੧੦|
दन्ताः सशर्कराः श्यावास्ताम्राः पुष्पितपङ्किताः| सहसैव पतेयुर्वा|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAyAH riShTam (10-11) · Śloka 11
| ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਿਹ੍ਯਾ ਵਿਸਰ੍ਪਿਣੀ||੧੦|| ਸ਼ੂਨਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਲਿਪ੍ਤਾ ਸੁਪ੍ਤਾ ਸਕਣ੍ਟਕਾ| |੧੧|
| जिह्वा जिह्या विसर्पिणी||१०|| शूना शुष्का गुरुः श्यावा लिप्ता सुप्ता सकण्टका| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SirodharAyAH riShTam, pRuShThasya riShTam, hanvoH riShTam (11-12) · Śloka 12
| ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਰੋਧਰਾ ਵੋਢੁਂ ਪਸ੍ਠਂ ਵਾ ਭਾਰਮਾਤ੍ਮਨਃ||੧੧|| ਹਨੂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਮਾਸ੍ਯਸ੍ਥਂ ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਨ ਯਸ੍ਯ ਚ| |੧੨|
| शिरः शिरोधरा वोढुं पृष्ठं वा भारमात्मनः||११|| हनू वा पिण्डामास्यस्थं शक्नुवन्ति न यस्य च| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggAnAM riShTam (12) · Śloka 12
| ਯਸ੍ਯਾਨਿਮਿਤ੍ਤਮਙ੍ਗਾਨਿ ਗੁਰੂਣ੍ਯਤਿ ਲਘੂਨਿ ਵਾ||੧੨||
| यस्यानिमित्तमङ्गानि गुरूण्यति लघूनि वा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana randhrANAM riShTam (13) · Śloka 13
ਵਿਸਦੋਸਾਦ੍ਵਿਨਾ ਯਸ੍ਯ ਖੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| |੧੩|
विषदोषाद्विना यस्य खेभ्यो रक्तं प्रवर्तते| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mehanasya riShTam, vRuShaNayoH riShTam (13-14) · Śloka 14
| ਉਤ੍ਸਿਕ੍ਤਂ ਮੇਹਨਂ ਯਸ੍ਯ ਵਸਣਾਵਤਿਨਿਃਸਤੌ||੧੩|| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਕਾਲਚੋਦਿਤਾਃ| |੧੪|
| उत्सिक्तं मेहनं यस्य वृषणावतिनिःसृतौ||१३|| अतोऽन्यथा वा यस्य स्यात् सर्वे ते कालचोदिताः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lalATasya riShTam, bastiSIrShasya riShTam (14-15) · Śloka 15
| ਯਸ੍ਯਾਪੂਰ੍ਵਾਃ ਸਿਰਾਲੇਖਾ ਬਾਲੇਨ੍ਦ੍ਵਾਕਤਯੋਪਿ ਵਾ||੧੪|| ਲਲਾਟੇ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੀਰ੍ਸੇ ਵਾ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੧੫|
| यस्यापूर्वाः सिरालेखा बालेन्द्वाकृतयोऽपि वा||१४|| ललाटे बस्तिशीर्षे वा षण्मासान्न स जीवति| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plavamAnasya riShTam (15-16) · Śloka 16
| ਪਦ੍ਮਿਨੀਪਤ੍ਰਵਤ੍ਤੋਯਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਯਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ||੧੫|| ਪ੍ਲਵਤੇ ਪ੍ਲਵਮਾਨਸ੍ਯ ਸਣ੍ਮਾਸਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੧੬|
| पद्मिनीपत्रवत्तोयं शरीरे यस्य देहिनः||१५|| प्लवते प्लवमानस्य षण्मासास्तस्य जीवितम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM riShTam, romakUpAnAM riShTam (16-17) · Śloka 17
| ਹਰਿਤਾਭਾਃ ਸਿਰਾ ਯਸ੍ਯ ਰੋਮਕੂਪਾਸ਼੍ਚ ਸਂਵਤਾਃ||੧੬|| ਸੋਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸੀ ਪੁਰੁਸਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮਰਣਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| |੧੭|
| हरिताभाः सिरा यस्य रोमकूपाश्च संवृताः||१६|| सोऽम्लाभिलाषी पुरुषः पित्तान्मरणमश्नुते| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhnaH riShTam, muKasya riShTam (17-18) · Śloka 18
| ਯਸ੍ਯ ਗੋਮਯਚੂਰ੍ਣਾਭਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਮੁਖ਼ੇਪਿ ਵਾ||੧੭|| ਸਸ੍ਨੇਹਂ, ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧੂਮੋ ਵਾ, ਮਾਸਾਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੧੮|
| यस्य गोमयचूर्णाभं चूर्णं मूर्ध्नि मुख़ेऽपि वा||१७|| सस्नेहं, मूर्ध्नि धूमो वा, मासान्तं तस्य जीवितम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhnaH BruvoSca riShTam (18-19) · Śloka 19
| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸੀਮਨ੍ਤਾਵਰ੍ਤਕਾ ਨਵਾਃ||੧੮|| ਮਤ੍ਯੁਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਦਾਤੁਰਸ੍ਯ ਤੁ| |੧੯|
| मूर्ध्नि भ्रुवोर्वा कुर्वन्ति सीमन्तावर्तका नवाः||१८|| मृत्युं स्वस्थस्य षड्रात्रात्त्रिरात्रादातुरस्य तु| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAmuKAkShimUrdhnAM riShTam (19-20) · Śloka 20
| ਜਿਹ੍ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਮੁਖ਼ਂ ਪੂਤਿ ਸਵ੍ਯਮਕ੍ਸਿ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ||੧੯|| ਖ਼ਗਾ ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੨੦|
| जिह्वा श्यावा मुख़ं पूति सव्यमक्षि निमज्जति||१९|| ख़गा वा मूर्ध्नि लीयन्ते यस्य तं परिवर्जयेत्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAtAnuliptasya riShTam (20-21) · Śloka 21
| ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤ੍ਯੁਰੋ ਭਸ਼ਮ੍||੨੦|| ਆਰ੍ਦ੍ਰੇਸੁ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਸੋਰ੍ਧਮਾਸਂ ਨ ਜੀਵਤਿ| |੨੧|
| यस्य स्नातानुलिप्तस्य पूर्वं शुष्यत्युरो भृशम्||२०|| आर्द्रेषु सर्वगात्रेषु सोऽर्धमासं न जीवति| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarIravarNasya riShTam, upacayAdInAM riShTam (21-22) · Śloka 22
| ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਗਪਦ੍ਗਾਤ੍ਰੇ ਵਰ੍ਣੌ ਪ੍ਰਾਕਤਵੈਕਤੌ||੨੧|| ਤਥੈਵੋਪਚਯਗ੍ਲਾਨਿਰੌਕ੍ਸ੍ਯਸ੍ਨੇਹਾਦਿ ਮਤ੍ਯਵੇ| |੨੨|
| अकस्माद्युगपद्गात्रे वर्णौ प्राकृतवैकृतौ||२१|| तथैवोपचयग्लानिरौक्ष्यस्नेहादि मृत्यवे| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggulInAM riShTam, kShavakAsAdidhvaneH riShTam ,ucCvAsasya riShTam (22-23) · Śloka 23
| ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਫੁਟੇਯੁਰਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋ ਨਾਕਸ੍ਟਾ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ||੨੨|| ਕ੍ਸਵਕਾਸਾਦਿਸੁ ਤਥਾ ਯਸ੍ਯਾਪੂਰ੍ਵੋ ਧ੍ਵਨਿਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ਦੀਰ੍ਘੋਤਿ ਵੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਃ ਪੂਤਿਃ ਸੁਰਭਿਰੇਵ ਵਾ||੨੩||
| यस्य स्फुटेयुरङ्गुल्यो नाकृष्टा न स जीवति||२२|| क्षवकासादिषु तथा यस्यापूर्वो ध्वनिर्भवेत्| ह्रस्वो दीर्घोऽति वोच्छ्वासः पूतिः सुरभिरेव वा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SarIragandhasya riShTam, malavastravraNAdigandhasya riShTam (24) · Śloka 24
ਆਪ੍ਲੁਤਾਨਾਪ੍ਲੁਤੇ ਕਾਯੇ ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੋਤਿਮਾਨੁਸਃ| ਮਲਵਸ੍ਤ੍ਰਵ੍ਰਣਾਦੌ ਵਾ ਵਰ੍ਸਾਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍||੨੪||
आप्लुतानाप्लुते काये यस्य गन्धोऽतिमानुषः| मलवस्त्रव्रणादौ वा वर्षान्तं तस्य जीवितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggAtisaurasyasya riShTam, a~ggAtivairasyasya riShTam (25) · Śloka 25
ਭਜਨ੍ਤੇਯਙ੍ਗਸੌਰਸ੍ਯਾਦ੍ਯਂ ਯੂਕਾਮਕ੍ਸਿਕਾਦਯਃ| ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿਵੈਰਸ੍ਯਾਤ੍ਸੋਪਿ ਵਰ੍ਸਂ ਨ ਜੀਵਤਿ||੨੫||
भजन्तेऽयङ्गसौरस्याद्यं यूकामक्षिकादयः| त्यजन्ति वाऽतिवैरस्यात्सोऽपि वर्षं न जीवति||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UShmagAtrasya riShTam (26) · Śloka 26
ਸਤਤੋਸ੍ਮਸੁ ਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯੋਪਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ੀਤੇਸੁ ਭਸ਼ਮੌਸ੍ਣ੍ਯਂ ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋਪ੍ਯਹੇਤੁਕਃ||੨੬||
सततोष्मसु गात्रेषु शैत्यं यस्योपलक्ष्यते| शीतेषु भृशमौष्ण्यं वा स्वेदः स्तम्भोऽप्यहेतुकः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItagAtrasya riShTam, SItapiTikasya SItA~ggasya ca riShTam, SItArtasya riShTam (27) · Śloka 27
ਯੋ ਜਾਤਸ਼ੀਤਪਿਟਿਕਃ ਸ਼ੀਤਾਙ੍ਗੋ ਵਾ ਵਿਦਹ੍ਯਤੇ| ਉਸ੍ਣਦ੍ਵੇਸੀ ਚ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਃ ਸ ਪ੍ਰੇਤਾਧਿਪਗੋਚਰਃ||੨੭||
यो जातशीतपिटिकः शीताङ्गो वा विदह्यते| उष्णद्वेषी च शीतार्तः स प्रेताधिपगोचरः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urasyUShmAdi riShTam (28) · Śloka 28
ਉਰਸ੍ਯੂਸ੍ਮਾ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਜਠਰੇ ਚਾਤਿਸ਼ੀਤਤਾ| ਭਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰੀਸਂ ਤਸ੍ਣਾ ਚ ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਥੈਵ ਸਃ||੨੮||
उरस्यूष्मा भवेद्यस्य जठरे चातिशीतता| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च यथा प्रेतस्तथैव सः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShAdikasya riShTam (29) · Śloka 29
ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀਸਂ ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਵਾਪ੍ਸੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ| ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਂ ਬਹੁਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਮਾਸਾਤ੍ਸ ਨਸ਼੍ਯਤਿ||੨੯||
मूत्रं पुरीषं निष्ठ्यूतं शुक्रं वाऽप्सु निमज्जति| निष्ठ्यूतं बहुवर्णं वा यस्य मासात्स नश्यति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpasya riShTam (30-33) · Śloka 33
ਗ਼ਨੀਭੂਤਮਿਵਾਕਾਸ਼ਮਾਕਾਸ਼ਮਿਵ ਯੋ ਗ਼ਨਮ੍| ਅਮੂਰ੍ਤਮਿਵ ਮੂਰ੍ਤਂ ਚ ਮੂਰ੍ਤਂ ਚਾਮੂਰ੍ਤਵਤ੍ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੩੦|| ਤੇਜਸ੍ਵ੍ਯਤੇਜਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਕਸ੍ਣਮਸਚ੍ਚ ਸਤ੍| ਅਨੇਤ੍ਰਰੋਗਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਬਹੁਰੂਪਮਲਾਞ੍ਛਨਮ੍||੩੧|| ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਰਕ੍ਸਾਂਸਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਤਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਾਨ੍| ਰੂਪਂ ਵ੍ਯਾਕਤਿ ਤਤ੍ਤਚ੍ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਨਸ਼੍ਯਤਿ||੩੨|| ਸਪ੍ਤਰ੍ਸੀਣਾਂ ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਂ ਯੋ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਰੂਨ੍ਧਤੀਮ੍| ਧ੍ਰੁਵਮਾਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਂ ਵਾ ਸ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਾਂ ਸਮਾਮ੍||੩੩||
ग़नीभूतमिवाकाशमाकाशमिव यो ग़नम्| अमूर्तमिव मूर्तं च मूर्तं चामूर्तवत्स्थितम्||३०|| तेजस्व्यतेजस्तद्वच्च शुक्लं कृष्णमसच्च सत्| अनेत्ररोगश्चन्द्रं च बहुरूपमलाञ्छनम्||३१|| जाग्रद्रक्षांसि गन्धर्वान् प्रेतनन्यांश्च तद्विधान्| रूपं व्याकृति तत्तच्च यः पश्यति स नश्यति||३२|| सप्तर्षीणां समीपस्थां यो न पश्यत्यरून्धतीम्| ध्रुवमाकाशगङ्गां वा स न पश्यति तां समाम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Sabdasya riShTam, gandhasya riShTam, rasasya riShTam, sparSasya riShTam, manasaH riShTam (34-38) · Śloka 38
ਇਦਨੀਮ੍ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰੁਤਿਮਾਚਿਖ੍ਯਾਸੁਰਾਹ ਮੇਘਤੋਯੌਘਨਿਰ੍ਘੋਸਵੀਣਾਪਣਵਵੇਣੁਜਾਨ੍| ਸ਼ਣੋਤ੍ਯਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਸਤੋ ਨ ਸਤੋਪਿ ਵਾ||੩੪|| ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਕਰ੍ਣੌ ਸ਼ਣੁਯਾਨ੍ਨ ਯੋ ਧੁਕਧੁਕਾਸ੍ਵਨਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਨ੍ਧਰਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍||੩੫|| ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਵਾ ਨ ਯੋ, ਯਸ਼੍ਚ ਦੀਪਗਨ੍ਧਂ ਨ ਜਿਘ੍ਰਤਿ| ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਾਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਾਯਾਵਿਧਿਨਾ ਰਸਾਃ||੩੬|| ਯਃ ਪਾਂਸੁਨੇਵ ਕੀਰ੍ਣਾਙ੍ਗੋ ਯੋਙ੍ਗੇ ਘਾਤਂ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਾ| ਅਨ੍ਤਰੇਣ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਯੋਗਂ ਵਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍||੩੭|| ਜਾਨਾਤ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਯਸ਼੍ਚ ਤੇਸਾਂ ਮਰਣਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| |੩੮|
इदनीम् श्रोत्रेन्द्रियस्य विक्रुतिमाचिख्यासुराह मेघतोयौघनिर्घोषवीणापणववेणुजान्| शृणोत्यन्यांश्च यः शब्दानसतो न सतोऽपि वा||३४|| निष्पीड्य कर्णौ शृणुयान्न यो धुकधुकास्वनम्| तद्वद्गन्धरसस्पर्शान् मन्यते यो विपर्ययात्||३५|| सर्वशो वा न यो, यश्च दीपगन्धं न जिघ्रति| विधिना यस्य दोषाय स्वास्थ्यायाविधिना रसाः||३६|| यः पांसुनेव कीर्णाङ्गो योऽङ्गे घातं न वेत्ति वा| अन्तरेण तपस्तीव्रं योगं वा विधिपूर्वकम्||३७|| जानात्यतीन्द्रियं यश्च तेषां मरणमादिशेत्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarasya riShTam (38-39) · Śloka 39
ਅਧੁਨਾ ਖਰਵਿਕਤਿਮਾਹ | ਹੀਨੋ ਦੀਨਃ ਸ੍ਵਰੋਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਦ੍ਗਦੋਪਿ ਵਾ||੩੮|| ਸਹਸਾ ਯੋ ਵਿਮੁਹ੍ਯੋਦ੍ਵਾ ਵਿਵਕ੍ਸੁਰ੍ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੩੯|
अधुना खरविकृतिमाह | हीनो दीनः स्वरोऽव्यक्तो यस्य स्याद्गद्गदोऽपि वा||३८|| सहसा यो विमुह्योद्वा विवक्षुर्न स जीवति| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarabalavarNarogavRuddhInAM riShTam (39-40) · Śloka 40
| ਸ੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬਲੀਭਾਵਂ ਹਾਨਿਂ ਚ ਬਲਵਰ੍ਣਯੋਃ||੩੯|| ਰੋਗਵਦ੍ਧਿਮਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਰਣਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| |੪੦|
| स्वरस्य दुर्बलीभावं हानिं च बलवर्णयोः||३९|| रोगवृद्धिमयुक्त्या च दृष्ट्वा मरणमादिशेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAShamANasya riShTam, SrotuH riShTam (40-41) · Śloka 41
| ਅਪਸ੍ਵਰਂ ਭਾਸਮਾਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਰਣਮਾਤ੍ਮਨਃ||੪੦|| ਸ਼੍ਰੋਤਾਰਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਦੂਰਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੪੧|
| अपस्वरं भाषमाणं प्राप्तं मरणमात्मनः||४०|| श्रोतारं चास्य शब्दस्य दूरतः परिवर्जयेत्| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyAyAH riShTam (41-42) · Śloka 42
ਸ੍ਵਰਾਸ਼੍ਰਯ ਰਿਸ੍ਟਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਰਿਸ੍ਟਮਭੀਧਿਤ੍ਸੁਰਾਹ | ਸਂਸ੍ਥਾਨੇਨ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਵਰ੍ਣੇਨ ਪ੍ਰਭਯਾਪਿ ਵਾ||੪੧|| ਛਾਯਾ ਵਿਵਰ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਪਿ ਪ੍ਰੇਤ ਏਵ ਸਃ| |੪੨|
स्वराश्रय रिष्टमुक्त्वा छायाश्रयं रिष्टमभीधित्सुराह | संस्थानेन प्रमाणेन वर्णेन प्रभयाऽपि वा||४१|| छाया विवर्तते यस्य स्वप्नेऽपि प्रेत एव सः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyAyA dvairUpyam (42-43) · Śloka 43
ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਛਾਯਾਯਾ ਦ੍ਵੈਰੂਪ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਹ | ਆਤਪਾਦਰ੍ਸ਼ਤੋਯਾਦੌ ਯਾ ਸਂਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਮਾਣਤਃ||੪੨|| ਛਾਯਾਙ੍ਗਾਤ੍ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯੇਤਿ ਸਾ ਪੁਨਃ| ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਭਾਸ਼੍ਰਯਾ ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਛਾਯੈਵ ਸ਼ਰੀਰਗਾ||੪੩||
अस्याश्च छायाया द्वैरूप्यं दर्शयितुमाह | आतपादर्शतोयादौ या संस्थानप्रमाणतः||४२|| छायाऽङ्गात्सम्भवत्युक्ता प्रतिच्छायेति सा पुनः| वर्णप्रभाश्रया या तु सा छायैव शरीरगा||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praticCAyAyA riShTam (44-45) · Śloka 45
ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯਾ ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਾਕੁਲਾ| ਵਿਸ਼ਿਰਾ ਦ੍ਵਿਸ਼ਿਰਾ ਜਿਹ੍ਮਾ ਵਿਕਤਾ ਯਦਿ ਵਾਨ੍ਯਥਾ||੪੪|| ਤਂ ਸਮਾਪ੍ਤਾਯੁਸਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਚੇਲ੍ਲਕ੍ਸ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾ| ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਾਯਾਮਯੀ ਯਸ੍ਯ ਨ ਚਾਕ੍ਸ੍ਣੀਕ੍ਸ੍ਯੇਤ ਕਨ੍ਯਕਾ||੪੫||
भवेद्यस्य प्रतिच्छाया छिन्ना भिन्नाऽधिकाऽऽकुला| विशिरा द्विशिरा जिह्मा विकृता यदि वाऽन्यथा||४४|| तं समाप्तायुषं विद्यान्न चेल्लक्ष्यनिमित्तजा| प्रतिच्छायामयी यस्य न चाक्ष्णीक्ष्येत कन्यका||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KAdInAM mahABUtAnAM pa~jca CAyAH ,nABasI CAyA ,vAyavI CAyA ,AgneyI CAyA ,AmBasI CAyA, pArthivI CAyA (46-48) · Śloka 48
ਇਦਾਨੀਂ ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਭੂਤਸ੍ਯ ਯਾਦਸ਼ੀ ਛਾਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਾਂ ਕਥਯਿਤੁਮਾਹ ਖਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਛਾਯਾ ਵਿਵਿਧਲਕ੍ਸਣਾਃ| ਨਾਭਸੀ ਨਿਰ੍ਮਲਾਨੀਲਾ ਸਸ੍ਨੇਹਾ ਸਪ੍ਰਭੇਵ ਚ||੪੬|| ਵਾਤਾਦ੍ਰਜੋਰੁਣਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਭਸ੍ਮਰੂਕ੍ਸਾ ਹਤਪ੍ਰਭਾ| ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਾਗ੍ਨੇਯੀ ਦੀਪ੍ਤਾਭਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਿਯਾ||੪੭|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੈਦੂਰ੍ਯਵਿਮਲਾ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਤੋਯਜਾ ਸੁਖਾ| ਸ੍ਥਿਰਾਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਘਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ||੪੮||
इदानीं यस्य महाभूतस्य यादृशी छाया स्यात्, तां कथयितुमाह खादीनां पञ्च पञ्चानां छाया विविधलक्षणाः| नाभसी निर्मलाऽऽनीला सस्नेहा सप्रभेव च||४६|| वाताद्रजोऽरुणा श्यावा भस्मरूक्षा हतप्रभा| विशुद्धरक्ता त्वाग्नेयी दीप्ताभा दर्शनप्रिया||४७|| शुद्धवैदूर्यविमला सुस्निग्धा तोयजा सुखा| स्थिरास्निग्धा घना शुद्धा श्यामा श्वेता च पार्थिवी||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavInAmanyAsAMcaguNAH (49) · Śloka 49
ਇਦਾਨੀਮਾਸਾਂ ਛਾਯਾਨਾਂ ਗੁਣਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਮਾਹ ਵਾਯਵੀ ਰੋਗਮਰਣਕ੍ਲੇਸ਼ਾਯਾਨ੍ਯਾਃ ਸੁਖੋਦਯਾਃ| |੪੯|
इदानीमासां छायानां गुणनिर्देशमाह वायवी रोगमरणक्लेशायान्याः सुखोदयाः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBAyAH saptavidhatvam (49-50) · Śloka 50
| ਪ੍ਰਭੋਕ੍ਤਾ ਤੈਜਸੀ ਸਰ੍ਵਾ, ਸਾ ਤੁ ਸਪ੍ਤਵਿਧਾ ਸ੍ਮਤਾ||੪੯|| ਰਕ੍ਤਾ ਪੀਤਾ ਸਿਤਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਹਰਿਤਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਸਿਤਾ| |੫੦|
| प्रभोक्ता तैजसी सर्वा, सा तु सप्तविधा स्मृता||४९|| रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुराऽसिता| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBANAM SuBASuBatvam (50-51) · Śloka 51
| ਤਾਸਾਂ ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਕਾਸਿਨ੍ਯਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ||੫੦|| ਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾ, ਮਲਿਨਾ ਰੂਕ੍ਸਾਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਸ਼ੁਭੋਦਯਾਃ| |੫੧|
| तासां याः स्युर्विकासिन्यः स्निग्धाश्च विमलाश्च याः||५०|| ताः शुभा, मलिना रूक्षाः सङ्क्षिप्ताश्चाशुभोदयाः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyApraBayorlakShaNam (51) · Śloka 51
ਛਾਯਾਪ੍ਰਭਯੋਰਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ | ਵਰ੍ਣਮਾਕ੍ਰਾਮਤਿ ਛਾਯਾ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ||੫੧||
छायाप्रभयोरन्यत्वं प्रदर्शयितुं लक्षणमाह | वर्णमाक्रामति छाया प्रभा वर्णप्रकाशिनी||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CAyApraBayorvyAptiH (52-53) · Śloka 53
ਤਥੇਦਮਪਿ ਛਾਯਾਪ੍ਰਭਯੋਰਨ੍ਯਤ੍ਵੇ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ ਆਸਨ੍ਨੇ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਛਾਯਾ ਵਿਕਸ੍ਟੇ ਭਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ| ਨਾਚ੍ਛਾਯੋ ਨਾਪ੍ਰਭਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਤੁ||੫੨|| ਨਣਾਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਾਲੇ ਛਾਯਾਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| |੫੩|
तथेदमपि छायाप्रभयोरन्यत्वे लक्षणमाह आसन्ने लक्ष्यते छाया विकृष्टे भा प्रकाशते| नाच्छायो नाप्रभः कश्चिद्विशेषाश्चिह्नयन्ति तु||५२|| नृणां शुभाशुभोत्पत्तिं काले छायासमाश्रयाः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ca~gkramato riShTam, hitamaSnataH riShTam, alpASinaH riShTam, bahvASinaH riShTam, kaPArtasya riShTam, SvAsocCvAsavataH riShTam, SirovikShepavataH riShTam, srutasvedasya riShTam, utthApyamAnasya riShTam, uttAnaSayAnasya riShTam, jiGRukShAvataH riShTam, ahAsyahAsinaH riShTam, uttarauShThalihataH riShTam, CAyABidravavataH riShTam, BiShagAdidveShavataH riShTam (53-61) · Śloka 61
| ਨਿਕਸਨ੍ਨਿਵ ਯਃ ਪਾਦੌ ਚ੍ਯੁਤਾਂਸਃ ਪਰਿਸਰ੍ਪਤਿ||੫੩|| ਹੀਯਤੇ ਬਲਤਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਯੋਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਹਿਤਂ ਬਹੁ| ਯੋਲ੍ਪਾਸ਼ੀ ਬਹੁਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੋ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ ਚਾਲ੍ਪਮੂਤ੍ਰਵਿਟ੍||੫੪|| ਯੋ ਵਾਲ੍ਪਾਸ਼ੀ ਕਫੇਨਾਰ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਗ਼ਂ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਚੇਸ੍ਟਤੇ| ਦੀਰ੍ਗ਼ਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸ੍ਯ ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਿਤਾਮ੍ਯਤਿ||੫੫|| ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਚ ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਵ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਕ੍ਸਿਪਤੇ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਯੋਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਪਾਣਿਕੌ||੫੬|| ਯੋ ਲਲਾਟਾਤ੍ਸ੍ਰੁਤਸ੍ਵੇਦਃ ਸ਼੍ਲਥਸਨ੍ਧਾਨਬਨ੍ਧਨਃ| ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯਮਾਨਃ ਸਮ੍ਮੁਹ੍ਯੇਦ੍ਯੋ ਬਲੀ ਦੁਰ੍ਬਲੋਪਿ ਵਾ||੫੭|| ਉਤ੍ਤਾਨ ਏਵ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਯਃ ਪਾਦੌ ਵਿਕਰੋਤਿ ਚ| ਸ਼ਯਨਾਸਨਕੁਡ੍ਯਾਦੇਰ੍ਯੋਸਦੇਵ ਜਿਗ਼ਕ੍ਸਤਿ||੫੮|| ਆਹਾਸ੍ਯਹਾਸੀ ਸਮ੍ਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਯੋ ਲੇਢਿ ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦੌ| ਉਤ੍ਤਰੌਸ੍ਠਂ ਪਰਿਲਿਹਨ੍ ਫੂਤ੍ਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰੋਤਿ ਯਃ||੫੯|| ਯਮਭਿਦ੍ਰਵਤਿ ਚ੍ਛਾਯਾ ਕਸ੍ਣਾ ਪੀਤਾਰੁਣਾਪਿ ਵਾ| ਭਿਸਗ੍ਭੇਸਜਪਾਨਾਨ੍ਨਗੁਰੁਮਿਤ੍ਰਦ੍ਵਿਸਸ਼੍ਚ ਯੇ||੬੦|| ਵਸ਼ਗਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਮਵਰ੍ਤਿਨਃ| |੬੧|
| निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिसर्पति||५३|| हीयते बलतः शश्वद्योऽन्नमश्नन् हितं बहु| योऽल्पाशी बहुविण्मूत्रो बह्वाशी चाल्पमूत्रविट्||५४|| यो वाऽल्पाशी कफेनार्तो दीर्ग़ं श्वसिति चेष्टते| दीर्ग़मुच्छ्वस्य यो ह्रस्वं निःश्वस्य परिताम्यति||५५|| ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते भृशम्| शिरो विक्षिपते कृच्छ्राद्योऽञ्चयित्वा प्रपाणिकौ||५६|| यो ललाटात्स्रुतस्वेदः श्लथसन्धानबन्धनः| उत्थाप्यमानः सम्मुह्येद्यो बली दुर्बलोऽपि वा||५७|| उत्तान एव स्वपिति यः पादौ विकरोति च| शयनासनकुड्यादेर्योऽसदेव जिग़ृक्षति||५८|| आहास्यहासी सम्मुह्यन् यो लेढि दशनच्छदौ| उत्तरौष्ठं परिलिहन् फूत्कारांश्च करोति यः||५९|| यमभिद्रवति च्छाया कृष्णा पीताऽरुणाऽपि वा| भिषग्भेषजपानान्नगुरुमित्रद्विषश्च ये||६०|| वशगाः सर्व एवैते विज्ञेयाः समवर्तिनः| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAdisvedavataH riShTam (61-1) · Śloka 1
(ਗ੍ਰੀਵਾਲਲਾਟਹਦਯਂ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਿ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੬੧|| ਉਸ੍ਣੋਪਰਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ| ) |ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਜ੍ਵਰਾਦਿਸ੍ਵਤਿਮਾਤ੍ਰਯਾ| ਯਂ ਵਿਸ਼ਂਤਿ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯੇਨਂ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਜ੍ਵਰਪੁਰਃਸਰਃ]||੧||
(ग्रीवाललाटहृदयं यस्य स्विद्यति शीतलम्||६१|| उष्णोऽपरः प्रदेशश्च शरणं तस्य देवताः| ) |पूर्वरूपाणि सर्वाणि ज्वरादिष्वतिमात्रया| यं विशंति विशत्येनं मृत्युर्ज्वरपुरःसरः]||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNujyotyAdeH riShTam, medhAdiprAptavataH riShTam (62-64) · Śloka 64
| ਯੋਣੁਜ੍ਯੋਤਿਰਨੇਕਾਗ੍ਰੋ ਦੁਃਚ੍ਛਾਯੋ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃਸਦਾ||੬੨|| ਬਲਿ ਬਲਿਭਤੋ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਤੇ| ਨਿਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਯੋ ਮੇਧਾਂ ਸ਼ੋਭਾਮੁਪਚਯਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍||੬੩|| ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਤੋ ਵਾ ਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਮਕ੍ਸਯਮ੍| |੬੪|
| योऽणुज्योतिरनेकाग्रो दुःच्छायो दुर्मनाःसदा||६२|| बलि बलिभृतो यस्य प्रणीतं नोपभुञ्जते| निर्निमित्तं च यो मेधां शोभामुपचयं श्रियम्||६३|| प्राप्नोत्यतो वा विभ्रंशं स प्राप्नोति यमक्षयम्| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNadoShamayaprakRuteH riShTam (64-65) · Śloka 65
| ਗੁਣਦੋਸਮਯੀ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਤਸ੍ਯ ਵਾ||੬੪|| ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਯਥਾਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕਤਿਃ ਪਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੬੫|
| गुणदोषमयी यस्य स्वस्थस्य व्याधितस्य वा||६४|| यात्यन्यथात्वं प्रकृतिः पण्मासान्न स जीवति| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BaktyAdinivartanavataH riShTam (65-66) · Śloka 66
| ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ੀਲਂ ਸ੍ਮਤਿਸ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਬਲਮਹੇਤੁਕਮ੍||੬੫|| ਸਡੇਤਾਨਿ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਡ੍ਭਿਰ੍ਮਾਸੈਰ੍ਮਰਿਸ੍ਯਤਃ| |੬੬|
| भक्तिः शीलं स्मृतिस्त्यागो बुद्धिर्बलमहेतुकम्||६५|| षडेतानि निवर्तन्ते षड्भिर्मासैर्मरिष्यतः| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mattavadgattyAdeH riShTam (66) · Śloka 66
| ਮਤ੍ਤਵਦ੍ਗਤਿਵਾਕ੍ਕਮ੍ਪਮੋਹਾ ਮਾਸਾਨ੍ਮਰਿਸ੍ਯਤਃ||੬੬||
| मत्तवद्गतिवाक्कम्पमोहा मासान्मरिष्यतः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSotpATanapIDAj~jAnavataH riShTam, kaNThasya riShTam (67) · Śloka 67
ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯਜਾਨਨ੍ ਸਡਹਾਤ੍ਕੇਸ਼ਲੁਞ੍ਚਨਵੇਦਨਾਮ੍| ਨ ਯਾਤਿ ਯਸ੍ਯ ਚਾਹਾਰਃ ਕਣ੍ਠਂ ਕਣ੍ਠਾਮਯਾਦਤੇ||੬੭||
नश्यत्यजानन् षडहात्केशलुञ्चनवेदनाम्| न याति यस्य चाहारः कण्ठं कण्ठामयादृते||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana preShyANAM riShTam ,pretAkRuteH riShTam nidrAyAH riShTam (68) · Śloka 68
ਪ੍ਰੇਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤੀਪਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇਤਾਕਤਿਰੁਦੀਰ੍ਯਤੇ| ਯਸ੍ਯ ਨਿਦ੍ਰਾ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਨੈਵ ਵਾ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ||੬੮||
प्रेष्याः प्रतीपतां यान्ति प्रेताकृतिरुदीर्यते| यस्य निद्रा भवेन्नित्या नैव वा न स जीवति||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaktracaraNacakShuShAM riShTam (69) · Śloka 69
ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਾਪੂਰ੍ਯਤੇਸ਼੍ਰੂਣਾਂ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਸ਼੍ਵਰਣੌ ਭਸ਼ਮ੍| ਚਕ੍ਸੁਸ਼੍ਚਾਕੁਲਤਾਂ ਯਾਤਿ ਯਮਰਾਜ੍ਯਂ ਗਮਿਸ੍ਯਤਃ||੬੯||
वक्त्रमापूर्यतेऽश्रूणां स्विद्यतश्वरणौ भृशम्| चक्षुश्चाकुलतां याति यमराज्यं गमिष्यतः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAvAnAM riShTam (70) · Śloka 70
ਯੈਃ ਪੁਰਾ ਰਮਤੇ ਭਾਵੈਰਰਤਿਸ੍ਤੈਰ੍ਨ ਜੀਵਤਿ| |੭੦|
यैः पुरा रमते भावैररतिस्तैर्न जीवति| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasA vikArasya riShTam (70-71) · Śloka 71
| ਸਹਸਾ ਜਾਯਤਿ ਯਸ੍ਯ ਵਿਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਃ||੭੦|| ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਵਾ ਸਹਸਾ, ਸਹਸਾ ਸ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ| |੭੧|
| सहसा जायति यस्य विकारः सर्वलक्षणः||७०|| निवर्तते वा सहसा, सहसा स विनश्यति| |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasya riShTam (71-73) · Śloka 73
ਅਧੁਨਾ ਪ੍ਰਤਿਰੋਗਂ ਰਿਸ੍ਟਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਸ੍ਯੈਵ ਤਾਵਦ੍ਵਿਕਤਿਂ ਲਿਲਕ੍ਸਯਿਸੁਰਾਹ | ਜ੍ਵਰੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਬਲਵਾਨ੍ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੈਰ੍ਘਰਾਤ੍ਰਿਕਃ||੭੧|| ਸਪ੍ਰਲਾਪਭ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਸਃ ਕ੍ਸੀਣਂ ਸ਼ੂਨਂ ਹਤਾਨਲਮ੍| ਅਕ੍ਸਾਮਂ ਸਕ੍ਤਵਚਨਂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਂ ਹਦਿ ਸ਼ੂਲਿਨਮ੍||੭੨|| ਸਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਃ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਯੋਪਰਾਹ੍ਣੇਪਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍| ਬਲਮਾਂਸਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਾਸਸਮਨ੍ਵਿਤਃ||੭੩||
अधुना प्रतिरोगं रिष्टं वक्तुं सर्वव्याधिप्रधानस्य ज्वरस्यैव तावद्विकृतिं लिलक्षयिषुराह | ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः||७१|| सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्| अक्षामं सक्तवचनं रक्ताक्षं हृदि शूलिनम्||७२|| सशुष्ककासः पूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्| बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittasya riShTam (74-76) · Śloka 76
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਵਿਕਤਿਲਕ੍ਸਣਂ ਰਿਸ੍ਟਮਧਿਕਤ੍ਯਾਹ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਭਸ਼ਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣਮਿਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁਸ੍ਪ੍ਰਭਮ੍| ਤਾਮ੍ਰਹਾਰਿਦ੍ਰਹਰਿਤਂ ਰੂਪਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍||੭੪|| ਰੋਮਕੂਪਪ੍ਰਵਿਸਤਂ ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਹਦਯੇ ਸਜਤ੍| ਵਾਸਸੋਰਞ੍ਜਨਂ ਪੂਤਿ ਵੇਗਵਚ੍ਚਾਤਿ ਭੂਰਿ ਚ||੭੫|| ਵਦ੍ਧਂ ਪਾਣ੍ਡੁਜ੍ਵਰਚ੍ਚਰ੍ਦਿਕਾਸਸ਼ੋਫਾਤਿਸਾਰਿਣਮ੍| |੭੬|
रक्तपित्तविकृतिलक्षणं रिष्टमधिकृत्याह रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्| ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्||७४|| रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्| वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चाति भूरि च||७५|| वृद्धं पाण्डुज्वरच्चर्दिकासशोफातिसारिणम्| |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsaSvAsayoH riShTam (76) · Śloka 76
| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸੌ ਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਸ੍ਣਾਤੀਸਾਰਸ਼ੋਫਿਨਮ੍||੭੬||
| कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातीसारशोफिनम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjayakShmaNaH riShTam (77) · Śloka 77
ਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਜਾਨਾਹਰਕ੍ਤਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਂਸਤਾਪਿਨਮ੍| |੭੭|
यक्ष्मा पार्श्वरुजानाहरक्तच्छर्द्यंसतापिनम्| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CardeH riShTam (77-78) · Śloka 78
| ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਵੇਗਵਤੀ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਗਨ੍ਧਿਃ ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ||੭੭|| ਸਾਸ੍ਰਵਿਟ੍ਪੂਯਰੁਕ੍ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਵਤ੍ਯਨੁਸਙ੍ਗਿਣੀ| |੭੮|
| छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका||७७|| सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी| |७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAH riShTam (78) · Śloka 78
| ਤਸ੍ਣਾਨ੍ਯਾਰੋਗਕ੍ਸਪਿਤਂ ਬਹਿਰ੍ਜਿਹ੍ਵਂ ਵਿਚੇਤਨਮ੍||੭੮||
| तृष्णाऽन्यारोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madAtyayasya riShTam (79) · Śloka 79
ਮਦਾਤ੍ਯਯੋਤਿਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਤੈਲਪ੍ਰਭਾਨਨਮ੍| |੭੯|
मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arSasAM riShTam (79-80) · Śloka 80
| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪਾਣਿਪਨ੍ਨਾਭਿਗੁਦਮੁਸ੍ਕਾਸ੍ਯਸ਼ੋਫਿਨਮ੍||੭੯|| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਙ੍ਗਰੁਜਾਛਰ੍ਦਿਪਾਯੁਪਾਕਜ੍ਵਰਾਤੁਰਮ੍| |੮੦|
| अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्||७९|| हृत्पार्श्वाङ्गरुजाछर्दिपायुपाकज्वरातुरम्| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArasya riShTam (80-84) · Śloka 84
ਅਤੀਸਾਰਵਿਕਤਿਮਾਹ | ਅਤੀਸਾਰੋ ਯਕਤ੍ਪਿਣ੍ਡਮਾਂਸਧਾਵਨਮੇਚਕੈਃ||੮੦|| ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤੈਲਘਤਕ੍ਸੀਰਦਧਿਮਜ੍ਜਵਸਾਸਵੈਃ| ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਮਸੀਪੂਯਵੇਸਵਾਰਾਮ੍ਬੁਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ||੮੧|| ਅਤਿਰਕ੍ਤਾਸਿਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪੂਤ੍ਯਚ੍ਛਘਨਵੇਦਨਃ| ਕਰ੍ਬੁਰਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਨਿਸ੍ਪੁਰੀਸੋਥਵਾਤਿਵਿਟ੍||੮੨|| ਤਨ੍ਤੁਮਾਨ੍ ਮਕ੍ਸਿਕਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਰਾਜੀਮਾਂਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੈਰ੍ਯੁਤਃ| ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਾਯੁਵਲਿਂ ਮੁਕ੍ਤਨਾਲਂ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲਿਨਮ੍||੮੩|| ਸ੍ਰਸ੍ਤਪਾਯੁਂ ਬਲਕ੍ਸੀਣਮਨ੍ਨਮੇਵੋਪਵੇਸ਼ਯਨ੍| ਸਤਟ੍ਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਚ੍ਚਰ੍ਦਿਦਾਹਾਨਾਹਪ੍ਰਵਾਹਿਕਃ||੮੪||
अतीसारविकृतिमाह | अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः||८०|| तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः| मस्तुलुङ्गमषीपूयवेसवाराम्बुमाक्षिकैः||८१|| अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः| कर्बुरः प्रस्रवन् धातून् निष्पुरीषोऽथवाऽतिविट्||८२|| तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः| शीर्णपायुवलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्||८३|| स्रस्तपायुं बलक्षीणमन्नमेवोपवेशयन्| सतृट्श्वासज्वरच्चर्दिदाहानाहप्रवाहिकः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aSmaryAH riShTam (85) · Śloka 85
ਅਸ਼੍ਮਰੀ ਸ਼ੂਨਵਸਣਂ ਬਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰਂ ਰੂਜਾਰ੍ਦਿਤਮ੍| |੮੫|
अश्मरी शूनवृषणं बद्धमूत्रं रूजार्दितम्| |८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehasya riShTam (85) · Śloka 85
| ਮੇਹਸ੍ਤਡ੍ਦਾਹਪਿਟਿਕਾਮਾਂਸਕੋਥਾਤਿਸਾਰਿਣਮ੍||੮੫||
| मेहस्तृड्दाहपिटिकामांसकोथातिसारिणम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAyAH riShTam (86-87) · Śloka 87
ਪਿਟਿਕਾ ਮਰ੍ਮਹਤ੍ਪਸ੍ਠਸ੍ਤਨਾਂਸਗੁਦਮੂਰ੍ਦ੍ਧਗਾਃ| ਪਰ੍ਵਪਾਦਕਰਸ੍ਥਾ ਵਾ ਮਨ੍ਦੋਤ੍ਸਾਹਂ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣਮ੍||੮੬|| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਮਾਂਸਸਙ੍ਕੋਥਦਾਹਤਸ੍ਣਾਮਦਜ੍ਵਰੈਃ| ਵਿਸਰ੍ਪਮਰ੍ਮਸਂਰੋਧਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਭ੍ਰਮਕ੍ਲਮੈਃ||੮੭||
पिटिका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगाः| पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्||८६|| सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः| विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmasya riShTam (88-89) · Śloka 89
ਗੁਲ੍ਮਃ ਪਥੁਪਰੀਣਾਹੋ ਘਨਃ ਕੂਰ੍ਮ ਇਵੋਨ੍ਨਤਃ| ਸਿਰਾਨਦ੍ਧੋ ਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਹਿਧ੍ਮਾਧ੍ਮਾਨਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਃ||੮੮|| ਕਾਸਪੀਨਸਹਲ੍ਲਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਤੀਸਾਰਸ਼ੋਫਵਾਨ੍| |੮੯|
गुल्मः पृथुपरीणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः| सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माध्मानरुजान्वितः||८८|| कासपीनसहृल्लासश्वासातीसारशोफवान्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarasya riShTam (89-91) · Śloka 91
ਇਦਾਨੀਮੁਦਰਵ੍ਯਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰਿਸ੍ਟਮਾਹ | ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੋਫਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਭ੍ਰਮੈਃ||੮੯|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਚਾਚ੍ਚਰ੍ਦ੍ਯਤਿਸਾਰੈਸ਼੍ਚ ਜਠਰਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਮ੍| ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸਂ ਕੁਟਿਲੋਪਸ੍ਥਮੁਪਕ੍ਲਿਨ੍ਨਤਨੁਤ੍ਵਚਮ੍||੯੦|| ਵਿਰੇਚਨਹਤਾਨਾਹਮਾਨਹ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ| |੯੧|
इदानीमुदरव्याधिनिमित्तं रिष्टमाह | विण्मूत्रसङ्ग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः||८९|| मूर्च्चाच्चर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्| शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्||९०|| विरेचनहृतानाहमानह्यन्तं पुनः पुनः| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasya riShTam (91) · Śloka 91
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਰਿਸ੍ਟਮਾਹ | ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਮਾਨ੍ ਪੀਤਾਕ੍ਸਿਨਖਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੯੧||
पाण्डुरोगरिष्टमाह | पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SoPasya riShTam (92-93) · Śloka 93
ਸ਼ੋਫਰਿਸ੍ਟਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਦਾਹਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਧ੍ਮਾਨਾਤਿ ਸਾਰਵਾਨ੍| ਅਨੇਕੋਪਦ੍ਰਵਯੁਤਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਤੋ ਨਰਮ੍||੯੨|| ਨਾਰੀਂ ਸ਼ੋਫੋ ਮੁਖਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕੁਕ੍ਸਿਗੁਹ੍ਯਾਦੁਭਾਵਪਿ| ਰਾਜੀਚਿਤਃ ਸ੍ਰਵਂਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਾਤਿ ਸਾਰਿਣਮ੍||੯੩||
शोफरिष्टं ब्रूते तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानाति सारवान्| अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्||९२|| नारीं शोफो मुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि| राजीचितः स्रवंश्छर्दि ज्वरश्वासाति सारिणम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAtIsArayoH riShTam (94-96) · Śloka 96
ਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰੌ ਸ਼ੋਫਾਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਵਾ ਤਯੋਃ ਕ੍ਸਯੇ| ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਜਾਯਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾਯ ਦੇਹਿਨਃ||੯੪|| ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਥਃ ਪਰਿਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਪਿਣ੍ਡਿਕੇ| ਸੀਦਤਃ ਸਕ੍ਥਿਨੀ ਚੈਵ ਤਂ ਭਿਸਕ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੯੫|| ਆਨਨਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਃ| ਸ਼ੂਯੇਤੇ ਵਾ ਵਿਨਾ ਦੇਹਾਤ੍ਸ ਮਾਸਾਦ੍ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਤਾਮ੍||੯੬||
ज्वरातिसारौ शोफान्ते श्वयथुर्वा तयोः क्षये| दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः||९४|| श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके| सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्||९५|| आननं हस्तपादं च विशेषाद्यस्य शुष्यतः| शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visarpasya riShTam (97) · Śloka 97
ਵਿਸਰ੍ਪਃ ਕਾਸਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਜ੍ਵਰਮੂਰ੍ਛਾਙ੍ਗਭਙ੍ਗਵਾਨ੍| ਭ੍ਰਮਾਸ੍ਯਸ਼ੋਫਹਲ੍ਲਾਸਦੇਹਸਾਦਾਤਿਸਾਰਵਾਨ੍||੯੭||
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्छाङ्गभङ्गवान्| भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसारवान्||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTasya riShTam (98) · Śloka 98
ਕੁਸ੍ਟਂ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਾਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਨੇਤ੍ਰਂ ਹਤਸ੍ਵਰਮ੍| ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਜਨ੍ਤੁਭਿਰ੍ਜੁਸ੍ਟਂ ਹਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਣਾਤਿਸਾਰਿਣਮ੍||੯੮||
कुष्टं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्| मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtavyAdeH riShTam (99) · Śloka 99
ਵਾਯੁਃ ਸੁਪ੍ਤਤ੍ਵਚਂ ਭੁਗ੍ਨਂ ਕਮ੍ਪਸ਼ੋਫਰੁਜਾਤੁਰਮ੍| |੯੯|
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्| |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktasya riShTam (99-100) · Śloka 100
| ਵਾਤਾਸ੍ਰਂ ਮੋਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਮਦਾਸ੍ਵਪ੍ਨਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੯੯|| ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਸਙ੍ਕੋਚਸ੍ਫੋਟਕੋਥਵਤ੍| |੧੦੦|
| वातास्रं मोहमूर्च्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्||९९|| शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्| |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAmayAnAM riShTam (100-101) · Śloka 101
| ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਮੋਹਵਿਡ੍ਭੇਦਤਡ੍ਭ੍ਰਮੈਃ||੧੦੦|| ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਮਯਾਃ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਵਰਧਾਤੁਬਲਾਨਲਮ੍| |੧੦੧|
| शिरोरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृड्भ्रमैः||१००|| घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्| |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpasyApirogasya riShTam (101-102) · Śloka 102
| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਰਪਸ੍ਮਾਰੀ ਕੁਸ੍ਠੀ ਰਕ੍ਤ੍ਯੁਦਰੀ ਕ੍ਸਯੀ||੧੦੧|| ਗੁਲ੍ਮੀ ਮੇਹੀ ਚ ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਣਾਨ੍ ਵਿਕਾਰੇਲ੍ਪੇਪਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੧੦੨|
| वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी||१०१|| गुल्मी मेही च तान् क्षीणान् विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्| |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Aturasya riShTam (102-103) · Śloka 103
| ਬਲਮਾਂਸਕ੍ਸਯਸ੍ਤੀਵ੍ਰੋ ਰੋਗਵਦ੍ਧਿਰਰੋਚਕਃ||੧੦੨|| ਯਸ੍ਯਤੁਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਕ੍ਸਨ੍ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੧੦੩|
| बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः||१०२|| यस्यतुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षन्न स जीवति| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAyAH riShTam (103-104) · Śloka 104
| ਵਾਤਾਸ੍ਠੀਲਾਤਿਸਂਵਦ੍ਧਾ ਤਿਸ੍ਟਨ੍ਤੀ ਦਾਰੁਣਾ ਹਦਿ||੧੦੩|| ਤਸ੍ਣਯਾ ਨੁ ਪਰੀਤਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਸ੍ਣਾਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੧੦੪|
| वाताष्ठीलाऽतिसंवृद्धा तिष्टन्ती दारुणा हृदि||१०३|| तॄष्णया नु परीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyoH riShTam (104-108) · Śloka 108
| ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕੇ ਵਾਯੁਰ੍ਨੀਤ੍ਵਾ ਨਾਸਾਂ ਚ ਜਿਹ੍ਮਤਾਮ੍||੧੦੪|| ਕ੍ਸੀਣਾਤ੍ਯਾਯਮ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ ਵਾ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਸ੍ਣਾਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| ਨਾਭੀਗੁਦਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸ੍ਣੌ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਨ੍||੧੦੫|| ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਯੁਹਦਯੇ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹਸ੍ਯ ਵਾ ਬਲੀ| ਮਲਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ਿਰੋ ਨਾਭਿਂ ਵਿਬਦ੍ਧ੍ਯ ਜਨਯਨ੍ ਰੁਜਮ੍||੧੦੬|| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਙ੍ਕ੍ਸ੍ਣਯੋਃ ਸ਼ੂਲਂ ਤਣਾਂ ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀਸਤਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਵਾ ਜਨਯਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਗੁਦਵਙ੍ਕ੍ਸ੍ਣਮ੍||੧੦੭|| ਵਿਤਤ੍ਯ ਪਰ੍ਸ਼ੁਕਾਗ੍ਰਾਣਿ ਗਹੀਤ੍ਵੋਰਸ਼੍ਚ ਮਾਰੁਤਃ| ਸ੍ਤਿਮਿਤਸ੍ਯਾਤਤਾਕ੍ਸਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਸ੍ਣਾਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍||੧੦੮||
| शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासां च जिह्मताम्||१०४|| क्षीणात्यायम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्| नाभीगुदान्तरं गत्वा वङ्क्ष्णौ वा समाश्रयन्||१०५|| गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली| मलान् बस्तिशिरो नाभिं विबद्ध्य जनयन् रुजम्||१०६|| कुर्वन् वङ्क्ष्णयोः शूलं तृणां भिन्नपुरीषताम्| श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवङ्क्ष्णम्||१०७|| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mumUrShoH riShTam (109) · Śloka 109
ਸਹਸਾ ਜ੍ਵਰਸਨ੍ਤਾਪਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਬਲਕ੍ਸਯਃ| ਵਿਸ਼੍ਲੇਸਣਂ ਚਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਮੁਮੂਰ੍ਸੋਰੁਪਜਾਯਤੇ||੧੦੯||
सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णा मूर्च्छा बलक्षयः| विश्लेषणं चसन्धीनां मुमूर्षोरुपजायते||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmajvaropataptasya riShTam (110) · Śloka 110
ਗੋਸਰ੍ਗੇ ਵਦਨਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਲੇਪਜ੍ਵਰੋਪਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍||੧੧੦||
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्| लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जीवितम्||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAyAH riShTam (111) · Śloka 111
ਪ੍ਰਵਾਲਗੁਲਿਕਾਭਾਸਾ ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇ ਮਸੂਰਿਕਾਃ| ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਸ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ||੧੧੧||
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः| उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visPoTAnAM riShTam (112) · Śloka 112
ਮਸੂਰਵਿਦਲਪ੍ਰਖ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਵਿਦਮਸਨ੍ਨਿਭਾਃ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਕ੍ਰਾਃ ਕਿਣਾਭਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਫੋਟਾ ਦੇਹਨਾਸ਼ਨਾਃ||੧੧੨||
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विदृमसन्निभाः| अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyAH riShTam (113) · Śloka 113
ਕਾਮਲਾਕ੍ਸ੍ਣੋਰ੍ਮੁਖਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਰ੍ਮੁਕ੍ਤਮਾਂਸਤਾ| ਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣਤਾਙ੍ਗੇ ਚ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੧੧੩||
कामलाऽक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णताऽङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vighRuShTasya riShTam (114) · Śloka 114
ਅਕਸ੍ਮਾਦਨੁਧਾਵਚ੍ਚ ਵਿਘਸ੍ਟਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| ||੧੧੪||
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्| ||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNAnAM riShTam (1-116) · Śloka 116
(ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਮਦਿਰਾਕੁਣਪਧ੍ਵਾਙ੍ਕ੍ਸਗਨ੍ਧਯਃ| ਸ਼ੈਵਾਲਕੁਕ੍ਕੁਟਸ਼ਿਖਾਕੁਙ੍ਕੁਮਾਲਮਸੀਪ੍ਰਭਾਃ||੧|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਾ ਨਿਰੂਸ੍ਮਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਕਰਾ ਵ੍ਰਣਾਃ| ) ਯੋ ਵਾਤਜੋ ਨ ਸ਼ੂਲਾਯ ਮਰ੍ਮਜਸ਼੍ਚ ਰੁਜੇ ਨ ਯਃ| ਅਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਕੀਰ੍ਣਾਭੋ ਯਤ੍ਰਾਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਦਸ਼੍ਯਤੇ||੧੧੫|| ਰੂਪਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਧ੍ਵਜਾਦੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਾਨ੍| |੧੧੬|
(चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः| शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः||१|| अन्तर्दाहा निरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः| ) यो वातजो न शूलाय मर्मजश्च रुजे न यः| अचूर्णश्चूर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते||११५|| रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वांस्तान्वर्जयेद्व्रणान्| |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bagandarasya riShTam (116) · Śloka 116
| ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਮਾਰੁਤਵਹਂ ਕਮਿਣਂ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍||੧੧੬||
| विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणं च भगन्दरम्||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAnuGaTTanAdi riShTam (117) · Śloka 117
ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਜਾਨੁਨਾ ਜਾਨੁ ਪਾਦਾਵੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪਾਤਯਨ੍| ਯੋਪਾਸ੍ਯਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਵਕ੍ਰਮਾਤੁਰੋ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ||੧੧੭||
घट्टयन् जानुना जानु पादावुद्यम्य पातयन्| योऽपास्यति मुहुर्वक्रमातुरो न स जीवति||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Aturasya lakShaNaviSeShAdi (118-120) · Śloka 120
ਦਨ੍ਤੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਨਖਾਗ੍ਰਾਣਿ ਤੈਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ਾਂਸ੍ਤਣਾਨਿ ਚ| ਭੂਮਿਂ ਕਾਸ੍ਠੇਨ ਵਿਲਿਖਨ੍ ਲੋਸ੍ਟਂ ਲੋਸ੍ਟੇਨ ਤਾਡਯਨ੍||੧੧੮|| ਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮੂਤ੍ਰਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸੀ ਜ੍ਵਰੀ ਚ ਯਃ| ਮੁਹੁਰ੍ਹਸਨ੍ ਮੁਹੁਃਕ੍ਸ੍ਵੇਡਨ੍ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਪਾਦੇਨ ਹਨ੍ਤਿ ਯਃ||੧੧੯|| ਮੁਹੁਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸਸ਼ਨ੍ਨਾਤੁਰੋ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੧੨੦|
दन्तैश्छिन्दन्नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि च| भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्टं लोष्टेन ताडयन्||११८|| हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः| मुहुर्हसन् मुहुःक्ष्वेडन् शय्यां पादेन हन्ति यः||११९|| मुहुश्छिद्राणि विसृशन्नातुरो न स जीवति| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muKe tilakAdi lakShaNaviSeShAdi (120-121) · Śloka 121
| ਮਤ੍ਯਵੇ ਸਹਸਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਤਿਲਕਵ੍ਯਙ੍ਗਵਿਪ੍ਲਵਃ||੧੨੦|| ਮੁਖੇ, ਦਨ੍ਤਨਖੇ ਪੁਸ੍ਪਂ, ਜਠਰੇ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸਿਰਾਃ| |੧੨੧|
| मृत्यवे सहसाऽऽर्तस्य तिलकव्यङ्गविप्लवः||१२०|| मुखे, दन्तनखे पुष्पं, जठरे विविधाः सिराः| |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urdhvaSvAsAdi lakShaNaviSeShAdi (121-122) · Śloka 122
| ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਵਾਸਂ ਗਤੋਸ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ੂਲੋਪਹਤਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮ੍||੧੨੧|| ਸ਼ਰ੍ਮ ਚਾਨਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੧੨੨|
| ऊर्ध्वश्वासं गतोष्माणं शूलोपहतवङ्क्षणम्||१२१|| शर्म चानधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्| |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikAravardhanAdi lakShaNaviSeShAdi (122-123) · Śloka 123
| ਵਿਕਾਰਾ ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕਤਿਃ ਪਰਿਹੀਯਤੇ||੧੨੨|| ਸਹਸਾ ਸਹਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਹਰਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੧੨੩|
| विकारा यस्य वर्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते||१२२|| सहसा सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्| |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhasaMpAdanASakyatvaM (123-124) · Śloka 124
| ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਤੁਰਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪਾਦਯਿਤੁਮੌਸਧਮ੍||੧੨੩|| ਯਤਮਾਨੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੧੨੪|
| यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्||१२३|| यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्| |१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yogyauShadhasidhyaBAve aSakyatvaM (124-125) · Śloka 125
| ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚਾਵਚਾਰਿਤਮ੍||੧੨੪|| ਨ ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯੌਸਧਂ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| |੧੨੫|
| विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्चावचारितम्||१२४|| न सिध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhAdivarNAderviparyaye aSakyatvaM (125-126) · Śloka 126
| ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯੌਸਧੇਨ੍ਨੇ ਵਾ ਕਲ੍ਪ੍ਯਮਾਨੇ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ||੧੨੫|| ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍ਣਗਨ੍ਧਾਦੇਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋਪਿ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ| |੧੨੬|
| भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्ययः||१२५|| अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivAte sendhanajyotyupaSamane aSakyatvaM ,atimAtraBAjanapatane aSakyatvaM (126-127) · Śloka 127
| ਨਿਵਾਤੇ ਸੇਨ੍ਧਨਂ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੧੨੬|| ਆਤੁਰਸ੍ਯ ਗਹੇ ਯਸ੍ਯ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਮਮਤ੍ਰਾਣਿ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍||੧੨੭||
| निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति||१२६|| आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा| अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasA rogamuktau aSakyatvaM (128) · Śloka 128
ਯਂ ਨਰਂ ਸਹਸਾ ਰੋਗੋ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਪਰਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਸਂਸ਼ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਯੋ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯਤੇ||੧੨੮||
यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति| संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShTe~api maraNakathananiShedhaH (129) · Śloka 129
ਕਥਯੇਨ੍ਨ ਚ ਪਸ੍ਟੋਪਿ ਦੁਃਸ਼੍ਰਵਂ ਮਰਣਂ ਭਿਸਕ੍| ਗਤਾਸੋਰ੍ਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਚੇਚ੍ਚੇਤ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮ੍||੧੨੯||
कथयेन्न च पृष्टोऽपि दुःश्रवं मरणं भिषक्| गतासोर्बन्धुमित्राणां न चेच्चेत्तं चिकित्सितुम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamadUtAdiBirauShadhavIryanASaH (130) · Śloka 130
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨੈਸ੍ਫਲ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤਂ ਨੋਪਕ੍ਰਮੇਦਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ ਯਮਦੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯੈਯਤ੍ਪਰਾਸੁਰੁਪਾਸ੍ਯਤੇ| ਘ੍ਨਦ੍ਭਿਰੌਸਧਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੧੩੦||
चिकित्सानैष्फल्याच्च तं नोपक्रमेदिति प्रतिपादयन्नाह यमदूतपिशाचाद्यैयत्परासुरुपास्यते| घ्नद्भिरौषधवीर्याणि तस्मात्तं परिवर्जयेत्||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTaj~jAnAvaSyakatA (131) · Śloka 131
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਫਲਂ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਯਦਾਯੁਰ੍ਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਮ੍| ਰਿਸ੍ਟਜ੍ਞਾਨਾਦਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਭਵੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੧੩੧||
आयुर्वेदफलं कृत्स्नं यदायुर्ज्ञे प्रतिष्ठितम्| रिष्टज्ञानादृतस्तस्मात्सर्वदैव भवेद्भिषक्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamaparihAriNAM maraNam (5) · Śloka 5
ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਦਸ੍ਟਮਾਯੁਃਪੁਣ੍ਯੋਭਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਤਯੋਰਪ੍ਯਕ੍ਸਯਾਦ੍ਦਸ੍ਟਂ ਵਿਸਮਾਪਰਿਹਾਰਿਣਾਮ੍||੧੩੨|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਬਾਗ੍ਭਾਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
मरणं प्राणिनां दृष्टमायुःपुण्योभक्षयात्| तयोरप्यक्षयाद्दृष्टं विषमापरिहारिणाम्||१३२|| इति श्री वैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्बाग्भाटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां द्वितीये शारीरस्थाने विकृतिविज्ञानीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana athA~ggaviBAgo nAma pa~jcamo~adhyAyaH---pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਙ੍ਗਵਿਭਾਗਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽङ्गविभागं शारीरं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~gga-pratya~ggAni (2) · Śloka 2
ਸਕਲਮਪਿ ਸ਼ਰੀਰਮਙ੍ਗਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਸਡਙ੍ਗਮ੍| ਸ਼ਿਰੇਨ੍ਤਰਾਧਿਰ੍ਦ੍ਵੌ ਬਾਹੂ ਸਕ੍ਥਿਨੀ ਚ| ਨੇਤ੍ਰਨਾਭਿਪਾਣਿਪਾਦਾ- ਦੀਨਿ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ||੨||
सकलमपि शरीरमङ्गमित्युच्यते| तत्र पुनः षडङ्गम्| शिरेऽन्तराधिर्द्वौ बाहू सक्थिनी च| नेत्रनाभिपाणिपादा- दीनि त्वस्य प्रत्यङ्गानि||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahABUteByo~a~gganirvRuttiH (3) · Śloka 3
ਮਹਾਗੁਣਮਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਖ਼ਪਵਨਤੇਜੋਜਲਭੂਮ੍ਯਾਖ਼੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਮਹਾਭੂਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੇਤਨਾਧਿਸ੍ਠਿਤੇਭ੍ਯੋਭਿਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਰਙ੍ਗਸ੍ਯ||੩||
महागुणमयेभ्यश्च ख़पवनतेजोजलभूम्याख़्येभ्यो महाभूतेभ्यश्चेतनाधिष्ठितेभ्योऽभिनिर्वृत्तिरङ्गस्य||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANinAM sArupyAsArUpya- tvasya kAraNam (4) · Śloka 4
ਭੂਤਾਨਾਮੇਵ ਚ ਦਸ੍ਟਾਦਸ੍ਟਵਿਵਿਧਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਦਨੇਕਰੂਪਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸਦਾਕਤਿਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਨੇਹਦੀਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਸਾਰੁਪ੍ਯਮਸਾਰੂਪ੍ਯਂ ਵਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ੍ਥੂਲਤਾਰਤਮ੍ਯਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮਤਿਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਪਦ੍ਯਤੇ||੪||
भूतानामेव च दृष्टादृष्टविविधकर्मवशादनेकरूपात् सन्निवेशषदाकृतिप्रमाणस्नेहदीप्तिस्वरादीनां सारुप्यमसारूप्यं वा सूक्ष्मस्थूलतारतम्यभेदभिन्नमतिबहुप्रकारं निष्पद्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshalakShaNam (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਬਹੁਲਮਾਕਸ਼ਮ੍||੫||
तत्र सत्त्बहुलमाकशम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyorlakShaNam (1) · Śloka 1
ਰਜੋਬਹੁਲੋ ਵਾਯੁਃ|੧|
रजोबहुलो वायुः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalalakShaNam (1) · Śloka 1
ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਬਹੁਲਮਮ੍ਬੁ|੧|
सत्त्वतमोबहुलमम्बु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthivyA lakShaNam (1) · Śloka 1
ਤਮੋਬਹੁਲਾ ਭੂਃ||੧||
तमोबहुला भूः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM li~ggAni (6) · Śloka 6
ਤੇਸਾਮਪ੍ਰਤਿਗ਼ਾਤਸ਼੍ਚਲਤ੍ਵਮੌਸ੍ਣ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵਤਾ ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਿਤਿ ਕ੍ਰਮਾ- ਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ||੬||
तेषामप्रतिग़ातश्चलत्वमौष्ण्यं द्रवता काठिन्यमिति क्रमा- ल्लिङ्गानि||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM visheShAdhiShThAnam (7) · Śloka 7
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਨਮ੍||੭||
विशेषतश्च श्रोत्रादिष्विन्द्रियेष्ववस्थानम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM guNAH (8) · Śloka 8
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧੈਰੇਕੈਕਪ੍ਰਵਦ੍ਧੈਰਨ੍ਵਯਃ||੮||
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धैरेकैकप्रवृद्धैरन्वयः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshajA BAvAH (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਜਾਨਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਵਿਵਿਕ੍ਤਤਾ||੯||
तत्राऽऽकाशजानि श्रोत्रं शब्दः सर्वस्त्रोतांसि विविक्तता||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavIyA BAvAH (10) · Śloka 10
ਵਾਯਵੀਯਾਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਦਿਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਨਿ ਲਾਗ਼ਵਂ ਚ||੧੦||
वायवीयानि स्पर्शनं स्पर्शः प्रश्वासोच्छ्वासादिपरिस्पन्दनानि लाग़वं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyA BAvAH (11) · Śloka 11
ਆਗ੍ਨੇਯਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਰੂਪਂ ਪਿਤ੍ਤਮੂਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਮੇਧਾ ਵਰ੍ਣੋ ਭਾਸ੍ਤੇਜਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ||੧੧||
आग्नेयानि दर्शनं रूपं पित्तमूष्मा पक्तिः सन्तापो मेधा वर्णो भास्तेजः शौर्य्यञ्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmBasA BAvAH (12) · Śloka 12
ਆਮ੍ਭਸਾਨਿ ਰਸਨਂ ਰਸਃ ਸ੍ਵੇਦਕ੍ਲੇਦਵਸਾਸਕਸ਼ੁਕ੍ਰਮੂਤ੍ਰਾਦਿਦ੍ਰਵਸਮੂਹਃ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ||੧੨||
आम्भसानि रसनं रसः स्वेदक्लेदवसाऽसृकशुक्रमूत्रादिद्रवसमूहः शैत्यं स्नेहश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArthIvA BAvAH (13) · Śloka 13
ਪਾਰ੍ਥੀਵਾਨਿ ਗ਼੍ਰਾਣਂ ਗਨ੍ਧਃ ਕੇਸ਼ਨਖ਼ਾਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਮੂਰ੍ਤਸਮੂਹੋ ਧੈਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਥੈਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ||੧੩||
पार्थीवानि ग़्राणं गन्धः केशनख़ास्थ्यादिमूर्तसमूहो धैर्य्यस्थैर्य्यञ्च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRujAH BAvAH (14) · Śloka 14
ਤੇਸ਼ੁ ਮਾਤਜਾਨਿ ਮਦੂਨਿ ਤ੍ਵਗ੍ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਮੇਦੋਮਜ੍ਜਨਾਭਿਹਦਯਾਮਾਸ਼ਯਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਕ੍ਲੋਮਾਨ੍ਤ੍ਰਗੁਦਾਦੀਨਿ||੧੪||
तेशु मातृजानि मृदूनि त्वग्रक्तमांसमेदोमज्जनाभिहृदयामाशयगर्भाशययकृत्प्लीहाक्लोमान्त्रगुदादीनि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitRujAH BAvAH (15) · Śloka 15
ਪਿਤਜਾਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਕੇਸ਼ਨਖ਼ਾਸ੍ਥਿਸ਼ੁਕ੍ਰਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਦੀਨਿ||੧੫||
पितृजानि स्थिराणि केशनख़ास्थिशुक्रसिरास्नाय्वादीनि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AtmajAH BAvAH (16) · Śloka 16
ਆਤ੍ਮਜਾਨਿ ਨਾਨਾਯੋਨਿਸੂਤ੍ਪਿਤ੍ਤਿਰ੍ਮਨਸ਼੍ਚੇਤਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਧਾਰਣਮਾਕਤਿਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭਭਯਹਰ੍ਸਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧੀਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇਸਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਹਙ੍ਕਾਰਸੁਖ਼ਦੁਃਖ਼ਾਯੁਰਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਚ||੧੬||
आत्मजानि नानायोनिषूत्पित्तिर्मनश्चेतनेन्द्रियाणि प्राणापानौ धारणमाकृतिस्वरवर्णविशेषाः कामक्रोधलोभभयहर्षधर्मशीलतास्मृतिबुद्धीच्छाद्वेषप्रयत्नाहङ्कारसुख़दुःख़ायुरात्मज्ञानानि च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAtmyajA BAvAH (17) · Śloka 17
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨ੍ਯਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਮਨਾਲਾਸ੍ਯਲੋਲੁਪਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣੌਜਃ ਸਮ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇਧਾਬਲਂ ਚ||੧੭||
सात्म्यजान्यायुरारोग्यमनालास्यलोलुपत्वमिन्द्रियप्रसादस्वरवर्णौजः सम्पत्प्रशस्तता प्रहर्षभूयस्त्वं मेधाबलं च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasajA BAvAH (18) · Śloka 18
ਰਸਜਾਨਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਦ੍ਧਿਸ੍ਤਪ੍ਤਿਰਲੌਲ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਟਿਰੁਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ਚ||੧੮||
रसजानि कृत्स्नस्य देहस्य सम्भवो वृत्तिर्वृद्धिस्तृप्तिरलौल्यं पुष्टिरुत्साहश्च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasattvajA BAvAH (19) · Śloka 19
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਨਿ ਸ਼ੌਚਮਾਸ੍ਤਿਕਤ੍ਵਂ, ਕਤਜ੍ਞਤਾ, ਦਾਕ੍ਸਿਣ੍ਯਂ, ਵ੍ਯਵਸਾਯਃ, ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਂ, ਗਾਮ੍ਭਿਰ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੇਧਾ, ਸ੍ਮਤਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਰ੍ਤ੍ਮਰੁਚਿਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰਭਿਸਙ੍ਗਾਭਾਵਸ੍ਤਮੋਗੁਣੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਸ਼੍ਚ||੧੯||
शुद्धसत्त्वजानि शौचमास्तिकत्वं, कृतज्ञता, दाक्षिण्यं, व्यवसायः, शौर्य्यं, गाम्भिर्यं बुद्धिर्मेधा, स्मृतिः शुक्लवर्त्मरुचिर्भक्तिरभिषङ्गाभावस्तमोगुणो विपर्ययश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasA BAvAH (20) · Śloka 20
ਰਾਜਸਾਨਿ ਦੁਰੁਪਚਾਰਤਾਨਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਮਮਿਤ- ਭਾਸਿਤ੍ਵਮਹਙ੍ਕਾਰੋ ਲੋਲੁਪਤ੍ਵਂ ਦਮ੍ਭੋ ਮਾਨਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਹਰ੍ਸਃ ਕਾਮਸ਼੍ਚ||੨੦||
राजसानि दुरुपचारताऽनार्यं शौर्य्यं मात्सर्यममित- भाषित्वमहङ्कारो लोलुपत्वं दम्भो मानः क्रोधो हर्षः कामश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmasA BAvAH (21) · Śloka 21
ਤਾਮਸਾਨ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸਾਦਃ ਪ੍ਰਮਾਦੋ ਨਿਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਂ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾ ਸ਼ੋਕੋ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਤਿਸਨ੍ਧਾਨਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ ਚ||੨੧||
तामसान्यज्ञानं विषादः प्रमादो निद्राऽऽलस्यं क्षुत्तृष्णा शोको मात्सर्यं विप्रतिपत्तिः परातिसन्धानं सत्त्वगुण वैपरीत्यं च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH upaplavau dehasya BUtAtmakatABisandhishca (22) · Śloka 22
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਪ੍ਲਵੋ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯੇਵਮ੍ਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਦੇਹਮਾਹੁਃ||੨੨||
तत्र सत्त्वं मनस्तस्योपप्लवो रजस्तमश्च इत्येवम्भूतात्मकं देहमाहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasya praviBAgaH (23) · Śloka 23
ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਃ-ਤ੍ਵਚਃ ਕਲਾ ਦੋਸਾ ਧਾਤਵੋ ਮਲਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਧਿਸ੍ਠਿਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਾਸ਼ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਾਨਿ ਕਣ੍ਡਰਾਜਾਲਾਨਿ ਕੂਰ੍ਚਾਰਜ੍ਜ੍ਵਸ੍ਸੀਵਨ੍ਯੋਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਾਃ ਸੀਮਨ੍ਤਾ ਅਸ੍ਥੀਨ੍ਯਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਯਃ ਸ੍ਨਾਯੂਨਿ ਪੇਸ਼੍ਯਃ ਸਿਰਾ ਧਮਨ੍ਯਃ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯੂਸ੍ਮਾਣੋ ਮਰ੍ਮਣਿ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਾਨਿ ਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਤਿਭੇਦਾਸ਼੍ਚ||੨੩||
तस्य पुनः प्रविभागः-त्वचः कला दोषा धातवो मला बुद्धीन्द्रियाणि तदधिष्ठितानि कर्मेन्द्रियाण्यतीन्द्रियमाशयाः प्राणायतनानि कण्डराजालानि कूर्चारज्ज्वस्सीवन्योऽस्थिसङ्घाताः सीमन्ता अस्थीन्यस्थिसन्धयः स्नायूनि पेश्यः सिरा धमन्यः स्रोतांस्यूष्माणो मर्मणि केशश्मश्रुलोमानि प्रकृतिविकृतिभेदाश्च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvacolakShaNaM sa~gKyA ca (24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰਾਸਜਃ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਃ ਸਟ੍ ਤ੍ਵਚੋ ਭਵਨ੍ਤਿ||੨੪||
तत्राऽसृजः पच्यमानस्य क्षीरस्येव सन्तानिकाः षट् त्वचो भवन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvakprasAdaphalam (25) · Śloka 25
ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਃ| ਉਦਕਧਰਾ ਤ੍ਵਕ੍ ਤਾਸਾਮੁਦਕਧਰਾ ਚਾਦ੍ਯਾ||੨੫||
त्वक्प्रसादाद्रक्तस्य प्रसादः| उदकधरा त्वक् तासामुदकधरा चाद्या||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdharA tvak (26) · Śloka 26
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਸਗ੍ਧਰਾ||੨੬||
द्वितीयाऽसृग्धरा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakilAsAdhiShThAnA tvak (27) · Śloka 27
ਤਤੀਯਾ ਸਿਧ੍ਮਕਿਲਾਸਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾ||੨੭||
तृतीया सिध्मकिलासाधिष्ठाना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakuShThAdhiShThAnA tvak (28) · Śloka 28
ਪਞ੍ਚਮੀ ਪੁਨਰਲਜੀਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਨਾ| ਪ੍ਰਾਣਧਰਾ ਤ੍ਵਕ੍ ਸਸ੍ਠੀ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਧਰ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਤਾਮ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਧਮਿਵ ਚ ਤਮਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਯਾਂ ਚਾਧਿਸ੍ਠਾਯਾਰੂਂਸਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਪਰ੍ਵਸੁ ਕਸ੍ਣਰਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਥੂਲਮੂਲਾਨਿ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤਮਾਨਿ||੨੮||
पञ्चमी पुनरलजीविद्रध्यधिष्ठाना| प्राणधरा त्वक् षष्ठी तु प्राणधर| यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्धमिव च तमः प्रविशति यां चाधिष्ठायारूंषि जायन्ते| पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNa tvacAM saptavidhatvam (29) · Śloka 29
ਅਨ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤ ਤ੍ਵਚੋ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਭਾਸਿਨੀ ਤ੍ਵਕ੍ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਾ ਭਾਸਿਨੀ ਨਾਮ ਯਾ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਵਭਾਸਿਨੀ ਖ਼ਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਛਾਯਾਨਾਂ ਸਾ ਵ੍ਰੀਹੇਰਸ੍ਟਾਦਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ||੨੯||
अन्ये सप्त त्वचो वदन्ति| भासिनी त्वक् तत्र प्रथमा भासिनी नाम या वर्णानामवभासिनी ख़ादीनां च पञ्चानां छायानां सा व्रीहेरष्टादशभागप्रमाणा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohinI tvak (1) · Śloka 1
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਲੋਹਿਨੀ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
द्वितीया लोहिनी नाम षोडशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetA tvak (1) · Śloka 1
ਤਤੀਯਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
तृतीया श्वेता नाम द्वादशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrA tvak (1) · Śloka 1
ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਤਾਮ੍ਰਾ ਨਾਮਾਸ੍ਟਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
चतुर्थी ताम्रा नामाऽष्टभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedinI tvak (1) · Śloka 1
ਪਞ੍ਚਮੀ ਵੇਦਿਨੀ ਨਾਮ ਪਾਞ੍ਚਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
पञ्चमी वेदिनी नाम पाञ्चभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNI tvak (1) · Śloka 1
ਸਸ੍ਠੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਮ ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
षष्ठी रोहिणी नाम व्रीहिप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadharA tvak (1) · Śloka 1
ਸਪ੍ਤਮੀ ਮਾਂਸਧਰਾ ਨਾਮ ਵ੍ਰੀਹਿਦ੍ਵਯਪ੍ਰਮਾਣਾ||੧||
सप्तमी मांसधरा नाम व्रीहिद्वयप्रमाणा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਕ੍ਲੇਦੋਵਤਿਸ੍ਠਤੇ ਸ ਯਥਾ ਸ੍ਵਮੂਸ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਨਾਯੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਰਾਯੁਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਕਾਸ੍ਠ ਇਵ ਸਾਰੋ ਧਾਤੁਸਾਰਸ਼ੇਸੋ ਰਸਸ਼ੇਸੋਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਲਾਸਂਜ੍ਞਃ|੩੦|
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्वमूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਕ੍ਲੇਦੋਵਤਿਸ੍ਠਤੇ ਸ ਯਥਾ ਸ੍ਵਮੂਸ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਨਾਯੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਰਾਯੁਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਕਾਸ੍ਠ ਇਵ ਸਾਰੋ ਧਾਤੁਸਾਰਸ਼ੇਸੋ ਰਸਸ਼ੇਸੋਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਲਾਸਂਜ੍ਞਃ||੩੦||
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्वमूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptakalAH (1) · Śloka 1
ਤਾ ਧਾਤ੍ਵਾਸ਼ਯਨ੍ਤਰਮਰ੍ਯਾਦਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕਲਾਃ||੧||
ता धात्वाशयन्तरमर्यादाः सप्त कलाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadhara kalA (31) · Śloka 31
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾ ਮਾਂਸਧਰਾ ਨਾਮ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸੇ ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਧਮਨੀਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਭੂਮਾਵਿਵ ਪਙ੍ਕੋਦਕੇਨ ਬਿਸਮਣਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਾਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩੧||
तासां प्रथमा मांसधरा नाम| यस्यां मांसे सिरास्नायुधमनीस्रोतसां भूमाविव पङ्कोदकेन बिसमृणालानां प्रतानानि भवन्ति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadharA kalA (32) · Śloka 32
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਰਕ੍ਤਧਰ ਨਾਮ ਮਾਂਸਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾਪ੍ਲੀਹਯਕਤ੍ਸੁ ਭਵਤਿ| ਮਾਂਸਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸਤਾਤ੍ ਕ੍ਸਤਜਂ ਵਕ੍ਸਾਦਿਵ ਕ੍ਸੀਰਿਣਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ||੩੨||
द्वितीया रक्तधर नाम मांसस्याभ्यन्तरतस्तस्यां शोणितं विशेषतश्च सिराप्लीहयकृत्सु भवति| मांसाच्च क्षतात् क्षतजं वृक्षादिव क्षीरिणः क्षीरं प्रवर्त्तते||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medodharA kalA (33) · Śloka 3
ਤਤੀਯਾ ਮੇਦੋਧਰਾ ਨਾਮ| ਮੇਦੋ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾਮੁਦਰੇਣ੍ਵਸ੍ਥਿਸੁ ਚ ਸਰਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਦੇਵ ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਪਾਲਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਾਖ਼੍ਯਂ ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਾਖ਼੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਥੂਲਾਸ੍ਥਿਸੁ ਚ ਮਜ੍ਜਾ||੩||
तृतीया मेदोधरा नाम| मेदो हि तस्यामुदरेऽण्वस्थिषु च सरक्तं भवति| तदेव च शिरसि कपालप्रतिच्छन्नं मस्तिष्काख़्यं मस्तुलुङ्गाख़्यं च स्थूलास्थिषु च मज्जा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmadhara kalA (34) · Śloka 34
ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਧਰਾ ਨਾਮ| ਤਤ੍ਸ੍ਥੇਨ ਹਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਸ਼੍ਲੇਸਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਯੋ ਦਢਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੋਪਾਙ੍ਗਾ ਸਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾ||੩੪||
चतुर्थी श्लेष्मधरा नाम| तत्स्थेन हि श्लेष्मणा श्लेषिताः सर्वसन्धयो दृढा भवन्ति सोपाङ्गा साभ्यङ्गा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShadhara kalA (35) · Śloka 35
ਪਞ੍ਚਮੀ ਪੁਰੀਸਧਰਾ ਨਾਮ| ਸਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਕੋਸ੍ਠਾਨ੍ਤਰੁਣ੍ਡੁਕਸ੍ਥਂ ਮਲਂ ਵਿਭਜਤਿ||੩੫||
पञ्चमी पुरीषधरा नाम| सा ह्यन्त्रामपक्वाशयाश्रिता कोष्ठान्तरुण्डुकस्थं मलं विभजति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittadharA kalA (grahaNI) (36) · Śloka 36
ਸਸ੍ਠੀ ਪਿਤ੍ਤਧਰ ਨਾਮ ਪਕ੍ਵਾਮਾਸ਼ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ| ਸਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਗ੍ਨੇਰਧਿਸ੍ਠਾਨਤਯਾਮਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੋਨ੍ਮੁਖ਼ਮਨ੍ਨਂ ਬਲੇਨ ਵਿਧਾਰ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਤੇਜਸ ਸ਼ੋਸਯਤਿ ਪਚਤਿ ਪਕ੍ਵਞ੍ਚ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਦੋਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਾ ਤੁ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦਾਮਮੇਵਾਤਤੋਸਾਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਗ੍ਰਹਣੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਬਲਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਮੇਵਾਗ੍ਨ੍ਯਭਿਧਾਨਮਤਃ ਸਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਬ੍ਧੋਪਬਂਹਿਤੈਕਯੋਗਕ੍ਸੇਮਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਰ੍ਤਯਤਿ||੩੬||
षष्ठी पित्तधर नाम पक्वामाशमध्यस्था| सा ह्यन्तरग्नेरधिष्ठानतयाऽऽमाशयात् पक्वाशयोन्मुख़मन्नं बलेन विधार्य पित्ततेजस शोषयति पचति पक्वञ्च विमुञ्चति| दोषाधिष्ठिता तु दौर्बल्यादाममेवाततोऽसावन्नस्य ग्रहणात् पुनर्ग्रहणीसंज्ञा| बलं च तस्याः पित्तमेवाग्न्यभिधानमतः साऽग्निस्तब्धोपबृंहितैकयोगक्षेमा शरीरं वर्तयति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukradhara kalA (37) · Śloka 37
ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਧਰਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯਾਧੋ ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਸਕਲਸ਼ਰੀਰਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਤਿ||੩੭||
सप्तमी शुक्रधरा नाम द्व्यङ्गुले दक्षिणे पार्श्वे बस्तिद्वारस्याधो मूत्रमार्गमाश्रिता सकलशरीरव्यापिनी शुक्रं प्रवर्तयति||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShadhAtumalAtideshaH (38) · Śloka 38
ਦੋਸਾ ਧਾਤਵੋ ਮਲਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਗੁਦਿਤਾਃ||੩੮||
दोषा धातवो मलाश्च प्रागुदिताः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANi (39) · Śloka 39
ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ-ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਰਸਨਂ ਗ਼੍ਰਾਣਞ੍ਚ| ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ||੩੯||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि-श्रोत्रं स्पर्शनं दर्शनं रसनं ग़्राणञ्च| श्रोत्रादीनि पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAM viShayAH (40) · Śloka 1
ਤੇਸਾਂ ਸਭਾਗਤਯਾ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਿਸਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਾਃ||੧||
तेषां सभागतया क्रमाद्विषयः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAmadhiShThAnAni (41) · Śloka 41
ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾਨਿ-ਕਰ੍ਣੌ ਤ੍ਵਗਕ੍ਸਿਣੀ ਜਿਹ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕੇ ਚ||੪੧||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाधिष्ठानानि-कर्णौ त्वगक्षिणी जिह्वा नासिके च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANi teShAM karmANi ca (42) · Śloka 1
ਪਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ-ਵਾਕ੍ਪਾਯੂਪਸ੍ਥਪਾਣਿਪਾਦਸਂਜ੍ਞਕਾਨਿ||੧||
पञ्च कर्मेन्द्रियाणि-वाक्पायूपस्थपाणिपादसंज्ञकानि||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANAM karmANi (43) · Śloka 43
ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਵਚਨੋਤ੍ਸਰ੍ਗਹਰ੍ਸਾਦਾਨਗਮਨਾਰ੍ਥਾਨਿ||੪੩||
तान्यपि च वचनोत्सर्गहर्षादानगमनार्थानि||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH atIndriyatvam (44) · Śloka 44
ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤੁ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥੈਰਨ੍ਵਯਾਤ੍ ਤਦ੍ਯੋਗੇਨ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ- ਣਾਮਰ੍ਥਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਃ| ਬੁਦ੍ਧਿਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਭਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੪੪||
अतीन्द्रियन्तु मनः सर्वार्थैरन्वयात् तद्योगेन पञ्चेन्द्रिया- णामर्थप्रवृत्तेः| बुद्धिकर्मेन्द्रियोभयात्मकत्वाच्च||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta AshayAH strINAmaShTamashca (45) · Śloka 45
ਸਪ੍ਤਾਸ਼ਯਾਃ ਕ੍ਰਮਾਦਸਕ੍ਕਫਾਮਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਵਾਯੁਮੂਤ੍ਰਾਧਾਰਾਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯੋਸ੍ਟਮਃ||੪੫||
सप्ताशयाः क्रमादसृक्कफामपित्तपक्ववायुमूत्राधाराः| स्त्रीणां पित्तपक्वाशययोर्मध्ये गर्भाशयोऽष्टमः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayoShvantarBUtA avayavAH (46) · Śloka 46
ਤੇਸੁ ਸਪ੍ਤਸੁ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਕੋਸ੍ਠਾਙ੍ਗਾਨਿ ਹਦਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਫੁਪ੍ਫੁਸੋਣ੍ਡੁਕਵਕ੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨਿ||੪੬||
तेषु सप्तसु प्रतिबद्धानि कोष्ठाङ्गानि हृदयकृत्प्लीहफुप्फुसोण्डुकवृक्कान्त्रादीनि||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRutplIhayorupattiH (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਨੇਨਾਧ੍ਮਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਹੋਸ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਯਮਾਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤੋ ਜਾਯਤੇ ਯਕਤ੍ ਪ੍ਲੀਹਾ ਚ|੧|
तत्र समानेनाध्मायमानस्य देहोष्मणा पच्यमामानस्य शोणितस्याच्छतो जायते यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phupphusasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਫੇਨਾਤ੍ ਫੁਪ੍ਫੁਸਮ੍|੧|
रक्तफेनात् फुप्फुसम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uNDukasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਕਿਟ੍ਟਾਦੁਣ੍ਡੁਕਃ|੧|
रक्तकिट्टादुण्डुकः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukkayorutpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਮੇਦਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਵਕ੍ਕੌ|੧|
रक्तमेदः प्रसादाद् वृक्कौ|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrANAmutpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਪ੍ਰਸਾਦਾਦਾਪ੍ਰਮਾਣਂ||੧||
रक्तमांसप्रसादादाप्रमाणं||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMsayorAntrapramANamatAni (2) · Śloka 2
ਸਾਰ੍ਧਤ੍ਰਿਵ੍ਯਾਮਾਨਿ ਪੁਂਸਾਮ੍| ਤ੍ਰਿਵ੍ਯਾਮਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍||੨||
सार्धत्रिव्यामानि पुंसाम्| त्रिव्यामानि स्त्रीणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlIyasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਿਲਯੋਗਾਤ੍ ਕਾਲੀਯਮ੍||੧||
रक्तस्यानिलयोगात् कालीयम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayasyotpattiH svarUpa~jca (47) · Śloka 47
ਹਦਯਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਸੁਸਿਰਮਧੋਮੁਖ਼ਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਚੇਤਨਾਯਾਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਂ ਚ ਚੇਤਨਾਨੁਗਤਾਨਾਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਲੀਹਾ ਫੁਪ੍ਫੁਸਸ਼੍ਚ੍| ਦਕ੍ਸਿਣਤੋ ਯਕਤ੍ ਕ੍ਲੋਮ ਚ||੪੭||
हृदयं पुनः श्लेष्मरक्तप्रसादात् सम्भवति पद्मकोशसङ्काशं सुषिरमधोमुख़म्| तद्विशेषेण चेतनायाः स्थानं सर्वभावानां च चेतनानुगतानाम्| तस्य वामपार्श्वे प्लीहा फुप्फुसश्च्| दक्षिणतो यकृत् क्लोम च||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indriyasAmAnyotpattiH (48) · Śloka 48
ਤਥਾ ਕਫਰਕ੍ਤਵਾਹਿਨਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ||੪੮||
तथा कफरक्तवाहिनां स्रोतसां महाभूतानां च प्रसादादिन्द्रियाणि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrotpattistatsvarUpa~jca (49) · Śloka 49
ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਮਣ੍ਡਲਂ ਤਤ੍ ਪਿਤਜਮ੍| ਅਸਜਃ ਕਸ੍ਣਮਣ੍ਡਲਂ ਤਨ੍ਮਾਤਜਮ੍| ਮਧ੍ਯੇ ਦਸ੍ਟਿਮਣ੍ਡਲਂ ਤਦੁਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍||੪੯||
तेष्वपि च नेत्रे श्लेष्मणः प्रसादाच्छुक्लमण्डलं तत् पितृजम्| असृजः कृष्णमण्डलं तन्मातृजम्| मध्ये दृष्टिमण्डलं तदुभयात्मकम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netramaNDalAni paTalAni ca (50) · Śloka 50
ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਕਸ੍ਣਦਸ੍ਟ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ| ਤਤ੍ਸਨ੍ਧਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਦ੍ਵੌ ਚਾਪਾਙ੍ਗਕਨੀਨਯੋਃ ਇਤਿ ਤੇ ਸਟ੍| ਸਟ੍ ਚ ਪਟਲਾਨਿ| ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ| ਬਾਹ੍ਯਂ ਚਾਸ਼੍ਰਿਤਮਗ੍ਨ੍ਯਮ੍ਭਸੀ| ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਾਂਸਂ ਤਤੀਯਂ ਮੇਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਮਸ੍ਥਿ| ਤੇਸ਼ਾਂ ਬਹਲਤ ਦਸ੍ਟੇਃ ਪਞ੍ਚਮਾਂਸ਼ੇਨ||੫੦||
पक्ष्मवर्त्मशुक्लकृष्णदृष्ट्याख़्यानि पञ्च मण्डलानि| तत्सन्धयश्चत्वारः| द्वौ चापाङ्गकनीनयोः इति ते षट्| षट् च पटलानि| द्वे वर्त्मनी| बाह्यं चाश्रितमग्न्यम्भसी| द्वितीयं मांसं तृतीयं मेदश्चतुर्थमस्थि| तेशां बहलत दृष्टेः पञ्चमांशेन||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro bandhanarajjavaH (51) · Śloka 1
ਬਨ੍ਧਨਗੁਣਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਿਰਾਕਣ੍ਡਰਾਮੇਦਃਕਫਾਤ੍ਮਕਾਃ|੧|
बन्धनगुणास्तु चत्वारः सिराकण्डरामेदःकफात्मकाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmaNaH sarvasandhibandhana- tvAtideshaH (1) · Śloka 1
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍||੧||
श्लेष्मा तु परं सर्वसन्धिबन्धनमित्युक्तं प्राक्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratejasaH karmaNyata upaGAte ca hetuH (2) · Śloka 2
ਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤੁ ਤੇਜੋ ਬਾਹ੍ਯਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵਯੋਨਿਨਾ ਯੋਗਾਚ੍ਛਸ੍ਰਮਿਵਾਸ਼੍ਮਨਾ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਂ ਭਵਤਿ| ਅਤਿਯੋਗਾਦੁਪਹਨ੍ਯਤੇ||੨||
नेत्राश्रितं तु तेजो बाह्यतेजसा स्वयोनिना योगाच्छस्रमिवाश्मना कर्मण्यं भवति| अतियोगादुपहन्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amBomadhyagasyApi netratejasaH na tejastvahAniH (1) · Śloka 1
ਤਚ੍ਚ ਵੈਦ੍ਯੁਤਵਦ੍ਬਡਵਾਮੁਖ਼ਵਚ੍ਚਾਮ੍ਭੋਮਧ੍ਯਗਮਪਿ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਸਾਤ੍ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਹਾਤਿ|੧|
तच्च वैद्युतवद्बडवामुख़वच्चाम्भोमध्यगमपि वीर्य्योत्कर्षात्तेजस्त्वं न जहाति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvotpattiH (1) · Śloka 1
ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਕਫਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤੁ ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ||੧||
मांसासृक्कफप्रसादात्तु जिह्वा जायते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNotpattiH (52) · Śloka 52
ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਕਫਮੇਦਃਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਵਸਣਾਵਿਤਿ||੫੨||
मांसासृक्कफमेदःप्रसादाद् वृषणाविति||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dasha prANAyatanAni mahAmarmasaMj~jA ca (53) · Śloka 53
ਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਾਨਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਜਿਹ੍ਵਾਬਨ੍ਧਨਂ ਕਣ੍ਠੋ ਹਦਯਂ ਨਾਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਗੁਦਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੋਜੋ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ| ਤੇਸਾਮਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਪੁਨਰ੍ਮਹਾਮਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨਿ||੫੩||
दश प्राणायतनानि मूर्धा जिह्वाबन्धनं कण्ठो हृदयं नाभिर्बस्तिर्गुदः शुक्रमोजो रक्तञ्च| तेषामाद्यानि सप्त पुनर्महामर्मसंज्ञानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha kaNDarAH teshAM sthAnAni ca (54) · Śloka 54
ਸੋਡਸ਼ ਕਣ੍ਡਰਾਃ| ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਰਚਰਣੇਸੁਚਤਸ੍ਰਃ ਪਥਗ੍ਗ੍ਰੀਵਾਪਸ੍ਠਯੋਃ||੫੪||
षोडश कण्डराः| तासां द्वे द्वे करचरणेषुचतस्रः पृथग्ग्रीवापृष्ठयोः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha jAlakAni teShAM sthAnAni ca (55) · Śloka 55
ਸੋਡਸ਼ ਜਾਲਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਜਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯ੍ਯੈਕੈਕਤ੍ਰ ਗੁਲ੍ਫੇ ਮਣਿਬਨ੍ਧੇ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਗਵਾਕ੍ਸਿਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ||੫੫||
षोडश जालानि, तेषां मांससिरास्नाय्वस्थिजानि चत्वार्य्यैकैकत्र गुल्फे मणिबन्धे च परस्परगवाक्षितानि तानि स्थितानि||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaT kUrcAsteShAM sthAnAni ca (56) · Śloka 56
ਸਟ੍ ਕੂਰ੍ਚਾਃ ਹਸ੍ਤਪਾਦਗ੍ਰੀਵਾਮੇਢ੍ਰੇਸੁ||੫੬||
षट् कूर्चाः हस्तपादग्रीवामेढ्रेषु||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro mAMsarajjavaH teShAM sthAnAni ca (57) · Śloka 57
ਚਤਸ੍ਰੋ ਮਾਂਸਰਜ੍ਜਵਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤਃ ਪੇਸ਼ੀਨਿਬਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਬਾਹ੍ਯੇ| ਦ੍ਵੇ ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤੇ||੫੭||
चतस्रो मांसरज्जवः पृष्ठवंशमुभयतः पेशीनिबन्धनार्थं तासां द्वे बाह्ये| द्वे चाभ्यन्तरस्थिते||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta sIvanyasteShAM sthAnAni ca (58) · Śloka 58
ਸਪ੍ਤ ਸੀਵਨ੍ਯਃ| ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਜਿਹ੍ਵਾਮੇਹਨਯੋਰੇਕੈਕਾ| ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ||੫੮||
सप्त सीवन्यः| ताः पञ्च शिरसि जिह्वामेहनयोरेकैका| परिहार्याश्च शस्त्रेण||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturdashAsthisa~gGAtAH (59) · Śloka 59
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਥਿਸਙ੍ਗ਼ਾਤਾਃ| ਤੇਸਾਮੇਕੈਕੋ ਗੁਲ੍ਫਜਾਨੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮਣਿਬਨ੍ਧਕਰ੍ਪੂਰਕਕ੍ਸ੍ਯਾਸੁ ਤ੍ਰਿਕਸ਼ਿਰਸੋਸ਼੍ਚ||੫੯||
चतुर्दशास्थिसङ्ग़ाताः| तेषामेकैको गुल्फजानुवङ्क्षणमणिबन्धकर्पूरकक्ष्यासु त्रिकशिरसोश्च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTAdasha sImantAH (60) · Śloka 60
ਤਦ੍ਵਤ੍ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ, ਤੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸੀਤ੍ਯਸ੍ਟਾਦਸ਼||੬੦||
तद्वत्सीमन्ताः, ते तु पञ्च शिरसीत्यष्टादश||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthIni teShAM sthAnAni ca (61) · Śloka 61
ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਸ੍ਟ੍ਯਧਿਕਾਨ੍ਯਸ੍ਥਿਸ਼ਤਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸੁ| ਸਵਿਂਸ਼ਂ ਸ਼ਤਮਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਸ਼ਤਮੁਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤਿ||੬੧||
त्रीणि षष्ट्यऽधिकान्यस्थिशतानि| तेषां च चत्वारिंशच्छतं शाख़ासु| सविंशं शतमन्तराधौ| शतमुर्ध्वमिति||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAsthIni (62) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਾਦਨਖ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਦਸ਼| ਪਞ੍ਚ ਪਾਦਸ਼ਲਾਕਾਃ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਕਮੇਕਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕੂਰ੍ਚਗੁਲ੍ਫਜਙ੍ਗ਼ਾਸ੍ਵੇਕੈਕਂ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਜਾਨ੍ਰੁਸੁ| ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਨਖ਼ਾਸ੍ਥ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਕ੍ਥਿਵਦ੍ ਬਾਹ੍ਵੋਸ਼੍ਚ||੫||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पञ्च पादनख़ाः प्रत्येकमङ्गुल्यां त्रीण्यस्थीनि तानि पञ्चदश| पञ्च पादशलाकाः| तत्प्रतिबन्धकमेकम्| द्वे द्वे कूर्चगुल्फजङ्ग़ास्वेकैकं पार्ष्णजान्रुषु| सर्वाणि च नख़ास्थ्यादीनि सक्थिवद् बाह्वोश्च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhyasthIni (63) · Śloka 63
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਰਸ਼ੁਕਾਃ| ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਥਾਲਕਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਸ੍ਠੇ| ਅਸ੍ਟਾਵੁਰਸਿ ਏਕੈਕਂ ਭਾਗੇ ਤ੍ਰਿਕੇ| ਨਿਤਮ੍ਬਯੋਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੇ| ਤਦ੍ਵਦਕ੍ਸਕਾਂਸਾਂਸਫਲਕੇਸੁ||੬੩||
चतुर्विंशतिः परशुकाः| तावन्त्येव स्थालकान्यर्बुदानि च| त्रिंशत् पृष्ठे| अष्टावुरसि एकैकं भागे त्रिके| नितम्बयोश्च द्वे| तद्वदक्षकांसांसफलकेषु||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhAsthIni (64) · Śloka 64
ਤਥਾ ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖ਼ੇਸੁ ਜਤ੍ਰੁਤਾਲੁਨੋਸ਼੍ਚ| ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਣ੍ਠਨਾਡ੍ਯਾਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਹਨੁਬਨ੍ਧਨੇ| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਨ੍ਤਾਃ| ਤਦ੍ਵਦੁਲੂਖ਼ਲਾਨਿ ਚ| ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਾਸਾਯਾਮ੍| ਸਟ੍ ਸ਼ਿਰਸਿ||੬੪||
तथा गण्डकर्णशङ्ख़ेषु जत्रुतालुनोश्च| त्रयोदश ग्रीवायाम्| चत्वारि कण्ठनाड्याम्| द्वे हनुबन्धने| द्वात्रिंशद्दन्ताः| तद्वदुलूख़लानि च| त्रीणि नासायाम्| षट् शिरसि||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcavidhAnyasthIni (65) · Śloka 7
ਤਾਨਿ ਜਾਨੁਨਿਤਮ੍ਬਾਂਸਗਣ੍ਡਤਾਲੁਸ਼ਙ੍ਖ਼ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮਧ੍ਯਸ਼ਿਰਸ੍ਸੁ ਕਪਾਲਸਂਜ੍ਞਾਨਿ| ਦਸ਼ਨਾਸ੍ਤੁ ਰੁਚਕਾਃ| ਗ਼੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਗ੍ਰੀਵਾਕ੍ਸਿਕੋਸ਼ੇਸੁ ਤਰੁਣਾਨਿ| ਪਾਣਿਪਾਦਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠੇਸੁ ਬਲਯਾਨਿ| ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਨਲਕਾਨੀਤਿ| ਨਾਮਾਨੁਗਤਾਕਤੀਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ| ਤੇਸੁ ਹਿ ਸਿਰਾਭਿਃ ਸ੍ਨਾਯੁਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ||੭||
तानि जानुनितम्बांसगण्डतालुशङ्ख़वङ्क्षणमध्यशिरस्सु कपालसंज्ञानि| दशनास्तु रुचकाः| ग़्राणकर्णग्रीवाक्षिकोशेषु तरुणानि| पाणिपादपार्श्वपृष्ठेषु बलयानि| शेषाणि नलकानीति| नामानुगताकृतीनि पञ्चविधान्यस्थीनि| तेषु हि सिराभिः स्नायुभिश्च निबद्धानि मांसानि||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhyastAsAM sthAnAni ca (66) · Śloka 66
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧੀਨਾਮ੍| ਤੇਸ਼ਾਮਸ੍ਟਸਸ੍ਟਿਃ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸੁ| ਏਕੋਨਸਸ੍ਟਿਰਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਰੁਰ੍ਧ੍ਵਮ੍||੬੬||
दशोत्तरं शतद्वयमस्थिसन्धीनाम्| तेशामष्टषष्टिः शाख़ासु| एकोनषष्टिरन्तराधौ| त्र्यशीतिरुर्ध्वम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH sandhayaH (67) · Śloka 67
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਯਃ| ਦ੍ਵਾਵਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇ| ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਏਕੈਕੋ ਗੁਲ੍ਫਜਾਨੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇਸੁ||੬੭||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुलौ प्रत्येकं त्रयः| द्वावङ्गुष्ठे| ते चतुर्दश| एकैको गुल्फजानुवङ्क्षणेषु||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sandhayaH (68) · Śloka 68
ਤ੍ਰਯਃ ਕਟਿਕਪਾਲੇਸੁ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ੇ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਵੁਰਸਿ||੬੮||
त्रयः कटिकपालेषु| चतुर्विंशतिः पृष्ठवंशे| तद्वत् पार्श्वयोः| अष्टावुरसि||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sandhayaH (69) · Śloka 69
ਅਸ੍ਟੌ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਤ੍ਰਯਃ ਕਣ੍ਠਨਾਡ੍ਯਾਮ੍| ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਨਿਬਦ੍ਧਾ ਹਦਯਯਕਤ੍ਕ੍ਲੋਮਨਾਡੀਸੁ| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ| ਏਕੈਕਃ ਕਾਕਲਨਾਸਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧਸੁ| ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖ਼ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੇਤ੍ਰਹਨੁਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਦ੍ਵਾਵੁਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਭ੍ਰੁਵੋਃ| ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲੇਸੁ||੬੯||
अष्टौ ग्रीवायाम्| त्रयः कण्ठनाड्याम्| अष्टादश कण्ठनाडीनिबद्धा हृदययकृत्क्लोमनाडीषु| द्वात्रिंशद्दन्तमूलेषु| एकैकः काकलनासामूर्द्धसु| द्वौ द्वौ गण्डकर्णशङ्ख़वर्त्मनेत्रहनुसन्धिषु| द्वावुपरिष्टात् भ्रुवोः| पञ्च शिरःकपालेषु||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhInAmaShTavidhatvam (70) · Śloka 70
ਤੇਙ੍ਗੁਲਿਗੁਲ੍ਫਲਜਾਨੁਮਣਿਬਨ੍ਧਕੂਰ੍ਪਰੇਸੁ ਕੋਰਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਕਕ੍ਸਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੂਲੂਖ਼ਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਅਂਸਪੀਠਗੁਦਭਗਨਿਤਮ੍ਬੇਸੁ ਸਾਮੁਦ੍ਗਾਃ| ਗੀਵਾਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਯੋਃ ਪ੍ਰਤਰਾਃ| ਸ਼ਿਰਃਕਟੀਕਪਾਲੇਸੁ ਤੁਨ੍ਨਸੇਵਨੀਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਹਨੂਭਯਤੋ ਵਾਯਸਤੁਣ੍ਡਾਃ| ਕਣ੍ਠਨੇਤ੍ਰਹਦਯਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਕ੍ਲੋਮਨਾਡੀਸੁ ਮਣ੍ਡਲਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕੇਸੁ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਾਵਰ੍ਤਾਃ| ਇਤ੍ਯਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਯੋਸ੍ਟਵਿਧਾਃ||੭੦||
तेऽङ्गुलिगुल्फलजानुमणिबन्धकूर्परेषु कोरसंज्ञाः| कक्षावङ्क्षणदन्तमूलेषूलूख़संज्ञाः| अंसपीठगुदभगनितम्बेषु सामुद्गाः| गीवापृष्ठवंशयोः प्रतराः| शिरःकटीकपालेषु तुन्नसेवनीसंज्ञाः| हनूभयतो वायसतुण्डाः| कण्ठनेत्रहृदययकृत्प्लीहक्लोमनाडीषु मण्डलसंज्ञाः| श्रोत्रशृङ्गाटकेषु शङ्ख़ावर्ताः| इत्यस्थिसन्धयोऽष्टविधाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyupeshIsirAshritAH sandhayaH (71) · Śloka 71
ਸ੍ਨਾਯੁਪੇਸ਼ੀਸਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤੈਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਨ ਪੁਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇ ਤੇਸੁ ਵਾਚ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤਿ ਪਥਙ੍ਨੋਚ੍ਯਤੇ||੭੧||
स्नायुपेशीसिराश्रितैस्तु सहस्रद्वयं न पुनः शस्त्रप्रणिधाने तेषु वाच्यमस्तीति पृथङ्नोच्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyavasteShAM sthAnAni ca (72) · Śloka 72
ਨਵ ਸ੍ਨਾਯੁਸ਼ਤਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਸਟ੍ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸੁ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਦ੍ਵਯਮਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਤਿਃ||੭੨||
नव स्नायुशतानि| तेषां षट् शतानि शाख़ासु| त्रिंशच्छतद्वयमन्तराधौ| ऊर्ध्वं सप्ततिः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH snAyavaH (73) · Śloka 73
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਟ੍ਸਟ੍| ਤਾਨਿ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍| ਦਸ਼ ਦਸ਼ ਪਾਦਤਲਕੂਰ੍ਚਗੁਲ੍ਫੇਸੁ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਜ੍ਜਙ੍ਗ਼ਾਯਾਮ੍| ਦਸ਼ ਜਾਨੁਨਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਦੂਰੌ| ਦਸ਼ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ||੭੩||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं षट्षट्| तानि त्रिंशत्| दश दश पादतलकूर्चगुल्फेषु त्रिंशज्जङ्ग़ायाम्| दश जानुनि| चत्वारिंदूरौ| दश वङ्क्षणे||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH snAyavaH (74) · Śloka 74
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕਟ੍ਯਾਮ੍| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਮੁਸ੍ਕਮੇਢ੍ਰਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁ| ਅਸ਼ੀਤਿਃ ਪਸ੍ਠੇ| ਸਸ੍ਟਿਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਰਸਿ| ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਕ੍ਸਕਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਵਂਸਯੋਃ||੭੪||
चत्वारिंशत् कट्याम्| विंशतिर्मुष्कमेढ्रबस्त्यन्त्रेषु| अशीतिः पृष्ठे| षष्टिः पार्श्वयोः| अष्टादशोरसि| चत्वार्यक्षकयोः| अष्टावंसयोः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH snAyavaH (75) · Śloka 75
ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯਾਵਟੁਨੇਤ੍ਰੌਸ੍ਠਤਾਲੁਸੁ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਤ੍ਰੀਣਿ ਜਤ੍ਰੁਣਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਹਨ੍ਵੋਃ| ਪਞ੍ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਮ੍| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਧਰੇਸ਼ੁ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇਸੁ| ਸਣ੍ਮੂਰ੍ਧਨਿ||੭੫||
द्वे द्वे मन्यावटुनेत्रौष्ठतालुषु| त्रिंशद् ग्रीवायाम्| त्रीणि जत्रुणि| चत्वारि हन्वोः| पञ्च जिह्वायाम्| द्वादशोत्तराधरेशु दन्तमांसेषु| षण्मूर्धनि||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM prakAshavisheShAH (76) · Śloka 76
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸੁ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਚ ਪ੍ਰਤਾਨਵਨ੍ਤਿ| ਮਹਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਨਿ ਤੁ ਵਤ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਣ੍ਡਰਾਸਂਜ੍ਞਾਨਿ| ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁ ਸੁਸਿਰਾਣਿ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠੋਰਸ਼ਿਸ਼ਰਸ੍ਤੁ ਪਥੂਨਿ||੭੬||
तत्र शाख़ासु सन्धिषु च प्रतानवन्ति| महास्नाय्वानि तु वृत्तानि तानि कण्डरासंज्ञानि| बस्त्यामपक्वाशयान्त्रेषु सुषिराणि| पार्श्वपृष्ठोरशिशरस्तु पृथूनि||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM rakShaNam (77) · Śloka 77
ਸ੍ਨਾਯੁਬਨ੍ਧਨੈਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਸੁਬਦ੍ਧਾ ਤਨੁਰ੍ਨੌਰਿਵ ਸਮ੍ਯਗੀਹਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਥਿਸਿਰਾਦਿਭ੍ਯੋਪਿ ਤਾਨਿ ਯਤ੍ਨਤੋ ਰਕ੍ਸੇਤ੍||੭੭||
स्नायुबन्धनैर्हि सन्धिषु सुबद्धा तनुर्नौरिव सम्यगीहते| तस्मादस्थिसिरादिभ्योऽपि तानि यत्नतो रक्षेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gUDhashalyoddharaNe snAyUnAM samya- gj~jAnasyAvanivAryatvam (78) · Śloka 78
ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਨਿ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਯਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਗੂਢਮਪਿ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਹਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋ ਭਵਤਿ||੭੮||
यश्च स्नाय्वानि बाह्यान्यभ्यन्तराणि च सम्यग् जानाति स गूढमपि शल्यमाहर्तुं समर्थो भवति||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshyastAsAM sthAnAni ca (79) · Śloka 79
ਪਞ੍ਚ ਪੇਸ਼ੀਸ਼ਤਾਨਿ| ਤਾਸਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਖ਼ਾਸੁ ਸਸ੍ਟਿਰਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮ੍||੭੯||
पञ्च पेशीशतानि| तासां चत्वारि शतानि शाख़ासु षष्टिरन्तराधौ| चत्वारिंशदूर्ध्वम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH peshyaH (80) · Śloka 80
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤਿਸ੍ਰਃ| ਤਾਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼| ਦਸ਼ ਦਸ਼ ਪ੍ਰਪਦੇ ਪਾਦਤਲੇ ਗੁਲ੍ਫੇ ਚ, ਤਥਾ ਪਾਦਸ੍ਯੋਪਰਿ ਕੂਰ੍ਚੇ ਸਨ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਃ| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਜਙ੍ਗ਼ਾਯਾਮ੍| ਪਞ੍ਚ ਜਾਨੁਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੂਰੌ||੮੦||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं तिस्रः| ताः पञ्चदश| दश दश प्रपदे पादतले गुल्फे च, तथा पादस्योपरि कूर्चे सन्निविष्टाः| विंशतिर्जङ्ग़ायाम्| पञ्च जानुनि विंशतिरूरौ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH peshyaH (81) · Śloka 81
ਏਕੈਕਾ ਮੇਢ੍ਰਸੇਵਨ੍ਯੋਃ| ਦ੍ਵੇ ਵਸਣਯੋਃ| ਦਸ਼ ਸ੍ਫਿਜੋਃ| ਤਿਸ੍ਰੋ ਗੁਦੇ, ਤਾਸ੍ਤੁ ਵਲੀਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਦ੍ਵੇ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ਿਰਸਿ| ਚਤਸ੍ਰ ਉਦਰੇ| ਨਾਭ੍ਯਾਮੇਕਾ| ਹਦ੍ਯਾਮਾਸ਼ਯੇ ਚ| ਸਟ੍ ਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹੋਣ੍ਡੁਕੇਸੁ| ਪਸ੍ਠੇ ਪਞ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਸਨ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਃ| ਦਸ਼ ਦੀਰ੍ਗ਼ਾਃ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਦਸ਼ ਵਕ੍ਸਸਿ| ਤਿਸ੍ਰੋਂਸਾਕ੍ਸਕੋਪਰਿਤਃ||੮੧||
एकैका मेढ्रसेवन्योः| द्वे वृषणयोः| दश स्फिजोः| तिस्रो गुदे, तास्तु वलीसंज्ञाः| द्वे बस्तिशिरसि| चतस्र उदरे| नाभ्यामेका| हृद्यामाशये च| षट् यकृत्प्लीहोण्डुकेषु| पृष्ठे पञ्चोर्ध्वसन्निविष्टाः| दश दीर्ग़ाः पाऱ्श्वयोः| दश वक्षसि| तिस्रोंऽसाक्षकोपरितः||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH peshyaH (82) · Śloka 82
ਦਸ਼ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਅਸ੍ਟੌ ਗਣ੍ਡਯੋਃ| ਅਸ੍ਟੌ ਹਨ੍ਵੋਃ| ਏਕੈਕਾ ਗਲਕਾਕਲਜਿਹ੍ਵਾਮੂਰ੍ਧਸੁ| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਤਾਲੁਲਲਾਟਯੋਃ| ਨਾਸੌਸ੍ਠਕਰ੍ਣੇਸੁ ਚ||੮੨||
दश ग्रीवायाम्| अष्टौ गण्डयोः| अष्टौ हन्वोः| एकैका गलकाकलजिह्वामूर्धसु| द्वे द्वे तालुललाटयोः| नासौष्ठकर्णेषु च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAH peshyastAsAM sthAnAni ca (83) · Śloka 83
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤੁ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਧਿਕ| ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਸ੍ਤਨਯੋਃ| ਤਾਸਾਂ ਯੌਵਨੇ ਪਰਿਵਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ| ਦਸ਼ ਯੋਨੌ||੮੩||
स्त्रीणां तु विंशतिरधिक| तत्र दश स्तनयोः| तासां यौवने परिवृद्धिर्भवति| दश योनौ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonigarBAshayasvarUpaM tadgatAH peshyashca (84) · Śloka 84
ਤਾਸਾਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਦ੍ਵੇ| ਮੁਖ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਵਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ| ਤਿਸ੍ਰੋ ਗਰ੍ਭਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਯੋਨਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਨਾਭ੍ਯਾਕਤਿਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਾ| ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤੀਯ ਆਵਰ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਰੋਹਿਤਮਤ੍ਸ੍ਯਮੁਖ਼ਾਕਾਰਾ ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤ੍ਤਵਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪੇਸ਼੍ਯਃ||੮੪||
तासामभ्यन्तराश्रिते द्वे| मुख़ाश्रिते वृत्ते द्वे| तिस्रो गर्भमार्गाश्रयाः| यस्यां गर्भस्तिष्ठति| योनिस्तु शङ्ख़नाभ्याकृतिस्त्र्यावर्ता| तस्यास्तृतीय आवर्ते पित्तपक्वाशयान्तरे रोहितमत्स्यमुख़ाकारा गर्भशय्या| तस्यां शुक्रार्त्तवप्रदेशिन्यस्तिस्रः पेश्यः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshInAM svarUpaM prayojana~jca (85) · Śloka 85
ਤਾਭਿਰ੍ਹਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਨੁਬਹਲਸ੍ਥੂਲਾਣੁਪਥੁਵਤ੍ਤਹ੍ਰਸ੍ਵਦੀਰ੍ਗ਼ਸ੍ਥਿਰਮਦੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਰ੍ਕਸ਼ਾਭਿਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਨਿ ਪ੍ਰਚ੍ਛਦਿਤਾਨਿ||੮੫||
ताभिर्हि शरीरे तनुबहलस्थूलाणुपृथुवृत्तह्रस्वदीर्ग़स्थिरमृदुश्लक्ष्णकर्कशाभिः सन्ध्यस्थिसिरास्नाय्वनि प्रच्छदितानि||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanImuKAnAM keshAdI- nA~jca saMKyAnam (86) · Śloka 86
ਸਿਰਾਧਮਨੀਮੁਖ਼ਾਨਾਂ ਤ੍ਵਣੁਸ਼ੇ ਵਿਭਜ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮੇਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਵ ਚ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਾਭਿਰਿਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਗਵਾਕ੍ਸਿਤਂ ਪਿਨਦ੍ਧਮਾਤਤਞ੍ਚ| ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਚ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਾਨਿ||੮੬||
सिराधमनीमुख़ानां त्वणुशे विभज्यमानानामेकोनत्रिंशच्छतसहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशतानि भवन्ति| ताभिरिदं शरीरं गवाक्षितं पिनद्धमाततञ्च| तावन्ति च केशश्मश्रुलोमानि||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanInAM karma (87) · Śloka 87
ਤਾਸਾਂ ਹਿ ਮੁਖ਼ਾਨਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨ੍ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਤਾਭਿਰਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸ੍ਵਦੇਮਭਿਵਹਨ੍ਤਿ| ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਲੇਪਾਦਿਵੀਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤ੍ਵਚਿ ਵਿਪਕ੍ਵਮਨ੍ਤਰ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ||੮੭||
तासां हि मुख़ानि तत्प्रतिबद्धान्यतस्तानि ताभिराप्याय्यन्ते| तैश्च ताः स्वदेमभिवहन्ति| तथाऽभ्यङ्गलेपादिवीर्य्यं त्वचि विपक्वमन्तर्नयन्ति स्पर्शञ्च गृह्णन्ति||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM sa~gKyeyatvAdi (88) · Śloka 88
ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਪੁਨਰਸਙ੍ਖ਼੍ਯੇਯਾਨ੍ਯੇਵ| ਤਥਾਪਿ ਤੁ ਸਿਰਾਦੀਨਿ ਯਥਾਸ੍ਥੂਲਂ ਯਥੋਪਯੋਗਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ||੮੮||
स्रोतांसि पुनरसङ्ख़्येयान्येव| तथापि तु सिरादीनि यथास्थूलं यथोपयोगं चान्यत्रोपदेक्ष्यन्ते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH (89) · Śloka 1
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਰਿਸਙ੍ਖ਼੍ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਭਾਵਾਃ||੧||
इत्येवं परिसङ्ख़्याताः शरीरे मूर्तिमन्तः स्थिरा भावाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharIre udakAMshAH (90) · Śloka 90
ਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਤਦਤਿਯੋਗੇਨ ਚ੍ਯਵਮਾਨਂ ਪੁਰੀਸਮਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ| ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇ ਧਾਤੂਨ੍| ਯਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਤਂ ਬਾਹ੍ਯਾ ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਭਰ੍ਤਿ| ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਵਗਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਰਣਗਤਂ ਲਸੀਕਾਸ਼ਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਯਚ੍ਚੋਸ੍ਮਾਨੁਬਦ੍ਧਂ ਰੋਮਕੂਪੇਭ੍ਯੋਭਿਨਿਸ੍ਪਤਤ੍ਸ੍ਵੇਦਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਤਦੁਦਕਮ੍||੯੦||
द्रवास्तु यत्तदतियोगेन च्यवमानं पुरीषमनुबध्नाति| तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरे धातून्| यच्च सर्वशरीरगतं बाह्या त्वग्विभर्ति| यच्च त्वगन्तरे व्रणगतं लसीकाशब्दवाच्यम्| यच्चोष्मानुबद्धं रोमकूपेभ्योऽभिनिष्पतत्स्वेदवाच्यम्| तदुदकम्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthasharIre rasAdInAM mAnam (91) · Śloka 1
ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਹਾਰਸਾਰਸ੍ਯ ਰਸਾਖ਼੍ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਸਾਯਾਃ ਮੇਦਸੋ ਮਜ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨਾਞ੍ਜਲਿਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੇਕਾਦਿਸਙ੍ਖ਼੍ਯਾਪ੍ਰਵਦ੍ਧਿਃ|੧|
तस्याद्यस्य चाहारसारस्य रसाख़्यस्य रक्तस्य शकृतः श्लेष्मणः पित्तस्य मूत्रस्य वसायाः मेदसो मज्ज्ञश्च स्वेन स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन यथापूर्वमेकादिसङ्ख़्याप्रवृद्धिः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya parimANamam (1) · Śloka 1
ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ||੧||
अर्द्धाञ्जलिः शुक्रस्य||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastiShkamojasoH parimANam (92) · Śloka 92
ਤਾਵਦੇਵ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਮੋਜਸ਼੍ਚ||੯੨||
तावदेव मस्तिष्कमोजश्च||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyayormAnaM tatsamBavashca (93) · Śloka 93
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰਜਸੋਞ੍ਜਲਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ| ਉਭਯਮਪਿ ਚੈਤਦ੍ਰਸਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਮਕਮਿਤਿ| ਸਮਧਾਤੋਃ ਪਰਿਮਾਣਮਿਦਮ੍| ਅਤੋ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੌ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਵਿਭਾਵਯੇਦਪਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਰਿਸਙ੍ਖ਼੍ਯਾਤਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤੋਮੂਰ੍ਤਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਮਾਂਸਕਰ੍ਣਾਦਿਮਲਾਨ੍ ਵਾਯੁਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ||੯੩||
स्त्रीणां रजसोऽञ्जलयश्चत्वारः| स्तन्यस्य द्वौ| उभयमपि चैतद्रसप्रसादात्मकमिति| समधातोः परिमाणमिदम्| अतो वृद्धिक्षयौ यथास्वं लक्षणैर्विभावयेदपरांश्चापरिसङ्ख़्यातान्मूर्तोमूर्तान् भावान्| तद्यथा-मांसकर्णादिमलान् वायुबुद्धिस्मृत्यादींश्च||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM mAnaviShaye dhAnvantarI- yANAmmatam (94) · Śloka 94
ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰੀਯਾਃ ਪੁਨਃ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਵਿਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਹਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਚ ਚਲਾ ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਦੁਦਕਾਦੀਨਾਮਪਿ ਸਮਤ੍ਵਂ ਮਾਂਸਾਦਿਵਤ੍ ਪਰਿਮਾਣਤੋ ਨਿਰ੍ਦੇਸ੍ਟੁਮਸ਼ਕ੍ਯਮ੍| ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇਣਾਨੁਮਾਨਤੋ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਇਤਿ||੯੪||
धान्वन्तरीयाः पुनः पठन्ति| विलक्षणानि हि शरीराणि नित्यमेव च चला दोषधातुमलाः| तस्मादुदकादीनामपि समत्वं मांसादिवत् परिमाणतो निर्देष्टुमशक्यम्| केवलं स्वास्थ्यमात्रेणानुमानतो लक्षयेत् इति||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAvayavAnAM paramANuBede- nAsa~gKyeyatvam (95) · Śloka 95
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤ੍ਵਵਯਵਾਃ ਪਰਮਾਣੁਭੇਦੇਨਾਤਿਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦਸਙ੍ਖ਼੍ਯੇਯਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ||੯੫||
सर्व एव त्ववयवाः परमाणुभेदेनातिसौक्ष्म्यादसङ्ख़्येयतां यान्ति||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paramANUnAM saMyogaviBAge vAyuH kAraNam (96) · Śloka 96
ਤੇਸਾਂ ਸਂਯੋਗਵਿਭਾਗੇ ਪਰਮਾਣੂਨਾਂ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਕਾਰਣਮ੍||੯੬||
तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कर्मप्रेरितो वायुः कारणम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BedABedAByAM gRuhItena sharIreNa yathA- kramaM bandhamokShayoH prAptiH (97) · Śloka 97
ਤਦੇਤਦਙ੍ਗਮਭੇਦੇਨ ਭੇਦਤਸ਼੍ਚ ਗਹ੍ਯਮਾਣਂ ਬਨ੍ਧਾਯ ਮੋਕ੍ਸਾਯ ਚ ਭਵਤੀਤਿ||੯੭||
तदेतदङ्गमभेदेन भेदतश्च गृह्यमाणं बन्धाय मोक्षाय च भवतीति||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avayavashaH yathAvaraM sharIraj~jAnaphalam (98) · Śloka 98
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਵਯਸ਼ੋ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਕਲੇਵਰਮ੍| ਅਹਿਤੇਸੁ ਸ ਮੋਹੇਨ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ||੯੮||
भवति चात्र- इति सर्वावयशो यो जानाति कलेवरम्| अहितेषु स मोहेन न कदाचित् प्रवर्तते||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha sirAviBAgo nAma ShaShTho~adhyAyaH -- pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸਿਰਾਵਿਭਾਗਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः सिराविभागमध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlasirAH (2) · Śloka 2
ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਰਾ ਹਦਯਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗੇਸ੍ਵੋਜੋ ਨਯਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ ਹਿ ਸ਼ਰੀਰਚੇਸ੍ਟਾ||੨||
दशमूलसिरा हृदयप्रतिबद्धाः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गेष्वोजो नयन्ति| तत्प्रतिबद्धा हि शरीरचेष्टा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM sa~gKyA (3) · Śloka 3
ਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮਙ੍ਗੁਲਮਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਯਵਂ ਯਵਾਰ੍ਧਞ੍ਚ ਗਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੁਮਪਤ੍ਰਸੇਵਨੀਪ੍ਰਤਾਵਨਦ੍ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩||
तास्तु द्व्यङ्गुलमङ्गुलमर्धाङ्गुलं यवं यवार्धञ्च गत्वा द्रुमपत्रसेवनीप्रतावनद्भिद्यमानाः सप्तशतानि भवन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAgatAH sirAstatra vedhya- sirANAM sa~gKyA ca (4) · Śloka 4
ਤਾਸਾਂ ਚਤੁਃਸ਼ਤੀ ਸ਼ਾਕਾਸੁ| ਤਤ੍ਰ ਸੋਡਸ਼ਾਬ੍ਯਧਨੀਯਾਃ||੪||
तासां चतुःशती शाकासु| तत्र षोडशाब्यधनीयाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (5) · Śloka 5
ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਂ ਸ਼ਤਮਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍||੫||
षट्त्रिंशं शतमन्तराधौ| तत्र द्वात्रिंशत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (2) · Śloka 2
ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟ੍ਯਧਿਕਂ ਸ਼ਤਮੁਰ੍ਧ੍ਵਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍||੨||
चतुष्षष्ट्यधिकं शतमुर्ध्वम्| तत्रापि पञ्चाशत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAKAsirAvivaraNam (6) · Śloka 6
ਤਾਸਾਮੇਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਸ਼ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਧ੍ਯੇਜ੍ਜਾਲਨ੍ਧਰਾਮ੍| ਤਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਗਤਾਃ||੬||
तासामेकैकस्मिन् सक्थ्नि शतम्| तत्र न विध्येज्जालन्धराम्| तिस्रश्चाभ्यन्तरगताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAntarAdhigatasirAvivaraNam (2) · Śloka 2
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛ੍ਰੋਣ੍ਯਾ ਗੁਦਮੇਢ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਯੋਃ ਕਟੀਕਤਰੁਣਯੋਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਸ੍ਟੌ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਤੋ ਰਕ੍ਸੇਤ੍|੨|
द्वात्रिंशच्छ्रोण्या गुदमेढ्राश्रयाः| तासां द्वे द्वे वङ्क्षणयोः कटीकतरुणयोश्चेत्यष्टौ शस्त्रतो रक्षेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShThagatAH sirAH (2) · Śloka 2
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਸ੍ਠੇ| ਤਾਸਾਂ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤੋ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵ- ਗਾਮਿਨ੍ਯੌ ਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ|੨|
चतुर्विंशतिः पृष्ठे| तासां पृष्ठवंशमुभयतो द्वे द्वे ऊर्ध्व- गामिन्यौ ताश्चतस्रः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udaragatAH sirAH (2) · Śloka 2
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੁਦਰੇ| ਤਾਂਸਾਂ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਰੋਮਰਾਜੀਮੁਭਯਤੋ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਤਾ ਅਪਿ ਚਤਸ੍ਰਃ||੨||
चतुर्विंशतिरुदरे| तांसां मेढ्रस्योपरि रोमराजीमुभयतो द्वे द्वे ता अपि चतस्रः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vakShogatAH sirAH (7) · Śloka 7
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਕ੍ਸਸਿ| ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਹਦਯੇ| ਦ੍ਵੇ ਚ ਸ੍ਤਨਮੂਲਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤੇਸੁ| ਏਕੈਕਾਪਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਾਲੇਸ੍ਵਿਤਿ| ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼||੭||
चत्वारिंशद्वक्षसि| तासां द्वे हृदये| द्वे च स्तनमूलस्तनरोहितेषु| एकैकापस्तम्भापालेष्विति| ताश्चतुर्दश||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajatrUrdhvasirAvivaraNam (4) · Śloka 4
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਤਾਸਾਂ ਚਤਸ੍ਰੋਸ੍ਟੌ ਚ ਮਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਦ੍ਵੇ ਕਕਾਟਿਕਯੋਃ| ਦ੍ਵੇ ਵਿਧੁਰਯੋਰਿਤਿ ਸੋਡਸ਼ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੪||
चतुर्विंशतिर्ग्रीवायाम्| तासां चतस्रोऽष्टौ च मर्मसंज्ञाः| द्वे कृकाटिकयोः| द्वे विधुरयोरिति षोडश शस्त्रेण न स्पृशेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hanugatAH sirAH (1) · Śloka 1
ਹਨ੍ਵੋਃ ਸੋਡਸ਼ ਤਾਸਾਂ ਸਨ੍ਧਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ||੧||
हन्वोः षोडश तासां सन्धिसम्बन्धिन्यौ द्वे||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAgatAH sirAH (4) · Śloka 4
ਸੋਡਸ਼ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਮ੍| ਤਾਸਾਮਧੋ ਦ੍ਵੇ ਰਸਵੇਦਿਨ੍ਯੌ| ਦ੍ਵੇ ਵਾਵਾਕ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨ੍ਯੌ| ਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ||੪||
षोडश जिह्वायाम्| तासामधो द्वे रसवेदिन्यौ| द्वे वावाक्प्रवर्त्तिन्यौ| ताश्चतस्रः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAgatAH sirAH (7) · Śloka 7
ਸਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ| ਤਯੋਰੁਨ੍ਮੇਸਨਿਮੇਸਕ੍ਰਿਯੇ ਦ੍ਵੇ-ਦ੍ਵੇ| ਦ੍ਵੇ ਚਾਪਾਙ੍ਗਯੋਰਿਤਿ ਸਟ੍| ਨਾਸਾਨੇਤ੍ਰਗਤਾਸ੍ਤੁ ਲਲਾਟੇ ਸਸ੍ਟਿਃ| ਤਾਸਾਂ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨੁਗਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ| ਦ੍ਵੇ ਚਾਵਰ੍ਤਯੋਃ| ਏਕਾ ਚ ਸ੍ਥਪਨ੍ਯਾਮਿਤਿ ਸਪ੍ਤ||੭||
षट्पञ्चाशन्नेत्रयोः| तयोरुन्मेषनिमेषक्रिये द्वे-द्वे| द्वे चापाङ्गयोरिति षट्| नासानेत्रगतास्तु ललाटे षष्टिः| तासां केशान्तानुगताश्चतस्रः| द्वे चाऽऽवर्तयोः| एका च स्थपन्यामिति सप्त||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatAH sirAH (3) · Śloka 3
ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਸੋਡਸ਼| ਤਾਸਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਹਿਨ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ| ਤ ਏਵ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਯੋਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਸਨ੍ਧਿਗਤੇ ਦ੍ਵੇ||੩||
कर्णयोः षोडश| तासां शब्दवाहिन्यौ द्वे| त एव च शङ्ख़योस्तासां शङ्ख़सन्धिगते द्वे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogatAH sirAH (8) · Śloka 4
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮੂਰ੍ਧਨਿ| ਤਾਸਾਮੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪਯੋਰ੍ਦ੍ਵੇ| ਸੀਮਨ੍ਤੇਸ੍ਵੇਕੈਕਾਮੇਕਾਮਧਿਪਤਾਵਿਤ੍ਯਸ੍ਟੌ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਹਰੇਤ੍| ਤਥਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰਿਕਾਃ ਕੁਟਿਲਾਃ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਃ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਾਃ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਚਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਾਃ||੪||
द्वादश मूर्धनि| तासामुत्क्षेपयोर्द्वे| सीमन्तेष्वेकैकामेकामधिपतावित्यष्टौ शस्त्रेण परिहरेत्| तथाक्षुद्रिकाः कुटिलाः सङ्कीर्णाः ग्रन्थिताः सन्धिषु चाशस्त्रकृत्याः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdiBishca shuddharaktavaha sirAsa~gKyAvivaraNam (9) · Śloka 9
ਤਾਸਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਤੁਰ੍ਯਾਂਸ਼ਵਿਭਾਗੇਨ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤ੍ਯਧਿਕਂ ਸ਼ਤਮਨਿਲਰਕ੍ਤਂ ਵਹਤਿ| ਏਸ ਵਿਭਾਗਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ| ਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਦੇਹਮਨੁਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾਃ| ਵ੍ਯਤ੍ਯਯੇਨ ਤੁ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ||੯||
तासां यथास्वं तुर्यांशविभागेन पञ्चसप्तत्यधिकं शतमनिलरक्तं वहति| एष विभागः पित्तश्लेष्मशुद्धरक्तेष्वपि| स्थिता ह्येवं देहमनुगृह्णन्ति दोषाः| व्यत्ययेन तु पीडयन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਿਨ੍ਯਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਃ ਕ੍ਸਣਪੂਰ੍ਣਰਿਕ੍ਤਾ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਵਹਨ੍ਤਿ|੧|
तत्र श्यावारुणाः प्रस्पन्दिन्यः सूक्ष्माः क्षणपूर्णरिक्ता वातरक्तं वहन्ति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ਨੀਲਪੀਤਾਸਿਤਾਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਸ੍ਣਾਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਸ੍ਰਾਵਿਣ੍ਯਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਮ੍|੧|
नीलपीतासिताः स्पर्शोष्णाः क्षिप्रस्राविण्यः पित्तरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaParaktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ਗੌਰ੍ਯ੍ਯਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ ਸ਼ੀਤਃ ਕਣ੍ਡੂਮਤ੍ਯਃ ਕਫਰਕ੍ਤਮ੍|੧|
गौर्य्यः स्निग्धाः स्थिराः शीतः कण्डूमत्यः कफरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ਲਕ੍ਸਣਸਙ੍ਕਰੇ ਸਂਸਰ੍ਗਸਨ੍ਨਿਪਾਤਰਕ੍ਤਮ੍||੧||
लक्षणसङ्करे संसर्गसन्निपातरक्तम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddharaktavahasirAlakShaNam (10) · Śloka 10
ਸਮਾਗੂਢਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਰੋਹਿਣ੍ਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਮਿਤਿ||੧੦||
समागूढाः स्निग्धाः रोहिण्यः शुद्धरक्तमिति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsa~gKyA (11) · Śloka 11
ਧਮਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ||੧੧||
धमन्यस्तु चतुर्विंशतिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmupayogaH (1) · Śloka 1
ਤਾਭਿਃ ਕਾਯੋਯਮਾਰਾਮ ਇਵ ਜਲਹਾਰਿਣੀਭਿਃ ਕੇਦਾਰ ਇਵ ਕੁਲ੍ਯਾਭਿਰੁਪਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤਿ||੧||
ताभिः कायोऽयमाराम इव जलहारिणीभिः केदार इव कुल्याभिरुपस्निह्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmadhiShThAnam (12) · Śloka 12
ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਾਭਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਨਾਭਿਰਾਰਕੈਰਿਵਾਵਤਾ||੧੨||
ताभिश्च नाभिश्चक्रनाभिरारकैरिवावृता||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAByAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ| ਯਤਸ਼੍ਚ ਸਾਨ੍ਤਰਗ੍ਨ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਨਮ੍|੧੩|
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAByAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ| ਯਤਸ਼੍ਚ ਸਾਨ੍ਤਰਗ੍ਨ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਨਮ੍||੧੩||
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nABigatAnAM dhamanInAM prasaraNam (14) · Śloka 14
ਤਾਸਾਂ ਖ਼ਲੁ ਧਮਨੀਨਾਂ ਦਸ਼ੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਤਾ ਦਸ਼ਾਧਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍| ਤਤਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮਙ੍ਗਾਵਯਵਾ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਆਪਯਾਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ||੧੪||
तासां ख़लु धमनीनां दशोर्ध्वं प्रसृता दशाधश्चतस्रस्तिर्य्यक्| ततस्ताभिर्यथास्वमङ्गावयवा धार्य्यन्ते आपयाय्यन्ते च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvadhamanInAM punarviBAgastatkAryya~jca (15) · Śloka 15
ਤਾਸਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਾ ਹਦਯਮਭਿਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਰਕ੍ਤਰਸਾਨ੍ ਵਹਤਃ| ਅਸ੍ਟਾਭਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਾ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਸਤੇ ਗ਼ੋਸਂ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ਚ| ਦ੍ਵੇ ਚਾਸ਼੍ਰੁ ਵਹਤਃ| ਦ੍ਵੇ ਚ ਸ੍ਤਨਾਸ਼੍ਰਿਤੇ| ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ੍||੧੫||
तासामूर्ध्वगा हृदयमभिप्रपन्नाः प्रत्येकं त्रिधा जायन्ते| ततस्त्रिंशतो मध्ये द्वे द्वे वातपित्तकफरक्तरसान् वहतः| अष्टाभिः शब्दरूपरसगन्धा गृह्यन्ते| द्वाभ्यां द्वाभ्यां भाषते ग़ोषं करोति स्वपिति प्रतिबुध्यते च| द्वे चाश्रु वहतः| द्वे च स्तनाश्रिते| नार्याः स्तन्यं नरस्य शुक्रम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhogAdhamanInAM punarviBAgastatkAryya~jca (16) · Śloka 16
ਅਧੋਗਮਾਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥਾ ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ਾਦ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਦ੍ਵੇ ਵਹਤੋਨ੍ਨਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯੇਣ| ਦ੍ਵੇ ਤੋਯਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ੍ ਵਹਤੋ ਦ੍ਵੇ ਚ ਮੁਞ੍ਚਤਃ| ਤ ਏਵ ਨਾਰੀਣਾਮਾਰ੍ਤ੍ਤਵਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍ਚੋਨਿਰਸਿਨ੍ਯੌ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੇ| ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼| ਸ਼ੇਸਾ- ਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟੌ ਧਮਨ੍ਯਸ੍ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨਾਃ ਸ੍ਵੇਦਮਭਿਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤਿ||੧੬||
अधोगमाः पक्वाशयस्था एवं त्रिधा जायन्ते| तत्र दशाद्याः पूर्ववत्| द्वे वहतोऽन्नं मात्राश्रयेण| द्वे तोयम्| द्वे मूत्रम्| द्वे शुक्रम् वहतो द्वे च मुञ्चतः| त एव नारीणामार्त्तवम्| द्वे वर्चोनिरसिन्यौ स्थूलान्त्रप्रतिबद्धे| एवं द्वादश| शेषा- स्त्वष्टौ धमन्यस्तिरश्चीनाः स्वेदमभितर्पयन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryyaggA dhamanInAM vivaraNam (17) · Śloka 17
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਾਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸੁਬਹੁਧਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍||੧੭||
तिर्यग्गामिन्यश्चतस्रो भिद्यमानाः सुबहुधा भवन्तीत्युक्तं प्राक्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nava bAhyAni srotAMsi (18) · Śloka 18
ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਪੁਂਸਾਂ ਨਵ ਕਰ੍ਣੌ ਨੇਤ੍ਰੇ ਨਾਸਾਪੁਟੌ ਮੁਖ਼ਂ ਪਾਯੁਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪਥਃ||੧੮||
स्रोतांसि पुंसां नव कर्णौ नेत्रे नासापुटौ मुख़ं पायुर्मूत्रपथः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAni srotAMsi (19) · Śloka 19
ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤਨੌ ਰਕ੍ਤਪਥਸ਼੍ਚ||੧੯||
अन्यानि च त्रीणि स्त्रीणां स्तनौ रक्तपथश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitAyatanAni srotAMsi (20) · Śloka 20
ਤਥਾਪਰਾਣ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਜੀਵਿਤਾਯਤਨਾਨਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਣੋਦਕਾਨ੍ਨਧਾਤੁਮਲਾਨਾਮਯਨਾਨਿ||੨੦||
तथाऽपराण्यन्तस्स्रोतांसि जीवितायतनानि त्रयोदश प्राणोदकान्नधातुमलानामयनानि||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM mUlam (21) · Śloka 21
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਣਵਾਹਿਨਾਂ ਹਦਯਂ ਮੂਲਂ ਮਹਾਸ੍ਰੋਤਸ਼੍ਚ||੨੧||
तत्र प्राणवाहिनां हृदयं मूलं महास्रोतश्च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM dUShaNAni (22) · Śloka 22
ਤਾਨਿ ਧਾਤੁਕ੍ਸਯਰੌਕ੍ਸ੍ਯਪਿਪਾਸਾਕ੍ਸੁਦ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਵੇਗਧਾਰਣਾਦਿਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਯਨ੍ਤਿ||੨੨||
तानि धातुक्षयरौक्ष्यपिपासाक्षुद्व्यायामवेगधारणादिभिर्दुष्यन्ति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAM prANavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
ਤਤੋਤਿਸਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਾ ਸਸ਼ਬ੍ਦਸ਼ੂਲਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਵਾਸਵਤ੍ਸਾਧਨਮ੍||੨੩||
ततोऽतिसृष्टं प्रतिबद्धमल्पाल्पमभीक्ष्णं वा सशब्दशूलमुच्छ्वसनम्| तत्र श्वासवत्साधनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਉਦਕਵਾਹਿਨਾਂ ਤਾਲੁ ਮੂਲਂ ਕ੍ਲੋਮ ਚ|੧|
उदकवाहिनां तालु मूलं क्लोम च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhisrotasAM dUShaNAni (1) · Śloka 1
ਤਾਨ੍ਯਾਮਭਯਾਤਿਪਾਨੋਸ੍ਣਸ਼ੁਸ੍ਕਾਨ੍ਨਕਸਾਯਤਣਨਿਗ੍ਰਹਾਦਿਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਯਨ੍ਤਿ||੧||
तान्यामभयातिपानोष्णशुष्कान्नकषायतृणनिग्रहादिभिर्दुष्यन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAmudakavAhisrotasAM lakShaNAni (2) · Śloka 2
ਤਤੋਤਿਤਸ੍ਣਾ ਮੁਖ਼ਸ਼ੋਸਃ ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡਨਂ ਤਮੋਦਰ੍ਸ਼ਨਞ੍ਚ| ਦੁਸ੍ਟੋਦਕਵਹਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ||੨||
ततोऽतितृष्णा मुख़शोषः कर्णक्ष्वेडनं तमोदर्शनञ्च| दुष्टोदकवहस्रोतस्सु चिकित्सा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTodakavahasrotassu cikitsA (24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਣੋਕ੍ਤਮੌਸਧਮ੍||੨੪||
तत्र तृष्णोक्तमौषधम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਅਨ੍ਨਵਾਹਿਨਾਮਾਮਾਸ਼ਯੋ ਮੂਲਂ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਞ੍ਚ||੧||
अन्नवाहिनामामाशयो मूलं वामपार्श्वञ्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotoduShTyAdi (25) · Śloka 25
ਤੇਸਾਂ ਦੁਸ੍ਟੌ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋਕ੍ਤਮਵਗਚ੍ਛੇਤ੍||੨੫||
तेषां दुष्टौ सर्वं मात्राशितीयोक्तमवगच्छेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavAhinAM srotasAM mUlAni (1) · Śloka 1
ਰਸਵਾਹਿਨਾਂ ਹਦਯਂ ਮੂਲਂ ਦਸ਼ ਧਮਨ੍ਯਸ਼੍ਚ|੧|
रसवाहिनां हृदयं मूलं दश धमन्यश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਵਾਹਿਨਾਂ ਯਕਤ੍ ਪ੍ਲੀਹਾ ਚ|੧|
रक्तवाहिनां यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਮਾਂਸਵਾਹਿਨਾਂ ਸ੍ਨਾਯੂਨਿ ਤ੍ਵਕ੍ ਚ|੧|
मांसवाहिनां स्नायूनि त्वक् च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medovAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਮੇਦੋਵਾਹਿਨਾਂ ਵਕ੍ਕੌ ਮਾਂਸਂ ਚ|੧|
मेदोवाहिनां वृक्कौ मांसं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਅਸ੍ਥਿਵਾਹਿਨਾਂ ਜਗ਼ਨਂ ਮੇਦਸ਼੍ਚ|੧|
अस्थिवाहिनां जग़नं मेदश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਮਜ੍ਜਵਾਹਿਨਾਂ ਪਰ੍ਵਾਣ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਚ|੧|
मज्जवाहिनां पर्वाण्यस्थीनि च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਾਹਿਨਾਂ ਸ੍ਤਨੌ ਮੁਸ੍ਕੌ ਮਜ੍ਜਾ ਚ|੧|
शुक्रवाहिनां स्तनौ मुष्कौ मज्जा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਮੂਤ੍ਰਵਾਹਿਨਾਂ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਙ੍ਕ੍ਸੈਣਾ ਚ|੧|
मूत्रवाहिनां बस्तिर्वङ्क्षैणा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shakRudvAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਸ਼ਕਦ੍ਵਾਹਿਨਾਂ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਃ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ|੧|
शकृद्वाहिनां पक्वाशयः स्थूलान्त्रं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ਸ੍ਵੇਦਵਾਹਿਨਾਂ ਮੇਦੋ ਰੋਮਕੂਪਾਸ਼੍ਚ||੧||
स्वेदवाहिनां मेदो रोमकूपाश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavahAdisrotasAM dUShaNAdIni (26) · Śloka 26
ਤੇਸਾਂ ਦੂਸਣਂ ਵਿਵਿਧਮਹਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਮੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਸਾਧਨਂ ਦੋਸਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਲਕ੍ਸਣੇਨ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍||੨੬||
तेषां दूषणं विविधमहिताहारविहारमुपद्रवान् पृथक्पृथक् साधनं दोषादिविज्ञानीयाद्यथास्वं वृद्धिक्षयलक्षणेन लक्षयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM viddhalakShaNam (27) · Śloka 27
ਵ੍ਯਧੇ ਤੁ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਭ੍ਰਮਮੋਹਕਮ੍ਪਪ੍ਰਲਾਪਾਧ੍ਮਾਨਸ਼ੂਲਾਰੁਚਿਤਟ੍ਛਰ੍ਦਿਜ੍ਵਰਾਤਿਰੁਧਿਰਸ੍ਰੁਤਿਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੋਧਾ ਮਰਣਞ੍ਚ||੨੭||
व्यधे तु स्रोतसां भ्रममोहकम्पप्रलापाध्मानशूलाऽरुचितृट्छर्दिज्वरातिरुधिरस्रुतिमूत्रपुरीषरोधा मरणञ्च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoviddhaM pratyAKyAya -- cikitset (28) · Śloka 28
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯੋਪਚਰੇਤ੍||੨੮||
तस्मात्स्रोतोविद्धं प्रत्याख़्यायोपचरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uddhRutashalyasya cikitsAnirdeshaH (29) · Śloka 29
ਉਦ੍ਧਤਸ਼ਲ੍ਯਂ ਚ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਵਿਧਾਨੇਨ||੨੯||
उद्धृतशल्यं च सद्योव्रणविधानेन||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanI srotasAmaBedaH (30) · Śloka 30
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਰੋਤਸਾਮੇਵ ਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਸਿਰਾਧਮਨ੍ਯਃ||੩੦||
तत्र स्रोतसामेव विशेषाः सिराधमन्यः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena sirAdInAM Binnatvam (31) · Śloka 31
ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾਧਮਨੀਸ੍ਰੋਤਸਾਮ੍| ਕੇਵਲਂ ਪਰਸ੍ਪਰਸਨ੍ਨਿਕਰ੍ਸਾਤ੍ ਸਦਸ਼ਕਰ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵਿਭਕ੍ਤਕਰ੍ਮਣਾਮਪ੍ਯਵਿਭਾਗ ਇਵ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੩੧||
अन्ये त्वन्यत्वमिच्छन्ति सिराधमनीस्रोतसाम्| केवलं परस्परसन्निकर्षात् सदृशकर्मत्वात् सौक्ष्म्याच्च विभक्तकर्मणामप्यविभाग इव लक्ष्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparamatena dhAtvavakAshAH -- srotashshabdAdinAmAH (32) · Śloka 32
ਅਪਰੇ ਪੁਨਰਾਹੁਃ-ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸਿਰਾਧਮਨ੍ਯੋ ਰਸਵਾਹਿਨ੍ਯੋ ਨਾਡ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾਨੋਯਨਾਨਿ ਮਾਰ੍ਗਾਃ ਸ਼ਰੀਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਸਂਵ ਤਾਸਂਵਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਸ਼ਯਾਃ ਕ੍ਸਯਾ ਨਿਕੇਤਾਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਧਾਤ੍ਵਵਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ੍ਯਾਲਕ੍ਸ੍ਯਾਣਾਂ ਨਾਮਾਨੀਤਿ||੩੨||
अपरे पुनराहुः-स्रोतांसि सिराधमन्यो रसवाहिन्यो नाड्यः पन्थानोऽयनानि मार्गाः शरीरच्छिद्राणि संवृ तासंवृतानि स्थानान्याशयाः क्षया निकेताश्चेति शरीरे धात्ववकाशानां लक्ष्यालक्ष्याणां नामानीति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTyA dhAtuduShTyAdi (3) · Śloka 3
ਤੇ ਚਾਵਕਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਧਾਤੂਨ੍ ਪ੍ਰਕੋਪਯਨ੍ਤਿ| ਤੇਪਿ ਕੁਪਿਤਾਸ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਚ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ| ਧਾਤਵਸ਼੍ਚ ਧਾਤੂਨ੍||੩||
ते चावकाशाः प्रकुपिताः स्थानस्थान् मार्गस्थांश्च धातून् प्रकोपयन्ति| तेऽपि कुपितास्तानि स्रोतांसि स्रोतांसि च स्रोतांसि| धातवश्च धातून्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAmeva dUShayitAro doShAH (1) · Śloka 1
ਤੇਸਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਦੂਸਯਿਤਾਰੋ ਦੁਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਃ|੧|
तेषां सर्वेषामेव दूषयितारो दुष्टा दोषाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidoShAddoShaduShTiH (1) · Śloka 1
ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਦੁਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਦੋਸਾਤ੍|੧|
ते च प्रायशो दुष्यन्त्यग्निदोषात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agninimittAnyAyurArogyAdIni (1) · Śloka 1
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਬਲੋਪਚਯਵਰ੍ਣੌਜਾਂਸਿ|੧|
तस्मात्तन्निमित्तान्यायुरारोग्यबलोपचयवर्णौजांसि|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtvagniBUtAgnipraBRutI- nyagnipratibaddhAnyeva (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨ੍ਯੇਵ ਚ ਰਞ੍ਜਕਾਦੀਨਿ ਭੂਤਾਗ੍ਨਯੋ ਧਾਤ੍ਵਗ੍ਨਯਸ਼੍ਚ||੧||
तत्प्रतिबद्धान्येव च रञ्जकादीनि भूताग्नयो धात्वग्नयश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvamannamamRutaM viShaM cApakvam (33) · Śloka 33
ਤਥਾਨ੍ਨਮਪਿ ਪਿਤ੍ਤੇਨੈਵ ਪਕ੍ਵਮਮਤਤਾਂ ਯਾਤ੍ਯਪਕ੍ਵਂ ਚ ਵਿਸਤਾਮ੍||੩੩||
तथाऽन्नमपि पित्तेनैव पक्वममृततां यात्यपक्वं च विषताम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcakAgniH (34) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੇਸਃ ਪਾਚਕਸਂਜ੍ਞੋਗ੍ਨਿਰਿਤਿ ਪ੍ਰਾਗਭਿਹਿਤਃ||੧||
तत्र पित्तविशेषः पाचकसंज्ञोऽग्निरिति प्रागभिहितः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNAgnisvarUpam (35) · Śloka 35
ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਨਰਾਚਕ੍ਸਤੇ-ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਨਿਤੋਨ੍ਤਰੁਸ੍ਮਾ ਯਥਾਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਧਿਸ੍ਠਾਨਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨਿਰਿਤਿ||੩੫||
अन्ये पुनराचक्षते-दोषधातुमलसन्निपातजनितोऽन्तरुष्मा यथानिर्दिष्टाधिष्ठानकर्माग्निरिति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya sthUlapAkakramaH (36) · Śloka 36
ਸ ਖ਼ਲੁ ਵਿਧਿਵਦਭ੍ਯਵਹਤਮਨ੍ਨਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਕੋਸ੍ਠਮਾਕਸ੍ਟਂ ਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਿਭਿਨ੍ਨਸਙ੍ਗ਼ਾਤਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਮਦੂਕਤਮਭਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਿਤਃ ਸਮਾਨੇਨਾਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥਂ ਸ੍ਥਾਲੀਸ੍ਥਮਿਵਾਮ੍ਬੁਤਣ੍ਡੁਲਮਗ੍ਨਿਰਨ੍ਤਰਗ੍ਨਿਃ ਪਚਤਿ||੩੬||
स ख़लु विधिवदभ्यवहृतमन्नजातं प्राणेन वायुना कोष्ठमाकृष्टं द्रवैर्विभिन्नसङ्ग़ातं स्नेहेन मृदूकृतमभिसन्धुक्षितः समानेनामाशयस्थं स्थालीस्थमिवाम्बुतण्डुलमग्निरन्तरग्निः पचति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasyANupAkakramaH (37) · Śloka 37
ਤਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਰਸਮਪਿ ਪਚ੍ਯਮਾਨਮਾਦੌ ਮਧੁਰੀਭੂਤਂ ਕਫਂ ਫੇਨੀਭੂਤਮੁਦੀਰਯਤਿ| ਤਤੋ ਵਿਦਗ੍ਧਮਮ੍ਲੀਭੂਤਮਾਮਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਚ੍ਯਵਮਾਨਮਚ੍ਛਂ ਪਿਤ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਂ ਕਟੁਕੀਭੂਤਮਨਿਲਮ੍||੩੭||
तत्तु सर्वरसमपि पच्यमानमादौ मधुरीभूतं कफं फेनीभूतमुदीरयति| ततो विदग्धमम्लीभूतमामाशयात् च्यवमानमच्छं पित्तम्| प्राप्य च पक्वाशयं कटुकीभूतमनिलम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BaurikAgnipAkaH (38) · Śloka 38
ਤਤਸ਼੍ਚੈਵਂ ਵਿਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਆਹਾਰੇ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਕਾ ਮਹਾਭੂਤਾਗ੍ਨਯੋ ਵਾਯੁਨਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚੈਵ ਭੂਤਗੁਣਾਨਾਹਾਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਪਚਨ੍ਤਿ| ਤੇ ਪਕ੍ਵਾਃ ਪੁਨਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ ਦੇਹਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਵਿਕਾਰਭੂਤਾਨ੍ ਭੂਤਗੁਣਾਨਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ||੩੮||
ततश्चैवं विक्लिन्नं आहारे पञ्च पञ्चात्मका महाभूताग्नयो वायुना व्यस्तान् यथास्वं पञ्चैव भूतगुणानाहारस्थान् पचन्ति| ते पक्वाः पुनर्यथास्वमेव देहाश्रितांश्च स्वविकारभूतान् भूतगुणानाप्याययन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTaviBajanam (39) · Śloka 39
ਏਵਞ੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਦਾਹਾਰਾਦ੍ਵਿਵਿਧੌਸਧਗਰ੍ਭਾਦਿਵ ਸ੍ਨੇਹਾਦਚ੍ਛਃ ਸਾਰਭੂਤੋ ਰਸਾਖ਼੍ਯਃ ਕਿਟ੍ਟਾਖ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਲੋਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ||੩੯||
एवञ्च पक्वादाहाराद्विविधौषधगर्भादिव स्नेहादच्छः सारभूतो रसाख़्यः किट्टाख़्यश्च मलोऽभिनिर्वर्तते||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTAByAM srotaHpUraNam (40) · Śloka 40
ਤਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸਾਰਮਲਾਭ੍ਯਾਂ ਤਦਾਤ੍ਮਕਾਨਾਮੇਵ ਸ਼ਰੀਰਗੁਣਾਨਾਂ ਧਾਤ੍ਵਾਖ਼੍ਯਾਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਪਾਰਮ੍ਪਰ੍ਯ੍ਯੇਣਾਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਮਾਪੂਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ||੪੦||
ताभ्याञ्च सारमलाभ्यां तदात्मकानामेव शरीरगुणानां धात्वाख़्यानां यथास्वं स्रोतांसि पारम्पर्य्येणाविच्छिन्नसन्तानमापूर्य्यन्ते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtupoShaNakramaH (41) · Śloka 1
ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਿਭਾਗਂ ਯਥਾਯਥਮੇਵ ਧਾਤਵਃ ਪੁਸ੍ਯਨ੍ਤਿ||੧||
स्रोतोभ्यश्च यथाविभागं यथायथमेव धातवः पुष्यन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtUnAM mithaH poShyapoShaka- tve~api na pUrveShAmapacayaH (42) · Śloka 42
ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇਪਿ ਚ ਪੁਰ੍ਵੇਸਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਸਮ੍ਯਗਾਹਾਰੋਪਯੋਗੇਨ ਪਰਿਣਾਮਵਤਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਨਾਪਚਯੋ ਭਵਤਿ| ਤਤਸ਼੍ਚ ਧਾਤ੍ਵਾਖ਼੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਮਲਾਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮੇਵ ਮਾਨਮਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਥਾਵਯਃਸ਼ਰੀਰਮ੍||੪੨||
उत्तरोत्तरानुप्रवेशेऽपि च पुर्वेषां स्रोतसां यथाकालं सम्यगाहारोपयोगेन परिणामवताप्याय्यमानानां नापचयो भवति| ततश्च धात्वाख़्याः प्रसादमलाः स्वं स्वमेव मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kramadhAtupariNAmAdinirdeshaH (43) · Śloka 43
ਤਤ੍ਰਾਹਾਰਰਸੋ ਵ੍ਯਾਨਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤੋ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਸੁ ਧਾਤ੍ਵਗ੍ਨਿਸੁ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਪਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਕ੍ਤਾਦਿਧਾਤੁਸਂਜ੍ਞਕਃ ਕਾਲਵਦਸ੍ਖ਼ਲਿਤਬਲਪ੍ਰਮਾਣੋ ਦੇਹਮੂਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਧਾਤੂਨ੍ ਧਾਤੁਮਲਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਣਾਤਿ||੪੩||
तत्राऽऽहाररसो व्यानविक्षिप्तो यथास्वं सप्तसु धात्वग्निषु क्रमात् पच्यमानः स्वात्मभावप्रच्युतिसमनन्तरमेव प्राप्तरक्तादिधातुसंज्ञकः कालवदस्ख़लितबलप्रमाणो देहमूर्जयित्वा धातून् धातुमलांश्च पुष्णाति||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShotpattiH (44) · Śloka 44
ਅਥਾਨ੍ਨਕਿਟ੍ਟਮਚ੍ਛਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਗ਼ਨਂ ਸ਼ਕਤ੍||੪੪||
अथान्नकिट्टमच्छं मूत्रं ग़नं शकृत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasasya sArakiTTe (1) · Śloka 1
ਰਸਸ੍ਯ ਸਾਰੋ ਰਕ੍ਤਂ ਮਲਃ ਕਫੋ ਲਸੀਕਾ ਚ||੧||
रसस्य सारो रक्तं मलः कफो लसीका च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasya sArakiTTe (2) · Śloka 2
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਰੋ ਮਾਂਸਂ ਕਣ੍ਡਰਾਃ ਸਿਰਾਸ਼੍ਚ| ਮਲਃ ਪਿਤ੍ਤਮ੍|੨|
रक्तस्य सारो मांसं कण्डराः सिराश्च| मलः पित्तम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya sArakiTTe (2) · Śloka 2
ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸਾਰੋ ਮੇਦਸ੍ਤ੍ਵਚੋ ਵਸਾ ਚ| ਕਿਟ੍ਟਂ ਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਨਾਸਿਕਾਸ੍ਯਰੋਮਕੂਪਪ੍ਰਜਨਨਮਲਾਃ|੨|
मांसस्य सारो मेदस्त्वचो वसा च| किट्टं कर्णाक्षिनासिकास्यरोमकूपप्रजननमलाः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medasaH sArakiTTe (2) · Śloka 2
ਮੇਦਸਃ ਸਾਰੋਸ੍ਥਿਸ੍ਨਾਯੁਸਨ੍ਧਯਃ| ਕਿਟ੍ਟਂ ਸ੍ਵੇਦਃ|੨|
मेदसः सारोऽस्थिस्नायुसन्धयः| किट्टं स्वेदः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthnaH sArakiTTe (2) · Śloka 2
ਅਸ੍ਥ੍ਨਃ ਸਾਰੋ ਮਜ੍ਜਾ| ਕਿਟ੍ਟਂ ਕੇਸ਼ਰੋਮਨਖ਼ਾਃ||੨||
अस्थ्नः सारो मज्जा| किट्टं केशरोमनख़ाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majj~jaH sArakiTTe (45) · Śloka 45
ਮਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਸਾਰਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਮਲੋਕ੍ਸਿਵਿਟ੍ਤ੍ਵਚਾਂ ਸ੍ਨੇਹਃ||੪੫||
मज्ज्ञस्तु सारः शुक्रं मलोऽक्षिविट्त्वचां स्नेहः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਰਮੋਜਃ| ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਤਯਾਸ੍ਯ ਮਲਾਭਾਵਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਨਰਤ ਏਵ ਤਸ੍ਯ ਨੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਾਕਮ੍| ਅਪਰੇ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਾਰਂ ਗਰ੍ਭਮੇਵਾਮਨਨ੍ਤਿ||੪੬||
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAtmakasya vAyorutpattiH (47) · Śloka 47
ਵਾਯੁਃ ਪੁਨਰਗ੍ਨੇਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਚ ਬਹ੍ਵਲ੍ਪਤਯਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਦਮੂਰ੍ਤ੍ਤਃ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਨੀਸਚ੍ਛਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਚੁਰੋਲ੍ਪੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ||੪੭||
वायुः पुनरग्नेराहारस्य च बह्वल्पतया तस्मात्तस्मान्मूर्च्छनाविशेषादमूर्त्तः शब्दवानीषच्छब्दः प्रचुरोऽल्पो वा पञ्चात्मा कोष्ठे प्रादुर्भवति||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 'sarve~annamayA BAvAH' kramadhAtuvAda- siddhAntopasaMhAraH (48) · Śloka 48
ਏਵਂ ਚ ਕਤ੍ਵਾਨ੍ਨਮਯਾ ਏਵ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਵਾਃ| ਤੇਨੈਵ ਚੇਦਮੇਵਂ ਚਿਰੇਣ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਸ਼ਰੀਰਯਨ੍ਤ੍ਰਮਨਵਰਤਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਬਲੋਪਚਯਯੁਕ੍ਤਂ ਯਾਵਤ੍ ਕਰ੍ਮੋਪਾਦਾਨਂ ਯਾਪ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਨ੍ਨਰਸੋਕ੍ਸੇਪਣਾਦ੍ਵਿਬਦ੍ਧਸ੍ਰੋਤਸਾ ਵਾ ਯਥਾਵਦਨ- ਭਿਸਨ੍ਧੀਯਮਾਨਧਾਤੁਪ੍ਰਵਾਹਮਨ੍ਤਰਾ ਵ੍ਯਵਚ੍ਛਿਦ੍ਯਤੇ| ਵ੍ਯਾਧਿ ਭਾਜਨਂ ਵਾ ਭਵਤਿ||੪੮||
एवं च कृत्वाऽन्नमया एव देहे सर्वे भावाः| तेनैव चेदमेवं चिरेण व्याप्तमन्तर्बहिः शरीरयन्त्रमनवरतप्रवाहेण स्वास्थ्यबलोपचययुक्तं यावत् कर्मोपादानं याप्यते| अन्यथा त्वन्नरसोक्षेपणाद्विबद्धस्रोतसा वा यथावदन- भिसन्धीयमानधातुप्रवाहमन्तरा व्यवच्छिद्यते| व्याधि भाजनं वा भवति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena rasAdidhAtusamBavakramaH (49) · Śloka 49
ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ-ਅਭ੍ਯਵਹਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਪ੍ਰਲੁਠਿਤਸ੍ਯ ਮਹਾਨਿਮ੍ਨਮਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਯੋ ਯ ਏਵਾਂਸ਼ਃ ਕਾਯਾਗ੍ਨਿਨਾਵਲੀਢਃ ਪਾਕਮੁਪਨੀਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਖ਼੍ਯੋ ਰਸਲੇਸ਼ੋਭਿਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਂ ਸਮਸ੍ਤਧਾਤੁਸੁ ਸਂਵਤਾਸਂਵਤੈਃ ਪ੍ਰਵਿਸਤੋ ਵਿਵਤਮੁਖ਼ੇਸ੍ਵਾਸਨ੍ਨੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਭੂਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਤਰਂ ਚਾਨ੍ਵੇਤਿ| ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਯੇਣੇਤਰੇਸ੍ਵਪਿ| ਏਵਮਨ੍ਨਰਸ ਏਵ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨ੍ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਪੁਸ੍ਣਾਤਿ ਨ ਪੁਨਰ੍ਧਾਤਵੋ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰਤਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪੋਪਮਰ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ||੪੯||
अन्ये तु वर्णयन्ति-अभ्यवहृतमात्रस्याहाऽऽरस्य कण्ठनाडीप्रलुठितस्य महानिम्नमवतीर्णस्य यो य एवांशः कायाग्निनाऽवलीढः पाकमुपनीयते तस्य तस्यैव प्रसादाख़्यो रसलेशोऽभिनिर्वृत्तिसमनन्तरं समं समस्तधातुषु संवृतासंवृतैः प्रविसृतो विवृतमुख़ेष्वासन्नेषु स्रोतस्सु भूयान् प्रथमतरं चान्वेति| पर्य्यायेणेतरेष्वपि| एवमन्नरस एव साक्षात्सर्वधातून् केनचिदेव कालभेदेन पुष्णाति न पुनर्धातवो धात्वन्तरतां स्वरूपोपमर्देन प्रतिपद्यन्त इति||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balaBedenAgneshcAturvidhyam (2) · Śloka 2
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਬਲਭੇਦੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਭਵਤਿ| ਸਮੋ ਵਿਸਮਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋ ਮਨ੍ਦਸ਼੍ਚ||੨||
अग्निस्तु बलभेदेन चतुर्विधो भवति| समो विषमस्तीक्ष्णो मन्दश्च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਸਮੋ ਯਃ ਸਮ੍ਯਗੇਵੋਪਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਚਤਿ|੧|
तत्र समो यः सम्यगेवोपयुक्तमन्नं सम्यक् पचति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
ਵਿਸਮੋਸਮ੍ਯਗਪ੍ਯਪਯੁਕ੍ਤਂ ਪਚਤਿ ਸਮ੍ਯਗਪਿ ਚ ਨ ਪਚਤਿ||੧||
विषमोऽसम्यगप्यपयुक्तं पचति सम्यगपि च न पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAgnilakShaNam (2) · Śloka 2
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸਮ੍ਯਗਪ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਮਾਸ਼ੁ ਪਚਤਿ| ਸ ਏਵ ਵਰ੍ਧਮਾਨੋ ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਭਵਤਿ||੨||
तीक्ष्णोऽसम्यगप्युपयुक्तमाशु पचति| स एव वर्धमानो ऽत्यग्निर्भवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
ਮਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਯਗਪ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਮੁਦਰਗੌਰਵਾਧ੍ਮਾਨਵਿਬਨ੍ਧਾਟੋਪਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਮੁਖ਼ਸ਼ੋਸਵਾਯੁਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦੀਨ੍ਯਾਮਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚਿਰਾਤ੍ ਪਚਤਿ||੧||
मन्दस्तु सम्यगप्युपयुक्तमुदरगौरवाध्मानविबन्धाटोपान्त्रकूजनमुख़शोषवायुस्तम्भादीन्यामलिङ्गानि दर्शयित्वा चिरात् पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jATharAgneH rakShaNIyatvaM tatra kramashca (50) · Śloka 50
ਬਾਹ੍ਯੇਨਾਪਿ ਚ ਜ੍ਵਾਲਾਙ੍ਗਾਰਾਤ੍ਮਕੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਨੈਕਾਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪਾਕੋ ਭਵਤਿ| ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯੇਣੋਸ੍ਣਾਤ੍ਮਨਾ ਸਮੇਨਾਪਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤੋ ਰਕ੍ਸੇਤ੍||੫੦||
बाह्येनापि च ज्वालाङ्गारात्मकेनाग्निना नैकाकारः सर्वदा पाको भवति| किमुतान्तराश्रयेणोष्णात्मना समेनापि| तस्मात् तं प्रयत्नतो रक्षेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnInAM rakShaNaM vaiShamye cikitsA ca (51) · Śloka 51
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰੇਣ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੇਨ ਸਮਂ ਯਥਾਸ੍ਵਮਪਰੇਣੇਤਰਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮਾਪਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰੇਣ ਪਰਿਪਾਲਯੇਦ੍ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣਿਯੋਕ੍ਤੇਨ ਚ ਵਾਤਾਦਿਸਾਧਨੇਨ ਗ੍ਰਹਣੀਰੋਗਵਿਹਿਤੈਸ਼੍ਚੌਸਧਵ੍ਯਾਯਾਮਮਯੋਗੈਰਿਤਿ||੫੧||
तत्र प्रवरेण सात्म्येन समं यथास्वमपरेणेतरान् क्रमशः सात्म्यमापाद्य प्रवरेण परिपालयेद्दोषोपक्रमणियोक्तेन च वातादिसाधनेन ग्रहणीरोगविहितैश्चौषधव्यायाममयोगैरिति||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM lakShaNam (52) · Śloka 52
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ੍ਵਧਾਤੁਸਮਵਰ੍ਣਾਨਿ ਵਤ੍ਤਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਯਣੂਨਿ ਚ| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਦੀਰ੍ਗ਼ਾਣ੍ਯਾਕਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਾਨਸਦਸ਼ਾਨਿ ਚ| ਸ੍ਰੋਤੋਦੂਸਕਃ ਆਹਾਰਃ ਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚ ਆਹਾਰਸ਼੍ਚ ਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਗੁਣੈਃ ਸਮਃ| ਧਾਤੁਭਿਰ੍ਵਿਗੁਣੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ ਪ੍ਰਦੂਸਕਃ| ਸ੍ਰੋਤੋਦੁਸ੍ਟਿਲਕ੍ਸਣਮ੍ ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ ਸਙ੍ਗੋ ਵਾ ਸਿਰਾਣਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋਪਿ ਵਾ| ਵਿਮਾਰ੍ਗਤੋ ਵਾ ਗਮਨਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਦੁਸ੍ਟਿਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੨||
भवति चात्र- स्वधातुसमवर्णानि वृत्तस्थूलान्यणूनि च| स्रोतांसि दीर्ग़ाण्याकृत्या प्रतानसदृशानि च| स्रोतोदूषकः आहारः विहारश्च आहारश्च विहारश्च यः स्याद्दोषगुणैः समः| धातुभिर्विगुणो यश्च स्रोतसां स प्रदूषकः| स्रोतोदुष्टिलक्षणम् अतिप्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयोऽपि वा| विमार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टिलक्षणम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodvArANAM svarUpam (53) · Śloka 53
ਬਿਸਾਨਾਮਿਵ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਦੂਰਂ ਵਿਪ੍ਰਸਤਾਨਿ ਚ| ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਦੇਹੇ ਰਸੋ ਯੈਰੁਪਚੀਯਤੇ||੫੩||
बिसानामिव सूक्ष्माणि दूरं विप्रसृतानि च| द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैरुपचीयते||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya shukratvaprAptikAle mataBedAH (54) · Śloka 54
ਕੇਚਿਦਾਹੁਰਹੋਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਡਹਾਦਪਰੇ ਪਰੇ| ਮਾਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਤ੍ਵਮਨ੍ਨਂ ਪਾਕਕ੍ਰਮਾਦਿਭਿਃ| ਵਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਰੋਤ੍ਯਹੋਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਯਦਪਿ ਭੇਸਜਮ੍||੫੪||
केचिदाहुरहोरात्रात् षडहादपरे परे| मासात् प्रयाति शुक्रत्वमन्नं पाकक्रमादिभिः| वृव्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते| प्रायः करोत्यहोरात्रात् कर्मान्यदपि भेषजम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtumalasaMgrahashlokaH (55) · Śloka 55
ਕਫਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਮਲਃ ਖ਼ੇਸੁ ਪ੍ਰਸ੍ਵੇਦੋ ਨਖ਼ਰੋਮ ਚ| ਸ੍ਨੇਹੋਕ੍ਸਿਤ੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼ਾਮੋਜੋ ਧਾਤੂਨਾਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਮਲਾਃ||੫੫||
कफः पित्तं मलः ख़ेषु प्रस्वेदो नख़रोम च| स्नेहोऽक्षित्वग्विशामोजो धातूनां क्रमशो मलाः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnimUle maraNajIvane (57) · Śloka 57
ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯੁਕ੍ਤੇ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤ੍ਯਨਾਮਯਃ| ਰੋਗੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਕਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਾਲਯੇਤ੍||੫੭||
शान्तेऽग्नौ म्रियते युक्ते चिरं जीवत्यनामयः| रोगी स्याद्विकृते तस्मात्तं प्रयत्नेन पालयेत्||५७||
🔊 Audio coming soon