Adhikarana annasvarUpavij~jAnIyAdhyAyaH ShaShThaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੁਤ੍ਰੇ)|੨|
अथातोऽन्नस्वरूपविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसुत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUkadhAnyavargaH raktashAlyAdiguNAH (1-4) · Śloka 4
ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਧਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋਪਯੋਗਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਪਥ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਪ੍ਰਾਧਨ੍ਯਂ, ਇਤ੍ਯਾਹ- ਅਥ ਸ਼ੂਕਧਾਨ੍ਯਵਰ੍ਗਃ| ਰਕ੍ਤੋ ਮਹਾਨ੍ ਸਕਲਮਸ੍ਤੂਰ੍ਣਕਃ ਸ਼ਕੁਨਾਹਤਃ| ਸਾਰਾਮੁਖੋ ਦੀਰ੍ਘਸ਼ੂਕੋ ਰੋਧ੍ਰਸ਼ੂਕਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਃ||੧|| ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਃ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਃ ਪ੍ਰਮੋਦੋ ਗੌਰਸਾਰਿਵੌ| ਕਾਞ੍ਹ੍ਚਨੋ ਮਹਿਸਃ ਸ਼ੂਕੋ ਦੂਸਕਃ ਕੁਸੁਮਾਣ੍ਡਕਃ||੨|| ਲਾਙ੍ਗਲਾ ਲੋਹਵਾਲਾਖ੍ਯਃ ਕਰ੍ਦਮਾਃ ਸ਼ੀਤਭੀਰੁਕਾਃ| ਪਤਙ੍ਗਾਸ੍ਤਪਨੀਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ਼ੁਭਾਃ||੩|| ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਵਸ੍ਯਾ ਬਦ੍ਧਾਲ੍ਪਵਰ੍ਚਸਃ| ਕਸਾਯਾਨੁਰਸਾਃ ਪਥ੍ਯ ਲਘਵੋ ਮੂਤ੍ਰਲ ਹਿਮਾਃ||੪||
शिम्बीधान्यस्य तु तद्व्यञ्जनत्त्वेन स्वल्पोपयोगित्त्वात् प्रायेणापथ्यात्त्वाच्चाप्राधन्यं, इत्याह- अथ शूकधान्यवर्गः| रक्तो महान् सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः| सारामुखो दीर्घशूको रोध्रशूकः सुगन्धिकः||१|| पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरसारिवौ| काञ्ह्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः||२|| लाङ्गला लोहवालाख्यः कर्दमाः शीतभीरुकाः| पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः||३|| स्वादुपाकरसः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः| कषायानुरसाः पथ्य लघवो मूत्रल हिमाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktashAliguNAH (5) · Śloka 5
ਸ਼ੂਕਜੇਸੁ ਵਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਣਾਤ੍ਰਿਦੋਸਹਾ| |੫|
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshAlyAdInAM guNAH (5) · Śloka 5
| ਮਾਹਾਂਸ੍ਤਮਨੁ ਕਲਮਸ੍ਤਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁ ਤਤਃ ਪਰੇ||੫||
| माहांस्तमनु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakAdInAM pUrvasya pUrvasya ninditatvam (6-7) · Śloka 7
ਯਵਕਾ ਹਾਯਨਾਃ ਪਾਂਸੁਬਾਸ੍ਪਨੈਸਧਕਾਦਯਃ| ਸ੍ਵਾਦੂਸ੍ਣਾ ਗੁਰਵਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਪਾਕੇਮ੍ਲਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਲਾਃ||੬|| ਸਸ੍ਟਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਨਿਨ੍ਦਿਤਾਃ| |੭|
यवका हायनाः पांसुबाष्पनैषधकादयः| स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः||६|| सृष्टमूत्रपुरीषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikaguNAH (7-8) · Śloka 8
| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਲਘੁਃ ਸ੍ਵਾਦੁਦੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਹਿਮਃ||੭|| ਸਸ੍ਟਿਕੋ ਵ੍ਰੀਹਿਸੁ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਗੌਰਸ਼੍ਚਾਸਿਤਗੌਰਤਃ| |੮|
| स्निग्धो ग्राही लघुः स्वादुदुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः||७|| षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvrIhyAdiguNAH (8-10) · Śloka 10
| ਤਤਃ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰੀਹਿਕਸ੍ਣਵ੍ਰੀਹਿਜਤੂਮੁਖਾਃ||੮|| ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਲਾਵਾਖ੍ਯਪਾਰਾਵਤਕਸ਼ੂਕਰਾਃ| ਵਰਕੋਦ੍ਦਾਲਕੋਜ੍ਜ੍ਵਾਲਚੀਨਸ਼ਾਰਦਦਰ੍ਦੁਰਾਃ||੯|| ਗਨ੍ਧਨਾਃ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਗੁਣੈਰਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ| |੧੦|
| ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः||८|| कुक्कुटाण्डकलावाख्यपारावतकशूकराः| वरकोद्दालकोज्ज्वालचीनशारददर्दुराः||९|| गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11
| ਸ੍ਵਾਦੁਰਮ੍ਲਵਿਪਾਕੋਨ੍ਯੋ ਵ੍ਰੀਹਿਃ ਪਿਤ੍ਤਕਰੋ ਗੁਰੁਃ|੧੦| ਬਹੁਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸੋਸ੍ਮਾ, ਤ੍ਰਿਦੋਸਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪਾਟਲਃ| |੧੧|
| स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः|१०| बहुमूत्रपुरीषोष्मा, त्रिदोषस्त्वेव पाटलः| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11
| ਸ੍ਵਾਦੁਰਮ੍ਲਵਿਪਾਕੋਨ੍ਯੋ ਵ੍ਰੀਹਿਃ ਪਿਤ੍ਤਕਰੋ ਗੁਰੁਃ||੧੦|| ਬਹੁਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸੋਸ੍ਮਾ, ਤ੍ਰਿਦੋਸਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪਾਟਲਃ| ||੧੧||
| स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||१०|| बहुमूत्रपुरीषोष्मा, त्रिदोषस्त्वेव पाटलः| ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priya~gguguNAH (12) · Śloka 12
| ਭਗ੍ਨਸਨ੍ਧਾਨਕਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰ੍ਬਂਹਣੀ ਗੁਰੁਃ||੧੨||
| भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koradUShaguNAH (13) · Śloka 13
ਕੋਰਦੂਸਃ ਪਰਂ ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ੀਤੋ ਵਿਸਾਪਹਃ| |੧੩|
कोरदूषः परं ग्राही स्पर्शे शीतो विषापहः| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavaguNAH (13-14) · Śloka 14
| ਰੂਕ੍ਸਃ ਸ਼ੀਤੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਵਾਦੁਃ ਸਰੋ ਵਿਡ੍ਵਾਤਕਦ੍ਯਵਃ||੧੩|| ਵਸ੍ਯਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਰੋ ਮੂਤ੍ਰਮੇਦਃਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍| ਪੀਨਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੋਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਕਣ੍ਠਤ੍ਵਗਾਮਯਾਨ੍||੧੪||
| रूक्षः शीतो गुरुः स्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः||१३|| वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफान् जयेत्| पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuyavaguNAH (15) · Śloka 15
ਨ੍ਯੂਨੋ ਯਵਾਦਨੁਯਵਃ| |੧੫|
न्यूनो यवादनुयवः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMshodBavayavaguNAH (15) · Śloka 15
ਰੁਕ੍ਸੋਸ੍ਣੋ ਵਂਸ਼ਜੋ ਯਵਃ| |੧੫|
रुक्षोष्णो वंशजो यवः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhUmaguNAH (15-16) · Śloka 16
| ਵਸ੍ਯਃ ਸ਼ੀਤੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਜੀਵਨੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਾ||੧੫|| ਸਨ੍ਧਾਨਕਾਰੀ ਮਧੁਰੋ ਗੋਧੂਮਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਤ੍ਸਰਃ| |੧੬|
| वृष्यः शीतो गुरुः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा||१५|| सन्धानकारी मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nandImuKIguNAH (16-1) · Śloka 1
| ਪਥ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦੀਮੁਖੀ ਸ਼ੀਤਾ ਕਸਾਯਮਧੁਰਾ ਲਘੁਃ||੧੬|| ਇਤਿ ਸ਼ੂਕਧਾਨ੍ਯਵਰ੍ਗਃ||੧||
| पथ्या नन्दीमुखी शीता कषायमधुरा लघुः||१६|| इति शूकधान्यवर्गः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shimbIdhAnyavargaH (17-18) · Śloka 18
ਅਥ ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਧਾਨ੍ਯਵਰ੍ਗਃ| ਮੁਦ੍ਗਾਢਕੀਮਸੂਰਾਦਿ ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਧਾਨ੍ਯਂ ਵਿਬਨ੍ਧਕਤ੍| ਕਸਾਯਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿ ਕਟੁਪਾਕਂ ਹਿਮਂ ਲਘੁ||੧੭|| ਮੇਦਃਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਂ ਲੇਪੋਪਸੇਕਯੋਃ| |੧੮|
अथ शिम्बीधान्यवर्गः| मुद्गाढकीमसूरादि शिम्बीधान्यं विबन्धकृत्| कषायं स्वादु सङ्ग्राहि कटुपाकं हिमं लघु||१७|| मेदःश्लेष्मास्त्रपित्तेषु हितं लेपोपसेकयोः| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shimbIdhAnyanAM sAmAnyaguNAH mudgaguNAH kalAyaguNAH rAjamAShaguNAH (18-19) · Śloka 19
| ਵਰੋਤ੍ਰ ਮੁਦ੍ਗੋਲ੍ਪਚਲਃ, ਕਲਾਯਸ੍ਤ੍ਵਤਿਵਾਤਲਃ||੧੮|| ਰਾਜਮਾਸੋਨਿਲਕਰੋ ਰੂਕ੍ਸੋ ਬਹੁਸ਼ਕਦ੍ਗੁਰੁਃ| |੧੯|
| वरोऽत्र मुद्गोऽल्पचलः, कलायस्त्वतिवातलः||१८|| राजमाषोऽनिलकरो रूक्षो बहुशकृद्गुरुः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthaguNAH (19-20) · Śloka 20
| ਉਸ੍ਣਾਃ ਕੁਲਤ੍ਥਾਃ ਪਾਕੇਮ੍ਲਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਸ਼੍ਵਾਸਪੀਨਸਾਨ੍||੧੯|| ਕਾਸਾਰ੍ਸ਼ਃਕਫਵਾਤਾਂਸ਼੍ਚ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਦਾਃ ਪਰਮ੍| |੨੦|
| उष्णाः कुलत्थाः पाकेऽम्लाः शुक्राश्मश्वासपीनसान्||१९|| कासार्शःकफवातांश्च घ्नन्ति पित्तास्रदाः परम्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShpAvaguNAH (20-21) · Śloka 21
| ਨਿਸ੍ਪਾਵੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਯਮੂਤ੍ਰਕਰੋ ਗੁਰੁਃ||੨੦|| ਸਰੋ ਵਿਦਾਹੀ ਦਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਫਸ਼ੋਫਵਿਸਾਪਹਃ| |੨੧|
| निष्पावो वातपित्तास्रस्तन्यमूत्रकरो गुरुः||२०|| सरो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShaguNAH (21-22) · Śloka 22
| ਮਾਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਬਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮਲਪਿਤ੍ਤਕਰਃ ਸਰਃ||੨੧|| ਗੁਰੂਸ੍ਣੋਨਿਲਹਾ ਸ੍ਵਾਦੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦ੍ਧਿਵਿਰੇਕਕਤ੍| |੨੨|
| माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः||२१|| गुरूष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिविरेककृत्| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkANDolAtmaguptAPalaguNAH (22) · Śloka 22
| ਫਲਾਨਿ ਮਾਸਵਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਕਾਣ੍ਡੋਲਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਯੋਃ||੨੨||
| फलानि माषवद्विद्यात्काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilaguNAH (23) · Śloka 23
ਉਸ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਯੋ ਹਿਮਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਕੇਸ਼੍ਯੋ ਬਲ੍ਯਸ੍ਤਿਲੋ ਗੁਰੁਃ| ਅਲ੍ਪਮੂਤ੍ਰਃ ਕਟੁਃ ਪਾਕੇ ਮੇਧਾਗ੍ਨਿਕਫਪਿਤ੍ਤਕਤ੍||੨੩||
उष्णस्त्वच्यो हिमः स्पर्शे केश्यो बल्यस्तिलो गुरुः| अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाऽग्निकफपित्तकृत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atasIguNAH kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਮਾ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਾ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕਰੀ ਗੁਰੁਃ| ਦਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਹਤ੍ਕਟੁਃ ਪਾਕੇ, ਤਦ੍ਵਦ੍ਬੀਜਂ ਕੁਸੁਮ੍ਭਜਮ੍||੨੪||
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः| दृक्शुक्रहृत्कटुः पाके, तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShayavakayoravaratvam (25) · Śloka 25
ਮਾਸੋਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਵਰੋ, ਯਵਕਃ ਸ਼ੂਕਜੇਸੁ ਚ| |੨੫|
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो, यवकः शूकजेषु च| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navadhAnyaguNAH purANadhAnyaguNAH shIghrajanmAdisUpyaguNAH (25-1) · Śloka 1
ਨਵਂ ਧਾਨ੍ਯਮਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ, ਲਗ਼ੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋਸਿਤਮ੍||੨੫|| ਸ਼ੀਘ੍ਰਜਨ੍ਮ ਤਥਾ ਸੂਪ੍ਯਂ ਨਿਸ੍ਤੁਸਂ ਯੁਕ੍ਤਿਭਰ੍ਜਿਤਮ੍| |੨੬| ਇਤਿ ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਧਾਨ੍ਯਵਰ੍ਗਃ||੧||
नवं धान्यमभिष्यन्दि, लग़ु संवत्सरोषितम्||२५|| शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्| |२६| इति शिम्बीधान्यवर्गः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutAnnavargaH maNDAdInAM yathApUrvaM lAghavam maNDaguNAH (26-28) · Śloka 28
ਅਥ ਕਤਾਨ੍ਨ(ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨ)ਵਰ੍ਗਃ| | ਮਣ੍ਡਪੇਯਾਵਿਲੇਪੀਨਾਮੋਦਨਸ੍ਯ ਚ ਲਾਘਵਮ੍||੨੬|| ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡੋ ਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਃ| ਤਡ੍ਗ੍ਲਾਨਿਦੋਸਸ਼ੇਸਘ੍ਨਃ ਪਾਚਨੋ ਧਾਤੁਸਾਮ੍ਯਕਤ੍||੨੭|| ਸ੍ਰੋਤੋਮਾਰ੍ਦਵਕਤ੍ਸ੍ਵੇਦੀ ਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਯਤਿ ਚਾਨਲਮ੍| |੨੮|
अथ कृतान्न(पक्वान्न)वर्गः| | मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्||२६|| यथापूर्वं शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः| तृड्ग्लानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्||२७|| स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAguNAH (28-29) · Śloka 29
| ਕ੍ਸਤ੍ਤਸ੍ਣਾਗ੍ਲਾਨਿਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਕੁਕ੍ਸਿਰੋਗਜ੍ਵਰਾਪਹਾ||੨੮|| ਮਲਾਨੁਲੋਮਨੀ ਪਥ੍ਯਾ ਪੇਯਾ ਦੀਪਨਪਾਚਨੀ| |੨੯|
| क्षत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा||२८|| मलानुलोमनी पथ्या पेया दीपनपाचनी| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vilepIguNAH (29-30) · Śloka 30
| ਵਿਲੇਪੀ ਗ੍ਰਾਹਿਣੀ ਹਦ੍ਯਾ ਤਸ੍ਣਾਘ੍ਨੀ ਦੀਪਨੀ ਹਿਤਾ||੨੯|| ਵ੍ਰਣਾਕ੍ਸਿਰੋਗਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਨੇਹਪਾਯਿਨਾਮ੍| |੩੦|
| विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता||२९|| व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanaguNAH (30-31) · Śloka 31
| ਸੁਧੌਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਤ੍ਯਕ੍ਤੋਸ੍ਮਾ ਚੌਦਨੋ ਲਘੁਃ||੩੦|| ਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨੇਯੌਸਧਕ੍ਵਾਥਸਾਧਿਤੋ ਭਸ੍ਟਤਣ੍ਡੁਲਃ| ਵਿਪਰੀਤੋ ਗੁਰੁਃ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਃ||੩੧||
| सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नोऽत्यक्तोष्मा चौदनो लघुः||३०|| यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः| विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanodAharaNA pariBAShA (32) · Śloka 32
ਇਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਮਾਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| |੩੨|
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsarasaguNAH (32) · Śloka 32
| ਬਂਹਣਃ ਪ੍ਰੀਣਨੋ ਵਸ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣਹਾਂ ਰਸਃ||੩੨||
| बृंहणः प्रीणनो वृष्यश्चक्षुष्यो व्रणहां रसः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgayUShaguNAH (33) · Śloka 33
| ਮੌਦ੍ਗਸ੍ਤੁ ਪਥ੍ਯਃ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਵ੍ਰਣਕਣ੍ਠਾਕ੍ਸਿਰੋਗਿਣਾਮ੍|੩੩|
| मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthayUShaguNAH (33) · Śloka 33
| ਵਾਤਾਨੁਲੋਮੀ ਕੌਲਤ੍ਥੋ ਗੁਲ੍ਮਤੂਨੀਪ੍ਰਤੂਨਿਜਿਤ੍||੩੩||
| वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनीप्रतूनिजित्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilavikRutyAdiguNAH (34) · Śloka 34
ਤਿਲਪਿਣ੍ਯਾਕਵਿਕਤਿਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ਾਕਂ ਵਿਰੂਢਕਮ੍| ਸ਼ਣ੍ਡਾਕੀਵਟਕਂ ਦਗ੍ਘ੍ਨਂ ਦੋਸਲਂ ਗ੍ਲਪਨਂ ਗੁਰੁ||੩੪||
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्| शण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAlAguNAH (35) · Śloka 35
ਰਸਾਲਾ ਬਂਹਣੀ ਵਸ੍ਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਬਲ੍ਯਾ ਰੁਚਿਪ੍ਰਦਾ| |੩੫|
रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnakaguNAH (35-36) · Śloka 36
| ਸ਼੍ਰਮਕ੍ਸੁਤ੍ਤਟ੍ਕ੍ਲਮਹਰਂ ਪਾਨਕਂ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਗੁਰੁ||੩੫|| ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿ ਮੂਤ੍ਰਲਂ ਹਦ੍ਯਂ ਯਥਾਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਂ ਚ ਤਤ੍| |੩੬|
| श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु||३५|| विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAguNAH (36-37) · Śloka 37
| ਲਾਜਾਸ੍ਤਟ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਮੇਹਮੇਦਃਕਫਚ੍ਛਿਦਃ||੩੬|| ਕਾਸਪਿਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਨਾ ਦੀਪਨਾ ਲਘਵੋ ਹਿਮਾਃ| |੩੭|
| लाजास्तृट्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः||३६|| कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthukaguNAH (37) · Śloka 37
| ਪਥੁਕਾ ਗੁਰਵੋ ਬਲ੍ਯਾਃ ਕਫਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਕਾਰਿਣਃ||੩੭||
| पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnAguNAH (38) · Śloka 38
ਧਾਨਾ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿਨੀ ਰੂਕ੍ਸਾ ਤਰ੍ਪਣੀ ਲੇਖਨੀ ਗੁਰੁਃ| |੩੮|
धाना विष्टम्भिनी रूक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktuguNAHsaktubhakShaNaguNAH (38-40) · Śloka 40
| ਸਕ੍ਤਵੋ ਲਘਵਃ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਟ੍ਸ਼੍ਰਮਨੇਤ੍ਰਾਮਯਵ੍ਰਣਾਨ੍||੩੮|| ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਾਃ ਪਾਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਬਲਪ੍ਰਦਾਃ| ਨੋਦਕਾਨ੍ਤਰਿਤਾਨ੍ਨ ਦ੍ਵਿਰ੍ਨ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਨ ਕੇਵਲਾਨ੍||੩੯|| ਨ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਦ੍ਵਿਜੈਸ਼੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਤੂਨਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਵਾ ਬਹੂਨ੍| |੪੦|
| सक्तवो लघवः क्षुत्तृट्श्रमनेत्रामयव्रणान्||३८|| घ्नन्ति सन्तर्पणाः पानात्सद्य एव बलप्रदाः| नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्||३९|| न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्त्वा सक्तूनद्यान्न वा बहून्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNyAkaguNAH (40) · Śloka 40
| ਪਿਣ੍ਯਾਕੋ ਗ੍ਲਪਨੋ ਰੂਕ੍ਸੋ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭੀ ਦਸ੍ਟਿਦੂਸਣਃ||੪੦||
| पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vesavAraguNAH (41) · Śloka 41
ਵੇਸਵਾਰੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਬਲੋਪਚਯਵਰ੍ਧਨਃ| |੪੧|
वेसवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgAdijavesavAraguNAH (41) · Śloka 41
| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਜਾਸ੍ਤੁ ਗੁਰਵੋ ਯਥਾਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਾਨੁਗਾਃ||੪੧||
| मुद्गादिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pacanapAtraviSeShAdguNavisheShAH (42-2) · Śloka 2
ਕੁਕੂਲਕਰ੍ਪਰਭ੍ਰਾਸ੍ਟ੍ਰਕਨ੍ਦ੍ਵਙ੍ਗਾਰਵਿਪਾਚਿਤਾਨ੍| ਏਕਯੋਨੀਂਲ੍ਲਘੂਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦਪੂਪਾਨੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍||੪੨|| ਇਤਿ ਕਤਾਨ੍ਨ (ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨ) ਵਰ੍ਗਃ||੨||
कुकूलकर्परभ्राष्ट्रकन्द्वङ्गारविपाचितान्| एकयोनींल्लघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्||४२|| इति कृतान्न (पक्वान्न) वर्गः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavargaH hariNAdayo dasha mRUgAH (43) · Śloka 43
ਅਥ ਮਾਂਸਵਰ੍ਗਃ| ਹਰਿਣੈਣਕੁਰਙ੍ਗਰ੍ਕ੍ਸਗੋਕਰ੍ਣਮਗਮਾਤਕਾਃ| ਸ਼ਸ਼ਸ਼ਮ੍ਬਰਚਾਰੁਸ੍ਕਸ਼ਰਭਾਦ੍ਯਾ ਮਗਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ||੪੩||
अथ मांसवर्गः| हरिणैणकुरङ्गर्क्षगोकर्णमृगमातृकाः| शशशम्बरचारुष्कशरभाद्या मृगाः स्मृताः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvAdaya ekaviMshatirviShkirAH (44-46) · Śloka 46
ਲਾਵਵਾਰ੍ਤੀਕਵਰ੍ਤੀਰਰਕ੍ਤਵਰ੍ਤ੍ਮਕਕੁਕ੍ਕੁਭਾਃ| ਕਪਿਞ੍ਜਲੋਪਚਕ੍ਰਾਖ੍ਯਚਕੋਰਕੁਰੁਬਾਹਵਃ||੪੪|| ਵਰ੍ਤਕੋ ਵਰ੍ਤਿਕਾ ਚੈਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਕ੍ਰਕਰਃ ਸ਼ਿਖੀ| ਤਾਮ੍ਰਾਚੂਡਾਖ੍ਯਬਕਰਗੋਨਰ੍ਦਗਿਰਿਵਰ੍ਤਿਕਾਃ||੪੫|| ਤਥਾ ਸ਼ਾਰਪਦੇਨ੍ਦ੍ਰਾਭਵਰਟਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਕਿਰਾਃ| |੪੬|
लाववार्तीकवर्तीररक्तवर्त्मककुक्कुभाः| कपिञ्जलोपचक्राख्यचकोरकुरुबाहवः||४४|| वर्तको वर्तिका चैव तित्तिरिः क्रकरः शिखी| ताम्राचूडाख्यबकरगोनर्दगिरिवर्तिकाः||४५|| तथा शारपदेन्द्राभवरटाद्याश्च विष्किराः| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvaMjIvakAdayo dasha pratudAH (46-47) · Śloka 47
| ਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕਦਾਤ੍ਯੂਹਭਙ੍ਗਾਹ੍ਵਸ਼ੁਕਸਾਰਿਕਾਃ||੪੬|| ਲਟ੍ਵਾਕੋਕਿਲਹਾਰੀਤਕਪੋਤਚਟਕਾਦਯਃ| ਪ੍ਰਤੁਦਾਃ|੪੭|
| जीवञ्जीवकदात्यूहभृङ्गाह्वशुकसारिकाः||४६|| लट्वाकोकिलहारीतकपोतचटकादयः| प्रतुदाः|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BekAdayashcatvAro bileshayAH (47) · Śloka 47
| ਭੇਕਗੋਧਾਹਿਸ਼੍ਵਾਵਿਦਾਦ੍ਯਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ||੪੭||
| भेकगोधाहिश्वाविदाद्या बिलेशयाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gavAdayaH prasahAH (48-50) · Śloka 50
ਗੋਖਰਾਸ਼੍ਵਤਰੋਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਵਦ੍ਵੀਪਿਸਿਂਹਰ੍ਕ੍ਸਵਾਨਰਾਃ| ਮਾਰ੍ਜਾਰਮੂਸਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਕਬਭ੍ਰੁਤਰਕ੍ਸਵਃ||੪੮|| ਲੋਪਾਕਜਮ੍ਬੁਕਸ਼੍ਯੇਨਚਾਸਵਾਨ੍ਤਾਦਵਾਯਸਾਃ ਸ਼ਸ਼ਘ੍ਨੀਭਾਸਕੁਰਰਗਧ੍ਰੋਲੂਕਕੁਲਿਙ੍ਗਕਾਃ||੪੯|| ਧੂਮਿਕਾ ਮਧੁਹਾ ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਸਹਾ ਮਗਪਕ੍ਸਿਣਃ| |੫੦|
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः| मार्जारमूषकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः||४८|| लोपाकजम्बुकश्येनचाषवान्तादवायसाः शशघ्नीभासकुररगृध्रोलूककुलिङ्गकाः||४९|| धूमिका मधुहा चेति प्रसहा मृगपक्षिणः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhAdayo dasha mahAmRugAH (50-51) · Śloka 51
| ਵਰਾਹਮਹਿਸਨ੍ਯਙ੍ਕੁਰੁਰੁਰੋਹਿਤਵਾਰਣਾਃ||੫੦|| ਸਮਰਸ਼੍ਚਮਰਃ ਖਡ੍ਗੋ ਗਵਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮਗਾਃ| |੫੧|
| वराहमहिषन्यङ्कुरुरुरोहितवारणाः||५०|| सृमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haMsAdayo~apcarAH (51-52) · Śloka 52
| ਹਂਸਸਾਰਸਕਾਦਮ੍ਬਵਕਕਾਰਣ੍ਡਵਪ੍ਲਵਾਃ||੫੧|| ਬਲਾਕੋਤ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਮਦ੍ਗੁਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦਯੋਪ੍ਚਰਾਃ| |੫੨|
| हंससारसकादम्बवककारण्डवप्लवाः||५१|| बलाकोत्क्रोशचक्राह्वमद्गुक्रौञ्चादयोऽप्चराः| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohitakAdayo matsyAH (52-54) · Śloka 54
| ਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਰੋਹਿਤਪਾਠੀਨਕੂਰ੍ਮਕੁਮ੍ਭੀਰਕਰ੍ਕਟਾਃ||੫੨|| ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਸ਼ਙ੍ਖੋਦ੍ਰਸ਼ਮ੍ਬੂਕਸ਼ਫਰੀਵਰ੍ਮਿਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾਃ| ਚੁਲੂਕੀਨਕ੍ਰਮਕਰਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਤਿਮਿਙ੍ਗਿਲਾਃ||੫੩|| ਰਾਜੀਚਿਲਿਚਿਮਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ| |੫੪|
| मत्स्या रोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः||५२|| शुक्तिशङ्खोद्रशम्बूकशफरीवर्मिचन्द्रिकाः| चुलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गिलाः||५३|| राजीचिलिचिमाद्याश्च| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ityaShTadhA mAMsam (54-1) · Śloka 1
ਮਾਂਸਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰਸ੍ਟਧਾ| |੫੪| (ਮਗ੍ਯਂ ਵੈਸ੍ਕਿਰਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਤੁਦਂ ਚ ਬਿਲੇਸ਼ਯਮ੍| ਪ੍ਰਾਸਹਂ ਚ ਮਹਾਮਗ੍ਯਮਪ੍ਚਰਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਮਸ੍ਟਧਾ||੧||
मांसमित्याहुरष्टधा| |५४| (मृग्यं वैष्किरिकं किञ्च प्रातुदं च बिलेशयम्| प्रासहं च महामृग्यमप्चरं मात्स्यमष्टधा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAmishrAdayaH (54) · Śloka 54
| ਯੋਨਿਸ੍ਵਜਾਵੀ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਗੋਚਰਤ੍ਵਾਦਨਿਸ਼੍ਚਿਤੇ||੫੪||
| योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya traividhyam (55) · Śloka 55
ਆਦ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨੂਪਾ ਮਧ੍ਯੌ ਸਾਧਾਰਣੌ ਸ੍ਮਤੌ| |੫੫|
आद्यान्त्या जाङ्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggalAnAM guNAH (55-56) · Śloka 56
| ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧਮਲਾਃ ਸ਼ੀਤਾ ਲਘਵੋ ਜਾਙ੍ਗਲਾ ਹਿਤਾਃ||੫੫|| ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਮਧ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਕਫਾਨੁਗੇ| |੫੬|
| तत्र बद्धमलाः शीता लघवो जाङ्गला हिताः||५५|| पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashaguNAH (56) · Śloka 56
| ਦੀਪਨਃ ਕਟੁਕਃ ਪਾਕੇ ਗ੍ਰਾਹੀ ਰੂਕ੍ਸੋ ਹਿਮਃ ਸ਼ਸ਼ਃ||੫੬||
| दीपनः कटुकः पाके ग्राही रूक्षो हिमः शशः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartakAdiguNAH,tittiriguNAH (57-58) · Śloka 58
ਈਸਦੁਸ੍ਣਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਬਂਹਣਾ ਵਰ੍ਤਕਾਦਯਃ| ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਸ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਵਰੋ ਮੇਧਾਗ੍ਨਿਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍||੫੭|| ਗ੍ਰਾਹੀ ਵਰ੍ਣ੍ਯੋਨਿਲੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਰਃ ਪਰਮ੍| |੫੮|
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः| तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृत्||५७|| ग्राही वर्ण्योऽनिलोद्रिक्तसन्निपातहरः परम्| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shikhiguNAH (58) · Śloka 58
| ਨਾਤਿਪਥ੍ਯਃ ਸ਼ਿਖੀ ਪਥ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ੍ਵਰਵਯੋਦ੍ਦਸ਼ਾਮ੍||੫੮||
| नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोद्दशाम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukkuTaguNAH (59) · Śloka 59
ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਵਸ੍ਯਃ| |੫੯|
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grAmyakukkuTaguNAH (59) · Śloka 59
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੋ ਗੁਰੁਃ| |੫੯|
ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krakaropacakrakayorguNAH (59) · Śloka 59
| ਮੇਧਾਨਲਕਰਾ ਹਦ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਕਰਾਃ ਸੋਪਚਕ੍ਰਕਾਃ||੫੯||
| मेधाऽनलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANakapotaguNAH (60) · Śloka 60
ਗੁਰੁਃ ਸਲਵਣਃ ਕਾਣਕਪੋਤਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਕਤ੍| |੬੦|
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caTakaguNAH (60) · Śloka 60
| ਚਟਕਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਵਾਤਘ੍ਨਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਲਾਃ ਪਰਮ੍||੬੦||
| चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileshayAdInAM guNAH (61) · Śloka 61
ਗੁਰੂਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਧੁਰਾ ਵਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚਾਤੋ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤੋ ਬਲ੍ਯਾ ਵਾਤਘ੍ਨਾਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਲਾਃ||੬੧||
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्| मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugaguNAH, kravyAdaprasahaguNAH (62-63) · Śloka 63
ਏਵਂ ਵਰ੍ਗਪਞ੍ਚਕਸ੍ਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਗੁਣਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਪਵਾਦਮਾਹ- ਸ਼ੀਤਾ ਮਹਾਮਗਾਸ੍ਤੇਸੁ, ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਪ੍ਰਸਹਾਃ ਪੁਨਃ| ਲਵਣਾਨੁਰਸਾਃ ਪਾਕੇ ਕਟੁਕਾ ਮਾਂਸਵਰ੍ਧਨਾਃ||੬੨|| ਜੀਰ੍ਣਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਸ਼ੋਸਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰਂ ਹਿਤਾਃ| |੬੩|
एवं वर्गपञ्चकस्य सामान्यगुणानुक्त्वा, अपवादमाह- शीता महामृगास्तेषु, क्रव्यादप्रसहाः पुनः| लवणानुरसाः पाके कटुका मांसवर्धनाः||६२|| जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjamAMsaguNAH (63-64) · Śloka 64
| ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਮਾਂਸਮਾਜਮਦੋਸਲਮ੍||੬੩|| ਸ਼ਰੀਰਧਾਤੁਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਬਂਹਣ੍ਮ੍| |੬੪|
| नातिशीतगुरुस्निग्धं मांसमाजमदोषलम्||६३|| शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृंहण्म्| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvikamAMsaguNAH (64) · Śloka 64
| ਵਿਪਰੀਤਮਤੋ ਜ੍ਞੇਯਮਾਵਿਕਂ ਬਂਹਣਂ ਤੁ ਤਤ੍||੬੪||
| विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomAMsaguNAH (65) · Śloka 65
ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਸਮਜ੍ਵਰਪੀਨਸਾਨ੍| ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕੇਵਲਵਾਤਾਂਸ਼੍ਚ ਗੋਮਾਂਸਂ ਸਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੬੫||
शुष्ककासश्रमात्यग्निविषमज्वरपीनसान्| कार्श्यं केवलवातांश्च गोमांसं सन्नियच्छति||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahiShamAMsaguNAH (66) · Śloka 66
ਉਸ੍ਣੋ ਗਰੀਯਾਨ੍ਮਹਿਸਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਾਰ੍ਢ੍ਯਬਹਤ੍ਤ੍ਵਕਤ੍| |੬੬|
उष्णो गरीयान्महिषः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्त्वकृत्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhamAMsaguNAH (66) · Śloka 66
| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਰਾਹਃ ਸ਼੍ਰਮਹਾ ਰੁਚਿਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਪ੍ਰਦਃ||੬੬||
| तद्वद्वराहः श्रमहा रुचिशुक्रबलप्रदः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyaguNAH (67) · Śloka 67
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਕਫਕਰਾਃ| |੬੭|
मत्स्याः परं कफकराः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cilicImaguNAH (67) · Śloka 67
ਚਿਲਿਚੀਮਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਕਤ੍| |੬੭|
चिलिचीमस्त्रिदोषकृत्| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvAdayaH sve sve vargai shreShThAH (67) · Śloka 67
| ਲਾਵਰੋਹਿਤਗੋਧੈਣਾਃ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਵਰ੍ਗੇ ਵਰਾਃ ਪਰਮ੍||੬੭||
| लावरोहितगोधैणाः स्वे स्वे वर्गे वराः परम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyohatAdimAMsaM sevyam (68) · Śloka 68
ਮਾਂਸਂ ਸਦ੍ਯੋਹਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵਯਃਸ੍ਥਂ ਚ ਭਜੇਤ੍| |੬੮|
मांसं सद्योहतं शुद्धं वयःस्थं च भजेत्| |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutamAMsaM tyAjyam (68) · Śloka 68
ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਮਤਂ ਕਸ਼ਂ ਭਸ਼ਂ ਮੇਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਧਿਵਾਰਿਵਿਸੈਰ੍ਹਤਮ੍||੬੮||
त्यजेत्| मृतं कृशं भृशं मेद्यं व्याधिवारिविषैर्हतम्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puMstriyoravayavAdi visheSheNa gauravalAghave (69-3) · Śloka 3
ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧੇ ਗੁਰੁਣੀ, ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਗੁਰੁਃ| ਲਘੁਰ੍ਯੋਸਿਚ੍ਚਤੁਸ੍ਪਾਤ੍ਸੁ, ਵਿਹਙ੍ਗੇਸੁ ਪੁਨਃ ਪੁਮਾਨ੍||੬੯|| ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਕਨ੍ਧੋਰੁਪਸ੍ਠਸ੍ਯ ਕਟ੍ਯਾਃ ਸਕ੍ਥ੍ਨੋਸ਼੍ਚ ਗੌਰਵਮ੍| ਤਥਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਯੋਰ੍ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍||੭੦|| ਸ਼ੋਣਿਤਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਚ ਧਾਤੂਨਾਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍| ਮਾਂਸਾਦ੍ਗਰੀਯੋ ਵਸਣਮੇਢ੍ਰਵਕ੍ਕਯਕਦ੍ਗੁਦਮ੍||੭੧|| ਇਤਿ ਮਾਂਸਵਰ੍ਗਃ||੩||
पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी, गर्भिणी गुरुः| लघुर्योषिच्चतुष्पात्सु, विहङ्गेषु पुनः पुमान्||६९|| शिरःस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्| तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्दिशेत्||७०|| शोणितप्रभृतीनां च धातूनामुत्तरोत्तरम्| मांसाद्गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||७१|| इति मांसवर्गः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkavargaH pAThAdijashAkaguNAH (72) · Śloka 72
ਅਥ ਸ਼ਾਕਵਰ੍ਗਃ| ਸ਼ਾਕਂ ਪਾਠਾਸ਼ਠੀਸੂਸਾਸੁਨਿਸਣ੍ਣਸਤੀਨਜਮ੍| ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਂ ਲਘੁ ਗ੍ਰਾਹਿ ਸਰਾਜਕ੍ਸਵਵਾਸ੍ਤੁਕਮ੍||੭੨||
अथ शाकवर्गः| शाकं पाठाशठीसूषासुनिषण्णसतीनजम्| त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suniShaNNAguNAH (73) · Śloka 73
ਸੁਨਿਸਣ੍ਣੋਗ੍ਨਿਕਦ੍ਵਸ੍ਯਸ੍ਤੇਸੁ| |੭੩|
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjakShavaguNAH (73) · Śloka 73
ਰਾਜਕ੍ਸਵਃ ਪਰਮ੍| ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਵਿਕਾਰਘ੍ਨਃ|੭੩|
राजक्षवः परम्| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः|७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAstukaguNAH (73) · Śloka 73
| ਵਰ੍ਚੋਭੇਦਿ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤੁਕਮ੍||੭੩||
| वर्चोभेदि तु वास्तुकम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkamAcIguNAH (74) · Śloka 74
ਹਨ੍ਤਿ ਦੋਸਤ੍ਰਯਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਸ੍ਯਾ ਸੋਸ੍ਣਾ ਰਸਾਯਨੀ| ਕਾਕਮਾਚੀ ਸਰਾ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾ|੭੪|
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी| काकमाची सरा स्वर्या|७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cA~ggerIguNAH (74-75) · Śloka 75
| ਚਾਙ੍ਗੇਰ੍ਯਮ੍ਲਾਗ੍ਨਿਦੀਪਨੀ||੭੪|| ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਨਿਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਿਤੋਸ੍ਣਾ ਗ੍ਰਾਹਿਣੀ ਲਘੁਃ| |੭੫|
| चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी||७४|| ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः| |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdInAM guNAH (75-78) · Śloka 78
| ਪਟੋਲਸਪ੍ਤਲਾਰਿਸ੍ਟਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾਵਲ੍ਗੁਜਾਮਤਾਃ||੭੫|| ਵੇਤ੍ਰਾਗ੍ਰਬਹਤੀਵਾਸਾਕੁਤਿਲੀਤਿਲਪਰ੍ਣਿਕਾਃ| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਕਰ੍ਕੋਟਕਾਰਵੇਲ੍ਲਕਪਰ੍ਪਟਾਃ||੭੬|| ਨਾਡੀਕਲਾਯਗੋਜਿਹ੍ਵਾਵਾਰ੍ਤਾਕਂ ਵਨਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਕਰੀਰਂ ਕੁਲਕਂ ਨਨ੍ਦੀ ਕੁਚੈਲਾ ਸ਼ਕੁਲਾਦਨੀ||੭੭|| ਕਟਿਲ੍ਲਂ ਕੇਮ੍ਬੁਕਂ ਸ਼ੀਤਂ ਸਕੋਸ਼ਾਤਕਕਰ੍ਕਸ਼ਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਂ ਪਾਕੇ ਕਟੁ ਗ੍ਰਾਹਿ ਵਾਤਲਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍||੭੮||
| पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजाऽमृताः||७५|| वेत्राग्रबृहतीवासाकुतिलीतिलपर्णिकाः| मण्डूकपर्णीकर्कोटकारवेल्लकपर्पटाः||७६|| नाडीकलायगोजिह्वावार्ताकं वनतिक्तकम्| करीरं कुलकं नन्दी कुचैला शकुलादनी||७७|| कटिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्कशम्| तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolaguNAH (79) · Śloka 79
ਹਦ੍ਯਂ ਪਟੋਲਂ ਕਮਿਨੁਤ੍ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਂ ਰੁਚਿਪ੍ਰਦਮ੍| |੭੯|
हृद्यं पटोलं कृमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (79) · Śloka 79
| ਪਿਤ੍ਤਲਂ ਦੀਪਨਂ ਭੇਦਿ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍||੭੯||
| पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaguNAH (80) · Śloka 80
ਵਸਂ ਤੁ ਵਮਿਕਾਸਘ੍ਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਪਰਮ੍| |੮੦|
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravellaguNAH (80) · Śloka 80
| ਕਾਰਵੇਲ੍ਲਂ ਸਕਟੁਕਂ ਦੀਪਨਂ ਕਫਜਿਤ੍ਪਰਮ੍||੮੦||
| कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफजित्परम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vArtAkaguNAH (81) · Śloka 81
ਵਾਰ੍ਤਾਕਂ ਕਟੁ ਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਂ ਮਧੁਰਂ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍| ਸਕ੍ਸਾਰਮਗ੍ਨਿਜਨਨਂ ਹਦ੍ਯਂ ਰੁਚ੍ਯਮਪਿਤ੍ਤਲਮ੍||੮੧||
वार्ताकं कटु तिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्| सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karIraguNAH (82) · Śloka 82
ਕਰੀਰਮਾਧ੍ਮਾਨਕਰਂ ਕਸਾਯਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| |੮੨|
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादु तिक्तकम्| |८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koshAtakAvalgujakayorguNAH (82) · Śloka 82
| ਕੋਸ਼ਾਤਕਾਵਲ੍ਗੁਜਕੌ ਭੇਦਿਨਾਵਗ੍ਨਿਦੀਪਨੌ||੮੨||
| कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taNDulIyaguNAH (83) · Śloka 83
ਤਣ੍ਡੁਲੀਯੋ ਹਿਮੋ ਰੂਕ੍ਸਃ ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸੋ ਲਘੁਃ| ਮਦਪਿਤ੍ਤਵਿਸਾਸ੍ਰਘ੍ਨਃ|੮੩|
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः| मदपित्तविषास्रघ्नः|८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mu~jjAtaguNAH (83-84) · Śloka 84
ਮੁਞ੍ਜਾਤਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍||੮੩|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ਼ੀਤਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਵਾਦੁ ਬਂਹਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍ਪਰਮ੍| |੮੪|
मुञ्जातं वातपित्तजित्||८३|| स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत्परम्| |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAla~gkyAguNAH (84) · Śloka 84
| ਗੁਰ੍ਵੀ ਸਰਾ ਤੁ ਪਾਲਙ੍ਕ੍ਯਾ|੮੪|
| गुर्वी सरा तु पालङ्क्या|८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upodakAguNAH (84) · Śloka 84
| ਮਦਘ੍ਨੀ ਚਾਪ੍ਯੁਪੋਦਕਾ||੮੪||
| मदघ्नी चाप्युपोदका||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ca~jcuguNAH (85) · Śloka 85
ਪਾਲਙ੍ਕ੍ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਮਤਸ਼੍ਚਞ੍ਚੁਃ ਸ ਤੁ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ਮਕਃ| |੮੫|
पालङ्क्यावत्स्मृतश्चञ्चुः स तु सङ्ग्रहणात्मकः| |८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIguNAH (85-86) · Śloka 86
| ਵਿਦਾਰੀ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੀ ਮੂਤ੍ਰਲਾ ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਲਾ||੮੫|| ਜੀਵਨੀ ਬਂਹਣੀ ਕਣ੍ਠ੍ਯਾ ਗੁਰ੍ਵੀ ਵਸ੍ਯਾ ਰਸਾਯਨਮ੍| |੮੬|
| विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादुशीतला||८५|| जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनम्| |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantIguNAH (86) · Śloka 86
| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਦੋਸਘ੍ਨੀ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਮਧੁਰਾ ਹਿਮਾ||੮੬||
| चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDAdiguNAH (87-88) · Śloka 88
ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਤੁਮ੍ਬਕਾਲਿਙ੍ਗਕਰ੍ਕਾਰ੍ਵੇਰ੍ਵਾਰੁਤਿਣ੍ਡਿਸ਼ਮ੍| ਤਥਾ ਤ੍ਰਪੁਸਚੀਨਾਕਚਿਰ੍ਭਟਂ ਕਫਵਾਤਕਤ੍||੮੭|| ਭੇਦਿ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸਂ ਗੁਰੁ| |੮੮|
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कार्वेर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भटं कफवातकृत्||८७|| भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDaguNAH (88-89) · Śloka 89
ਅਤ੍ਰ ਵਿਸੇਸ਼ਮਾਹ | ਵਲ੍ਲੀਫਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍||੮੮|| ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਵਸ੍ਯਮ੍| |੮੯|
अत्र विषेशमाह | वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपित्तजित्||८८|| बस्तिशुद्धिकरं वृष्यम्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapusaguNAH (89) · Śloka 89
ਤ੍ਰਪੁਸਂ ਤ੍ਵਤਿਮੂਤ੍ਰਲਮ੍| |੮੯|
त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tumbaguNAH kAli~ggAdInAM guNAH bAlakUShmANDAderguNAH pakvakUShmANDAderguNAH (89-90) · Śloka 90
| ਤੁਮ੍ਬਂ ਰੂਕ੍ਸਤਰਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਕਾਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਵਾਰੁਚਿਰ੍ਭਟਮ੍||੮੯|| ਬਾਲਂ ਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਸ਼ੀਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪਕ੍ਵਮਤੋਨ੍ਯਥਾ| |੯੦|
| तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि कालिङ्गैर्वारुचिर्भटम्||८९|| बालं पित्तहरं शीतं विद्यात्पक्वमतोऽन्यथा| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shIrNavRuntasya kUShmANDAderguNAH (90-91) · Śloka 91
| ਸ਼ੀਰ੍ਣਵਨ੍ਤਂ ਤੁ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਪਿਤ੍ਤਲਂ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍||੯੦|| ਰੋਚਨਂ ਦੀਪਨਂ ਹਦ੍ਯਮਸ੍ਠੀਲਾਨਾਹਨੁਲ੍ਲਘੁ| |੯੧|
| शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्||९०|| रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलाऽनाहनुल्लघु| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (91-92) · Śloka 92
| ਮਣਾਲਬਿਸਸ਼ਾਲੂਕਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਕਨ੍ਦਕਮ੍||੯੧|| ਨਨ੍ਦੀਮਾਸਕਕੇਲੂਟਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਕਮ੍| ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦਨਂ ਕਲੋਡ੍ਯਂ ਚ ਰੂਕ੍ਸਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਿਮਂ ਗੁਰੁ||੯੨||
| मृणालबिसशालूककुमुदोत्पलकन्दकम्||९१|| नन्दीमाषककेलूटशृङ्गाटककसेरुकम्| क्रौञ्चादनं कलोड्यं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalambAdiguNAH (93-96) · Śloka 96
ਕਲਮ੍ਬਨਾਲਿਕਾਮਾਰ੍ਸਕੁਟਿਞ੍ਜਰਕੁਤੁਮ੍ਬਕਮ੍| ਚਿਲ੍ਲੀਲਟ੍ਵਾਕਲੋਣੀਕਾਕੁਰੂਟਕਗਵੇਧੁਕਮ੍||੯੩|| ਜੀਵਨ੍ਤਝੁਞ੍ਝ੍ਵੇਡਗਜਯਵਸ਼ਾਕਸੁਵਰ੍ਚਲਾਃ| ਆਲੁਕਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਥਾ ਸੂਪ੍ਯਾਨਿ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਮ੍||੯੪|| ਸ੍ਵਾਦੁ ਰੂਕ੍ਸਂ ਸਲਵਣਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਰਂ ਗੁਰੁ| ਸ਼ੀਤਲਂ ਸਸ੍ਟਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਜੀਰ੍ਯਤਿ||੯੫|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਿਸ੍ਪੀਡਿਤਰਸਂ ਸ੍ਨੇਹਾਢ੍ਯਂ ਨਾਤਿਦੋਸਲਮ੍| |੯੬|
कलम्बनालिकामार्षकुटिञ्जरकुतुम्बकम्| चिल्लीलट्वाकलोणीकाकुरूटकगवेधुकम्||९३|| जीवन्तझुञ्झ्वेडगजयवशाकसुवर्चलाः| आलुकानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि लक्ष्मणम्||९४|| स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु| शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति||९५|| स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana laghupatrAcillIguNAH (96) · Śloka 96
| ਲਘੁਪਤ੍ਰਾ ਤੁ ਯਾ ਚਿਲ੍ਲੀ ਸਾ ਵਾਸ੍ਤੁਕਸਮਾ ਮਤਾ||੯੬||
| लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarkArIvarUNayorguNAH (97) · Śloka 97
ਤਰ੍ਕਾਰੀਵਰੁਣਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਤਿਕ੍ਤਂ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍| |੯੭|
तर्कारीवरुणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarnavAdiguNAH (97-98) · Śloka 98
| ਵਰ੍ਸਾਭ੍ਵੌ ਕਾਲਸ਼ਾਕਂ ਚ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕਮ੍||੯੭|| ਦੀਪਨਂ ਭੇਦਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਗਰਸ਼ੋਫਕਫਾਨਿਲਾਨ੍| |੯੮|
| वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटुतिक्तकम्||९७|| दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (98) · Śloka 98
| ਦੀਪਨਾਃ ਕਫਵਾਤਘ੍ਨਾਸ਼੍ਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਾਃ ਸਰਾਃ||੯੮||
| दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAvarya~gkuraguNAH (99) · Śloka 99
ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਙ੍ਕੁਰਾਸ੍ਤਿਕ੍ਤਾ ਵਸ੍ਯਾ ਦੋਸਤ੍ਰਯਾਪਹਾਃ| |੯੯|
शतावर्यङ्कुरास्तिक्ता वृष्या दोषत्रयापहाः| |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMshA~gkuraguNAH (99) · Śloka 99
| ਰੂਕ੍ਸੋ ਵਂਸ਼ਕਰੀਰਸ੍ਤੁ ਵਿਦਾਹੀ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਲਃ||੯੯||
| रूक्षो वंशकरीरस्तु विदाही वातपित्तलः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pattUraguNAH (100) · Śloka 100
ਪਤ੍ਤੂਰੋ ਦੀਪਨਸ੍ਤਿਕ੍ਤਃ ਪ੍ਲੀਹਾਰ੍ਸ਼ਃਕਫਵਾਤਜਿਤ੍| |੧੦੦|
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्| |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsamardaguNAH (100) · Śloka 100
| ਕਮਿਕਾਸਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲੇਦਾਨ੍ ਕਾਸਮਰ੍ਦੋ ਜਯੇਤ੍ਸਰਃ||੧੦੦||
| कृमिकासकफोत्क्लेदान् कासमर्दो जयेत्सरः||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kusumBashAkaguNAH (101) · Śloka 101
ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਮਮ੍ਲਂ ਕੌਸੁਮ੍ਭਂ ਗੁਰੁ ਪਿਤ੍ਤਕਰਂ ਸਰਮ੍| |੧੦੧|
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्| |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArShapashAkaguNAH (101) · Śloka 101
| ਗੁਰੂਸ੍ਣਂ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਬਦ੍ਧਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦੋਸਕਤ੍||੧੦੧||
| गुरूष्णं सार्षपं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlamUlakaguNAH (102-103) · Śloka 103
ਯਦ੍ਬਾਲਮਵ੍ਯਕ੍ਤਰਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸਾਰਂ ਸਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਤਨ੍ਮੂਲਕਂ ਦੋਸਹਰਂ ਲਘੁ ਸੋਸ੍ਣਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੧੦੨|| ਗੁਲ੍ਮਕਾਸਕ੍ਸਯਸ਼੍ਵਾਸਵ੍ਰਣਨੇਤ੍ਰਗਲਾਮਯਾਨ੍| ਸ੍ਵਰਾਗ੍ਨਿਸਾਦੋਦਾਵਰ੍ਤਪੀਨਸਾਂਸ਼੍ਚ|੧੦੩|
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्| तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति||१०२|| गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्| स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च|१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahatmUlakaguNAH (103-104) · Śloka 104
ਮਹਤ੍ਪੁਨਃ||੧੦੩|| ਰਸੇ ਪਾਕੇ ਚ ਕਟੁਕਮੁਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਕਤ੍| ਗੁਰ੍ਵਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਚ|੧੦੪|
महत्पुनः||१०३|| रसे पाके च कटुकमुष्णवीर्यं त्रिदोषकृत्| गुर्वभिष्यन्दि च|१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhasiddhamUlakaguNAH (104) · Śloka 104
| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸਿਦ੍ਧਂ ਤਦਪਿ ਵਾਤਜਿਤ੍||੧੦੪||
| स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkamUlakaguNAH (105) · Śloka 105
ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਸਰ੍ਵਮ੍| |੧੦੫|
वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmamUlakaguNAH (105) · Śloka 105
ਆਮਂ ਤੁ ਦੋਸਲਮ੍| |੧੦੫|
आमं तु दोषलम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDAluguNAH (105) · Śloka 105
| ਕਟੂਸ੍ਣੋ ਵਾਤਕਫਹਾ ਪਿਣ੍ਡਾਲੁਃ ਪਿਤ੍ਤਵਰ੍ਧਨਃ||੧੦੫||
| कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTherAdiharitakaguNAH (106-107) · Śloka 107
ਕੁਠੇਰਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸੁਰਸਸੁਮੁਖਾਸੁਰਿਭੂਸ੍ਤਣਮ੍| ਫਣਿਜ੍ਜਾਰ੍ਜਕਜਮ੍ਬੀਰਪ੍ਰਭਤਿ ਗ੍ਰਾਹਿ ਸ਼ਾਲਨਮ੍||੧੦੬|| ਵਿਦਾਹਿ ਕਟੁ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਂ ਹਦ੍ਯਂ ਦੀਪਨਰੋਚਨਮ੍| ਦਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਮਿਹਤ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਦੋਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਰਂ ਲਘੁ||੧੦੭||
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणम्| फणिज्जार्जकजम्बीरप्रभृति ग्राहि शालनम्||१०६|| विदाहि कटु रूक्षोष्णं हृद्यं दीपनरोचनम्| दृक्शुक्रकृमिहृत्तीक्ष्णं दोषोत्क्लेशकरं लघु||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasaguNAH (108) · Śloka 108
ਹਿਧ੍ਮਾਕਾਸਵਿਸਸ਼੍ਵਾਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਹਾ| ਸੁਰਸਃ|੧੦੮|
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा| सुरसः|१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sumukhaguNAH (108) · Śloka 108
| ਸੁਮੁਖੋ ਨਾਤਿਵਿਦਾਹੀ ਗਰਸ਼ੋਫਹਾ||੧੦੮||
| सुमुखो नातिविदाही गरशोफहा||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdrikAguNAH (109) · Śloka 109
ਆਰ੍ਦ੍ਰਿਕਾ ਤਿਕ੍ਤਮਧੁਰਾ ਮੂਤ੍ਰਲਾ ਨ ਚ ਪਿਤ੍ਤਕਤ੍| |੧੦੯|
आर्द्रिका तिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaguNAH (109-111) · Śloka 111
| ਲਸ਼ੁਨੋ ਭਸ਼ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਃ ਕਟੁਪਾਕਰਸਃ ਸਰਃ||੧੦੯|| ਹਦ੍ਯਃ ਕੇਸ਼੍ਯੋ ਗੁਰੁਰ੍ਵਸ੍ਯਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਰੋਚਨਦੀਪਨਃ| ਭਗ੍ਨਸਨ੍ਧਾਨਕਦ੍ਬਲ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਦੂਸਣਃ||੧੧੦|| ਕਿਲਾਸਕੁਸ੍ਠਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਮੇਹਕ੍ਰਿਮਿਕਫਾਨਿਲਾਨ੍| ਸਹਿਧ੍ਮਾਪੀਨਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਰਸਾਯਨਮ੍||੧੧੧||
| लशुनो भृशतीक्ष्णोष्णः कटुपाकरसः सरः||१०९|| हृद्यः केश्यो गुरुर्वृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः| भग्नसन्धानकृद्बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः||११०|| किलासकुष्ठगुल्मार्शोमेहक्रिमिकफानिलान्| सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDuguNAH (112) · Śloka 112
ਪਲਾਣ੍ਡੁਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣਨ੍ਯੂਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੋ ਨਾਤਿਪਿਤ੍ਤਲਃ| |੧੧੨|
पलाण्डुस्तद्गुणन्यूनः श्लेष्मलो नातिपित्तलः| |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gRu~jjanakaguNAH (112-113) · Śloka 113
| ਕਫਵਾਤਾਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਪਥ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਦੇਭ੍ਯਵਹਤੌ ਤਥਾ||੧੧੨|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋ ਗ੍ੜਞ੍ਜਨਕੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਪਿਤ੍ਤਿਨਾਂ ਹਿਤਕਨ੍ਨ ਸਃ| |੧੧੩|
| कफवातार्शसां पथ्यः स्वेदेऽभ्यवहृतौ तथा||११२|| तीक्ष्णो ग्ऱञ्जनको ग्राही पित्तिनां हितकृन्न सः| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUraNaguNAH (113-114) · Śloka 114
| ਦੀਪਨਃ ਸੂਰਣੋ ਰੁਚ੍ਯਃ ਕਫਘ੍ਨੋ ਵਿਸ਼ਦੋ ਲਘੁਃ||੧੧੩|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਪਥ੍ਯਃ| |੧੧੪|
| दीपनः सूरणो रुच्यः कफघ्नो विशदो लघुः||११३|| विशेषादर्शसां पथ्यः| |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BUkandaguNAH (114) · Śloka 114
ਭੂਕਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਤਿਦੋਸਲਃ| |੧੧੪|
भूकन्दस्त्वतिदोषलः| |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana patrAdInAM yathottaraM gurUtvam (114) · Śloka 114
| ਪਤ੍ਰੇ ਪੁਸ੍ਪੇ ਫਲੇ ਨਾਲੇ ਕਨ੍ਦੇ ਚ ਗੁਰੁਤਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍||੧੧੪||
| पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkeShu jIvantyAHshreShThatvam sarShapANAmavaratvam (2-115) · Śloka 115
ਵਰਾ ਸ਼ਾਕੇਸੁ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਤ੍ਵਵਰਂ ਪਰਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼ਾਕਵਰ੍ਗਃ||੨|| |੧੧੫|
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपं त्ववरं परम्| इति शाकवर्गः||२|| |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PalavargaH drAkShAguNAH (115-117) · Śloka 117
ਅਥ ਫਲਵਰ੍ਗਃ| | ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਫਲੋਤ੍ਤਮਾ ਵਸ੍ਯਾ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਾ ਸਸ੍ਟਮੂਤ੍ਰਵਿਟ੍||੧੧੫|| ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸਕਸਾਯਾ ਹਿਮਾ ਗੁਰੁਃ| ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤਿਕ੍ਤਾਸ੍ਯਤ੍ਵਮਦਾਤ੍ਯਯਾਨ੍||੧੧੬|| ਤਸ੍ਣਾਕਾਸਸ਼੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਵਰਭੇਦਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| |੧੧੭|
अथ फलवर्गः| | द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्||११५|| स्वादुपाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्||११६|| तृष्णाकासश्रमश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्| |११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimaguNAH (117-118) · Śloka 118
| ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਞ੍ਜਯਤਿ ਤ੍ਰੀਨ੍ਦੋਸਾਨ੍ਸ੍ਵਾਦੁ ਦਾਡਿਮਮ੍||੧੧੭|| ਪਿਤ੍ਤਾਵਿਰੋਧਿ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਮਮ੍ਲਂ ਵਾਤਕਫਾਪਹਮ੍| ਸਰ੍ਵਂ ਹਦ੍ਯਂ ਲਘੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਰੋਚਨਦੀਪਨਮ੍||੧੧੮||
| उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रीन्दोषान्स्वादु दाडिमम्||११७|| पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्| सर्वं हृद्यं लघु स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mocAdiguNAH (119-122) · Śloka 122
ਮੋਚਖਰ੍ਜੂਰਪਨਸਨਾਰਿਕੇਲਪਰੂਸਕਮ੍| ਆਮ੍ਰਾਤਤਾਲਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਰਾਜਾਦਨਮਧੂਕਜਮ੍||੧੧੯|| ਸੈਵੀਰਬਦਰਾਙ੍ਕੋਲ੍ਲਫਲ੍ਗੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕੋਦ੍ਭਵਮ੍| ਵਾਤਾਮਾਭਿਸੁਕਾਕ੍ਸੋਡਮੁਕੂਲਕਨਿਕੋਚਕਮ੍||੧੨੦|| ਉਰੁਮਾਣਂ ਪ੍ਰਿਯਾਲਂ ਚ ਬਂਹਣਂ ਗੁਰੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਦਾਹਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਹਰਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੧੨੧|| ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿ ਕਫਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍| |੧੨੨|
मोचखर्जूरपनसनारिकेलपरूषकम्| आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्||११९|| सैवीरबदराङ्कोल्लफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्| वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्||१२०|| उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरु शीतलम्| दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्||१२१|| स्वादुपाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्| |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlaphalaguNAH kAshmaryajaguNAH vAtAmAdiguNAH priyAlaguNAH, priyAlamajjaguNAH, kolamajjaguNAH (122-125) · Śloka 125
| ਫਲਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਲਂ ਤਾਲਂ ਸਰਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਜਂ ਹਿਮਮ੍||੧੨੨|| ਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਵਿਬਨ੍ਧਘ੍ਨਂ ਕੇਸ਼੍ਯਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਵਾਤਾਮਾਦ੍ਯੁਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਂ ਤੁ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕਰਂ ਸਰਮ੍||੧੨੩|| ਪਰਂ ਵਾਤਹਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨੁਸ੍ਣਂ ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਾਲਜਮ੍| ਪ੍ਰਿਯਾਲਮਜ੍ਜਾ ਮਧੁਰੋ ਵਸ੍ਯਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਪਹਃ||੧੨੪|| ਕੋਲਮਜ੍ਜਾ ਗੁਣੈਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਟ੍ਛਰ੍ਦਿਃਕਾਸਜਿਚ੍ਚ ਸਃ| |੧੨੫|
| फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्||१२२|| शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्| वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१२३|| परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्| प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः||१२४|| कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिःकासजिच्च सः| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvaguNAH (125-126) · Śloka 126
| ਪਕ੍ਵਂ ਸੁਦੁਰ੍ਜਰਂ ਬਿਲ੍ਵਂ ਦੋਸਲਂ ਪੂਤਿਮਾਰੁਤਮ੍||੧੨੫|| ਦੀਪਨਂ ਕਫਵਾਤਘ੍ਨਂ ਬਾਲਂ, ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੁਭਯਂ ਚ ਤਤ੍| |੧੨੬|
| पक्वं सुदुर्जरं बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्||१२५|| दीपनं कफवातघ्नं बालं, ग्राह्युभयं च तत्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthaguNAH (126-127) · Śloka 127
| ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਮਂ ਕਣ੍ਠਘ੍ਨਂ ਦੋਸਲਂ, ਦੋਸਘਾਤਿ ਤੁ||੧੨੬|| ਪਕ੍ਵਂ ਹਿਧ੍ਮਾਵਮਥੁਜਿਤ੍, ਸਰ੍ਵਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਵਿਸਾਪਹਮ੍| |੧੨੭|
| कपित्थमामं कण्ठघ्नं दोषलं, दोषघाति तु||१२६|| पक्वं हिध्मावमथुजित्, सर्वं ग्राहि विषापहम्| |१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAmbavaguNAH (127-128) · Śloka 128
| ਜਾਮ੍ਬਵਂ ਗੁਰੁ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿ ਸ਼ੀਤਲਂ ਭਸ਼ਵਾਤਲਮ੍||੧੨੭|| ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਤੋਰਕਣ੍ਠ੍ਯਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍| |੧੨੮|
| जाम्बवं गुरु विष्टम्भि शीतलं भृशवातलम्||१२७|| सङ्ग्राहि मूत्रशकृतोरकण्ठ्यं कफपित्तजित्| |१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmraguNAH (128-129) · Śloka 129
ਆਮ੍ਰਸ੍ਯ ਤ੍ਰ੍ਯਵਸ੍ਥਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਯੋਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਥੈਵ ਗੁਣਾਨਾਹ | ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕਦ੍ਬਾਲਂ, ਬਦ੍ਧਾਸ੍ਥਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕਤ੍||੧੨੮|| ਗੁਰ੍ਵਾਮ੍ਰਂ ਵਾਤਜਿਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਂ ਕਫਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍| |੧੨੯|
आम्रस्य त्र्यवस्थस्याप्युपयोगदर्शनात्तथैव गुणानाह | वातपित्तास्रकृद्बालं, बद्धास्थि कफपित्तकृत्||१२८|| गुर्वाम्रं वातजित्पक्वं स्वाद्वम्लं कफशुक्रकृत्| |१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukShAmlaguNAH (129) · Śloka 129
| ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਂ ਲਘੁ||੧੨੯||
| वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं वातश्लेष्महरं लघु||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamIPalaguNAH (130) · Śloka 130
ਸ਼ਮ੍ਯਾ ਗੁਰੂਸ੍ਣਂ ਕੇਸ਼ਘ੍ਨਂ ਰੂਕ੍ਸਮ੍| |੧੩੦|
शम्या गुरूष्णं केशघ्नं रूक्षम्| |१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pIluguNAH (130-131) · Śloka 131
ਪੀਲੁ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਲਮ੍| ਕਫਵਾਤਹਰਂ ਭੇਦਿ ਪ੍ਲੀਹਾਰ੍ਸ਼ਃਕਮਿਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍||੧੩੦|| ਸਤਿਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਯਤ੍ਪੀਲੁ ਵਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਿਤ੍| |੧੩੧|
पीलु तु पित्तलम्| कफवातहरं भेदि प्लीहार्शःकृमिगुल्मनुत्||१३०|| सतिक्तं स्वादु यत्पीलु वात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्| |१३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (131-133) · Śloka 133
ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਕੇਸਰਾਣਾਂ ਪਥਗੁਪਯੋਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਪਥਗੇਵ ਗੁਣਾਨਾਹ | ਤ੍ਵਕ੍ਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾਤਜਿਤ੍||੧੩੧|| ਬਂਹਣਂ ਮਧੁਰਂ ਮਾਂਸਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਗੁਰੁ| ਲਘੁ ਤਤ੍ਕੇਸਰਂ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਮਦਾਤ੍ਯਯਾਨ੍||੧੩੨|| ਆਸ੍ਯਸ਼ੋਸਾਨਿਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਬਨ੍ਧਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਰ੍ਸ਼ਃਸ਼ੂਲਾਨਿ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੧੩੩||
मातुलुङ्गस्य त्वङ्मांसकेसराणां पृथगुपयोगदर्शनात् पृथगेव गुणानाह | त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्||१३१|| बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु| लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्||१३२|| आस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान् गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BallAtakaguNAH (134) · Śloka 134
ਭਲ੍ਲਾਤਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਂ ਬਂਹਣਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਤਦਸ੍ਥ੍ਯਗ੍ਨਿਸਮਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਕਫਵਾਤਹਰਂ ਪਰਮ੍||੧੩੪||
भल्लातकस्य त्वङ्मांसं बृंहणं स्वादु शीतलम्| तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlevataguNAH (135) · Śloka 135
ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਂ ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਾਲੇਵਤਂ ਗੁਰੁ| ਰੁਚ੍ਯਮਤ੍ਯਗ੍ਨਿਸ਼ਮਨਮ੍|੧੩੫|
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णं च द्विधा पालेवतं गुरु| रुच्यमत्यग्निशमनम्|१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvArukaguNAH (135-136) · Śloka 136
| ਰੁਚ੍ਯਂ ਮਧੁਰਮਾਰੁਕਮ੍||੧੩੫|| ਪਕ੍ਵਮਾਸ਼ੁ ਜਰਾਂ ਯਾਤਿ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਗੁਰੁਦੋਸਲਮ੍| |੧੩੬|
| रुच्यं मधुरमारुकम्||१३५|| पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णगुरुदोषलम्| |१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amladrAkShAparUShakakaramardakaguNAH (136-137) · Śloka 137
| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਕਂ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰਮਮ੍ਲਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਪ੍ਰਦਮ੍||੧੩੬|| ਗੁਰੂਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਂ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਸਰਂ ਸਕਰਮਰ੍ਦਕਮ੍| |੧੩੭|
| द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्||१३६|| गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्| |१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amlakolAdiguNAH (137-138) · Śloka 138
| ਤਥਾਮ੍ਲਂ ਕੋਲਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਲਕੁਚਾਮ੍ਰਾਤਕਾਰੁਕਮ੍||੧੩੭|| ਐਰਾਵਤਂ ਦਨ੍ਤਸ਼ਠਂ ਸਤੂਦਂ ਮਗਲਿਣ੍ਡਿਕਮ੍| ਨਾਤਿਪਿਤ੍ਤਕਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚ ਕਰਮਰ੍ਦਕਮ੍||੧੩੮||
| तथाऽम्लं कोलकर्कन्धुलकुचाम्रातकारुकम्||१३७|| ऐरावतं दन्तशठं सतूदं मृगलिण्डिकम्| नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkAmlIkAPalAdiguNAH (139) · Śloka 139
ਦੀਪਨਂ ਭੇਦਨਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮਮ੍ਲੀਕਾਕੋਲਯੋਃ ਫਲਮ੍| ਤਸ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਕ੍ਲਮਚ੍ਛੇਦਿ ਲਘ੍ਵਿਸ੍ਟਂ ਕਫਵਾਤਯੋਃ||੧੩੯||
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लीकाकोलयोः फलम्| तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PalAnAM madye lakucamavaram (140) · Śloka 140
ਫਲਾਨਾਮਵਰਂ ਤਤ੍ਰ ਲਕੁਚਂ ਸਰ੍ਵਦੋਸਕਤ੍| |੧੪੦|
फलानामवरं तत्र लकुचं सर्वदोषकृत्| |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tyAjyAni dhAnyashAkaPalAni (140-3) · Śloka 3
| ਹਿਮਾਨਲੋਸ੍ਣਦੁਰ੍ਵਾਤਵ੍ਯਾਲਲਾਲਾਦਿਦੂਸਿਤਮ੍||੧੪੦|| ਜਨ੍ਤੁਜੁਸ੍ਟਂ ਜਲੇ ਮਗ੍ਨਮਭੂਮਿਜਮਨਾਰ੍ਤਵਮ੍| ਅਨ੍ਯਧਾਨ੍ਯਯੁਤਂ ਹੀਨਵੀਰ੍ਯਂ ਜੀਰ੍ਣਤਯਾਤਿ ਚ||੧੪੧|| ਧਾਨ੍ਯਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ਾਕਂ ਰੂਕ੍ਸਸਿਦ੍ਧਮਕੋਮਲਮ੍| ਅਸਞ੍ਜਾਤਰਸਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਛੂਸ੍ਕਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੂਲਕਾਤ੍||੧੪੨|| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਫਲਮਪ੍ਯੇਵਂ ਤਥਾਮਂ ਬਿਲ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਮ੍| |੧੪੩| ਇਤਿ ਫਲਵਰ੍ਗਃ||੩||
| हिमानलोष्णदुर्वातव्याललालादिदूषितम्||१४०|| जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्| अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च||१४१|| धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्| असञ्जातरसं तद्वच्छूष्कं चान्यत्र मूलकात्||१४२|| प्रायेण फलमप्येवं तथाऽऽमं बिल्ववर्जितम्| |१४३| इति फलवर्गः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhavargaH lavaNasAmAnyaguNAH (143-144) · Śloka 144
ਅਥੌਸਧਵਰ੍ਗਃ| | ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਲਵਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਸਸ੍ਟਮਲਂ ਮਦੁ||੧੪੩|| ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਪਾਕਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਂ ਰੋਚਨਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕਤ੍| |੧੪੪|
अथौषधवर्गः| | विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्टमलं मृदु||१४३|| वातघ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफपित्तकृत्| |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavaguNAH (144-145) · Śloka 145
| ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸਸ੍ਵਾਦੁ ਵਸ੍ਯਂ ਹਦ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਨੁਤ੍||੧੪੪|| ਲਘ੍ਵਨੁਸ੍ਣਂ ਦਸ਼ਃ ਪਥ੍ਯਮਵਿਦਾਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮ੍| |੧੪੫|
| सैन्धवं तत्र सस्वादु वृष्यं हृद्यं त्रिदोषनुत्||१४४|| लघ्वनुष्णं दृशः पथ्यमविदाह्यग्निदीपनम्| |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sauvarcalaguNAH (145-146) · Śloka 146
| ਲਘੁ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਹਦ੍ਯਂ ਸੁਗਨ੍ਧ੍ਯੁਦ੍ਗਾਰਸ਼ੋਧਨਮ੍||੧੪੫|| ਕਟੁਪਾਕਂ ਵਿਬਨ੍ਧਘ੍ਨਂ ਦੀਪਨੀਯਂ ਰੁਚਿਪ੍ਰਦਮ੍| |੧੪੬|
| लघु सौवर्चलं हृद्यं सुगन्ध्युद्गारशोधनम्||१४५|| कटुपाकं विबन्धघ्नं दीपनीयं रुचिप्रदम्| |१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana biDaguNAH (146-147) · Śloka 147
| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃਕਫਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਂ ਦੀਪਨਂ ਬਿਡਮ੍||੧੪੬|| ਵਿਬਨ੍ਧਾਨਾਹਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਸ਼ੂਲਗੌਰਵਨਾਸ਼ਨਮ੍| |੧੪੭|
| ऊर्ध्वाधःकफवातानुलोमनं दीपनं बिडम्||१४६|| विबन्धानाहविष्टम्भशूलगौरवनाशनम्| |१४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmudraguNAH (147) · Śloka 147
| ਵਿਪਾਕੇ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਾਮੁਦ੍ਰਂ ਗੁਰੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍||੧੪੭||
| विपाके स्वादु सामुद्रं गुरु श्लेष्मविवर्धनम्||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audBidaguNAH (148) · Śloka 148
ਸਤਿਕ੍ਤਕਟੁਕਕ੍ਸਾਰਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਦਿ ਚੌਦ੍ਭਿਦਮ੍| |੧੪੮|
सतिक्तकटुकक्षारं तीक्ष्णमुत्क्लेदि चौद्भिदम्| |१४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNalavaNaguNAH (148) · Śloka 148
| ਕਸ੍ਣੇ ਸੌਵਰ੍ਚਲਗੁਣਾ ਲਵਣੇ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਾਃ||੧੪੮||
| कृष्णे सौवर्चलगुणा लवणे गन्धवर्जिताः||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romakalavaNaguNAHpAMsujaguNAH (149) · Śloka 149
ਰੋਮਕਂ ਲਘੁ, ਪਾਂਸੂਤ੍ਥਂ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਂ ਗੁਰੁ| |੧੪੯|
रोमकं लघु, पांसूत्थं सक्षारं श्लेष्मलं गुरु| |१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNAnAM prayoge saindhavAdiprayojanam (149) · Śloka 149
| ਲਵਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਤੁ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੪੯||
| लवणानां प्रयोगे तु सैन्धवादि प्रयोजयेत्||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakShAraguNAH (150) · Śloka 150
ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਪ੍ਲੀਹਾਨਾਹਗਲਾਮਯਾਨ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਾਰ੍ਸ਼ਃਕਫਕਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਯਵਸ਼ੂਕਜਃ||੧੫੦||
गुल्महृद्ग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामयान्| श्वासार्शःकफकासांश्च शमयेद्यवशूकजः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyakShAraguNAH (151-152) · Śloka 152
ਕ੍ਸਾਰਃ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪਰਮਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਃ ਕਮਿਜਿਲ੍ਲਘੁਃ| ਪਿਤ੍ਤਾਸਗ੍ਦੂਸਣਃ ਪਾਕੀ ਛੇਦ੍ਯਹਦ੍ਯੋ ਵਿਦਾਰਣਃ||੧੫੧|| ਅਪਥ੍ਯਃ ਕਟੁਲਾਵਣ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰੌਜਃਕੇਸ਼ਚਕ੍ਸੁਸਾਮ੍| |੧੫੨|
क्षारः सर्वश्च परमं तीक्ष्णोष्णः कृमिजिल्लघुः| पित्तासृग्दूषणः पाकी छेद्यहृद्यो विदारणः||१५१|| अपथ्यः कटुलावण्याच्छुक्रौजःकेशचक्षुषाम्| |१५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~gguguNAH (152-153) · Śloka 153
| ਹਿਙ੍ਗੁ ਵਾਤਕਫਾਨਾਹਸ਼ੂਲਘ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪਨਮ੍||੧੫੨|| ਕਟੁਪਾਕਰਸਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਪਾਚਨਂ ਲਘੁ| |੧੫੩|
| हिङ्गु वातकफानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम्||१५२|| कटुपाकरसं रुच्यं दीपनं पाचनं लघु| |१५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIguNAH (153-157) · Śloka 157
| ਕਸਾਯਾ ਮਧੁਰਾ ਪਾਕੇ ਰੂਕ੍ਸਾ ਵਿਲਵਣਾ ਲਘੁ||੧੫੩|| ਦੀਪਨੀ ਪਾਚਨੀ ਮੇਧ੍ਯਾ ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨੀ ਪਰਮ੍| ਉਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾ ਸਰਾਯੁਸ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਪ੍ਰਦਾ||੧੫੪|| ਕੁਸ੍ਠਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਪੁਰਾਣਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਸ਼ਿਰੋਕ੍ਸਿਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗਕਾਮਲਾਗ੍ਰਹਣੀਗਦਾਨ੍||੧੫੫|| ਸਸ਼ੋਸਸ਼ੋਫਾਤੀਸਾਰਮੇਦਮੋਹਵਮਿਕ੍ਰਿਮੀਨ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪ੍ਰਸੇਕਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਲੀਹਾਨਾਹਗਰੋਦਰਮ੍||੧੫੬|| ਵਿਬਨ੍ਧਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਗੁਲ੍ਮਮੂਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਮਰੋਚਕਮ੍| ਹਰੀਤਕੀ ਜਯੇਦ੍ਵ੍ਯਾਧੀਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਕਫਵਾਤਜਾਨ੍||੧੫੭||
| कषाया मधुरा पाके रूक्षा विलवणा लघु||१५३|| दीपनी पाचनी मेध्या वयसः स्थापनी परम्| उष्णवीर्या सराऽऽयुष्या बुद्धीन्द्रियबलप्रदा||१५४|| कुष्ठवैवर्ण्यवैस्वर्यपुराणविषमज्वरान्| शिरोऽक्षिपाण्डुहृद्रोगकामलाग्रहणीगदान्||१५५|| सशोषशोफातीसारमेदमोहवमिक्रिमीन्| श्वासकासप्रसेकार्शःप्लीहानाहगरोदरम्||१५६|| विबन्धं स्रोतसां गुल्ममूरुस्तम्भमरोचकम्| हरीतकी जयेद्व्याधींस्तांस्तांश्च कफवातजान्||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakaguNAH (158) · Śloka 158
ਤਦ੍ਵਦਾਮਲਕਂ ਸ਼ੀਤਮਮ੍ਲਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਪਹਮ੍| |੧੫੮|
तद्वदामलकं शीतमम्लं पित्तकफापहम्| |१५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShaguNAH (158) · Śloka 158
| ਕਟੁ ਪਾਕੇ ਹਿਮਂ ਕੇਸ਼੍ਯਮਕ੍ਸਮੀਸਚ੍ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍||੧੫੮||
| कटु पाके हिमं केश्यमक्षमीषच्च तद्गुणम्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAguNAH (159) · Śloka 159
ਇਯਂ ਰਸਾਯਨਵਰਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਸ੍ਯਾਮਯਾਪਹਾ| ਰੋਪਣੀ ਤ੍ਵਗ੍ਗ੍ਦਕ੍ਲੇਦਮੇਦੋਮੇਹਕਫਾਸ੍ਤ੍ਰਜਿਤ੍||੧੫੯||
इयं रसायनवरा त्रिफलाऽक्ष्यामयापहा| रोपणी त्वग्ग्दक्लेदमेदोमेहकफास्त्रजित्||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturjAtaguNAH trijAtakaguNAH (160) · Śloka 160
ਸਕੇਸਰਂ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰੈਲਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਰੋਚਨਦੀਪਨਮ੍||੧੬੦||
सकेसरं चतुर्जातं त्वक्पत्रैलं त्रिजातकम्| पित्तप्रकोपि तीक्ष्णोष्णं रूक्षं रोचनदीपनम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricaguNAH (161) · Śloka 161
ਰਸੇ ਪਾਕੇ ਚ ਕਟੁਕਂ ਕਫਘ੍ਨਂ ਮਰਿਚਂ ਲਘੁ| |੧੬੧|
रसे पाके च कटुकं कफघ्नं मरिचं लघु| |१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalIguNAH (161-163) · Śloka 163
| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾ ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਗੁਰ੍ਵੀ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀ||੧੬੧|| ਸਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਵਿਪਰੀਤਾਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਵਸ੍ਯਾ ਰਸੇ ਕਟੁਃ| ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਾਨਿਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਪਹਾ ਸਰਾ||੧੬੨|| ਨ ਤਾਮਤ੍ਯੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਰਸਾਯਨਵਿਧਿਂ ਵਿਨਾ| |੧੬੩|
| श्लेष्मला स्वादुशीताऽऽर्द्रा गुर्वी स्निग्धा च पिप्पली||१६१|| सा शुष्का विपरीताऽतः स्निग्धा वृष्या रसे कटुः| स्वादुपाकाऽनिलश्लेष्मश्वासकासापहा सरा||१६२|| न तामत्युपयुञ्जीत रसायनविधिं विना| |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgaraguNAH (163-164) · Śloka 164
| ਨਾਗਰਂ ਦੀਪਨਂ ਵਸ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਦ੍ਯਂ ਵਿਬਨ੍ਧਨੁਤ੍||੧੬੩|| ਰੁਚ੍ਯਂ ਲਘੁ ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣਂ ਕਫਵਾਤਜਿਤ੍| |੧੬੪|
| नागरं दीपनं वृष्यं ग्राहि हृद्यं विबन्धनुत्||१६३|| रुच्यं लघु स्वादुपाकं स्निग्धोष्णं कफवातजित्| |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdrakaguNAH,trikaTukaguNAH (164-165) · Śloka 165
| ਤਦ੍ਵਦਾਰ੍ਦ੍ਰਕਮੇਤਚ੍ਚ ਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਜਯੇਤ੍||੧੬੪|| ਸ੍ਥੌਲ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਦਨਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਸ਼੍ਲੀਪਦਪੀਨਸਾਨ੍| |੧੬੫|
| तद्वदार्द्रकमेतच्च त्रयं त्रिकटुकं जयेत्||१६४|| स्थौल्याग्निसदनश्वासकासश्लीपदपीनसान्| |१६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikApippalImUlayorguNAH (165) · Śloka 165
| ਚਵਿਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਲਂ ਮਰਿਚਾਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਂ ਗੁਣੈਃ||੧੬੫||
| चविकापिप्पलीमुलं मरिचाल्पान्तरं गुणैः||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana citrakaguNAH (166) · Śloka 166
ਚਿਤ੍ਰਕੋਗ੍ਨਿਸਮਃ ਪਾਕੇ ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ਃਕਮਿਕੁਸ੍ਠਹਾ| |੧੬੬|
चित्रकोऽग्निसमः पाके शोफार्शःकृमिकुष्ठहा| |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcakolaguNAH (166-167) · Śloka 167
| ਪਞ੍ਚਕੋਲਕਮੇਤਚ੍ਚ ਮਰਿਚੇਨ ਵਿਨਾ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੬੬|| ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹੋਦਰਾਨਾਹਸ਼ੂਲਘ੍ਨਂ ਦੀਪਨਂ ਪਰਮ੍| |੧੬੭|
| पञ्चकोलकमेतच्च मरिचेन विना स्मृतम्||१६६|| गुल्मप्लीहोदरानाहशूलघ्नं दीपनं परम्| |१६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatpa~jcamUlaguNAH (167-168) · Śloka 168
| ਬਿਲ੍ਵਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਤਰ੍ਕਾਰੀਪਾਟਲਾਟਿਣ੍ਟੁਕੈਰ੍ਮਹਤ੍||੧੬੭|| ਜਯੇਤ੍ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਕਫਨਿਲੌ| |੧੬੮|
| बिल्वकाश्मर्यतर्कारीपाटलाटिण्टुकैर्महत्||१६७|| जयेत्कषायतिक्तोष्णं पञ्चमूलं कफनिलौ| |१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hasvapa~jcamUlaguNAH (168-169) · Śloka 169
| ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਬਹਤ੍ਯਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੬੮|| ਸ੍ਵਾਦੁਪਾਕਰਸਂ ਨਾਤਿਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਦੋਸਜਿਤ੍| |੧੬੯|
| ह्रस्वं बृहत्यंशुमतीद्वयगोक्षुरकैः स्मृतम्||१६८|| स्वादुपाकरसं नातिशीतोष्णं सर्वदोषजित्| |१६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyamapa~jcamUlaguNAH (169-170) · Śloka 170
| ਬਲਾਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣੀਦ੍ਵਯੇਨ ਤੁ||੧੬੯|| ਮਧ੍ਯਮਂ ਕਫਵਾਤਘ੍ਨਂ ਵਾਤਿਪਿਤ੍ਤਕਰਂ ਸਰਮ੍| |੧੭੦|
| बलापुनर्नवैरण्डशूर्पपर्णीद्वयेन तु||१६९|| मध्यमं कफवातघ्नं वातिपित्तकरं सरम्| |१७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanAkhyapa~jcamUlaguNAH (170-171) · Śloka 171
| ਅਭੀਰੁਵੀਰਾਜੀਵਨ੍ਤੀਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੈਃ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੭੦|| ਜੀਵਨਾਖ੍ਯਂ ਤੁ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਪਹਮ੍| |੧੭੧|
| अभीरुवीराजीवन्तीजीवकर्षभकैः स्मृतम्||१७०|| जीवनाख्यं तु चक्षुष्यं वृष्यं पित्तानिलापहम्| |१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuNasaMj~jakapa~jcamUlaguNAH (171-7) · Śloka 7
| ਤਣਾਖ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਜਿਦ੍ਦਰ੍ਭਕਾਸੇਕ੍ਸੁਸ਼ਰਸ਼ਾਲਿਭਿਃ||੧੭੧|| ਇਤ੍ਯੌਸਧਵਰ੍ਗਃ||੭||
| तृणाख्यं पित्तजिद्दर्भकासेक्षुशरशालिभिः||१७१|| इत्यौषधवर्गः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMgrahashlokaH (96) · Śloka 6
ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਜਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਮਾਂਸਸ਼ਾਕਫਲੌਸਧੈਃ| ਵਰ੍ਗਿਤੈਰਨ੍ਨਲੇਸ਼ੋਯਮੁਕ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯੋਪਯੋਗਿਕਃ||੧੭੨|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿ ਤਾਯਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਵਿਜ੍ਞਾਨਿਯੋ ਨਾਮ ਸਸ੍ਠੋਧ੍ਯਾਯਃ||੬||
शूकशिम्बीजपक्वान्नमांसशाकफलौषधैः| वर्गितैरन्नलेशोऽयमुक्तो नित्योपयोगिकः||१७२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि तायमष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थानेऽन्नस्वरूपविज्ञानियो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon