6. annasvarūpavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana annasvarUpavij~jAnIyAdhyAyaH ShaShThaH (2) · Śloka 2

അഥാതോऽന്നസ്വരൂപവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസുത്രേ)|൨|

Adhikarana shUkadhAnyavargaH raktashAlyAdiguNAH (1-4) · Śloka 4

ശിമ്ബീധാന്യസ്യ തു തദ്വ്യഞ്ജനത്ത്വേന സ്വല്പോപയോഗിത്ത്വാത് പ്രായേണാപഥ്യാത്ത്വാച്ചാപ്രാധന്യം, ഇത്യാഹ- അഥ ശൂകധാന്യവര്ഗഃ| രക്തോ മഹാന് സകലമസ്തൂര്ണകഃ ശകുനാഹൃതഃ| സാരാമുഖോ ദീര്ഘശൂകോ രോധ്രശൂകഃ സുഗന്ധികഃ||൧|| പുണ്ഡ്രഃ പാണ്ഡുഃ പുണ്ഡരീകഃ പ്രമോദോ ഗൌരസാരിവൌ| കാഞ്ഹ്ചനോ മഹിഷഃ ശൂകോ ദൂഷകഃ കുസുമാണ്ഡകഃ||൨|| ലാങ്ഗലാ ലോഹവാലാഖ്യഃ കര്ദമാഃ ശീതഭീരുകാഃ| പതങ്ഗാസ്തപനീയാശ്ച യേ ചാന്യേ ശാലയഃ ശുഭാഃ||൩|| സ്വാദുപാകരസഃ സ്നിഗ്ധാ വൃഷ്യാ ബദ്ധാല്പവര്ചസഃ| കഷായാനുരസാഃ പഥ്യ ലഘവോ മൂത്രല ഹിമാഃ||൪||

Adhikarana raktashAliguNAH (5) · Śloka 5

ശൂകജേഷു വരസ്തത്ര രക്തസ്തൃഷ്ണാത്രിദോഷഹാ| |൫|

Adhikarana mahAshAlyAdInAM guNAH (5) · Śloka 5

| മാഹാംസ്തമനു കലമസ്തം ചാപ്യനു തതഃ പരേ||൫||

Adhikarana yavakAdInAM pUrvasya pUrvasya ninditatvam (6-7) · Śloka 7

യവകാ ഹായനാഃ പാംസുബാഷ്പനൈഷധകാദയഃ| സ്വാദൂഷ്ണാ ഗുരവഃ സ്നിഗ്ധാഃ പാകേऽമ്ലാഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തലാഃ||൬|| സൃഷ്ടമൂത്രപുരീഷാശ്ച പൂര്വം പൂര്വം ച നിന്ദിതാഃ| |൭|

Adhikarana ShaShTikaguNAH (7-8) · Śloka 8

| സ്നിഗ്ധോ ഗ്രാഹീ ലഘുഃ സ്വാദുദുസ്ത്രിദോഷഘ്നഃ സ്ഥിരോ ഹിമഃ||൭|| ഷഷ്ടികോ വ്രീഹിഷു ശ്രേഷ്ഠോ ഗൌരശ്ചാസിതഗൌരതഃ| |൮|

Adhikarana mahAvrIhyAdiguNAH (8-10) · Śloka 10

| തതഃ ക്രമാന്മഹാവ്രീഹികൃഷ്ണവ്രീഹിജതൂമുഖാഃ||൮|| കുക്കുടാണ്ഡകലാവാഖ്യപാരാവതകശൂകരാഃ| വരകോദ്ദാലകോജ്ജ്വാലചീനശാരദദര്ദുരാഃ||൯|| ഗന്ധനാഃ കുരുവിന്ദാശ്ച ഗുണൈരല്പാന്തരാഃ സ്മൃതാഃ| |൧൦|

Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11

| സ്വാദുരമ്ലവിപാകോऽന്യോ വ്രീഹിഃ പിത്തകരോ ഗുരുഃ|൧൦| ബഹുമൂത്രപുരീഷോഷ്മാ, ത്രിദോഷസ്ത്വേവ പാടലഃ| |൧൧|

Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11

| സ്വാദുരമ്ലവിപാകോऽന്യോ വ്രീഹിഃ പിത്തകരോ ഗുരുഃ||൧൦|| ബഹുമൂത്രപുരീഷോഷ്മാ, ത്രിദോഷസ്ത്വേവ പാടലഃ| ||൧൧||

Adhikarana priya~gguguNAH (12) · Śloka 12

| ഭഗ്നസന്ധാനകൃത്തത്ര പ്രിയങ്ഗുര്ബൃംഹണീ ഗുരുഃ||൧൨||

Adhikarana koradUShaguNAH (13) · Śloka 13

കോരദൂഷഃ പരം ഗ്രാഹീ സ്പര്ശേ ശീതോ വിഷാപഹഃ| |൧൩|

Adhikarana yavaguNAH (13-14) · Śloka 14

| രൂക്ഷഃ ശീതോ ഗുരുഃ സ്വാദുഃ സരോ വിഡ്വാതകൃദ്യവഃ||൧൩|| വൃഷ്യഃ സ്ഥൈര്യകരോ മൂത്രമേദഃപിത്തകഫാന് ജയേത്| പീനസശ്വാസകാസോരുസ്തമ്ഭകണ്ഠത്വഗാമയാന്||൧൪||

Adhikarana anuyavaguNAH (15) · Śloka 15

ന്യൂനോ യവാദനുയവഃ| |൧൫|

Adhikarana vaMshodBavayavaguNAH (15) · Śloka 15

രുക്ഷോഷ്ണോ വംശജോ യവഃ| |൧൫|

Adhikarana godhUmaguNAH (15-16) · Śloka 16

| വൃഷ്യഃ ശീതോ ഗുരുഃ സ്നിഗ്ധോ ജീവനോ വാതപിത്തഹാ||൧൫|| സന്ധാനകാരീ മധുരോ ഗോധൂമഃ സ്ഥൈര്യകൃത്സരഃ| |൧൬|

Adhikarana nandImuKIguNAH (16-1) · Śloka 1

| പഥ്യാ നന്ദീമുഖീ ശീതാ കഷായമധുരാ ലഘുഃ||൧൬|| ഇതി ശൂകധാന്യവര്ഗഃ||൧||

Adhikarana shimbIdhAnyavargaH (17-18) · Śloka 18

അഥ ശിമ്ബീധാന്യവര്ഗഃ| മുദ്ഗാഢകീമസൂരാദി ശിമ്ബീധാന്യം വിബന്ധകൃത്| കഷായം സ്വാദു സങ്ഗ്രാഹി കടുപാകം ഹിമം ലഘു||൧൭|| മേദഃശ്ലേഷ്മാസ്ത്രപിത്തേഷു ഹിതം ലേപോപസേകയോഃ| |൧൮|

Adhikarana shimbIdhAnyanAM sAmAnyaguNAH mudgaguNAH kalAyaguNAH rAjamAShaguNAH (18-19) · Śloka 19

| വരോऽത്ര മുദ്ഗോऽല്പചലഃ, കലായസ്ത്വതിവാതലഃ||൧൮|| രാജമാഷോऽനിലകരോ രൂക്ഷോ ബഹുശകൃദ്ഗുരുഃ| |൧൯|

Adhikarana kulatthaguNAH (19-20) · Śloka 20

| ഉഷ്ണാഃ കുലത്ഥാഃ പാകേऽമ്ലാഃ ശുക്രാശ്മശ്വാസപീനസാന്||൧൯|| കാസാര്ശഃകഫവാതാംശ്ച ഘ്നന്തി പിത്താസ്രദാഃ പരമ്| |൨൦|

Adhikarana niShpAvaguNAH (20-21) · Śloka 21

| നിഷ്പാവോ വാതപിത്താസ്രസ്തന്യമൂത്രകരോ ഗുരുഃ||൨൦|| സരോ വിദാഹീ ദൃക്ശുക്രകഫശോഫവിഷാപഹഃ| |൨൧|

Adhikarana mAShaguNAH (21-22) · Śloka 22

| മാഷഃ സ്നിഗ്ധോ ബലശ്ലേഷ്മമലപിത്തകരഃ സരഃ||൨൧|| ഗുരൂഷ്ണോऽനിലഹാ സ്വാദുഃ ശുക്രവൃദ്ധിവിരേകകൃത്| |൨൨|

Adhikarana kAkANDolAtmaguptAPalaguNAH (22) · Śloka 22

| ഫലാനി മാഷവദ്വിദ്യാത്കാകാണ്ഡോലാത്മഗുപ്തയോഃ||൨൨||

Adhikarana tilaguNAH (23) · Śloka 23

ഉഷ്ണസ്ത്വച്യോ ഹിമഃ സ്പര്ശേ കേശ്യോ ബല്യസ്തിലോ ഗുരുഃ| അല്പമൂത്രഃ കടുഃ പാകേ മേധാऽഗ്നികഫപിത്തകൃത്||൨൩||

Adhikarana atasIguNAH kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24

സ്നിഗ്ധോമാ സ്വാദുതിക്തോഷ്ണാ കഫപിത്തകരീ ഗുരുഃ| ദൃക്ശുക്രഹൃത്കടുഃ പാകേ, തദ്വദ്ബീജം കുസുമ്ഭജമ്||൨൪||

Adhikarana mAShayavakayoravaratvam (25) · Śloka 25

മാഷോऽത്ര സര്വേഷ്വവരോ, യവകഃ ശൂകജേഷു ച| |൨൫|

Adhikarana navadhAnyaguNAH purANadhAnyaguNAH shIghrajanmAdisUpyaguNAH (25-1) · Śloka 1

നവം ധാന്യമഭിഷ്യന്ദി, ലഘു സംവത്സരോഷിതമ്||൨൫|| ശീഘ്രജന്മ തഥാ സൂപ്യം നിസ്തുഷം യുക്തിഭര്ജിതമ്| |൨൬| ഇതി ശിമ്ബീധാന്യവര്ഗഃ||൧||

Adhikarana kRutAnnavargaH maNDAdInAM yathApUrvaM lAghavam maNDaguNAH (26-28) · Śloka 28

അഥ കൃതാന്ന(പക്വാന്ന)വര്ഗഃ| | മണ്ഡപേയാവിലേപീനാമോദനസ്യ ച ലാഘവമ്||൨൬|| യഥാപൂര്വം ശിവസ്തത്ര മണ്ഡോ വാതാനുലോമനഃ| തൃഡ്ഗ്ലാനിദോഷശേഷഘ്നഃ പാചനോ ധാതുസാമ്യകൃത്||൨൭|| സ്രോതോമാര്ദവകൃത്സ്വേദീ സന്ധുക്ഷയതി ചാനലമ്| |൨൮|

Adhikarana peyAguNAH (28-29) · Śloka 29

| ക്ഷത്തൃഷ്ണാഗ്ലാനിദൌര്ബല്യകുക്ഷിരോഗജ്വരാപഹാ||൨൮|| മലാനുലോമനീ പഥ്യാ പേയാ ദീപനപാചനീ| |൨൯|

Adhikarana vilepIguNAH (29-30) · Śloka 30

| വിലേപീ ഗ്രാഹിണീ ഹൃദ്യാ തൃഷ്ണാഘ്നീ ദീപനീ ഹിതാ||൨൯|| വ്രണാക്ഷിരോഗസംശുദ്ധദുര്ബലസ്നേഹപായിനാമ്| |൩൦|

Adhikarana odanaguNAH (30-31) · Śloka 31

| സുധൌതഃ പ്രസ്രുതഃ സ്വിന്നോऽത്യക്തോഷ്മാ ചൌദനോ ലഘുഃ||൩൦|| യശ്ചാഗ്നേയൌഷധക്വാഥസാധിതോ ഭൃഷ്ടതണ്ഡുലഃ| വിപരീതോ ഗുരുഃ ക്ഷീരമാംസാദ്യൈര്യശ്ച സാധിതഃ||൩൧||

Adhikarana odanodAharaNA pariBAShA (32) · Śloka 32

ഇതി ദ്രവ്യക്രിയായോഗമാനാദ്യൈഃ സര്വമാദിശേത്| |൩൨|

Adhikarana mAMsarasaguNAH (32) · Śloka 32

| ബൃംഹണഃ പ്രീണനോ വൃഷ്യശ്ചക്ഷുഷ്യോ വ്രണഹാം രസഃ||൩൨||

Adhikarana mudgayUShaguNAH (33) · Śloka 33

| മൌദ്ഗസ്തു പഥ്യഃ സംശുദ്ധവ്രണകണ്ഠാക്ഷിരോഗിണാമ്|൩൩|

Adhikarana kulatthayUShaguNAH (33) · Śloka 33

| വാതാനുലോമീ കൌലത്ഥോ ഗുല്മതൂനീപ്രതൂനിജിത്||൩൩||

Adhikarana tilavikRutyAdiguNAH (34) · Śloka 34

തിലപിണ്യാകവികൃതിഃ ശുഷ്കശാകം വിരൂഢകമ്| ശണ്ഡാകീവടകം ദൃഗ്ഘ്നം ദോഷലം ഗ്ലപനം ഗുരു||൩൪||

Adhikarana rasAlAguNAH (35) · Śloka 35

രസാലാ ബൃംഹണീ വൃഷ്യാ സ്നിഗ്ധാ ബല്യാ രുചിപ്രദാ| |൩൫|

Adhikarana pAnakaguNAH (35-36) · Śloka 36

| ശ്രമക്ഷുത്തൃട്ക്ലമഹരം പാനകം പ്രീണനം ഗുരു||൩൫|| വിഷ്ടമ്ഭി മൂത്രലം ഹൃദ്യം യഥാദ്രവ്യഗുണം ച തത്| |൩൬|

Adhikarana lAjAguNAH (36-37) · Śloka 37

| ലാജാസ്തൃട്ഛര്ദ്യതീസാരമേഹമേദഃകഫച്ഛിദഃ||൩൬|| കാസപിത്തോപശമനാ ദീപനാ ലഘവോ ഹിമാഃ| |൩൭|

Adhikarana pRuthukaguNAH (37) · Śloka 37

| പൃഥുകാ ഗുരവോ ബല്യാഃ കഫവിഷ്ടമ്ഭകാരിണഃ||൩൭||

Adhikarana dhAnAguNAH (38) · Śloka 38

ധാനാ വിഷ്ടമ്ഭിനീ രൂക്ഷാ തര്പണീ ലേഖനീ ഗുരുഃ| |൩൮|

Adhikarana saktuguNAHsaktubhakShaNaguNAH (38-40) · Śloka 40

| സക്തവോ ലഘവഃ ക്ഷുത്തൃട്ശ്രമനേത്രാമയവ്രണാന്||൩൮|| ഘ്നന്തി സന്തര്പണാഃ പാനാത്സദ്യ ഏവ ബലപ്രദാഃ| നോദകാന്തരിതാന്ന ദ്വിര്ന നിശായാം ന കേവലാന്||൩൯|| ന ഭുക്ത്വാ ന ദ്വിജൈശ്ഛിത്ത്വാ സക്തൂനദ്യാന്ന വാ ബഹൂന്| |൪൦|

Adhikarana piNyAkaguNAH (40) · Śloka 40

| പിണ്യാകോ ഗ്ലപനോ രൂക്ഷോ വിഷ്ടമ്ഭീ ദൃഷ്ടിദൂഷണഃ||൪൦||

Adhikarana vesavAraguNAH (41) · Śloka 41

വേസവാരോ ഗുരുഃ സ്നിഗ്ധോ ബലോപചയവര്ധനഃ| |൪൧|

Adhikarana mudgAdijavesavAraguNAH (41) · Śloka 41

| മുദ്ഗാദിജാസ്തു ഗുരവോ യഥാദ്രവ്യഗുണാനുഗാഃ||൪൧||

Adhikarana pacanapAtraviSeShAdguNavisheShAH (42-2) · Śloka 2

കുകൂലകര്പരഭ്രാഷ്ട്രകന്ദ്വങ്ഗാരവിപാചിതാന്| ഏകയോനീംല്ലഘൂന്വിദ്യാദപൂപാനുത്തരോത്തരമ്||൪൨|| ഇതി കൃതാന്ന (പക്വാന്ന) വര്ഗഃ||൨||

Adhikarana mAMsavargaH hariNAdayo dasha mRUgAH (43) · Śloka 43

അഥ മാംസവര്ഗഃ| ഹരിണൈണകുരങ്ഗര്ക്ഷഗോകര്ണമൃഗമാതൃകാഃ| ശശശമ്ബരചാരുഷ്കശരഭാദ്യാ മൃഗാഃ സ്മൃതാഃ||൪൩||

Adhikarana lAvAdaya ekaviMshatirviShkirAH (44-46) · Śloka 46

ലാവവാര്തീകവര്തീരരക്തവര്ത്മകകുക്കുഭാഃ| കപിഞ്ജലോപചക്രാഖ്യചകോരകുരുബാഹവഃ||൪൪|| വര്തകോ വര്തികാ ചൈവ തിത്തിരിഃ ക്രകരഃ ശിഖീ| താമ്രാചൂഡാഖ്യബകരഗോനര്ദഗിരിവര്തികാഃ||൪൫|| തഥാ ശാരപദേന്ദ്രാഭവരടാദ്യാശ്ച വിഷ്കിരാഃ| |൪൬|

Adhikarana jIvaMjIvakAdayo dasha pratudAH (46-47) · Śloka 47

| ജീവഞ്ജീവകദാത്യൂഹഭൃങ്ഗാഹ്വശുകസാരികാഃ||൪൬|| ലട്വാകോകിലഹാരീതകപോതചടകാദയഃ| പ്രതുദാഃ|൪൭|

Adhikarana BekAdayashcatvAro bileshayAH (47) · Śloka 47

| ഭേകഗോധാഹിശ്വാവിദാദ്യാ ബിലേശയാഃ||൪൭||

Adhikarana gavAdayaH prasahAH (48-50) · Śloka 50

ഗോഖരാശ്വതരോഷ്ട്രാശ്വദ്വീപിസിംഹര്ക്ഷവാനരാഃ| മാര്ജാരമൂഷകവ്യാഘ്രവൃകബഭ്രുതരക്ഷവഃ||൪൮|| ലോപാകജമ്ബുകശ്യേനചാഷവാന്താദവായസാഃ ശശഘ്നീഭാസകുരരഗൃധ്രോലൂകകുലിങ്ഗകാഃ||൪൯|| ധൂമികാ മധുഹാ ചേതി പ്രസഹാ മൃഗപക്ഷിണഃ| |൫൦|

Adhikarana varAhAdayo dasha mahAmRugAH (50-51) · Śloka 51

| വരാഹമഹിഷന്യങ്കുരുരുരോഹിതവാരണാഃ||൫൦|| സൃമരശ്ചമരഃ ഖഡ്ഗോ ഗവയശ്ച മഹാമൃഗാഃ| |൫൧|

Adhikarana haMsAdayo~apcarAH (51-52) · Śloka 52

| ഹംസസാരസകാദമ്ബവകകാരണ്ഡവപ്ലവാഃ||൫൧|| ബലാകോത്ക്രോശചക്രാഹ്വമദ്ഗുക്രൌഞ്ചാദയോऽപ്ചരാഃ| |൫൨|

Adhikarana rohitakAdayo matsyAH (52-54) · Śloka 54

| മത്സ്യാ രോഹിതപാഠീനകൂര്മകുമ്ഭീരകര്കടാഃ||൫൨|| ശുക്തിശങ്ഖോദ്രശമ്ബൂകശഫരീവര്മിചന്ദ്രികാഃ| ചുലൂകീനക്രമകരശിശുമാരതിമിങ്ഗിലാഃ||൫൩|| രാജീചിലിചിമാദ്യാശ്ച| |൫൪|

Adhikarana ityaShTadhA mAMsam (54-1) · Śloka 1

മാംസമിത്യാഹുരഷ്ടധാ| |൫൪| (മൃഗ്യം വൈഷ്കിരികം കിഞ്ച പ്രാതുദം ച ബിലേശയമ്| പ്രാസഹം ച മഹാമൃഗ്യമപ്ചരം മാത്സ്യമഷ്ടധാ||൧||

Adhikarana vyAmishrAdayaH (54) · Śloka 54

| യോനിഷ്വജാവീ വ്യാമിശ്രഗോചരത്വാദനിശ്ചിതേ||൫൪||

Adhikarana mAMsasya traividhyam (55) · Śloka 55

ആദ്യാന്ത്യാ ജാങ്ഗലാനൂപാ മധ്യൌ സാധാരണൌ സ്മൃതൌ| |൫൫|

Adhikarana jA~ggalAnAM guNAH (55-56) · Śloka 56

| തത്ര ബദ്ധമലാഃ ശീതാ ലഘവോ ജാങ്ഗലാ ഹിതാഃ||൫൫|| പിത്തോത്തരേ വാതമധ്യേ സന്നിപാതേ കഫാനുഗേ| |൫൬|

Adhikarana shashaguNAH (56) · Śloka 56

| ദീപനഃ കടുകഃ പാകേ ഗ്രാഹീ രൂക്ഷോ ഹിമഃ ശശഃ||൫൬||

Adhikarana vartakAdiguNAH,tittiriguNAH (57-58) · Śloka 58

ഈഷദുഷ്ണഗുരുസ്നിഗ്ധാ ബൃംഹണാ വര്തകാദയഃ| തിത്തിരിസ്തേഷ്വപി വരോ മേധാഗ്നിബലശുക്രകൃത്||൫൭|| ഗ്രാഹീ വര്ണ്യോऽനിലോദ്രിക്തസന്നിപാതഹരഃ പരമ്| |൫൮|

Adhikarana shikhiguNAH (58) · Śloka 58

| നാതിപഥ്യഃ ശിഖീ പഥ്യഃ ശ്രോത്രസ്വരവയോദ്ദശാമ്||൫൮||

Adhikarana kukkuTaguNAH (59) · Śloka 59

തദ്വച്ച കുക്കുടോ വൃഷ്യഃ| |൫൯|

Adhikarana grAmyakukkuTaguNAH (59) · Śloka 59

ഗ്രാമ്യസ്തു ശ്ലേഷ്മലോ ഗുരുഃ| |൫൯|

Adhikarana krakaropacakrakayorguNAH (59) · Śloka 59

| മേധാऽനലകരാ ഹൃദ്യാഃ ക്രകരാഃ സോപചക്രകാഃ||൫൯||

Adhikarana kANakapotaguNAH (60) · Śloka 60

ഗുരുഃ സലവണഃ കാണകപോതഃ സര്വദോഷകൃത്| |൬൦|

Adhikarana caTakaguNAH (60) · Śloka 60

| ചടകാഃ ശ്ലേഷ്മലാഃ സ്നിഗ്ധാ വാതഘ്നാഃ ശുക്രലാഃ പരമ്||൬൦||

Adhikarana bileshayAdInAM guNAH (61) · Śloka 61

ഗുരൂഷ്ണസ്നിഗ്ധമധുരാ വര്ഗാശ്ചാതോ യഥോത്തരമ്| മൂത്രശുക്രകൃതോ ബല്യാ വാതഘ്നാഃ കഫപിത്തലാഃ||൬൧||

Adhikarana mahAmRugaguNAH, kravyAdaprasahaguNAH (62-63) · Śloka 63

ഏവം വര്ഗപഞ്ചകസ്യ സാമാന്യഗുണാനുക്ത്വാ, അപവാദമാഹ- ശീതാ മഹാമൃഗാസ്തേഷു, ക്രവ്യാദപ്രസഹാഃ പുനഃ| ലവണാനുരസാഃ പാകേ കടുകാ മാംസവര്ധനാഃ||൬൨|| ജീര്ണാര്ശോഗ്രഹണീദോഷശോഷാര്താനാം പരം ഹിതാഃ| |൬൩|

Adhikarana AjamAMsaguNAH (63-64) · Śloka 64

| നാതിശീതഗുരുസ്നിഗ്ധം മാംസമാജമദോഷലമ്||൬൩|| ശരീരധാതുസാമാന്യാദനഭിഷ്യന്ദി ബൃംഹണ്മ്| |൬൪|

Adhikarana AvikamAMsaguNAH (64) · Śloka 64

| വിപരീതമതോ ജ്ഞേയമാവികം ബൃംഹണം തു തത്||൬൪||

Adhikarana gomAMsaguNAH (65) · Śloka 65

ശുഷ്കകാസശ്രമാത്യഗ്നിവിഷമജ്വരപീനസാന്| കാര്ശ്യം കേവലവാതാംശ്ച ഗോമാംസം സന്നിയച്ഛതി||൬൫||

Adhikarana mahiShamAMsaguNAH (66) · Śloka 66

ഉഷ്ണോ ഗരീയാന്മഹിഷഃ സ്വപ്നദാര്ഢ്യബൃഹത്ത്വകൃത്| |൬൬|

Adhikarana varAhamAMsaguNAH (66) · Śloka 66

| തദ്വദ്വരാഹഃ ശ്രമഹാ രുചിശുക്രബലപ്രദഃ||൬൬||

Adhikarana matsyaguNAH (67) · Śloka 67

മത്സ്യാഃ പരം കഫകരാഃ| |൬൭|

Adhikarana cilicImaguNAH (67) · Śloka 67

ചിലിചീമസ്ത്രിദോഷകൃത്| |൬൭|

Adhikarana lAvAdayaH sve sve vargai shreShThAH (67) · Śloka 67

| ലാവരോഹിതഗോധൈണാഃ സ്വേ സ്വേ വര്ഗേ വരാഃ പരമ്||൬൭||

Adhikarana sadyohatAdimAMsaM sevyam (68) · Śloka 68

മാംസം സദ്യോഹതം ശുദ്ധം വയഃസ്ഥം ച ഭജേത്| |൬൮|

Adhikarana mRutamAMsaM tyAjyam (68) · Śloka 68

ത്യജേത്| മൃതം കൃശം ഭൃശം മേദ്യം വ്യാധിവാരിവിഷൈര്ഹതമ്||൬൮||

Adhikarana puMstriyoravayavAdi visheSheNa gauravalAghave (69-3) · Śloka 3

പുംസ്ത്രിയോഃ പൂര്വപശ്ചാര്ധേ ഗുരുണീ, ഗര്ഭിണീ ഗുരുഃ| ലഘുര്യോഷിച്ചതുഷ്പാത്സു, വിഹങ്ഗേഷു പുനഃ പുമാന്||൬൯|| ശിരഃസ്കന്ധോരുപൃഷ്ഠസ്യ കട്യാഃ സക്ഥ്നോശ്ച ഗൌരവമ്| തഥാऽऽമപക്വാശയയോര്യഥാപൂര്വം വിനിര്ദിശേത്||൭൦|| ശോണിതപ്രഭൃതീനാം ച ധാതൂനാമുത്തരോത്തരമ്| മാംസാദ്ഗരീയോ വൃഷണമേഢ്രവൃക്കയകൃദ്ഗുദമ്||൭൧|| ഇതി മാംസവര്ഗഃ||൩||

Adhikarana shAkavargaH pAThAdijashAkaguNAH (72) · Śloka 72

അഥ ശാകവര്ഗഃ| ശാകം പാഠാശഠീസൂഷാസുനിഷണ്ണസതീനജമ്| ത്രിദോഷഘ്നം ലഘു ഗ്രാഹി സരാജക്ഷവവാസ്തുകമ്||൭൨||

Adhikarana suniShaNNAguNAH (73) · Śloka 73

സുനിഷണ്ണോऽഗ്നികൃദ്വൃഷ്യസ്തേഷു| |൭൩|

Adhikarana rAjakShavaguNAH (73) · Śloka 73

രാജക്ഷവഃ പരമ്| ഗ്രഹണ്യര്ശോവികാരഘ്നഃ|൭൩|

Adhikarana vAstukaguNAH (73) · Śloka 73

| വര്ചോഭേദി തു വാസ്തുകമ്||൭൩||

Adhikarana kAkamAcIguNAH (74) · Śloka 74

ഹന്തി ദോഷത്രയം കുഷ്ഠം വൃഷ്യാ സോഷ്ണാ രസായനീ| കാകമാചീ സരാ സ്വര്യാ|൭൪|

Adhikarana cA~ggerIguNAH (74-75) · Śloka 75

| ചാങ്ഗേര്യമ്ലാऽഗ്നിദീപനീ||൭൪|| ഗ്രഹണ്യര്ശോऽനിലശ്ലേഷ്മഹിതോഷ്ണാ ഗ്രാഹിണീ ലഘുഃ| |൭൫|

Adhikarana paTolAdInAM guNAH (75-78) · Śloka 78

| പടോലസപ്തലാരിഷ്ടശാര്ങ്ഗേഷ്ടാവല്ഗുജാऽമൃതാഃ||൭൫|| വേത്രാഗ്രബൃഹതീവാസാകുതിലീതിലപര്ണികാഃ| മണ്ഡൂകപര്ണീകര്കോടകാരവേല്ലകപര്പടാഃ||൭൬|| നാഡീകലായഗോജിഹ്വാവാര്താകം വനതിക്തകമ്| കരീരം കുലകം നന്ദീ കുചൈലാ ശകുലാദനീ||൭൭|| കടില്ലം കേമ്ബുകം ശീതം സകോശാതകകര്കശമ്| തിക്തം പാകേ കടു ഗ്രാഹി വാതലം കഫപിത്തജിത്||൭൮||

Adhikarana paTolaguNAH (79) · Śloka 79

ഹൃദ്യം പടോലം കൃമിനുത്സ്വാദുപാകം രുചിപ്രദമ്| |൭൯|

Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (79) · Śloka 79

| പിത്തലം ദീപനം ഭേദി വാതഘ്നം ബൃഹതീദ്വയമ്||൭൯||

Adhikarana vRuShaguNAH (80) · Śloka 80

വൃഷം തു വമികാസഘ്നം രക്തപിത്തഹരം പരമ്| |൮൦|

Adhikarana kAravellaguNAH (80) · Śloka 80

| കാരവേല്ലം സകടുകം ദീപനം കഫജിത്പരമ്||൮൦||

Adhikarana vArtAkaguNAH (81) · Śloka 81

വാര്താകം കടു തിക്തോഷ്ണം മധുരം കഫവാതജിത്| സക്ഷാരമഗ്നിജനനം ഹൃദ്യം രുച്യമപിത്തലമ്||൮൧||

Adhikarana karIraguNAH (82) · Śloka 82

കരീരമാധ്മാനകരം കഷായം സ്വാദു തിക്തകമ്| |൮൨|

Adhikarana koshAtakAvalgujakayorguNAH (82) · Śloka 82

| കോശാതകാവല്ഗുജകൌ ഭേദിനാവഗ്നിദീപനൌ||൮൨||

Adhikarana taNDulIyaguNAH (83) · Śloka 83

തണ്ഡുലീയോ ഹിമോ രൂക്ഷഃ സ്വാദുപാകരസോ ലഘുഃ| മദപിത്തവിഷാസ്രഘ്നഃ|൮൩|

Adhikarana mu~jjAtaguNAH (83-84) · Śloka 84

മുഞ്ജാതം വാതപിത്തജിത്||൮൩|| സ്നിഗ്ധം ശീതം ഗുരു സ്വാദു ബൃംഹണം ശുക്രകൃത്പരമ്| |൮൪|

Adhikarana pAla~gkyAguNAH (84) · Śloka 84

| ഗുര്വീ സരാ തു പാലങ്ക്യാ|൮൪|

Adhikarana upodakAguNAH (84) · Śloka 84

| മദഘ്നീ ചാപ്യുപോദകാ||൮൪||

Adhikarana ca~jcuguNAH (85) · Śloka 85

പാലങ്ക്യാവത്സ്മൃതശ്ചഞ്ചുഃ സ തു സങ്ഗ്രഹണാത്മകഃ| |൮൫|

Adhikarana vidArIguNAH (85-86) · Śloka 86

| വിദാരീ വാതപിത്തഘ്നീ മൂത്രലാ സ്വാദുശീതലാ||൮൫|| ജീവനീ ബൃംഹണീ കണ്ഠ്യാ ഗുര്വീ വൃഷ്യാ രസായനമ്| |൮൬|

Adhikarana jIvantIguNAH (86) · Śloka 86

| ചക്ഷുഷ്യാ സര്വദോഷഘ്നീ ജീവന്തീ മധുരാ ഹിമാ||൮൬||

Adhikarana kUShmANDAdiguNAH (87-88) · Śloka 88

കൂഷ്മാണ്ഡതുമ്ബകാലിങ്ഗകര്കാര്വേര്വാരുതിണ്ഡിശമ്| തഥാ ത്രപുസചീനാകചിര്ഭടം കഫവാതകൃത്||൮൭|| ഭേദി വിഷ്ടമ്ഭ്യഭിഷ്യന്ദി സ്വാദുപാകരസം ഗുരു| |൮൮|

Adhikarana kUShmANDaguNAH (88-89) · Śloka 89

അത്ര വിഷേശമാഹ | വല്ലീഫലാനാം പ്രവരം കൂഷ്മാണ്ഡം വാതപിത്തജിത്||൮൮|| ബസ്തിശുദ്ധികരം വൃഷ്യമ്| |൮൯|

Adhikarana trapusaguNAH (89) · Śloka 89

ത്രപുസം ത്വതിമൂത്രലമ്| |൮൯|

Adhikarana tumbaguNAH kAli~ggAdInAM guNAH bAlakUShmANDAderguNAH pakvakUShmANDAderguNAH (89-90) · Śloka 90

| തുമ്ബം രൂക്ഷതരം ഗ്രാഹി കാലിങ്ഗൈര്വാരുചിര്ഭടമ്||൮൯|| ബാലം പിത്തഹരം ശീതം വിദ്യാത്പക്വമതോऽന്യഥാ| |൯൦|

Adhikarana shIrNavRuntasya kUShmANDAderguNAH (90-91) · Śloka 91

| ശീര്ണവൃന്തം തു സക്ഷാരം പിത്തലം കഫവാതജിത്||൯൦|| രോചനം ദീപനം ഹൃദ്യമഷ്ഠീലാऽനാഹനുല്ലഘു| |൯൧|

Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (91-92) · Śloka 92

| മൃണാലബിസശാലൂകകുമുദോത്പലകന്ദകമ്||൯൧|| നന്ദീമാഷകകേലൂടശൃങ്ഗാടകകസേരുകമ്| ക്രൌഞ്ചാദനം കലോഡ്യം ച രൂക്ഷം ഗ്രാഹി ഹിമം ഗുരു||൯൨||

Adhikarana kalambAdiguNAH (93-96) · Śloka 96

കലമ്ബനാലികാമാര്ഷകുടിഞ്ജരകുതുമ്ബകമ്| ചില്ലീലട്വാകലോണീകാകുരൂടകഗവേധുകമ്||൯൩|| ജീവന്തഝുഞ്ഝ്വേഡഗജയവശാകസുവര്ചലാഃ| ആലുകാനി ച സര്വാണി തഥാ സൂപ്യാനി ലക്ഷ്മണമ്||൯൪|| സ്വാദു രൂക്ഷം സലവണം വാതശ്ലേഷ്മകരം ഗുരു| ശീതലം സൃഷ്ടവിണ്മൂത്രം പ്രായോ വിഷ്ടഭ്യ ജീര്യതി||൯൫|| സ്വിന്നം നിഷ്പീഡിതരസം സ്നേഹാഢ്യം നാതിദോഷലമ്| |൯൬|

Adhikarana laghupatrAcillIguNAH (96) · Śloka 96

| ലഘുപത്രാ തു യാ ചില്ലീ സാ വാസ്തുകസമാ മതാ||൯൬||

Adhikarana tarkArIvarUNayorguNAH (97) · Śloka 97

തര്കാരീവരുണം സ്വാദു സതിക്തം കഫവാതജിത്| |൯൭|

Adhikarana punarnavAdiguNAH (97-98) · Śloka 98

| വര്ഷാഭ്വൌ കാലശാകം ച സക്ഷാരം കടുതിക്തകമ്||൯൭|| ദീപനം ഭേദനം ഹന്തി ഗരശോഫകഫാനിലാന്| |൯൮|

Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (98) · Śloka 98

| ദീപനാഃ കഫവാതഘ്നാശ്ചിരിബില്വാങ്കുരാഃ സരാഃ||൯൮||

Adhikarana shatAvarya~gkuraguNAH (99) · Śloka 99

ശതാവര്യങ്കുരാസ്തിക്താ വൃഷ്യാ ദോഷത്രയാപഹാഃ| |൯൯|

Adhikarana vaMshA~gkuraguNAH (99) · Śloka 99

| രൂക്ഷോ വംശകരീരസ്തു വിദാഹീ വാതപിത്തലഃ||൯൯||

Adhikarana pattUraguNAH (100) · Śloka 100

പത്തൂരോ ദീപനസ്തിക്തഃ പ്ലീഹാര്ശഃകഫവാതജിത്| |൧൦൦|

Adhikarana kAsamardaguNAH (100) · Śloka 100

| കൃമികാസകഫോത്ക്ലേദാന് കാസമര്ദോ ജയേത്സരഃ||൧൦൦||

Adhikarana kusumBashAkaguNAH (101) · Śloka 101

രൂക്ഷോഷ്ണമമ്ലം കൌസുമ്ഭം ഗുരു പിത്തകരം സരമ്| |൧൦൧|

Adhikarana sArShapashAkaguNAH (101) · Śloka 101

| ഗുരൂഷ്ണം സാര്ഷപം ബദ്ധവിണ്മൂത്രം സര്വദോഷകൃത്||൧൦൧||

Adhikarana bAlamUlakaguNAH (102-103) · Śloka 103

യദ്ബാലമവ്യക്തരസം കിഞ്ചിത്ക്ഷാരം സതിക്തകമ്| തന്മൂലകം ദോഷഹരം ലഘു സോഷ്ണം നിയച്ഛതി||൧൦൨|| ഗുല്മകാസക്ഷയശ്വാസവ്രണനേത്രഗലാമയാന്| സ്വരാഗ്നിസാദോദാവര്തപീനസാംശ്ച|൧൦൩|

Adhikarana mahatmUlakaguNAH (103-104) · Śloka 104

മഹത്പുനഃ||൧൦൩|| രസേ പാകേ ച കടുകമുഷ്ണവീര്യം ത്രിദോഷകൃത്| ഗുര്വഭിഷ്യന്ദി ച|൧൦൪|

Adhikarana snigdhasiddhamUlakaguNAH (104) · Śloka 104

| സ്നിഗ്ധസിദ്ധം തദപി വാതജിത്||൧൦൪||

Adhikarana shuShkamUlakaguNAH (105) · Śloka 105

വാതശ്ലേഷ്മഹരം ശുഷ്കം സര്വമ്| |൧൦൫|

Adhikarana AmamUlakaguNAH (105) · Śloka 105

ആമം തു ദോഷലമ്| |൧൦൫|

Adhikarana piNDAluguNAH (105) · Śloka 105

| കടൂഷ്ണോ വാതകഫഹാ പിണ്ഡാലുഃ പിത്തവര്ധനഃ||൧൦൫||

Adhikarana kuTherAdiharitakaguNAH (106-107) · Śloka 107

കുഠേരശിഗ്രുസുരസസുമുഖാസുരിഭൂസ്തൃണമ്| ഫണിജ്ജാര്ജകജമ്ബീരപ്രഭൃതി ഗ്രാഹി ശാലനമ്||൧൦൬|| വിദാഹി കടു രൂക്ഷോഷ്ണം ഹൃദ്യം ദീപനരോചനമ്| ദൃക്ശുക്രകൃമിഹൃത്തീക്ഷ്ണം ദോഷോത്ക്ലേശകരം ലഘു||൧൦൭||

Adhikarana surasaguNAH (108) · Śloka 108

ഹിധ്മാകാസവിഷശ്വാസപാര്ശ്വരുക്പൂതിഗന്ധഹാ| സുരസഃ|൧൦൮|

Adhikarana sumukhaguNAH (108) · Śloka 108

| സുമുഖോ നാതിവിദാഹീ ഗരശോഫഹാ||൧൦൮||

Adhikarana ArdrikAguNAH (109) · Śloka 109

ആര്ദ്രികാ തിക്തമധുരാ മൂത്രലാ ന ച പിത്തകൃത്| |൧൦൯|

Adhikarana lashunaguNAH (109-111) · Śloka 111

| ലശുനോ ഭൃശതീക്ഷ്ണോഷ്ണഃ കടുപാകരസഃ സരഃ||൧൦൯|| ഹൃദ്യഃ കേശ്യോ ഗുരുര്വൃഷ്യഃ സ്നിഗ്ധോ രോചനദീപനഃ| ഭഗ്നസന്ധാനകൃദ്ബല്യോ രക്തപിത്തപ്രദൂഷണഃ||൧൧൦|| കിലാസകുഷ്ഠഗുല്മാര്ശോമേഹക്രിമികഫാനിലാന്| സഹിധ്മാപീനസശ്വാസകാസാന് ഹന്തി രസായനമ്||൧൧൧||

Adhikarana palANDuguNAH (112) · Śloka 112

പലാണ്ഡുസ്തദ്ഗുണന്യൂനഃ ശ്ലേഷ്മലോ നാതിപിത്തലഃ| |൧൧൨|

Adhikarana gRu~jjanakaguNAH (112-113) · Śloka 113

| കഫവാതാര്ശസാം പഥ്യഃ സ്വേദേऽഭ്യവഹൃതൌ തഥാ||൧൧൨|| തീക്ഷ്ണോ ഗ്റഞ്ജനകോ ഗ്രാഹീ പിത്തിനാം ഹിതകൃന്ന സഃ| |൧൧൩|

Adhikarana sUraNaguNAH (113-114) · Śloka 114

| ദീപനഃ സൂരണോ രുച്യഃ കഫഘ്നോ വിശദോ ലഘുഃ||൧൧൩|| വിശേഷാദര്ശസാം പഥ്യഃ| |൧൧൪|

Adhikarana BUkandaguNAH (114) · Śloka 114

ഭൂകന്ദസ്ത്വതിദോഷലഃ| |൧൧൪|

Adhikarana patrAdInAM yathottaraM gurUtvam (114) · Śloka 114

| പത്രേ പുഷ്പേ ഫലേ നാലേ കന്ദേ ച ഗുരുതാ ക്രമാത്||൧൧൪||

Adhikarana shAkeShu jIvantyAHshreShThatvam sarShapANAmavaratvam (2-115) · Śloka 115

വരാ ശാകേഷു ജീവന്തീ സാര്ഷപം ത്വവരം പരമ്| ഇതി ശാകവര്ഗഃ||൨|| |൧൧൫|

Adhikarana PalavargaH drAkShAguNAH (115-117) · Śloka 117

അഥ ഫലവര്ഗഃ| | ദ്രാക്ഷാ ഫലോത്തമാ വൃഷ്യാ ചക്ഷുഷ്യാ സൃഷ്ടമൂത്രവിട്||൧൧൫|| സ്വാദുപാകരസാ സ്നിഗ്ധാ സകഷായാ ഹിമാ ഗുരുഃ| നിഹന്ത്യനിലപിത്താസ്രതിക്താസ്യത്വമദാത്യയാന്||൧൧൬|| തൃഷ്ണാകാസശ്രമശ്വാസസ്വരഭേദക്ഷതക്ഷയാന്| |൧൧൭|

Adhikarana dADimaguNAH (117-118) · Śloka 118

| ഉദ്രിക്തപിത്താഞ്ജയതി ത്രീന്ദോഷാന്സ്വാദു ദാഡിമമ്||൧൧൭|| പിത്താവിരോധി നാത്യുഷ്ണമമ്ലം വാതകഫാപഹമ്| സര്വം ഹൃദ്യം ലഘു സ്നിഗ്ധം ഗ്രാഹി രോചനദീപനമ്||൧൧൮||

Adhikarana mocAdiguNAH (119-122) · Śloka 122

മോചഖര്ജൂരപനസനാരികേലപരൂഷകമ്| ആമ്രാതതാലകാശ്മര്യരാജാദനമധൂകജമ്||൧൧൯|| സൈവീരബദരാങ്കോല്ലഫല്ഗുശ്ലേഷ്മാതകോദ്ഭവമ്| വാതാമാഭിഷുകാക്ഷോഡമുകൂലകനികോചകമ്||൧൨൦|| ഉരുമാണം പ്രിയാലം ച ബൃംഹണം ഗുരു ശീതലമ്| ദാഹക്ഷതക്ഷയഹരം രക്തപിത്തപ്രസാദനമ്||൧൨൧|| സ്വാദുപാകരസം സ്നിഗ്ധം വിഷ്ടമ്ഭി കഫശുക്രകൃത്| |൧൨൨|

Adhikarana tAlaphalaguNAH kAshmaryajaguNAH vAtAmAdiguNAH priyAlaguNAH, priyAlamajjaguNAH, kolamajjaguNAH (122-125) · Śloka 125

| ഫലം തു പിത്തലം താലം സരം കാശ്മര്യജം ഹിമമ്||൧൨൨|| ശകൃന്മൂത്രവിബന്ധഘ്നം കേശ്യം മേധ്യം രസായനമ്| വാതാമാദ്യുഷ്ണവീര്യം തു കഫപിത്തകരം സരമ്||൧൨൩|| പരം വാതഹരം സ്നിഗ്ധമനുഷ്ണം തു പ്രിയാലജമ്| പ്രിയാലമജ്ജാ മധുരോ വൃഷ്യഃ പിത്താനിലാപഹഃ||൧൨൪|| കോലമജ്ജാ ഗുണൈസ്തദ്വത്തൃട്ഛര്ദിഃകാസജിച്ച സഃ| |൧൨൫|

Adhikarana bilvaguNAH (125-126) · Śloka 126

| പക്വം സുദുര്ജരം ബില്വം ദോഷലം പൂതിമാരുതമ്||൧൨൫|| ദീപനം കഫവാതഘ്നം ബാലം, ഗ്രാഹ്യുഭയം ച തത്| |൧൨൬|

Adhikarana kapitthaguNAH (126-127) · Śloka 127

| കപിത്ഥമാമം കണ്ഠഘ്നം ദോഷലം, ദോഷഘാതി തു||൧൨൬|| പക്വം ഹിധ്മാവമഥുജിത്, സര്വം ഗ്രാഹി വിഷാപഹമ്| |൧൨൭|

Adhikarana jAmbavaguNAH (127-128) · Śloka 128

| ജാമ്ബവം ഗുരു വിഷ്ടമ്ഭി ശീതലം ഭൃശവാതലമ്||൧൨൭|| സങ്ഗ്രാഹി മൂത്രശകൃതോരകണ്ഠ്യം കഫപിത്തജിത്| |൧൨൮|

Adhikarana AmraguNAH (128-129) · Śloka 129

ആമ്രസ്യ ത്ര്യവസ്ഥസ്യാപ്യുപയോഗദര്ശനാത്തഥൈവ ഗുണാനാഹ | വാതപിത്താസ്രകൃദ്ബാലം, ബദ്ധാസ്ഥി കഫപിത്തകൃത്||൧൨൮|| ഗുര്വാമ്രം വാതജിത്പക്വം സ്വാദ്വമ്ലം കഫശുക്രകൃത്| |൧൨൯|

Adhikarana vRukShAmlaguNAH (129) · Śloka 129

| വൃക്ഷാമ്ലം ഗ്രാഹി രൂക്ഷോഷ്ണം വാതശ്ലേഷ്മഹരം ലഘു||൧൨൯||

Adhikarana shamIPalaguNAH (130) · Śloka 130

ശമ്യാ ഗുരൂഷ്ണം കേശഘ്നം രൂക്ഷമ്| |൧൩൦|

Adhikarana pIluguNAH (130-131) · Śloka 131

പീലു തു പിത്തലമ്| കഫവാതഹരം ഭേദി പ്ലീഹാര്ശഃകൃമിഗുല്മനുത്||൧൩൦|| സതിക്തം സ്വാദു യത്പീലു വാത്യുഷ്ണം തത്ത്രിദോഷജിത്| |൧൩൧|

Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (131-133) · Śloka 133

മാതുലുങ്ഗസ്യ ത്വങ്മാംസകേസരാണാം പൃഥഗുപയോഗദര്ശനാത് പൃഥഗേവ ഗുണാനാഹ | ത്വക്തിക്തകടുകാ സ്നിഗ്ധാ മാതുലുങ്ഗസ്യ വാതജിത്||൧൩൧|| ബൃംഹണം മധുരം മാംസം വാതപിത്തഹരം ഗുരു| ലഘു തത്കേസരം കാസശ്വാസഹിധ്മാമദാത്യയാന്||൧൩൨|| ആസ്യശോഷാനിലശ്ലേഷ്മവിബന്ധച്ഛര്ദ്യരോചകാന് ഗുല്മോദരാര്ശഃശൂലാനി മന്ദാഗ്നിത്വം ച നാശയേത്||൧൩൩||

Adhikarana BallAtakaguNAH (134) · Śloka 134

ഭല്ലാതകസ്യ ത്വങ്മാംസം ബൃംഹണം സ്വാദു ശീതലമ്| തദസ്ഥ്യഗ്നിസമം മേധ്യം കഫവാതഹരം പരമ്||൧൩൪||

Adhikarana pAlevataguNAH (135) · Śloka 135

സ്വാദ്വമ്ലം ശീതമുഷ്ണം ച ദ്വിധാ പാലേവതം ഗുരു| രുച്യമത്യഗ്നിശമനമ്|൧൩൫|

Adhikarana pakvArukaguNAH (135-136) · Śloka 136

| രുച്യം മധുരമാരുകമ്||൧൩൫|| പക്വമാശു ജരാം യാതി നാത്യുഷ്ണഗുരുദോഷലമ്| |൧൩൬|

Adhikarana amladrAkShAparUShakakaramardakaguNAH (136-137) · Śloka 137

| ദ്രാക്ഷാപരൂഷകം ചാര്ദ്രമമ്ലം പിത്തകഫപ്രദമ്||൧൩൬|| ഗുരൂഷ്ണവീര്യം വാതഘ്നം സരം സകരമര്ദകമ്| |൧൩൭|

Adhikarana amlakolAdiguNAH (137-138) · Śloka 138

| തഥാऽമ്ലം കോലകര്കന്ധുലകുചാമ്രാതകാരുകമ്||൧൩൭|| ഐരാവതം ദന്തശഠം സതൂദം മൃഗലിണ്ഡികമ്| നാതിപിത്തകരം പക്വം ശുഷ്കം ച കരമര്ദകമ്||൧൩൮||

Adhikarana shuShkAmlIkAPalAdiguNAH (139) · Śloka 139

ദീപനം ഭേദനം ശുഷ്കമമ്ലീകാകോലയോഃ ഫലമ്| തൃഷ്ണാശ്രമക്ലമച്ഛേദി ലഘ്വിഷ്ടം കഫവാതയോഃ||൧൩൯||

Adhikarana PalAnAM madye lakucamavaram (140) · Śloka 140

ഫലാനാമവരം തത്ര ലകുചം സര്വദോഷകൃത്| |൧൪൦|

Adhikarana tyAjyAni dhAnyashAkaPalAni (140-3) · Śloka 3

| ഹിമാനലോഷ്ണദുര്വാതവ്യാലലാലാദിദൂഷിതമ്||൧൪൦|| ജന്തുജുഷ്ടം ജലേ മഗ്നമഭൂമിജമനാര്തവമ്| അന്യധാന്യയുതം ഹീനവീര്യം ജീര്ണതയാऽതി ച||൧൪൧|| ധാന്യം ത്യജേത്തഥാ ശാകം രൂക്ഷസിദ്ധമകോമലമ്| അസഞ്ജാതരസം തദ്വച്ഛൂഷ്കം ചാന്യത്ര മൂലകാത്||൧൪൨|| പ്രായേണ ഫലമപ്യേവം തഥാऽऽമം ബില്വവര്ജിതമ്| |൧൪൩| ഇതി ഫലവര്ഗഃ||൩||

Adhikarana auShadhavargaH lavaNasAmAnyaguNAH (143-144) · Śloka 144

അഥൌഷധവര്ഗഃ| | വിഷ്യന്ദി ലവണം സര്വം സൂക്ഷ്മം സൃഷ്ടമലം മൃദു||൧൪൩|| വാതഘ്നം പാകി തീക്ഷ്ണോഷ്ണം രോചനം കഫപിത്തകൃത്| |൧൪൪|

Adhikarana saindhavaguNAH (144-145) · Śloka 145

| സൈന്ധവം തത്ര സസ്വാദു വൃഷ്യം ഹൃദ്യം ത്രിദോഷനുത്||൧൪൪|| ലഘ്വനുഷ്ണം ദൃശഃ പഥ്യമവിദാഹ്യഗ്നിദീപനമ്| |൧൪൫|

Adhikarana sauvarcalaguNAH (145-146) · Śloka 146

| ലഘു സൌവര്ചലം ഹൃദ്യം സുഗന്ധ്യുദ്ഗാരശോധനമ്||൧൪൫|| കടുപാകം വിബന്ധഘ്നം ദീപനീയം രുചിപ്രദമ്| |൧൪൬|

Adhikarana biDaguNAH (146-147) · Śloka 147

| ഊര്ധ്വാധഃകഫവാതാനുലോമനം ദീപനം ബിഡമ്||൧൪൬|| വിബന്ധാനാഹവിഷ്ടമ്ഭശൂലഗൌരവനാശനമ്| |൧൪൭|

Adhikarana sAmudraguNAH (147) · Śloka 147

| വിപാകേ സ്വാദു സാമുദ്രം ഗുരു ശ്ലേഷ്മവിവര്ധനമ്||൧൪൭||

Adhikarana audBidaguNAH (148) · Śloka 148

സതിക്തകടുകക്ഷാരം തീക്ഷ്ണമുത്ക്ലേദി ചൌദ്ഭിദമ്| |൧൪൮|

Adhikarana kRuShNalavaNaguNAH (148) · Śloka 148

| കൃഷ്ണേ സൌവര്ചലഗുണാ ലവണേ ഗന്ധവര്ജിതാഃ||൧൪൮||

Adhikarana romakalavaNaguNAHpAMsujaguNAH (149) · Śloka 149

രോമകം ലഘു, പാംസൂത്ഥം സക്ഷാരം ശ്ലേഷ്മലം ഗുരു| |൧൪൯|

Adhikarana lavaNAnAM prayoge saindhavAdiprayojanam (149) · Śloka 149

| ലവണാനാം പ്രയോഗേ തു സൈന്ധവാദി പ്രയോജയേത്||൧൪൯||

Adhikarana yavakShAraguNAH (150) · Śloka 150

ഗുല്മഹൃദ്ഗ്രഹണീപാണ്ഡുപ്ലീഹാനാഹഗലാമയാന്| ശ്വാസാര്ശഃകഫകാസാംശ്ച ശമയേദ്യവശൂകജഃ||൧൫൦||

Adhikarana sAmAnyakShAraguNAH (151-152) · Śloka 152

ക്ഷാരഃ സര്വശ്ച പരമം തീക്ഷ്ണോഷ്ണഃ കൃമിജില്ലഘുഃ| പിത്താസൃഗ്ദൂഷണഃ പാകീ ഛേദ്യഹൃദ്യോ വിദാരണഃ||൧൫൧|| അപഥ്യഃ കടുലാവണ്യാച്ഛുക്രൌജഃകേശചക്ഷുഷാമ്| |൧൫൨|

Adhikarana hi~gguguNAH (152-153) · Śloka 153

| ഹിങ്ഗു വാതകഫാനാഹശൂലഘ്നം പിത്തകോപനമ്||൧൫൨|| കടുപാകരസം രുച്യം ദീപനം പാചനം ലഘു| |൧൫൩|

Adhikarana harItakIguNAH (153-157) · Śloka 157

| കഷായാ മധുരാ പാകേ രൂക്ഷാ വിലവണാ ലഘു||൧൫൩|| ദീപനീ പാചനീ മേധ്യാ വയസഃ സ്ഥാപനീ പരമ്| ഉഷ്ണവീര്യാ സരാऽऽയുഷ്യാ ബുദ്ധീന്ദ്രിയബലപ്രദാ||൧൫൪|| കുഷ്ഠവൈവര്ണ്യവൈസ്വര്യപുരാണവിഷമജ്വരാന്| ശിരോऽക്ഷിപാണ്ഡുഹൃദ്രോഗകാമലാഗ്രഹണീഗദാന്||൧൫൫|| സശോഷശോഫാതീസാരമേദമോഹവമിക്രിമീന്| ശ്വാസകാസപ്രസേകാര്ശഃപ്ലീഹാനാഹഗരോദരമ്||൧൫൬|| വിബന്ധം സ്രോതസാം ഗുല്മമൂരുസ്തമ്ഭമരോചകമ്| ഹരീതകീ ജയേദ്വ്യാധീംസ്താംസ്താംശ്ച കഫവാതജാന്||൧൫൭||

Adhikarana AmalakaguNAH (158) · Śloka 158

തദ്വദാമലകം ശീതമമ്ലം പിത്തകഫാപഹമ്| |൧൫൮|

Adhikarana akShaguNAH (158) · Śloka 158

| കടു പാകേ ഹിമം കേശ്യമക്ഷമീഷച്ച തദ്ഗുണമ്||൧൫൮||

Adhikarana triphalAguNAH (159) · Śloka 159

ഇയം രസായനവരാ ത്രിഫലാऽക്ഷ്യാമയാപഹാ| രോപണീ ത്വഗ്ഗ്ദക്ലേദമേദോമേഹകഫാസ്ത്രജിത്||൧൫൯||

Adhikarana caturjAtaguNAH trijAtakaguNAH (160) · Śloka 160

സകേസരം ചതുര്ജാതം ത്വക്പത്രൈലം ത്രിജാതകമ്| പിത്തപ്രകോപി തീക്ഷ്ണോഷ്ണം രൂക്ഷം രോചനദീപനമ്||൧൬൦||

Adhikarana maricaguNAH (161) · Śloka 161

രസേ പാകേ ച കടുകം കഫഘ്നം മരിചം ലഘു| |൧൬൧|

Adhikarana pippalIguNAH (161-163) · Śloka 163

| ശ്ലേഷ്മലാ സ്വാദുശീതാऽऽര്ദ്രാ ഗുര്വീ സ്നിഗ്ധാ ച പിപ്പലീ||൧൬൧|| സാ ശുഷ്കാ വിപരീതാऽതഃ സ്നിഗ്ധാ വൃഷ്യാ രസേ കടുഃ| സ്വാദുപാകാऽനിലശ്ലേഷ്മശ്വാസകാസാപഹാ സരാ||൧൬൨|| ന താമത്യുപയുഞ്ജീത രസായനവിധിം വിനാ| |൧൬൩|

Adhikarana nAgaraguNAH (163-164) · Śloka 164

| നാഗരം ദീപനം വൃഷ്യം ഗ്രാഹി ഹൃദ്യം വിബന്ധനുത്||൧൬൩|| രുച്യം ലഘു സ്വാദുപാകം സ്നിഗ്ധോഷ്ണം കഫവാതജിത്| |൧൬൪|

Adhikarana ArdrakaguNAH,trikaTukaguNAH (164-165) · Śloka 165

| തദ്വദാര്ദ്രകമേതച്ച ത്രയം ത്രികടുകം ജയേത്||൧൬൪|| സ്ഥൌല്യാഗ്നിസദനശ്വാസകാസശ്ലീപദപീനസാന്| |൧൬൫|

Adhikarana cavikApippalImUlayorguNAH (165) · Śloka 165

| ചവികാപിപ്പലീമുലം മരിചാല്പാന്തരം ഗുണൈഃ||൧൬൫||

Adhikarana citrakaguNAH (166) · Śloka 166

ചിത്രകോऽഗ്നിസമഃ പാകേ ശോഫാര്ശഃകൃമികുഷ്ഠഹാ| |൧൬൬|

Adhikarana pa~jcakolaguNAH (166-167) · Śloka 167

| പഞ്ചകോലകമേതച്ച മരിചേന വിനാ സ്മൃതമ്||൧൬൬|| ഗുല്മപ്ലീഹോദരാനാഹശൂലഘ്നം ദീപനം പരമ്| |൧൬൭|

Adhikarana bRuhatpa~jcamUlaguNAH (167-168) · Śloka 168

| ബില്വകാശ്മര്യതര്കാരീപാടലാടിണ്ടുകൈര്മഹത്||൧൬൭|| ജയേത്കഷായതിക്തോഷ്ണം പഞ്ചമൂലം കഫനിലൌ| |൧൬൮|

Adhikarana hasvapa~jcamUlaguNAH (168-169) · Śloka 169

| ഹ്രസ്വം ബൃഹത്യംശുമതീദ്വയഗോക്ഷുരകൈഃ സ്മൃതമ്||൧൬൮|| സ്വാദുപാകരസം നാതിശീതോഷ്ണം സര്വദോഷജിത്| |൧൬൯|

Adhikarana madhyamapa~jcamUlaguNAH (169-170) · Śloka 170

| ബലാപുനര്നവൈരണ്ഡശൂര്പപര്ണീദ്വയേന തു||൧൬൯|| മധ്യമം കഫവാതഘ്നം വാതിപിത്തകരം സരമ്| |൧൭൦|

Adhikarana jIvanAkhyapa~jcamUlaguNAH (170-171) · Śloka 171

| അഭീരുവീരാജീവന്തീജീവകര്ഷഭകൈഃ സ്മൃതമ്||൧൭൦|| ജീവനാഖ്യം തു ചക്ഷുഷ്യം വൃഷ്യം പിത്താനിലാപഹമ്| |൧൭൧|

Adhikarana tRuNasaMj~jakapa~jcamUlaguNAH (171-7) · Śloka 7

| തൃണാഖ്യം പിത്തജിദ്ദര്ഭകാസേക്ഷുശരശാലിഭിഃ||൧൭൧|| ഇത്യൌഷധവര്ഗഃ||൭||

Adhikarana saMgrahashlokaH (96) · Śloka 6

ശൂകശിമ്ബീജപക്വാന്നമാംസശാകഫലൌഷധൈഃ| വര്ഗിതൈരന്നലേശോऽയമുക്തോ നിത്യോപയോഗികഃ||൧൭൨|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചി തായമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേऽന്നസ്വരൂപവിജ്ഞാനിയോ നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||