Adhikarana annasvarUpavij~jAnIyAdhyAyaH ShaShThaH (2) · Śloka 2
అథాతోఽన్నస్వరూపవిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసుత్రే)|2|
अथातोऽन्नस्वरूपविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसुत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUkadhAnyavargaH raktashAlyAdiguNAH (1-4) · Śloka 4
శింబీధాన్యస్య తు తద్వ్యంజనత్త్వేన స్వల్పోపయోగిత్త్వాత్ ప్రాయేణాపథ్యాత్త్వాచ్చాప్రాధన్యం, ఇత్యాహ- అథ శూకధాన్యవర్గః| రక్తో మహాన్ సకలమస్తూర్ణకః శకునాహృతః| సారాముఖో దీర్ఘశూకో రోధ్రశూకః సుగంధికః||1|| పుండ్రః పాండుః పుండరీకః ప్రమోదో గౌరసారివౌ| కాఞ్హ్చనో మహిషః శూకో దూషకః కుసుమాండకః||2|| లాంగలా లోహవాలాఖ్యః కర్దమాః శీతభీరుకాః| పతంగాస్తపనీయాశ్చ యే చాన్యే శాలయః శుభాః||3|| స్వాదుపాకరసః స్నిగ్ధా వృష్యా బద్ధాల్పవర్చసః| కషాయానురసాః పథ్య లఘవో మూత్రల హిమాః||4||
शिम्बीधान्यस्य तु तद्व्यञ्जनत्त्वेन स्वल्पोपयोगित्त्वात् प्रायेणापथ्यात्त्वाच्चाप्राधन्यं, इत्याह- अथ शूकधान्यवर्गः| रक्तो महान् सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः| सारामुखो दीर्घशूको रोध्रशूकः सुगन्धिकः||१|| पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरसारिवौ| काञ्ह्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः||२|| लाङ्गला लोहवालाख्यः कर्दमाः शीतभीरुकाः| पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः||३|| स्वादुपाकरसः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः| कषायानुरसाः पथ्य लघवो मूत्रल हिमाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktashAliguNAH (5) · Śloka 5
శూకజేషు వరస్తత్ర రక్తస్తృష్ణాత్రిదోషహా| |5|
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshAlyAdInAM guNAH (5) · Śloka 5
| మాహాంస్తమను కలమస్తం చాప్యను తతః పరే||5||
| माहांस्तमनु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakAdInAM pUrvasya pUrvasya ninditatvam (6-7) · Śloka 7
యవకా హాయనాః పాంసుబాష్పనైషధకాదయః| స్వాదూష్ణా గురవః స్నిగ్ధాః పాకేఽమ్లాః శ్లేష్మపిత్తలాః||6|| సృష్టమూత్రపురీషాశ్చ పూర్వం పూర్వం చ నిందితాః| |7|
यवका हायनाः पांसुबाष्पनैषधकादयः| स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः||६|| सृष्टमूत्रपुरीषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikaguNAH (7-8) · Śloka 8
| స్నిగ్ధో గ్రాహీ లఘుః స్వాదుదుస్త్రిదోషఘ్నః స్థిరో హిమః||7|| షష్టికో వ్రీహిషు శ్రేష్ఠో గౌరశ్చాసితగౌరతః| |8|
| स्निग्धो ग्राही लघुः स्वादुदुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः||७|| षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvrIhyAdiguNAH (8-10) · Śloka 10
| తతః క్రమాన్మహావ్రీహికృష్ణవ్రీహిజతూముఖాః||8|| కుక్కుటాండకలావాఖ్యపారావతకశూకరాః| వరకోద్దాలకోజ్జ్వాలచీనశారదదర్దురాః||9|| గంధనాః కురువిందాశ్చ గుణైరల్పాంతరాః స్మృతాః| |10|
| ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः||८|| कुक्कुटाण्डकलावाख्यपारावतकशूकराः| वरकोद्दालकोज्ज्वालचीनशारददर्दुराः||९|| गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11
| స్వాదురమ్లవిపాకోఽన్యో వ్రీహిః పిత్తకరో గురుః|10| బహుమూత్రపురీషోష్మా, త్రిదోషస్త్వేవ పాటలః| |11|
| स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः|१०| बहुमूत्रपुरीषोष्मा, त्रिदोषस्त्वेव पाटलः| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShTikAdiByo~anyavrIhiguNAH (10-11) · Śloka 11
| స్వాదురమ్లవిపాకోఽన్యో వ్రీహిః పిత్తకరో గురుః||10|| బహుమూత్రపురీషోష్మా, త్రిదోషస్త్వేవ పాటలః| ||11||
| स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||१०|| बहुमूत्रपुरीषोष्मा, त्रिदोषस्त्वेव पाटलः| ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priya~gguguNAH (12) · Śloka 12
| భగ్నసంధానకృత్తత్ర ప్రియంగుర్బృంహణీ గురుః||12||
| भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koradUShaguNAH (13) · Śloka 13
కోరదూషః పరం గ్రాహీ స్పర్శే శీతో విషాపహః| |13|
कोरदूषः परं ग्राही स्पर्शे शीतो विषापहः| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavaguNAH (13-14) · Śloka 14
| రూక్షః శీతో గురుః స్వాదుః సరో విడ్వాతకృద్యవః||13|| వృష్యః స్థైర్యకరో మూత్రమేదఃపిత్తకఫాన్ జయేత్| పీనసశ్వాసకాసోరుస్తంభకంఠత్వగామయాన్||14||
| रूक्षः शीतो गुरुः स्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः||१३|| वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफान् जयेत्| पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuyavaguNAH (15) · Śloka 15
న్యూనో యవాదనుయవః| |15|
न्यूनो यवादनुयवः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMshodBavayavaguNAH (15) · Śloka 15
రుక్షోష్ణో వంశజో యవః| |15|
रुक्षोष्णो वंशजो यवः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhUmaguNAH (15-16) · Śloka 16
| వృష్యః శీతో గురుః స్నిగ్ధో జీవనో వాతపిత్తహా||15|| సంధానకారీ మధురో గోధూమః స్థైర్యకృత్సరః| |16|
| वृष्यः शीतो गुरुः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा||१५|| सन्धानकारी मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nandImuKIguNAH (16-1) · Śloka 1
| పథ్యా నందీముఖీ శీతా కషాయమధురా లఘుః||16|| ఇతి శూకధాన్యవర్గః||1||
| पथ्या नन्दीमुखी शीता कषायमधुरा लघुः||१६|| इति शूकधान्यवर्गः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shimbIdhAnyavargaH (17-18) · Śloka 18
అథ శింబీధాన్యవర్గః| ముద్గాఢకీమసూరాది శింబీధాన్యం విబంధకృత్| కషాయం స్వాదు సంగ్రాహి కటుపాకం హిమం లఘు||17|| మేదఃశ్లేష్మాస్త్రపిత్తేషు హితం లేపోపసేకయోః| |18|
अथ शिम्बीधान्यवर्गः| मुद्गाढकीमसूरादि शिम्बीधान्यं विबन्धकृत्| कषायं स्वादु सङ्ग्राहि कटुपाकं हिमं लघु||१७|| मेदःश्लेष्मास्त्रपित्तेषु हितं लेपोपसेकयोः| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shimbIdhAnyanAM sAmAnyaguNAH mudgaguNAH kalAyaguNAH rAjamAShaguNAH (18-19) · Śloka 19
| వరోఽత్ర ముద్గోఽల్పచలః, కలాయస్త్వతివాతలః||18|| రాజమాషోఽనిలకరో రూక్షో బహుశకృద్గురుః| |19|
| वरोऽत्र मुद्गोऽल्पचलः, कलायस्त्वतिवातलः||१८|| राजमाषोऽनिलकरो रूक्षो बहुशकृद्गुरुः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthaguNAH (19-20) · Śloka 20
| ఉష్ణాః కులత్థాః పాకేఽమ్లాః శుక్రాశ్మశ్వాసపీనసాన్||19|| కాసార్శఃకఫవాతాంశ్చ ఘ్నంతి పిత్తాస్రదాః పరం| |20|
| उष्णाः कुलत्थाः पाकेऽम्लाः शुक्राश्मश्वासपीनसान्||१९|| कासार्शःकफवातांश्च घ्नन्ति पित्तास्रदाः परम्| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShpAvaguNAH (20-21) · Śloka 21
| నిష్పావో వాతపిత్తాస్రస్తన్యమూత్రకరో గురుః||20|| సరో విదాహీ దృక్శుక్రకఫశోఫవిషాపహః| |21|
| निष्पावो वातपित्तास्रस्तन्यमूत्रकरो गुरुः||२०|| सरो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShaguNAH (21-22) · Śloka 22
| మాషః స్నిగ్ధో బలశ్లేష్మమలపిత్తకరః సరః||21|| గురూష్ణోఽనిలహా స్వాదుః శుక్రవృద్ధివిరేకకృత్| |22|
| माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः||२१|| गुरूष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिविरेककृत्| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkANDolAtmaguptAPalaguNAH (22) · Śloka 22
| ఫలాని మాషవద్విద్యాత్కాకాండోలాత్మగుప్తయోః||22||
| फलानि माषवद्विद्यात्काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilaguNAH (23) · Śloka 23
ఉష్ణస్త్వచ్యో హిమః స్పర్శే కేశ్యో బల్యస్తిలో గురుః| అల్పమూత్రః కటుః పాకే మేధాఽగ్నికఫపిత్తకృత్||23||
उष्णस्त्वच्यो हिमः स्पर्शे केश्यो बल्यस्तिलो गुरुः| अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाऽग्निकफपित्तकृत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atasIguNAH kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24
స్నిగ్ధోమా స్వాదుతిక్తోష్ణా కఫపిత్తకరీ గురుః| దృక్శుక్రహృత్కటుః పాకే, తద్వద్బీజం కుసుంభజం||24||
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः| दृक्शुक्रहृत्कटुः पाके, तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShayavakayoravaratvam (25) · Śloka 25
మాషోఽత్ర సర్వేష్వవరో, యవకః శూకజేషు చ| |25|
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो, यवकः शूकजेषु च| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navadhAnyaguNAH purANadhAnyaguNAH shIghrajanmAdisUpyaguNAH (25-1) · Śloka 1
నవం ధాన్యమభిష్యంది, లఘు సంవత్సరోషితం||25|| శీఘ్రజన్మ తథా సూప్యం నిస్తుషం యుక్తిభర్జితం| |26| ఇతి శింబీధాన్యవర్గః||1||
नवं धान्यमभिष्यन्दि, लग़ु संवत्सरोषितम्||२५|| शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्| |२६| इति शिम्बीधान्यवर्गः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutAnnavargaH maNDAdInAM yathApUrvaM lAghavam maNDaguNAH (26-28) · Śloka 28
అథ కృతాన్న(పక్వాన్న)వర్గః| | మండపేయావిలేపీనామోదనస్య చ లాఘవం||26|| యథాపూర్వం శివస్తత్ర మండో వాతానులోమనః| తృడ్గ్లానిదోషశేషఘ్నః పాచనో ధాతుసామ్యకృత్||27|| స్రోతోమార్దవకృత్స్వేదీ సంధుక్షయతి చానలం| |28|
अथ कृतान्न(पक्वान्न)वर्गः| | मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्||२६|| यथापूर्वं शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः| तृड्ग्लानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्||२७|| स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAguNAH (28-29) · Śloka 29
| క్షత్తృష్ణాగ్లానిదౌర్బల్యకుక్షిరోగజ్వరాపహా||28|| మలానులోమనీ పథ్యా పేయా దీపనపాచనీ| |29|
| क्षत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा||२८|| मलानुलोमनी पथ्या पेया दीपनपाचनी| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vilepIguNAH (29-30) · Śloka 30
| విలేపీ గ్రాహిణీ హృద్యా తృష్ణాఘ్నీ దీపనీ హితా||29|| వ్రణాక్షిరోగసంశుద్ధదుర్బలస్నేహపాయినాం| |30|
| विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता||२९|| व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanaguNAH (30-31) · Śloka 31
| సుధౌతః ప్రస్రుతః స్విన్నోఽత్యక్తోష్మా చౌదనో లఘుః||30|| యశ్చాగ్నేయౌషధక్వాథసాధితో భృష్టతండులః| విపరీతో గురుః క్షీరమాంసాద్యైర్యశ్చ సాధితః||31||
| सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नोऽत्यक्तोष्मा चौदनो लघुः||३०|| यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः| विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanodAharaNA pariBAShA (32) · Śloka 32
ఇతి ద్రవ్యక్రియాయోగమానాద్యైః సర్వమాదిశేత్| |32|
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsarasaguNAH (32) · Śloka 32
| బృంహణః ప్రీణనో వృష్యశ్చక్షుష్యో వ్రణహాం రసః||32||
| बृंहणः प्रीणनो वृष्यश्चक्षुष्यो व्रणहां रसः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgayUShaguNAH (33) · Śloka 33
| మౌద్గస్తు పథ్యః సంశుద్ధవ్రణకంఠాక్షిరోగిణాం|33|
| मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthayUShaguNAH (33) · Śloka 33
| వాతానులోమీ కౌలత్థో గుల్మతూనీప్రతూనిజిత్||33||
| वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनीप्रतूनिजित्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilavikRutyAdiguNAH (34) · Śloka 34
తిలపిణ్యాకవికృతిః శుష్కశాకం విరూఢకం| శండాకీవటకం దృగ్ఘ్నం దోషలం గ్లపనం గురు||34||
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्| शण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAlAguNAH (35) · Śloka 35
రసాలా బృంహణీ వృష్యా స్నిగ్ధా బల్యా రుచిప్రదా| |35|
रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnakaguNAH (35-36) · Śloka 36
| శ్రమక్షుత్తృట్క్లమహరం పానకం ప్రీణనం గురు||35|| విష్టంభి మూత్రలం హృద్యం యథాద్రవ్యగుణం చ తత్| |36|
| श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु||३५|| विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAguNAH (36-37) · Śloka 37
| లాజాస్తృట్ఛ్హర్ద్యతీసారమేహమేదఃకఫచ్ఛిదః||36|| కాసపిత్తోపశమనా దీపనా లఘవో హిమాః| |37|
| लाजास्तृट्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः||३६|| कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthukaguNAH (37) · Śloka 37
| పృథుకా గురవో బల్యాః కఫవిష్టంభకారిణః||37||
| पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnAguNAH (38) · Śloka 38
ధానా విష్టంభినీ రూక్షా తర్పణీ లేఖనీ గురుః| |38|
धाना विष्टम्भिनी रूक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktuguNAHsaktubhakShaNaguNAH (38-40) · Śloka 40
| సక్తవో లఘవః క్షుత్తృట్శ్రమనేత్రామయవ్రణాన్||38|| ఘ్నంతి సంతర్పణాః పానాత్సద్య ఏవ బలప్రదాః| నోదకాంతరితాన్న ద్విర్న నిశాయాం న కేవలాన్||39|| న భుక్త్వా న ద్విజైశ్ఛిత్త్వా సక్తూనద్యాన్న వా బహూన్| |40|
| सक्तवो लघवः क्षुत्तृट्श्रमनेत्रामयव्रणान्||३८|| घ्नन्ति सन्तर्पणाः पानात्सद्य एव बलप्रदाः| नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्||३९|| न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्त्वा सक्तूनद्यान्न वा बहून्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNyAkaguNAH (40) · Śloka 40
| పిణ్యాకో గ్లపనో రూక్షో విష్టంభీ దృష్టిదూషణః||40||
| पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vesavAraguNAH (41) · Śloka 41
వేసవారో గురుః స్నిగ్ధో బలోపచయవర్ధనః| |41|
वेसवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgAdijavesavAraguNAH (41) · Śloka 41
| ముద్గాదిజాస్తు గురవో యథాద్రవ్యగుణానుగాః||41||
| मुद्गादिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pacanapAtraviSeShAdguNavisheShAH (42-2) · Śloka 2
కుకూలకర్పరభ్రాష్ట్రకంద్వంగారవిపాచితాన్| ఏకయోనీంల్లఘూన్విద్యాదపూపానుత్తరోత్తరం||42|| ఇతి కృతాన్న (పక్వాన్న) వర్గః||2||
कुकूलकर्परभ्राष्ट्रकन्द्वङ्गारविपाचितान्| एकयोनींल्लघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्||४२|| इति कृतान्न (पक्वान्न) वर्गः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavargaH hariNAdayo dasha mRUgAH (43) · Śloka 43
అథ మాంసవర్గః| హరిణైణకురంగర్క్షగోకర్ణమృగమాతృకాః| శశశంబరచారుష్కశరభాద్యా మృగాః స్మృతాః||43||
अथ मांसवर्गः| हरिणैणकुरङ्गर्क्षगोकर्णमृगमातृकाः| शशशम्बरचारुष्कशरभाद्या मृगाः स्मृताः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvAdaya ekaviMshatirviShkirAH (44-46) · Śloka 46
లావవార్తీకవర్తీరరక్తవర్త్మకకుక్కుభాః| కపింజలోపచక్రాఖ్యచకోరకురుబాహవః||44|| వర్తకో వర్తికా చైవ తిత్తిరిః క్రకరః శిఖీ| తామ్రాచూడాఖ్యబకరగోనర్దగిరివర్తికాః||45|| తథా శారపదేంద్రాభవరటాద్యాశ్చ విష్కిరాః| |46|
लाववार्तीकवर्तीररक्तवर्त्मककुक्कुभाः| कपिञ्जलोपचक्राख्यचकोरकुरुबाहवः||४४|| वर्तको वर्तिका चैव तित्तिरिः क्रकरः शिखी| ताम्राचूडाख्यबकरगोनर्दगिरिवर्तिकाः||४५|| तथा शारपदेन्द्राभवरटाद्याश्च विष्किराः| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvaMjIvakAdayo dasha pratudAH (46-47) · Śloka 47
| జీవంజీవకదాత్యూహభృంగాహ్వశుకసారికాః||46|| లట్వాకోకిలహారీతకపోతచటకాదయః| ప్రతుదాః|47|
| जीवञ्जीवकदात्यूहभृङ्गाह्वशुकसारिकाः||४६|| लट्वाकोकिलहारीतकपोतचटकादयः| प्रतुदाः|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BekAdayashcatvAro bileshayAH (47) · Śloka 47
| భేకగోధాహిశ్వావిదాద్యా బిలేశయాః||47||
| भेकगोधाहिश्वाविदाद्या बिलेशयाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gavAdayaH prasahAH (48-50) · Śloka 50
గోఖరాశ్వతరోష్ట్రాశ్వద్వీపిసింహర్క్షవానరాః| మార్జారమూషకవ్యాఘ్రవృకబభ్రుతరక్షవః||48|| లోపాకజంబుకశ్యేనచాషవాంతాదవాయసాః శశఘ్నీభాసకురరగృధ్రోలూకకులింగకాః||49|| ధూమికా మధుహా చేతి ప్రసహా మృగపక్షిణః| |50|
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः| मार्जारमूषकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः||४८|| लोपाकजम्बुकश्येनचाषवान्तादवायसाः शशघ्नीभासकुररगृध्रोलूककुलिङ्गकाः||४९|| धूमिका मधुहा चेति प्रसहा मृगपक्षिणः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhAdayo dasha mahAmRugAH (50-51) · Śloka 51
| వరాహమహిషన్యంకురురురోహితవారణాః||50|| సృమరశ్చమరః ఖడ్గో గవయశ్చ మహామృగాః| |51|
| वराहमहिषन्यङ्कुरुरुरोहितवारणाः||५०|| सृमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haMsAdayo~apcarAH (51-52) · Śloka 52
| హంససారసకాదంబవకకారండవప్లవాః||51|| బలాకోత్క్రోశచక్రాహ్వమద్గుక్రౌంచాదయోఽప్చరాః| |52|
| हंससारसकादम्बवककारण्डवप्लवाः||५१|| बलाकोत्क्रोशचक्राह्वमद्गुक्रौञ्चादयोऽप्चराः| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohitakAdayo matsyAH (52-54) · Śloka 54
| మత్స్యా రోహితపాఠీనకూర్మకుంభీరకర్కటాః||52|| శుక్తిశంఖోద్రశంబూకశఫరీవర్మిచంద్రికాః| చులూకీనక్రమకరశిశుమారతిమింగిలాః||53|| రాజీచిలిచిమాద్యాశ్చ| |54|
| मत्स्या रोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः||५२|| शुक्तिशङ्खोद्रशम्बूकशफरीवर्मिचन्द्रिकाः| चुलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गिलाः||५३|| राजीचिलिचिमाद्याश्च| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ityaShTadhA mAMsam (54-1) · Śloka 1
మాంసమిత్యాహురష్టధా| |54| (మృగ్యం వైష్కిరికం కించ ప్రాతుదం చ బిలేశయం| ప్రాసహం చ మహామృగ్యమప్చరం మాత్స్యమష్టధా||1||
मांसमित्याहुरष्टधा| |५४| (मृग्यं वैष्किरिकं किञ्च प्रातुदं च बिलेशयम्| प्रासहं च महामृग्यमप्चरं मात्स्यमष्टधा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAmishrAdayaH (54) · Śloka 54
| యోనిష్వజావీ వ్యామిశ్రగోచరత్వాదనిశ్చితే||54||
| योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya traividhyam (55) · Śloka 55
ఆద్యాంత్యా జాంగలానూపా మధ్యౌ సాధారణౌ స్మృతౌ| |55|
आद्यान्त्या जाङ्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggalAnAM guNAH (55-56) · Śloka 56
| తత్ర బద్ధమలాః శీతా లఘవో జాంగలా హితాః||55|| పిత్తోత్తరే వాతమధ్యే సన్నిపాతే కఫానుగే| |56|
| तत्र बद्धमलाः शीता लघवो जाङ्गला हिताः||५५|| पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashaguNAH (56) · Śloka 56
| దీపనః కటుకః పాకే గ్రాహీ రూక్షో హిమః శశః||56||
| दीपनः कटुकः पाके ग्राही रूक्षो हिमः शशः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartakAdiguNAH,tittiriguNAH (57-58) · Śloka 58
ఈషదుష్ణగురుస్నిగ్ధా బృంహణా వర్తకాదయః| తిత్తిరిస్తేష్వపి వరో మేధాగ్నిబలశుక్రకృత్||57|| గ్రాహీ వర్ణ్యోఽనిలోద్రిక్తసన్నిపాతహరః పరం| |58|
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः| तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृत्||५७|| ग्राही वर्ण्योऽनिलोद्रिक्तसन्निपातहरः परम्| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shikhiguNAH (58) · Śloka 58
| నాతిపథ్యః శిఖీ పథ్యః శ్రోత్రస్వరవయోద్దశాం||58||
| नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोद्दशाम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukkuTaguNAH (59) · Śloka 59
తద్వచ్చ కుక్కుటో వృష్యః| |59|
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grAmyakukkuTaguNAH (59) · Śloka 59
గ్రామ్యస్తు శ్లేష్మలో గురుః| |59|
ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krakaropacakrakayorguNAH (59) · Śloka 59
| మేధాఽనలకరా హృద్యాః క్రకరాః సోపచక్రకాః||59||
| मेधाऽनलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANakapotaguNAH (60) · Śloka 60
గురుః సలవణః కాణకపోతః సర్వదోషకృత్| |60|
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caTakaguNAH (60) · Śloka 60
| చటకాః శ్లేష్మలాః స్నిగ్ధా వాతఘ్నాః శుక్రలాః పరం||60||
| चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileshayAdInAM guNAH (61) · Śloka 61
గురూష్ణస్నిగ్ధమధురా వర్గాశ్చాతో యథోత్తరం| మూత్రశుక్రకృతో బల్యా వాతఘ్నాః కఫపిత్తలాః||61||
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्| मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugaguNAH, kravyAdaprasahaguNAH (62-63) · Śloka 63
ఏవం వర్గపంచకస్య సామాన్యగుణానుక్త్వా, అపవాదమాహ- శీతా మహామృగాస్తేషు, క్రవ్యాదప్రసహాః పునః| లవణానురసాః పాకే కటుకా మాంసవర్ధనాః||62|| జీర్ణార్శోగ్రహణీదోషశోషార్తానాం పరం హితాః| |63|
एवं वर्गपञ्चकस्य सामान्यगुणानुक्त्वा, अपवादमाह- शीता महामृगास्तेषु, क्रव्यादप्रसहाः पुनः| लवणानुरसाः पाके कटुका मांसवर्धनाः||६२|| जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjamAMsaguNAH (63-64) · Śloka 64
| నాతిశీతగురుస్నిగ్ధం మాంసమాజమదోషలం||63|| శరీరధాతుసామాన్యాదనభిష్యంది బృంహణ్మ్| |64|
| नातिशीतगुरुस्निग्धं मांसमाजमदोषलम्||६३|| शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृंहण्म्| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvikamAMsaguNAH (64) · Śloka 64
| విపరీతమతో జ్ఞేయమావికం బృంహణం తు తత్||64||
| विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomAMsaguNAH (65) · Śloka 65
శుష్కకాసశ్రమాత్యగ్నివిషమజ్వరపీనసాన్| కార్శ్యం కేవలవాతాంశ్చ గోమాంసం సన్నియచ్ఛతి||65||
शुष्ककासश्रमात्यग्निविषमज्वरपीनसान्| कार्श्यं केवलवातांश्च गोमांसं सन्नियच्छति||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahiShamAMsaguNAH (66) · Śloka 66
ఉష్ణో గరీయాన్మహిషః స్వప్నదార్ఢ్యబృహత్త్వకృత్| |66|
उष्णो गरीयान्महिषः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्त्वकृत्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhamAMsaguNAH (66) · Śloka 66
| తద్వద్వరాహః శ్రమహా రుచిశుక్రబలప్రదః||66||
| तद्वद्वराहः श्रमहा रुचिशुक्रबलप्रदः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyaguNAH (67) · Śloka 67
మత్స్యాః పరం కఫకరాః| |67|
मत्स्याः परं कफकराः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cilicImaguNAH (67) · Śloka 67
చిలిచీమస్త్రిదోషకృత్| |67|
चिलिचीमस्त्रिदोषकृत्| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvAdayaH sve sve vargai shreShThAH (67) · Śloka 67
| లావరోహితగోధైణాః స్వే స్వే వర్గే వరాః పరం||67||
| लावरोहितगोधैणाः स्वे स्वे वर्गे वराः परम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyohatAdimAMsaM sevyam (68) · Śloka 68
మాంసం సద్యోహతం శుద్ధం వయఃస్థం చ భజేత్| |68|
मांसं सद्योहतं शुद्धं वयःस्थं च भजेत्| |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRutamAMsaM tyAjyam (68) · Śloka 68
త్యజేత్| మృతం కృశం భృశం మేద్యం వ్యాధివారివిషైర్హతం||68||
त्यजेत्| मृतं कृशं भृशं मेद्यं व्याधिवारिविषैर्हतम्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puMstriyoravayavAdi visheSheNa gauravalAghave (69-3) · Śloka 3
పుంస్త్రియోః పూర్వపశ్చార్ధే గురుణీ, గర్భిణీ గురుః| లఘుర్యోషిచ్చతుష్పాత్సు, విహంగేషు పునః పుమాన్||69|| శిరఃస్కంధోరుపృష్ఠస్య కట్యాః సక్థ్నోశ్చ గౌరవం| తథాఽఽమపక్వాశయయోర్యథాపూర్వం వినిర్దిశేత్||70|| శోణితప్రభృతీనాం చ ధాతూనాముత్తరోత్తరం| మాంసాద్గరీయో వృషణమేఢ్రవృక్కయకృద్గుదం||71|| ఇతి మాంసవర్గః||3||
पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी, गर्भिणी गुरुः| लघुर्योषिच्चतुष्पात्सु, विहङ्गेषु पुनः पुमान्||६९|| शिरःस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्| तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्दिशेत्||७०|| शोणितप्रभृतीनां च धातूनामुत्तरोत्तरम्| मांसाद्गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||७१|| इति मांसवर्गः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkavargaH pAThAdijashAkaguNAH (72) · Śloka 72
అథ శాకవర్గః| శాకం పాఠాశఠీసూషాసునిషణ్ణసతీనజం| త్రిదోషఘ్నం లఘు గ్రాహి సరాజక్షవవాస్తుకం||72||
अथ शाकवर्गः| शाकं पाठाशठीसूषासुनिषण्णसतीनजम्| त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suniShaNNAguNAH (73) · Śloka 73
సునిషణ్ణోఽగ్నికృద్వృష్యస్తేషు| |73|
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjakShavaguNAH (73) · Śloka 73
రాజక్షవః పరం| గ్రహణ్యర్శోవికారఘ్నః|73|
राजक्षवः परम्| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः|७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAstukaguNAH (73) · Śloka 73
| వర్చోభేది తు వాస్తుకం||73||
| वर्चोभेदि तु वास्तुकम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkamAcIguNAH (74) · Śloka 74
హంతి దోషత్రయం కుష్ఠం వృష్యా సోష్ణా రసాయనీ| కాకమాచీ సరా స్వర్యా|74|
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी| काकमाची सरा स्वर्या|७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cA~ggerIguNAH (74-75) · Śloka 75
| చాంగేర్యమ్లాఽగ్నిదీపనీ||74|| గ్రహణ్యర్శోఽనిలశ్లేష్మహితోష్ణా గ్రాహిణీ లఘుః| |75|
| चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी||७४|| ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः| |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdInAM guNAH (75-78) · Śloka 78
| పటోలసప్తలారిష్టశారంగేష్టావల్గుజాఽమృతాః||75|| వేత్రాగ్రబృహతీవాసాకుతిలీతిలపర్ణికాః| మండూకపర్ణీకర్కోటకారవేల్లకపర్పటాః||76|| నాడీకలాయగోజిహ్వావార్తాకం వనతిక్తకం| కరీరం కులకం నందీ కుచైలా శకులాదనీ||77|| కటిల్లం కేంబుకం శీతం సకోశాతకకర్కశం| తిక్తం పాకే కటు గ్రాహి వాతలం కఫపిత్తజిత్||78||
| पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजाऽमृताः||७५|| वेत्राग्रबृहतीवासाकुतिलीतिलपर्णिकाः| मण्डूकपर्णीकर्कोटकारवेल्लकपर्पटाः||७६|| नाडीकलायगोजिह्वावार्ताकं वनतिक्तकम्| करीरं कुलकं नन्दी कुचैला शकुलादनी||७७|| कटिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्कशम्| तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolaguNAH (79) · Śloka 79
హృద్యం పటోలం కృమినుత్స్వాదుపాకం రుచిప్రదం| |79|
हृद्यं पटोलं कृमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (79) · Śloka 79
| పిత్తలం దీపనం భేది వాతఘ్నం బృహతీద్వయం||79||
| पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaguNAH (80) · Śloka 80
వృషం తు వమికాసఘ్నం రక్తపిత్తహరం పరం| |80|
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravellaguNAH (80) · Śloka 80
| కారవేల్లం సకటుకం దీపనం కఫజిత్పరం||80||
| कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफजित्परम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vArtAkaguNAH (81) · Śloka 81
వార్తాకం కటు తిక్తోష్ణం మధురం కఫవాతజిత్| సక్షారమగ్నిజననం హృద్యం రుచ్యమపిత్తలం||81||
वार्ताकं कटु तिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्| सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karIraguNAH (82) · Śloka 82
కరీరమాధ్మానకరం కషాయం స్వాదు తిక్తకం| |82|
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादु तिक्तकम्| |८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koshAtakAvalgujakayorguNAH (82) · Śloka 82
| కోశాతకావల్గుజకౌ భేదినావగ్నిదీపనౌ||82||
| कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taNDulIyaguNAH (83) · Śloka 83
తండులీయో హిమో రూక్షః స్వాదుపాకరసో లఘుః| మదపిత్తవిషాస్రఘ్నః|83|
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः| मदपित्तविषास्रघ्नः|८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mu~jjAtaguNAH (83-84) · Śloka 84
ముంజాతం వాతపిత్తజిత్||83|| స్నిగ్ధం శీతం గురు స్వాదు బృంహణం శుక్రకృత్పరం| |84|
मुञ्जातं वातपित्तजित्||८३|| स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत्परम्| |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAla~gkyAguNAH (84) · Śloka 84
| గుర్వీ సరా తు పాలంక్యా|84|
| गुर्वी सरा तु पालङ्क्या|८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upodakAguNAH (84) · Śloka 84
| మదఘ్నీ చాప్యుపోదకా||84||
| मदघ्नी चाप्युपोदका||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ca~jcuguNAH (85) · Śloka 85
పాలంక్యావత్స్మృతశ్చంచుః స తు సంగ్రహణాత్మకః| |85|
पालङ्क्यावत्स्मृतश्चञ्चुः स तु सङ्ग्रहणात्मकः| |८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIguNAH (85-86) · Śloka 86
| విదారీ వాతపిత్తఘ్నీ మూత్రలా స్వాదుశీతలా||85|| జీవనీ బృంహణీ కంఠ్యా గుర్వీ వృష్యా రసాయనం| |86|
| विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादुशीतला||८५|| जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनम्| |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantIguNAH (86) · Śloka 86
| చక్షుష్యా సర్వదోషఘ్నీ జీవంతీ మధురా హిమా||86||
| चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDAdiguNAH (87-88) · Śloka 88
కూష్మాండతుంబకాలింగకర్కార్వేర్వారుతిండిశం| తథా త్రపుసచీనాకచిర్భటం కఫవాతకృత్||87|| భేది విష్టంభ్యభిష్యంది స్వాదుపాకరసం గురు| |88|
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कार्वेर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भटं कफवातकृत्||८७|| भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDaguNAH (88-89) · Śloka 89
అత్ర విషేశమాహ | వల్లీఫలానాం ప్రవరం కూష్మాండం వాతపిత్తజిత్||88|| బస్తిశుద్ధికరం వృష్యం| |89|
अत्र विषेशमाह | वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपित्तजित्||८८|| बस्तिशुद्धिकरं वृष्यम्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapusaguNAH (89) · Śloka 89
త్రపుసం త్వతిమూత్రలం| |89|
त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tumbaguNAH kAli~ggAdInAM guNAH bAlakUShmANDAderguNAH pakvakUShmANDAderguNAH (89-90) · Śloka 90
| తుంబం రూక్షతరం గ్రాహి కాలింగైర్వారుచిర్భటం||89|| బాలం పిత్తహరం శీతం విద్యాత్పక్వమతోఽన్యథా| |90|
| तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि कालिङ्गैर्वारुचिर्भटम्||८९|| बालं पित्तहरं शीतं विद्यात्पक्वमतोऽन्यथा| |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shIrNavRuntasya kUShmANDAderguNAH (90-91) · Śloka 91
| శీర్ణవృంతం తు సక్షారం పిత్తలం కఫవాతజిత్||90|| రోచనం దీపనం హృద్యమష్ఠీలాఽనాహనుల్లఘు| |91|
| शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्||९०|| रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलाऽनाहनुल्लघु| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (91-92) · Śloka 92
| మృణాలబిసశాలూకకుముదోత్పలకందకం||91|| నందీమాషకకేలూటశృంగాటకకసేరుకం| క్రౌంచాదనం కలోడ్యం చ రూక్షం గ్రాహి హిమం గురు||92||
| मृणालबिसशालूककुमुदोत्पलकन्दकम्||९१|| नन्दीमाषककेलूटशृङ्गाटककसेरुकम्| क्रौञ्चादनं कलोड्यं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalambAdiguNAH (93-96) · Śloka 96
కలంబనాలికామార్షకుటింజరకుతుంబకం| చిల్లీలట్వాకలోణీకాకురూటకగవేధుకం||93|| జీవంతఝుంఝ్వేడగజయవశాకసువర్చలాః| ఆలుకాని చ సర్వాణి తథా సూప్యాని లక్ష్మణం||94|| స్వాదు రూక్షం సలవణం వాతశ్లేష్మకరం గురు| శీతలం సృష్టవిణ్మూత్రం ప్రాయో విష్టభ్య జీర్యతి||95|| స్విన్నం నిష్పీడితరసం స్నేహాఢ్యం నాతిదోషలం| |96|
कलम्बनालिकामार्षकुटिञ्जरकुतुम्बकम्| चिल्लीलट्वाकलोणीकाकुरूटकगवेधुकम्||९३|| जीवन्तझुञ्झ्वेडगजयवशाकसुवर्चलाः| आलुकानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि लक्ष्मणम्||९४|| स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु| शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति||९५|| स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana laghupatrAcillIguNAH (96) · Śloka 96
| లఘుపత్రా తు యా చిల్లీ సా వాస్తుకసమా మతా||96||
| लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarkArIvarUNayorguNAH (97) · Śloka 97
తర్కారీవరుణం స్వాదు సతిక్తం కఫవాతజిత్| |97|
तर्कारीवरुणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarnavAdiguNAH (97-98) · Śloka 98
| వర్షాభ్వౌ కాలశాకం చ సక్షారం కటుతిక్తకం||97|| దీపనం భేదనం హంతి గరశోఫకఫానిలాన్| |98|
| वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटुतिक्तकम्||९७|| दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (98) · Śloka 98
| దీపనాః కఫవాతఘ్నాశ్చిరిబిల్వాంకురాః సరాః||98||
| दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAvarya~gkuraguNAH (99) · Śloka 99
శతావర్యంకురాస్తిక్తా వృష్యా దోషత్రయాపహాః| |99|
शतावर्यङ्कुरास्तिक्ता वृष्या दोषत्रयापहाः| |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMshA~gkuraguNAH (99) · Śloka 99
| రూక్షో వంశకరీరస్తు విదాహీ వాతపిత్తలః||99||
| रूक्षो वंशकरीरस्तु विदाही वातपित्तलः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pattUraguNAH (100) · Śloka 100
పత్తూరో దీపనస్తిక్తః ప్లీహార్శఃకఫవాతజిత్| |100|
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्| |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsamardaguNAH (100) · Śloka 100
| కృమికాసకఫోత్క్లేదాన్ కాసమర్దో జయేత్సరః||100||
| कृमिकासकफोत्क्लेदान् कासमर्दो जयेत्सरः||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kusumBashAkaguNAH (101) · Śloka 101
రూక్షోష్ణమమ్లం కౌసుంభం గురు పిత్తకరం సరం| |101|
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्| |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArShapashAkaguNAH (101) · Śloka 101
| గురూష్ణం సార్షపం బద్ధవిణ్మూత్రం సర్వదోషకృత్||101||
| गुरूष्णं सार्षपं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlamUlakaguNAH (102-103) · Śloka 103
యద్బాలమవ్యక్తరసం కించిత్క్షారం సతిక్తకం| తన్మూలకం దోషహరం లఘు సోష్ణం నియచ్ఛ్హతి||102|| గుల్మకాసక్షయశ్వాసవ్రణనేత్రగలామయాన్| స్వరాగ్నిసాదోదావర్తపీనసాంశ్చ|103|
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्| तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति||१०२|| गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्| स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च|१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahatmUlakaguNAH (103-104) · Śloka 104
మహత్పునః||103|| రసే పాకే చ కటుకముష్ణవీర్యం త్రిదోషకృత్| గుర్వభిష్యంది చ|104|
महत्पुनः||१०३|| रसे पाके च कटुकमुष्णवीर्यं त्रिदोषकृत्| गुर्वभिष्यन्दि च|१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhasiddhamUlakaguNAH (104) · Śloka 104
| స్నిగ్ధసిద్ధం తదపి వాతజిత్||104||
| स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkamUlakaguNAH (105) · Śloka 105
వాతశ్లేష్మహరం శుష్కం సర్వం| |105|
वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmamUlakaguNAH (105) · Śloka 105
ఆమం తు దోషలం| |105|
आमं तु दोषलम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDAluguNAH (105) · Śloka 105
| కటూష్ణో వాతకఫహా పిండాలుః పిత్తవర్ధనః||105||
| कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTherAdiharitakaguNAH (106-107) · Śloka 107
కుఠేరశిగ్రుసురససుముఖాసురిభూస్తృణం| ఫణిజ్జార్జకజంబీరప్రభృతి గ్రాహి శాలనం||106|| విదాహి కటు రూక్షోష్ణం హృద్యం దీపనరోచనం| దృక్శుక్రకృమిహృత్తీక్ష్ణం దోషోత్క్లేశకరం లఘు||107||
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणम्| फणिज्जार्जकजम्बीरप्रभृति ग्राहि शालनम्||१०६|| विदाहि कटु रूक्षोष्णं हृद्यं दीपनरोचनम्| दृक्शुक्रकृमिहृत्तीक्ष्णं दोषोत्क्लेशकरं लघु||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasaguNAH (108) · Śloka 108
హిధ్మాకాసవిషశ్వాసపార్శ్వరుక్పూతిగంధహా| సురసః|108|
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा| सुरसः|१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sumukhaguNAH (108) · Śloka 108
| సుముఖో నాతివిదాహీ గరశోఫహా||108||
| सुमुखो नातिविदाही गरशोफहा||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdrikAguNAH (109) · Śloka 109
ఆర్ద్రికా తిక్తమధురా మూత్రలా న చ పిత్తకృత్| |109|
आर्द्रिका तिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaguNAH (109-111) · Śloka 111
| లశునో భృశతీక్ష్ణోష్ణః కటుపాకరసః సరః||109|| హృద్యః కేశ్యో గురుర్వృష్యః స్నిగ్ధో రోచనదీపనః| భగ్నసంధానకృద్బల్యో రక్తపిత్తప్రదూషణః||110|| కిలాసకుష్ఠగుల్మార్శోమేహక్రిమికఫానిలాన్| సహిధ్మాపీనసశ్వాసకాసాన్ హంతి రసాయనం||111||
| लशुनो भृशतीक्ष्णोष्णः कटुपाकरसः सरः||१०९|| हृद्यः केश्यो गुरुर्वृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः| भग्नसन्धानकृद्बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः||११०|| किलासकुष्ठगुल्मार्शोमेहक्रिमिकफानिलान्| सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDuguNAH (112) · Śloka 112
పలాండుస్తద్గుణన్యూనః శ్లేష్మలో నాతిపిత్తలః| |112|
पलाण्डुस्तद्गुणन्यूनः श्लेष्मलो नातिपित्तलः| |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gRu~jjanakaguNAH (112-113) · Śloka 113
| కఫవాతార్శసాం పథ్యః స్వేదేఽభ్యవహృతౌ తథా||112|| తీక్ష్ణో గ్Rఅంజనకో గ్రాహీ పిత్తినాం హితకృన్న సః| |113|
| कफवातार्शसां पथ्यः स्वेदेऽभ्यवहृतौ तथा||११२|| तीक्ष्णो ग्ऱञ्जनको ग्राही पित्तिनां हितकृन्न सः| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUraNaguNAH (113-114) · Śloka 114
| దీపనః సూరణో రుచ్యః కఫఘ్నో విశదో లఘుః||113|| విశేషాదర్శసాం పథ్యః| |114|
| दीपनः सूरणो रुच्यः कफघ्नो विशदो लघुः||११३|| विशेषादर्शसां पथ्यः| |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BUkandaguNAH (114) · Śloka 114
భూకందస్త్వతిదోషలః| |114|
भूकन्दस्त्वतिदोषलः| |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana patrAdInAM yathottaraM gurUtvam (114) · Śloka 114
| పత్రే పుష్పే ఫలే నాలే కందే చ గురుతా క్రమాత్||114||
| पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkeShu jIvantyAHshreShThatvam sarShapANAmavaratvam (2-115) · Śloka 115
వరా శాకేషు జీవంతీ సార్షపం త్వవరం పరం| ఇతి శాకవర్గః||2|| |115|
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपं त्ववरं परम्| इति शाकवर्गः||२|| |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PalavargaH drAkShAguNAH (115-117) · Śloka 117
అథ ఫలవర్గః| | ద్రాక్షా ఫలోత్తమా వృష్యా చక్షుష్యా సృష్టమూత్రవిట్||115|| స్వాదుపాకరసా స్నిగ్ధా సకషాయా హిమా గురుః| నిహంత్యనిలపిత్తాస్రతిక్తాస్యత్వమదాత్యయాన్||116|| తృష్ణాకాసశ్రమశ్వాసస్వరభేదక్షతక్షయాన్| |117|
अथ फलवर्गः| | द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्||११५|| स्वादुपाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्||११६|| तृष्णाकासश्रमश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्| |११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimaguNAH (117-118) · Śloka 118
| ఉద్రిక్తపిత్తాంజయతి త్రీందోషాన్స్వాదు దాడిమం||117|| పిత్తావిరోధి నాత్యుష్ణమమ్లం వాతకఫాపహం| సర్వం హృద్యం లఘు స్నిగ్ధం గ్రాహి రోచనదీపనం||118||
| उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रीन्दोषान्स्वादु दाडिमम्||११७|| पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्| सर्वं हृद्यं लघु स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mocAdiguNAH (119-122) · Śloka 122
మోచఖర్జూరపనసనారికేలపరూషకం| ఆమ్రాతతాలకాశ్మర్యరాజాదనమధూకజం||119|| సైవీరబదరాంకోల్లఫల్గుశ్లేష్మాతకోద్భవం| వాతామాభిషుకాక్షోడముకూలకనికోచకం||120|| ఉరుమాణం ప్రియాలం చ బృంహణం గురు శీతలం| దాహక్షతక్షయహరం రక్తపిత్తప్రసాదనం||121|| స్వాదుపాకరసం స్నిగ్ధం విష్టంభి కఫశుక్రకృత్| |122|
मोचखर्जूरपनसनारिकेलपरूषकम्| आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्||११९|| सैवीरबदराङ्कोल्लफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्| वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्||१२०|| उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरु शीतलम्| दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्||१२१|| स्वादुपाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्| |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlaphalaguNAH kAshmaryajaguNAH vAtAmAdiguNAH priyAlaguNAH, priyAlamajjaguNAH, kolamajjaguNAH (122-125) · Śloka 125
| ఫలం తు పిత్తలం తాలం సరం కాశ్మర్యజం హిమం||122|| శకృన్మూత్రవిబంధఘ్నం కేశ్యం మేధ్యం రసాయనం| వాతామాద్యుష్ణవీర్యం తు కఫపిత్తకరం సరం||123|| పరం వాతహరం స్నిగ్ధమనుష్ణం తు ప్రియాలజం| ప్రియాలమజ్జా మధురో వృష్యః పిత్తానిలాపహః||124|| కోలమజ్జా గుణైస్తద్వత్తృట్ఛర్దిఃకాసజిచ్చ సః| |125|
| फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्||१२२|| शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्| वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१२३|| परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्| प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः||१२४|| कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिःकासजिच्च सः| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvaguNAH (125-126) · Śloka 126
| పక్వం సుదుర్జరం బిల్వం దోషలం పూతిమారుతం||125|| దీపనం కఫవాతఘ్నం బాలం, గ్రాహ్యుభయం చ తత్| |126|
| पक्वं सुदुर्जरं बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्||१२५|| दीपनं कफवातघ्नं बालं, ग्राह्युभयं च तत्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthaguNAH (126-127) · Śloka 127
| కపిత్థమామం కంఠఘ్నం దోషలం, దోషఘాతి తు||126|| పక్వం హిధ్మావమథుజిత్, సర్వం గ్రాహి విషాపహం| |127|
| कपित्थमामं कण्ठघ्नं दोषलं, दोषघाति तु||१२६|| पक्वं हिध्मावमथुजित्, सर्वं ग्राहि विषापहम्| |१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAmbavaguNAH (127-128) · Śloka 128
| జాంబవం గురు విష్టంభి శీతలం భృశవాతలం||127|| సంగ్రాహి మూత్రశకృతోరకంఠ్యం కఫపిత్తజిత్| |128|
| जाम्बवं गुरु विष्टम्भि शीतलं भृशवातलम्||१२७|| सङ्ग्राहि मूत्रशकृतोरकण्ठ्यं कफपित्तजित्| |१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmraguNAH (128-129) · Śloka 129
ఆమ్రస్య త్ర్యవస్థస్యాప్యుపయోగదర్శనాత్తథైవ గుణానాహ | వాతపిత్తాస్రకృద్బాలం, బద్ధాస్థి కఫపిత్తకృత్||128|| గుర్వామ్రం వాతజిత్పక్వం స్వాద్వమ్లం కఫశుక్రకృత్| |129|
आम्रस्य त्र्यवस्थस्याप्युपयोगदर्शनात्तथैव गुणानाह | वातपित्तास्रकृद्बालं, बद्धास्थि कफपित्तकृत्||१२८|| गुर्वाम्रं वातजित्पक्वं स्वाद्वम्लं कफशुक्रकृत्| |१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukShAmlaguNAH (129) · Śloka 129
| వృక్షామ్లం గ్రాహి రూక్షోష్ణం వాతశ్లేష్మహరం లఘు||129||
| वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं वातश्लेष्महरं लघु||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamIPalaguNAH (130) · Śloka 130
శమ్యా గురూష్ణం కేశఘ్నం రూక్షం| |130|
शम्या गुरूष्णं केशघ्नं रूक्षम्| |१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pIluguNAH (130-131) · Śloka 131
పీలు తు పిత్తలం| కఫవాతహరం భేది ప్లీహార్శఃకృమిగుల్మనుత్||130|| సతిక్తం స్వాదు యత్పీలు వాత్యుష్ణం తత్త్రిదోషజిత్| |131|
पीलु तु पित्तलम्| कफवातहरं भेदि प्लीहार्शःकृमिगुल्मनुत्||१३०|| सतिक्तं स्वादु यत्पीलु वात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्| |१३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (131-133) · Śloka 133
మాతులుంగస్య త్వఙ్మాంసకేసరాణాం పృథగుపయోగదర్శనాత్ పృథగేవ గుణానాహ | త్వక్తిక్తకటుకా స్నిగ్ధా మాతులుంగస్య వాతజిత్||131|| బృంహణం మధురం మాంసం వాతపిత్తహరం గురు| లఘు తత్కేసరం కాసశ్వాసహిధ్మామదాత్యయాన్||132|| ఆస్యశోషానిలశ్లేష్మవిబంధచ్ఛర్ద్యరోచకాన్ గుల్మోదరార్శఃశూలాని మందాగ్నిత్వం చ నాశయేత్||133||
मातुलुङ्गस्य त्वङ्मांसकेसराणां पृथगुपयोगदर्शनात् पृथगेव गुणानाह | त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्||१३१|| बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु| लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्||१३२|| आस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान् गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BallAtakaguNAH (134) · Śloka 134
భల్లాతకస్య త్వఙ్మాంసం బృంహణం స్వాదు శీతలం| తదస్థ్యగ్నిసమం మేధ్యం కఫవాతహరం పరం||134||
भल्लातकस्य त्वङ्मांसं बृंहणं स्वादु शीतलम्| तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlevataguNAH (135) · Śloka 135
స్వాద్వమ్లం శీతముష్ణం చ ద్విధా పాలేవతం గురు| రుచ్యమత్యగ్నిశమనం|135|
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णं च द्विधा पालेवतं गुरु| रुच्यमत्यग्निशमनम्|१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvArukaguNAH (135-136) · Śloka 136
| రుచ్యం మధురమారుకం||135|| పక్వమాశు జరాం యాతి నాత్యుష్ణగురుదోషలం| |136|
| रुच्यं मधुरमारुकम्||१३५|| पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णगुरुदोषलम्| |१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amladrAkShAparUShakakaramardakaguNAH (136-137) · Śloka 137
| ద్రాక్షాపరూషకం చార్ద్రమమ్లం పిత్తకఫప్రదం||136|| గురూష్ణవీర్యం వాతఘ్నం సరం సకరమర్దకం| |137|
| द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्||१३६|| गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्| |१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amlakolAdiguNAH (137-138) · Śloka 138
| తథాఽమ్లం కోలకర్కంధులకుచామ్రాతకారుకం||137|| ఐరావతం దంతశఠం సతూదం మృగలిండికం| నాతిపిత్తకరం పక్వం శుష్కం చ కరమర్దకం||138||
| तथाऽम्लं कोलकर्कन्धुलकुचाम्रातकारुकम्||१३७|| ऐरावतं दन्तशठं सतूदं मृगलिण्डिकम्| नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkAmlIkAPalAdiguNAH (139) · Śloka 139
దీపనం భేదనం శుష్కమమ్లీకాకోలయోః ఫలం| తృష్ణాశ్రమక్లమచ్ఛేది లఘ్విష్టం కఫవాతయోః||139||
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लीकाकोलयोः फलम्| तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana PalAnAM madye lakucamavaram (140) · Śloka 140
ఫలానామవరం తత్ర లకుచం సర్వదోషకృత్| |140|
फलानामवरं तत्र लकुचं सर्वदोषकृत्| |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tyAjyAni dhAnyashAkaPalAni (140-3) · Śloka 3
| హిమానలోష్ణదుర్వాతవ్యాలలాలాదిదూషితం||140|| జంతుజుష్టం జలే మగ్నమభూమిజమనార్తవం| అన్యధాన్యయుతం హీనవీర్యం జీర్ణతయాఽతి చ||141|| ధాన్యం త్యజేత్తథా శాకం రూక్షసిద్ధమకోమలం| అసంజాతరసం తద్వచ్ఛూష్కం చాన్యత్ర మూలకాత్||142|| ప్రాయేణ ఫలమప్యేవం తథాఽఽమం బిల్వవర్జితం| |143| ఇతి ఫలవర్గః||3||
| हिमानलोष्णदुर्वातव्याललालादिदूषितम्||१४०|| जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्| अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च||१४१|| धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्| असञ्जातरसं तद्वच्छूष्कं चान्यत्र मूलकात्||१४२|| प्रायेण फलमप्येवं तथाऽऽमं बिल्ववर्जितम्| |१४३| इति फलवर्गः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhavargaH lavaNasAmAnyaguNAH (143-144) · Śloka 144
అథౌషధవర్గః| | విష్యంది లవణం సర్వం సూక్ష్మం సృష్టమలం మృదు||143|| వాతఘ్నం పాకి తీక్ష్ణోష్ణం రోచనం కఫపిత్తకృత్| |144|
अथौषधवर्गः| | विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्टमलं मृदु||१४३|| वातघ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफपित्तकृत्| |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavaguNAH (144-145) · Śloka 145
| సైంధవం తత్ర సస్వాదు వృష్యం హృద్యం త్రిదోషనుత్||144|| లఘ్వనుష్ణం దృశః పథ్యమవిదాహ్యగ్నిదీపనం| |145|
| सैन्धवं तत्र सस्वादु वृष्यं हृद्यं त्रिदोषनुत्||१४४|| लघ्वनुष्णं दृशः पथ्यमविदाह्यग्निदीपनम्| |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sauvarcalaguNAH (145-146) · Śloka 146
| లఘు సౌవర్చలం హృద్యం సుగంధ్యుద్గారశోధనం||145|| కటుపాకం విబంధఘ్నం దీపనీయం రుచిప్రదం| |146|
| लघु सौवर्चलं हृद्यं सुगन्ध्युद्गारशोधनम्||१४५|| कटुपाकं विबन्धघ्नं दीपनीयं रुचिप्रदम्| |१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana biDaguNAH (146-147) · Śloka 147
| ఊర్ధ్వాధఃకఫవాతానులోమనం దీపనం బిడం||146|| విబంధానాహవిష్టంభశూలగౌరవనాశనం| |147|
| ऊर्ध्वाधःकफवातानुलोमनं दीपनं बिडम्||१४६|| विबन्धानाहविष्टम्भशूलगौरवनाशनम्| |१४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmudraguNAH (147) · Śloka 147
| విపాకే స్వాదు సాముద్రం గురు శ్లేష్మవివర్ధనం||147||
| विपाके स्वादु सामुद्रं गुरु श्लेष्मविवर्धनम्||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana audBidaguNAH (148) · Śloka 148
సతిక్తకటుకక్షారం తీక్ష్ణముత్క్లేది చౌద్భిదం| |148|
सतिक्तकटुकक्षारं तीक्ष्णमुत्क्लेदि चौद्भिदम्| |१४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNalavaNaguNAH (148) · Śloka 148
| కృష్ణే సౌవర్చలగుణా లవణే గంధవర్జితాః||148||
| कृष्णे सौवर्चलगुणा लवणे गन्धवर्जिताः||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana romakalavaNaguNAHpAMsujaguNAH (149) · Śloka 149
రోమకం లఘు, పాంసూత్థం సక్షారం శ్లేష్మలం గురు| |149|
रोमकं लघु, पांसूत्थं सक्षारं श्लेष्मलं गुरु| |१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNAnAM prayoge saindhavAdiprayojanam (149) · Śloka 149
| లవణానాం ప్రయోగే తు సైంధవాది ప్రయోజయేత్||149||
| लवणानां प्रयोगे तु सैन्धवादि प्रयोजयेत्||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakShAraguNAH (150) · Śloka 150
గుల్మహృద్గ్రహణీపాండుప్లీహానాహగలామయాన్| శ్వాసార్శఃకఫకాసాంశ్చ శమయేద్యవశూకజః||150||
गुल्महृद्ग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामयान्| श्वासार्शःकफकासांश्च शमयेद्यवशूकजः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyakShAraguNAH (151-152) · Śloka 152
క్షారః సర్వశ్చ పరమం తీక్ష్ణోష్ణః కృమిజిల్లఘుః| పిత్తాసృగ్దూషణః పాకీ ఛేద్యహృద్యో విదారణః||151|| అపథ్యః కటులావణ్యాచ్ఛుక్రౌజఃకేశచక్షుషాం| |152|
क्षारः सर्वश्च परमं तीक्ष्णोष्णः कृमिजिल्लघुः| पित्तासृग्दूषणः पाकी छेद्यहृद्यो विदारणः||१५१|| अपथ्यः कटुलावण्याच्छुक्रौजःकेशचक्षुषाम्| |१५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~gguguNAH (152-153) · Śloka 153
| హింగు వాతకఫానాహశూలఘ్నం పిత్తకోపనం||152|| కటుపాకరసం రుచ్యం దీపనం పాచనం లఘు| |153|
| हिङ्गु वातकफानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम्||१५२|| कटुपाकरसं रुच्यं दीपनं पाचनं लघु| |१५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIguNAH (153-157) · Śloka 157
| కషాయా మధురా పాకే రూక్షా విలవణా లఘు||153|| దీపనీ పాచనీ మేధ్యా వయసః స్థాపనీ పరం| ఉష్ణవీర్యా సరాఽఽయుష్యా బుద్ధీంద్రియబలప్రదా||154|| కుష్ఠవైవర్ణ్యవైస్వర్యపురాణవిషమజ్వరాన్| శిరోఽక్షిపాండుహృద్రోగకామలాగ్రహణీగదాన్||155|| సశోషశోఫాతీసారమేదమోహవమిక్రిమీన్| శ్వాసకాసప్రసేకార్శఃప్లీహానాహగరోదరం||156|| విబంధం స్రోతసాం గుల్మమూరుస్తంభమరోచకం| హరీతకీ జయేద్వ్యాధీంస్తాంస్తాంశ్చ కఫవాతజాన్||157||
| कषाया मधुरा पाके रूक्षा विलवणा लघु||१५३|| दीपनी पाचनी मेध्या वयसः स्थापनी परम्| उष्णवीर्या सराऽऽयुष्या बुद्धीन्द्रियबलप्रदा||१५४|| कुष्ठवैवर्ण्यवैस्वर्यपुराणविषमज्वरान्| शिरोऽक्षिपाण्डुहृद्रोगकामलाग्रहणीगदान्||१५५|| सशोषशोफातीसारमेदमोहवमिक्रिमीन्| श्वासकासप्रसेकार्शःप्लीहानाहगरोदरम्||१५६|| विबन्धं स्रोतसां गुल्ममूरुस्तम्भमरोचकम्| हरीतकी जयेद्व्याधींस्तांस्तांश्च कफवातजान्||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakaguNAH (158) · Śloka 158
తద్వదామలకం శీతమమ్లం పిత్తకఫాపహం| |158|
तद्वदामलकं शीतमम्लं पित्तकफापहम्| |१५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShaguNAH (158) · Śloka 158
| కటు పాకే హిమం కేశ్యమక్షమీషచ్చ తద్గుణం||158||
| कटु पाके हिमं केश्यमक्षमीषच्च तद्गुणम्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAguNAH (159) · Śloka 159
ఇయం రసాయనవరా త్రిఫలాఽక్ష్యామయాపహా| రోపణీ త్వగ్గ్దక్లేదమేదోమేహకఫాస్త్రజిత్||159||
इयं रसायनवरा त्रिफलाऽक्ष्यामयापहा| रोपणी त्वग्ग्दक्लेदमेदोमेहकफास्त्रजित्||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturjAtaguNAH trijAtakaguNAH (160) · Śloka 160
సకేసరం చతుర్జాతం త్వక్పత్రైలం త్రిజాతకం| పిత్తప్రకోపి తీక్ష్ణోష్ణం రూక్షం రోచనదీపనం||160||
सकेसरं चतुर्जातं त्वक्पत्रैलं त्रिजातकम्| पित्तप्रकोपि तीक्ष्णोष्णं रूक्षं रोचनदीपनम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricaguNAH (161) · Śloka 161
రసే పాకే చ కటుకం కఫఘ్నం మరిచం లఘు| |161|
रसे पाके च कटुकं कफघ्नं मरिचं लघु| |१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalIguNAH (161-163) · Śloka 163
| శ్లేష్మలా స్వాదుశీతాఽఽర్ద్రా గుర్వీ స్నిగ్ధా చ పిప్పలీ||161|| సా శుష్కా విపరీతాఽతః స్నిగ్ధా వృష్యా రసే కటుః| స్వాదుపాకాఽనిలశ్లేష్మశ్వాసకాసాపహా సరా||162|| న తామత్యుపయుంజీత రసాయనవిధిం వినా| |163|
| श्लेष्मला स्वादुशीताऽऽर्द्रा गुर्वी स्निग्धा च पिप्पली||१६१|| सा शुष्का विपरीताऽतः स्निग्धा वृष्या रसे कटुः| स्वादुपाकाऽनिलश्लेष्मश्वासकासापहा सरा||१६२|| न तामत्युपयुञ्जीत रसायनविधिं विना| |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgaraguNAH (163-164) · Śloka 164
| నాగరం దీపనం వృష్యం గ్రాహి హృద్యం విబంధనుత్||163|| రుచ్యం లఘు స్వాదుపాకం స్నిగ్ధోష్ణం కఫవాతజిత్| |164|
| नागरं दीपनं वृष्यं ग्राहि हृद्यं विबन्धनुत्||१६३|| रुच्यं लघु स्वादुपाकं स्निग्धोष्णं कफवातजित्| |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdrakaguNAH,trikaTukaguNAH (164-165) · Śloka 165
| తద్వదార్ద్రకమేతచ్చ త్రయం త్రికటుకం జయేత్||164|| స్థౌల్యాగ్నిసదనశ్వాసకాసశ్లీపదపీనసాన్| |165|
| तद्वदार्द्रकमेतच्च त्रयं त्रिकटुकं जयेत्||१६४|| स्थौल्याग्निसदनश्वासकासश्लीपदपीनसान्| |१६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikApippalImUlayorguNAH (165) · Śloka 165
| చవికాపిప్పలీములం మరిచాల్పాంతరం గుణైః||165||
| चविकापिप्पलीमुलं मरिचाल्पान्तरं गुणैः||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana citrakaguNAH (166) · Śloka 166
చిత్రకోఽగ్నిసమః పాకే శోఫార్శఃకృమికుష్ఠహా| |166|
चित्रकोऽग्निसमः पाके शोफार्शःकृमिकुष्ठहा| |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcakolaguNAH (166-167) · Śloka 167
| పంచకోలకమేతచ్చ మరిచేన వినా స్మృతం||166|| గుల్మప్లీహోదరానాహశూలఘ్నం దీపనం పరం| |167|
| पञ्चकोलकमेतच्च मरिचेन विना स्मृतम्||१६६|| गुल्मप्लीहोदरानाहशूलघ्नं दीपनं परम्| |१६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatpa~jcamUlaguNAH (167-168) · Śloka 168
| బిల్వకాశ్మర్యతర్కారీపాటలాటింటుకైర్మహత్||167|| జయేత్కషాయతిక్తోష్ణం పంచమూలం కఫనిలౌ| |168|
| बिल्वकाश्मर्यतर्कारीपाटलाटिण्टुकैर्महत्||१६७|| जयेत्कषायतिक्तोष्णं पञ्चमूलं कफनिलौ| |१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hasvapa~jcamUlaguNAH (168-169) · Śloka 169
| హ్రస్వం బృహత్యంశుమతీద్వయగోక్షురకైః స్మృతం||168|| స్వాదుపాకరసం నాతిశీతోష్ణం సర్వదోషజిత్| |169|
| ह्रस्वं बृहत्यंशुमतीद्वयगोक्षुरकैः स्मृतम्||१६८|| स्वादुपाकरसं नातिशीतोष्णं सर्वदोषजित्| |१६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyamapa~jcamUlaguNAH (169-170) · Śloka 170
| బలాపునర్నవైరండశూర్పపర్ణీద్వయేన తు||169|| మధ్యమం కఫవాతఘ్నం వాతిపిత్తకరం సరం| |170|
| बलापुनर्नवैरण्डशूर्पपर्णीद्वयेन तु||१६९|| मध्यमं कफवातघ्नं वातिपित्तकरं सरम्| |१७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanAkhyapa~jcamUlaguNAH (170-171) · Śloka 171
| అభీరువీరాజీవంతీజీవకర్షభకైః స్మృతం||170|| జీవనాఖ్యం తు చక్షుష్యం వృష్యం పిత్తానిలాపహం| |171|
| अभीरुवीराजीवन्तीजीवकर्षभकैः स्मृतम्||१७०|| जीवनाख्यं तु चक्षुष्यं वृष्यं पित्तानिलापहम्| |१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuNasaMj~jakapa~jcamUlaguNAH (171-7) · Śloka 7
| తృణాఖ్యం పిత్తజిద్దర్భకాసేక్షుశరశాలిభిః||171|| ఇత్యౌషధవర్గః||7||
| तृणाख्यं पित्तजिद्दर्भकासेक्षुशरशालिभिः||१७१|| इत्यौषधवर्गः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMgrahashlokaH (96) · Śloka 6
శూకశింబీజపక్వాన్నమాంసశాకఫలౌషధైః| వర్గితైరన్నలేశోఽయముక్తో నిత్యోపయోగికః||172|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచి తాయమష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానేఽన్నస్వరూపవిజ్ఞానియో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః||6||
शूकशिम्बीजपक्वान्नमांसशाकफलौषधैः| वर्गितैरन्नलेशोऽयमुक्तो नित्योपयोगिकः||१७२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि तायमष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थानेऽन्नस्वरूपविज्ञानियो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon