Adhikarana dravadravyavij~jAnIyAdhyAyaH pa~jcamaH (2) · Śloka 2
అథాతో ద్రవద్రవ్యవిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2|
अथातो द्रवद्रव्यविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana toyavargaH ga~ggAjalaguNAH (1-2) · Śloka 2
ప్రాధాన్యాచ్చ పానీయస్య ప్రాగుపదేశః| తథా చాష్టాంగసంగ్రహేఽన్నపానప్రకరణేఽధ్యగీష్ట (సూ.అ.10) "అనుపానే తు సలిలమేవ శ్రేష్ఠం, సర్వరసయోనిత్వాత్సర్వభూతసాత్మ్యాజ్జీవనాదిగుణయోగాచ్చ"| తథా, తత్రైవాధ్యైష్ట (సం.సూ.అ.6)_"పానీయం ప్రాణినాం ప్రాణా విశ్వమేవ చ తన్మయం" ఇత్యాది| తథా, చాత్రైవాప్యసంగ్రహేఽపి తదేవ ప్రాగుపనీతం (సం.సూ.అ.13)- "శ్రేష్ఠముదకమాశ్వాసనస్తంభనక్లేదనానాం" ఇతి| బహుగుణత్వాచ్చాంతరిక్షస్య జలస్య ప్రాగుపన్యాసో యుక్త ఇత్యాహ అథ తోయవర్గః| జీవనం తర్పణం హృద్యం హ్లాది బుద్ధిప్రబోధనం| తన్వవ్యక్తరసం మృష్టం శీతం లఘ్వమృతోపమం||1|| గంగాంబు నభసో భ్రష్టం స్పృష్టం త్వర్కేందుమారుతైః| హితాహితత్వే తద్భూయో దేశకాలావపేక్షతే||2||
प्राधान्याच्च पानीयस्य प्रागुपदेशः| तथा चाष्टाङ्गसङ्ग्रहेऽन्नपानप्रकरणेऽध्यगीष्ट (सू.अ.१०) "अनुपाने तु सलिलमेव श्रेष्ठम्, सर्वरसयोनित्वात्सर्वभूतसात्म्याज्जीवनादिगुणयोगाच्च"| तथा, तत्रैवाध्यैष्ट (सं.सू.अ.६)_"पानीयं प्राणिनां प्राणा विश्वमेव च तन्मयम्" इत्यादि| तथा, चात्रैवाप्यसङ्ग्रहेऽपि तदेव प्रागुपनीतम् (सं.सू.अ.१३)- "श्रेष्ठमुदकमाश्वासनस्तम्भनक्लेदनानाम्" इति| बहुगुणत्वाच्चान्तरिक्षस्य जलस्य प्रागुपन्यासो युक्त इत्याह अथ तोयवर्गः| जीवनं तर्पणं हृद्यं ह्लादि बुद्धिप्रबोधनम्| तन्वव्यक्तरसं मृष्टं शीतं लघ्वमृतोपमम्||१|| गङ्गाम्बु नभसो भ्रष्टं स्पृष्टं त्वर्केन्दुमारुतैः| हिताहितत्वे तद्भूयो देशकालावपेक्षते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ga~ggAjalalakShaNam (3) · Śloka 3
నన్వాకాశాత్పతత్ లక్షణమంతరేణ గాంగమిదమితి న జ్ఞాయత ఇత్యాహ యేనాభివృష్టమమలం శాల్యన్నం రాజతే స్థితం| అక్లిన్నమవివర్ణం చ తత్పేయం గాంగం|3|
नन्वाकाशात्पतत् लक्षणमन्तरेण गाङ्गमिदमिति न ज्ञायत इत्याह येनाभिवृष्टममलं शाल्यन्नं राजते स्थितम्| अक्लिन्नमविवर्णं च तत्पेयं गाङ्गम्|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmudrajalalakShaNam, sAmudrajalapAnaniShedhaH (3-4) · Śloka 4
| అన్యథా||3|| సాముద్రం, తన్న పాతవ్యం మాసాదాశ్వయుజాద్వినా| |4|
| अन्यथा||३|| सामुद्रं, तन्न पातव्यं मासादाश्वयुजाद्विना| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AntarikShaM jalaM peyam, tadabhAve bhaumam (4-5) · Śloka 5
| ఐంద్రమంబు సుపాత్రస్థమవిపన్నం సదా పిబేత్||4|| తదభావే చ భూమిష్ఠమాంతరిక్షానుకారి యత్| శుచిపృథ్వసితశ్వేతే దేశేఽర్కపవనాహతం||5||
| ऐन्द्रमम्बु सुपात्रस्थमविपन्नं सदा पिबेत्||४|| तदभावे च भूमिष्ठमान्तरिक्षानुकारि यत्| शुचिपृथ्वसितश्वेते देशेऽर्कपवनाहतम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAyogyaM jalam,AntarikShamapi pAne~ayogyam (6-8) · Śloka 8
ఇదానీం యాదృశం జలం న పేయం, తద్దర్శయతి న పిబేత్పంకశైవాలతృణపర్ణావిలాస్తృతం| సూర్యేందుపవనాదృష్టమభివృష్టం ఘనం గురు||6|| ఫేనిలం జంతుమత్తప్తం దంతగ్రాహ్యతిశైత్యతః| అనార్తవం చ యద్దివ్యమార్తవం ప్రథమం చ యత్||7|| లూతాదితంతువిణ్మూత్రవిషసంశ్లేషదూషితం| |8|
इदानीं यादृशं जलं न पेयम्, तद्दर्शयति न पिबेत्पङ्कशैवालतृणपर्णाविलास्तृतम्| सूर्येन्दुपवनादृष्टमभिवृष्टं घनं गुरु||६|| फेनिलं जन्तुमत्तप्तं दन्तग्राह्यतिशैत्यतः| अनार्तवं च यद्दिव्यमार्तवं प्रथमं च यत्||७|| लूतादितन्तुविण्मूत्रविषसंश्लेषदूषितम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nadInirupaNam (8-9) · Śloka 9
ఇదానీం నదీర్నిరూపయన్నాహ | పశ్చిమోదధిగాః శీఘ్రవహా యాశ్చామలోదకాః||8|| పథ్యాః సమాసాత్తా నద్యో విపరీతాస్త్వతోఽన్యథా| |9|
इदानीं नदीर्निरूपयन्नाह | पश्चिमोदधिगाः शीघ्रवहा याश्चामलोदकाः||८|| पथ्याः समासात्ता नद्यो विपरीतास्त्वतोऽन्यथा| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nadyaH pathyApathyAH himavanmalayanadIguNAH (9-10) · Śloka 10
| ఉపలాస్ఫాలనాక్షేపవిచ్ఛేదైః ఖేదితోదకాః||9|| హిమవన్మలయోద్భూతాః పథ్యాస్తా ఏవ చ స్థిరాః| కృమిశ్లీపదహృత్కంఠశిరోరోగాన్ ప్రకుర్వతే||10||
| उपलास्फालनाक्षेपविच्छेदैः खेदितोदकाः||९|| हिमवन्मलयोद्भूताः पथ्यास्ता एव च स्थिराः| कृमिश्लीपदहृत्कण्ठशिरोरोगान् प्रकुर्वते||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avantinadiguNAH mahendraparvatanadIguNAH sahrAvindyanadIguNAH pAriyAtranadIguNAH samudrodakaguNAH (11-12) · Śloka 12
ప్రాచ్యావంత్యపరాంతోత్థా దుర్నామాని, మహేంద్రజాః| ఉదరశ్లీపదాతంకాన్, సహ్యవింధ్యోద్భవా: పునః||11|| కుష్ఠపాండుశిరోరోగాన్, దోషఘ్న్యః పారియాత్రజాః| బల పౌరుషకారిణ్యః, సాగరాంభస్త్రిదోషకృత్||12||
प्राच्यावन्त्यपरान्तोत्था दुर्नामानि, महेन्द्रजाः| उदरश्लीपदातङ्कान्, सह्यविन्ध्योद्भवा: पुनः||११|| कुष्ठपाण्डुशिरोरोगान्, दोषघ्न्यः पारियात्रजाः| बल पौरुषकारिण्यः, सागराम्भस्त्रिदोषकृत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUpataDAgAdiguNAH (13) · Śloka 13
విద్యాత్కూపతడాగాదీన్ జాంగలానూపశైలతః| |13|
विद्यात्कूपतडागादीन् जाङ्गलानूपशैलतः| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keShA~jcijjalapAnaniShedhaH (13-14) · Śloka 14
ఇదానీం కేషాంచిజ్జలపాననిషేధమాహ | నాంబు పేయమశక్త్యా వా స్వల్పమల్పాగ్నిగుల్మిభిః||13|| పాండూదరాతిసారార్శోగ్రహణీశోషశోథిభిః| ఋతే శరన్నిదాఘాభ్యాం పిబేత్స్వస్థోఽపి చాల్పశః||14||
इदानीं केषाञ्चिज्जलपाननिषेधमाह | नाम्बु पेयमशक्त्या वा स्वल्पमल्पाग्निगुल्मिभिः||१३|| पाण्डूदरातिसारार्शोग्रहणीशोषशोथिभिः| ऋते शरन्निदाघाभ्यां पिबेत्स्वस्थोऽपि चाल्पशः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bojane~ambupAnaprakAraH (15) · Śloka 15
సమస్థూలకృశా భుక్తమధ్యాంతప్రథమాంబుపాః| |15|
समस्थूलकृशा भुक्तमध्यान्तप्रथमाम्बुपाः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItAmbuguNAH (15-16) · Śloka 16
| శీతం మదాత్యయగ్లానిమూర్చ్ఛాచ్ఛర్దిశ్రమభ్రమాన్||15|| తృష్ణోష్ణదాహపిత్తాస్రవిషాణ్యంబు నియచ్ఛతి| |16|
| शीतं मदात्ययग्लानिमूर्च्छाच्छर्दिश्रमभ्रमान्||१५|| तृष्णोष्णदाहपित्तास्रविषाण्यम्बु नियच्छति| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNAmbuguNAH (16-17) · Śloka 17
అధునోష్ణాంబుగుణానాహ | దీపనం పాచనం కంఠ్యం లఘూష్ణం బస్తిశోధనం||16|| హిధ్మాధ్మానానిలశ్లేష్మసద్యఃశుద్ధినవజ్వరే| కాసామపీనసశ్వాసపార్శ్వరుక్షు చ శస్యతే||17||
अधुनोष्णाम्बुगुणानाह | दीपनं पाचनं कण्ठ्यं लघूष्णं बस्तिशोधनम्||१६|| हिध्माध्मानानिलश्लेष्मसद्यःशुद्धिनवज्वरे| कासामपीनसश्वासपार्श्वरुक्षु च शस्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kvathitashItalAmbuguNAH vyuShitakvathitashItalambuguNAH (18) · Śloka 18
అధునా క్వథితశీతలం నిర్దిదిక్షురాహ అనభిష్యంది లఘు చ తోయం క్వథితశీతలం| పిత్తయుక్తే హితం దోషే, వ్యుషితం తత్త్రిదోషకృత్||18||
अधुना क्वथितशीतलं निर्दिदिक्षुराह अनभिष्यन्दि लघु च तोयं क्वथितशीतलम्| पित्तयुक्ते हितं दोषे, व्युषितं तत्त्रिदोषकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nArikelodakaguNAH (19) · Śloka 19
నారికేలోదకం స్నిగ్ధం స్వాదు వృష్యం హిమం లఘు| తృష్ణాపిత్తానిలహరం దీపనం బస్తిశోధనం||19||
नारिकेलोदकं स्निग्धं स्वादु वृष्यं हिमं लघु| तृष्णापित्तानिलहरं दीपनं बस्तिशोधनम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divyanAdeyayorvarAvaratve (20-1) · Śloka 1
ఇదానీం యుక్త్యాఽగ్ర్యసంగ్రహం నిర్దిశతి వర్షాసు దివ్యనాదేయే పరం తోయే వరావరే| |20| ఇతి తోయవర్గః||1||
इदानीं युक्त्याऽग्र्यसङ्ग्रहं निर्दिशति वर्षासु दिव्यनादेये परं तोये वरावरे| |२०| इति तोयवर्गः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIravargaH sAmAnyakShIraguNAH (20-21) · Śloka 21
పరిశేషేభ్యో వర్గేభ్యః ప్రాజ్యజనోపయోగితయోపకారిత్వేనాజన్మసాత్మ్యేన ప్రాధాన్యాత్ పయః సజ్ఞాసామాన్యాత్ పయస ఇవ జీవనాదిగుణయోగాచ్చ తోయవర్గాదను క్షీరవర్గః ప్రక్రమ్యతే| తత్రాపి దధ్యాదీనాం మూలకారణత్వాత్ క్షీరస్య ప్రాగుపాదానం| తథా, జీవనీయానాం రసాయనానాం చాగ్రేసరత్వాత్| తథా చాష్టాంగసంగ్రహే (సూ. అ. 13)- "క్షీరం జీవనీయానాం| క్షీరఘృతాభ్యాసో రసాయనానాం| " ఇత్యాది| అథ క్షీరవర్గః| | స్వాదుపాకరసం స్నిగ్ధమోజస్యం ధాతువర్ధనం||20|| వాతపిత్తహరం వృష్యం శ్లేష్మలం గురు శీతలం| ప్రాయః పయః|21|
परिशेषेभ्यो वर्गेभ्यः प्राज्यजनोपयोगितयोपकारित्वेनाजन्मसात्म्येन प्राधान्यात् पयः सज्ञासामान्यात् पयस इव जीवनादिगुणयोगाच्च तोयवर्गादनु क्षीरवर्गः प्रक्रम्यते| तत्रापि दध्यादीनां मूलकारणत्वात् क्षीरस्य प्रागुपादानम्| तथा, जीवनीयानां रसायनानां चाग्रेसरत्वात्| तथा चाष्टाङ्गसङ्ग्रहे (सू. अ. १३)- "क्षीरं जीवनीयानाम्| क्षीरघृताभ्यासो रसायनानाम्| " इत्यादि| अथ क्षीरवर्गः| | स्वादुपाकरसं स्निग्धमोजस्यं धातुवर्धनम्||२०|| वातपित्तहरं वृष्यं श्लेष्मलं गुरु शीतलम्| प्रायः पयः|२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gokShIraguNAH (21-23) · Śloka 23
| అత్ర గవ్యం తు జీవనీయం రసాయనం||21|| క్షతక్షీణహితం మేధ్యం బల్యం స్తన్యకరం సరం| శ్రమభ్రమమదాలక్ష్మీశ్వాసకాసాతితృట్క్షుధః||22|| జీర్ణజ్వరం మూత్రకృచ్ఛ్రం రక్తపిత్తం చ నాశయేత్| |23|
| अत्र गव्यं तु जीवनीयं रसायनम्||२१|| क्षतक्षीणहितं मेध्यं बल्यं स्तन्यकरं सरम्| श्रमभ्रममदालक्ष्मीश्वासकासातितृट्क्षुधः||२२|| जीर्णज्वरं मूत्रकृच्छ्रं रक्तपित्तं च नाशयेत्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAhiShakShIraguNAH (23) · Śloka 23
| హితమత్యగ్న్యనిద్రేభ్యో గరీయో మాహిషం హిమం||23||
| हितमत्यग्न्यनिद्रेभ्यो गरीयो माहिषं हिमम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjakShIraguNAH (24) · Śloka 24
అల్పాంబుపానవ్యాయామకటుతిక్తాశనైర్లఘు| ఆజం శోషజ్వరశ్వాసరక్తపిత్తాతిసారజిత్||24||
अल्पाम्बुपानव्यायामकटुतिक्ताशनैर्लघु| आजं शोषज्वरश्वासरक्तपित्तातिसारजित्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShTrakakShIraguNAH (25) · Śloka 25
ఈషద్రూక్షోష్ణలవణమౌష్ట్రకం దీపనం లఘు| శస్తం వాతకఫానాహకృమిశోఫోదరార్శసాం||25||
ईषद्रूक्षोष्णलवणमौष्ट्रकं दीपनं लघु| शस्तं वातकफानाहकृमिशोफोदरार्शसाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAnuShakShIraguNAH (26) · Śloka 26
మానుషం వాతపిత్తాసృగభిఘాతాక్షిరోగజిత్| తర్పణాశ్చోతనైర్నస్యైః|26|
मानुषं वातपित्तासृगभिघाताक्षिरोगजित्| तर्पणाश्चोतनैर्नस्यैः|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvikakShIraguNAH (26-27) · Śloka 27
| అహృద్యం తూష్ణమావికం||26|| వాతవ్యాధిహరం హిధ్మాశ్వాసపిత్తకఫప్రదం| |27|
| अहृद्यं तूष्णमाविकम्||२६|| वातव्याधिहरं हिध्माश्वासपित्तकफप्रदम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastinIkShIraguNAH (27) · Śloka 27
| హస్తిన్యాః స్థైర్యకృత్|27|
| हस्तिन्याः स्थैर्यकृत्|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaDavAdikShIraguNAH (27-28) · Śloka 28
బాఢముష్ణం త్వైకశఫం లఘు||27|| శాఖావాతహరం సామ్లలవణం జడతాకరం| |28|
बाढमुष्णं त्वैकशफं लघु||२७|| शाखावातहरं साम्ललवणं जडताकरम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakvakShIraguNAH pakvakShIraguNAH (28) · Śloka 28
| పయోఽభిష్యంది గుర్వామం, యుక్త్యా శృతమతోఽన్యథా||28||
| पयोऽभिष्यन्दि गुर्वामं, युक्त्या शृतमतोऽन्यथा||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipakvakShIraguNAH dhAroShNakShIraguNAH (29) · Śloka 29
భవేద్గరీయోఽతిశృతం, ధారోష్ణమమృతోపమం| |29|
भवेद्गरीयोऽतिशृतं, धारोष्णममृतोपमम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadhiguNAH,dadhiBojananiyamAH (29-33) · Śloka 33
| అమ్లపాకరసం గ్రాహి గురూష్ణం దధి వాతజిత్||29|| మేదఃశుక్రబలశ్లేష్మపిత్తరక్తాగ్నిశోఫకృత్| రోచిష్ణు శస్తమరుచౌ శీతకే విషమజ్వరే||30|| పీనసే మూత్రకృచ్ఛ్రే చ, రూక్షం తు గ్రహణీగదే| నైవాద్యాన్నిశి నైవోష్ణం వసంతోష్ణశరత్సు న||31|| నాముద్గసూపం నాక్షౌద్రం తన్నాఘృతసితోపలం| న చానామలకం నాపి నిత్యం నో మందమన్యథా||32|| జ్వరాసృక్ పిత్తవీసర్పకుష్ఠపాండుభ్రమప్రదం| |33|
| अम्लपाकरसं ग्राहि गुरूष्णं दधि वातजित्||२९|| मेदःशुक्रबलश्लेष्मपित्तरक्ताग्निशोफकृत्| रोचिष्णु शस्तमरुचौ शीतके विषमज्वरे||३०|| पीनसे मूत्रकृच्छ्रे च, रूक्षं तु ग्रहणीगदे| नैवाद्यान्निशि नैवोष्णं वसन्तोष्णशरत्सु न||३१|| नामुद्गसूपं नाक्षौद्रं तन्नाघृतसितोपलम्| न चानामलकं नापि नित्यं नो मन्दमन्यथा||३२|| ज्वरासृक् पित्तवीसर्पकुष्ठपाण्डुभ्रमप्रदम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana takraguNAH (33-34) · Śloka 34
| తక్రం లఘు కషాయామ్లం దీపనం కఫవాతజిత్||33|| శోఫోదరార్శోగ్రహణీదోషమూత్రగ్రహారుచీః| ప్లీహగుల్మఘృతవ్యాపద్గరపాండ్వామయాన్ జయేత్||34||
| तक्रं लघु कषायाम्लं दीपनं कफवातजित्||३३|| शोफोदरार्शोग्रहणीदोषमूत्रग्रहारुचीः| प्लीहगुल्मघृतव्यापद्गरपाण्ड्वामयान् जयेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastuguNAH (35) · Śloka 35
తద్వన్మస్తు సరం స్రోతఃశోధి విష్ఠంభజిల్లఘు| |35|
तद्वन्मस्तु सरं स्रोतःशोधि विष्ठम्भजिल्लघु| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navanItaguNAH (35-36) · Śloka 36
| నవనీతం నవం వృష్యం శీతం వర్ణబలాగ్నికృత్||35|| సంగ్రాహి వాతపిత్తాసృక్క్షయార్శోర్దితకాసజిత్| |36|
| नवनीतं नवं वृष्यं शीतं वर्णबलाग्निकृत्||३५|| सङ्ग्राहि वातपित्तासृक्क्षयार्शोर्दितकासजित्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIrodBavanavanItaguNAH (36) · Śloka 36
| క్షీరోద్భవం తు సంగ్రాహి రక్తపిత్తాక్షిరోగజిత్||36||
| क्षीरोद्भवं तु सङ्ग्राहि रक्तपित्ताक्षिरोगजित्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutaguNAH (37-39) · Śloka 39
శస్తం ధీస్మృతిమేధాగ్నిబలాయుఃశుక్రచక్షుషాం| బాలవృద్ధప్రజాకాంతిసౌకుమార్యస్వరార్థినాం||37|| క్షతక్షీణపరీసర్పశస్త్రాగ్నిగ్లపితాత్మనాం| వాతపిత్తవిషోన్మాదశోషాలక్ష్మీజ్వరాపహం||38|| స్నేహానాముత్తమం శీతం వయసః స్థాపనం పరం| సహస్రవీర్యం విధిభిర్ఘృతం కర్మసహస్రకృత్||39||
शस्तं धीस्मृतिमेधाग्निबलायुःशुक्रचक्षुषाम्| बालवृद्धप्रजाकान्तिसौकुमार्यस्वरार्थिनाम्||३७|| क्षतक्षीणपरीसर्पशस्त्राग्निग्लपितात्मनाम्| वातपित्तविषोन्मादशोषालक्ष्मीज्वरापहम्||३८|| स्नेहानामुत्तमं शीतं वयसः स्थापनं परम्| सहस्रवीर्यं विधिभिर्घृतं कर्मसहस्रकृत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purANaghRutaguNAH (40) · Śloka 40
మదాపస్మారమూర్ఛాయశిరఃకర్ణాక్షియోనిజాన్| పురాణం జయతి వ్యాధీన్ వ్రణశోధనరోపణం||40||
मदापस्मारमूर्छायशिरःकर्णाक्षियोनिजान्| पुराणं जयति व्याधीन् व्रणशोधनरोपणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kilATAdiguNAH (41) · Śloka 41
బల్యాః కిలాటపీయూషకూర్చికామోరణాదయః| శుక్రనిద్రాకఫకరా విష్టంభిగురుదోషలాః||41||
बल्याः किलाटपीयूषकूर्चिकामोरणादयः| शुक्रनिद्राकफकरा विष्टम्भिगुरुदोषलाः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIraghRutayoHshreShThatvaninditatve (42-2) · Śloka 2
గవ్యే క్షీరఘృతే శ్రేష్ఠే నిందితే చావిసంభవే| |42| ఇతి క్షీరవర్గః||2||
गव्ये क्षीरघृते श्रेष्ठे निन्दिते चाविसम्भवे| |४२| इति क्षीरवर्गः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShuvargaH ikShurasaguNAH (42-43) · Śloka 43
క్షీరవర్గాదనంతరమిక్షువర్గ ఆరంభ్యతే, గుణక్రియాతుల్యత్వాత్| తథా, హి-ఇక్షురపి క్షీరవత్సరగురుస్నిగ్ధబృంహణాదిగుణకర్మా అథేక్షువర్గః| | ఇక్షోః సరో గురుః స్నిగ్ధో బృంహణః కఫమూత్రకృత్||42|| వృష్యః శీతోఽస్రపిత్తఘ్నః స్వాదుపాకరసో రసః| సోఽగ్రే సలవణో, దంతపీడితః శర్కరాసమః||43||
क्षीरवर्गादनन्तरमिक्षुवर्ग आरम्भ्यते, गुणक्रियातुल्यत्वात्| तथा, हि-इक्षुरपि क्षीरवत्सरगुरुस्निग्धबृंहणादिगुणकर्मा अथेक्षुवर्गः| | इक्षोः सरो गुरुः स्निग्धो बृंहणः कफमूत्रकृत्||४२|| वृष्यः शीतोऽस्रपित्तघ्नः स्वादुपाकरसो रसः| सोऽग्रे सलवणो, दन्तपीडितः शर्करासमः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yAntrikekShurasaguNAH (44-45) · Śloka 45
యాంత్రికస్త్వన్యగుణ ఏవేత్యాహ మూలాగ్రజంతుజగ్ధాదిపీడనాన్మలసంకరాత్| కించిత్కాలం విధృత్యా చ వికృతిం యాతి యాంత్రికః||44|| విదాహీ గురువిష్టంభీ తేనాసౌ| |45|
यान्त्रिकस्त्वन्यगुण एवेत्याह मूलाग्रजन्तुजग्धादिपीडनान्मलसङ्करात्| किञ्चित्कालं विधृत्या च विकृतिं याति यान्त्रिकः||४४|| विदाही गुरुविष्टम्भी तेनासौ| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pauNDrikekShuguNAH vAMshikekShuguNAH (45) · Śloka 45
తత్ర పౌండ్రకః| శైత్యప్రసాదమాధుర్యైర్వరస్తమను వాంశికః||45||
तत्र पौण्ड्रकः| शैत्यप्रसादमाधुर्यैर्वरस्तमनु वांशिकः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataparvakAdInAM guNAH (46) · Śloka 46
శతపర్వకకాంతారనైపాలాద్యాస్తతః క్రమాత్| సక్షారాః సకషాయాశ్చ సోష్ణాః కించిద్విదాహినః||46||
शतपर्वककान्तारनैपालाद्यास्ततः क्रमात्| सक्षाराः सकषायाश्च सोष्णाः किञ्चिद्विदाहिनः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phANitaguNAH (47) · Śloka 47
ఫాణితం గుర్వభిష్యంది చయకృన్మూత్రశోధనం| |47|
फाणितं गुर्वभिष्यन्दि चयकृन्मूत्रशोधनम्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhautaguDaguNAH adhautaguDaguNAH (47-48) · Śloka 48
నాతిశ్లేష్మకరో ధౌతః సృష్టమూత్రశకృద్గుడః||47|| ప్రభూతకృమిమజ్జాసృడ్మేదోమాంసకఫోఽపరః| |48|
नातिश्लेष्मकरो धौतः सृष्टमूत्रशकृद्गुडः||४७|| प्रभूतकृमिमज्जासृड्मेदोमांसकफोऽपरः| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purANaguDaguNAH navaguDaguNAH (48) · Śloka 48
| హృద్యః పురాణః పథ్యశ్చ, నవః శ్లేష్మాగ్నిసాదకృత్||48||
| हृद्यः पुराणः पथ्यश्च, नवः श्लेष्माग्निसादकृत्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyaNDikAdiguNAH (49) · Śloka 49
వృష్యాః క్షీణక్షతహితా రక్తపిత్తానిలాపహాః| మత్స్యండికాఖండసితాః క్రమేణ గుణవత్తమాః||49||
वृष्याः क्षीणक्षतहिता रक्तपित्तानिलापहाः| मत्स्यण्डिकाखण्डसिताः क्रमेण गुणवत्तमाः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAsasharkarAguNAH (50) · Śloka 50
తద్గుణా తిక్తమధురా కషాయా యాసశర్కరా| |50|
तद्गुणा तिक्तमधुरा कषाया यासशर्करा| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasharkarAguNAH (50) · Śloka 50
| దాహతృట్చ్ఛర్దిమూర్చ్ఛాసృక్పిత్తఘ్న్యః సర్వశర్కరాః||50||
| दाहतृट्च्छर्दिमूर्च्छासृक्पित्तघ्न्यः सर्वशर्कराः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAPANitayorvarAvaratve (51) · Śloka 51
అధునా వరావరత్వం నిర్ధారయతి శర్కరేక్షువికారాణాం ఫాణితం చ వరావరే| |51|
अधुना वरावरत्वं निर्धारयति शर्करेक्षुविकाराणां फाणितं च वरावरे| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhuguNAH madhusharkarAguNAH (51-53) · Śloka 53
శర్కరాయోనిప్రసంగేన మధునోఽపి గుణానాహ | చక్షుష్యం ఛేది తృట్శ్లేష్మవిషహిధ్మాస్రపిత్తనుత్||51|| మేహకుష్ఠకృమిచ్ఛర్దిశ్వాసకాసాతిసారజిత్| వ్రణశోధనసంధానరోపణం వాతలం మధు||52|| రూక్షం కషాయమధురం, తత్తుల్యా మధుశర్కరా| |53|
शर्करायोनिप्रसङ्गेन मधुनोऽपि गुणानाह | चक्षुष्यं छेदि तृट्श्लेष्मविषहिध्मास्रपित्तनुत्||५१|| मेहकुष्ठकृमिच्छर्दिश्वासकासातिसारजित्| व्रणशोधनसन्धानरोपणं वातलं मधु||५२|| रूक्षं कषायमधुरं, तत्तुल्या मधुशर्करा| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNamadhuguNAH (53) · Śloka 53
| ఉష్ణముష్ణార్తుముష్ణే చ యుక్తం చోష్ణైర్నిహంతి తత్||53||
| उष्णमुष्णार्तुमुष्णे च युक्तं चोष्णैर्निहन्ति तत्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNamadhuna upayogaH (54-3) · Śloka 3
ప్రచ్ఛర్దనే నిరూహే చ మధూష్ణం న నివార్యతే| అలబ్ధపాకమాశ్వేవ తయోర్యస్మాన్నివర్తతే||54|| ఇతీక్షువర్గః||3||
प्रच्छर्दने निरूहे च मधूष्णं न निवार्यते| अलब्धपाकमाश्वेव तयोर्यस्मान्निवर्तते||५४|| इतीक्षुवर्गः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailavargaH tailaguNAH tailasya bRuMhaNAdikaratvam (55-56) · Śloka 56
సర్పిషోఽనంతరం స్నేహసామాన్యాత్తైలవర్గే వక్తవ్యే గుడస్య సమానరసవీర్యవిపాకకర్మత్వాత్ ప్రాయేణ చాహారద్రవ్యేషు భక్ష్యభోజ్యేష్వస్యైవ తైలేభ్యః సుతరాం భోజనోపయోగిత్వాదీక్షువర్గోఽంతరా నిర్దిష్టః| భూరిభోజనోపయోగితయా చ మద్యాత్ప్రాక్ తైలవర్గో వక్తవ్య ఇత్యాహ అథ తైలవర్గః| తైలం స్వయోనివత్తత్ర ముఖ్యం తీక్ష్ణం వ్యవాయి చ| త్వగ్దోషకృదచక్షుష్యం సూక్ష్మోష్ణం కఫకృన్న చ||55|| కృశానాం బృంహణాయాలం స్థూలానాం కర్శనాయ చ| బద్ధవిట్కం కృమిఘ్నం చ సంస్కారాత్సర్వరోగజిత్||56||
सर्पिषोऽनन्तरं स्नेहसामान्यात्तैलवर्गे वक्तव्ये गुडस्य समानरसवीर्यविपाककर्मत्वात् प्रायेण चाहारद्रव्येषु भक्ष्यभोज्येष्वस्यैव तैलेभ्यः सुतरां भोजनोपयोगित्वादीक्षुवर्गोऽन्तरा निर्दिष्टः| भूरिभोजनोपयोगितया च मद्यात्प्राक् तैलवर्गो वक्तव्य इत्याह अथ तैलवर्गः| तैलं स्वयोनिवत्तत्र मुख्यं तीक्ष्णं व्यवायि च| त्वग्दोषकृदचक्षुष्यं सूक्ष्मोष्णं कफकृन्न च||५५|| कृशानां बृंहणायालं स्थूलानां कर्शनाय च| बद्धविट्कं कृमिघ्नं च संस्कारात्सर्वरोगजित्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eraNDatailaguNAH raktairaNDatailaguNAH (57-58) · Śloka 58
సత్తిక్తోషణమైరండం తైలం స్వాదు సరం గురు| వర్ధ్మగుల్మానిలకఫానుదరం విషమజ్వరం||57|| రుక్శోఫౌ చ కటీగుహ్యకోష్ఠపృష్ఠాశ్రయౌ జయేత్| తీక్ష్ణోష్ణం పిచ్ఛిలం విస్రం, రక్తైరండోద్భవం త్వతి||58||
सत्तिक्तोषणमैरण्डं तैलं स्वादु सरं गुरु| वर्ध्मगुल्मानिलकफानुदरं विषमज्वरम्||५७|| रुक्शोफौ च कटीगुह्यकोष्ठपृष्ठाश्रयौ जयेत्| तीक्ष्णोष्णं पिच्छिलं विस्रं, रक्तैरण्डोद्भवं त्वति||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArShApatailaguNAH (59) · Śloka 59
కటూష్ణం సార్షపం తీక్ష్ణం కఫశుక్రానిలాపహం| లఘు పిత్తాస్రకృత్ కోఠకుష్ఠార్శోవ్రణజంతుజిత్||59||
कटूष्णं सार्षपं तीक्ष्णं कफशुक्रानिलापहम्| लघु पित्तास्रकृत् कोठकुष्ठार्शोव्रणजन्तुजित्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShatailaguNAH (60) · Śloka 60
ఆక్షం స్వాదు హిమం కేశ్యం గురు పిత్తానిలాపహం| |60|
आक्षं स्वादु हिमं केश्यं गुरु पित्तानिलापहम्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbodBavatailaguNAH (60) · Śloka 60
| నాత్యుష్ణం నింబజం తిక్తం కృమికుష్ఠకఫప్రణుత్||60||
| नात्युष्णं निम्बजं तिक्तं कृमिकुष्ठकफप्रणुत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana umAkusumBajatailaguNAH (61) · Śloka 61
ఉమాకుసుంభజం చోష్ణం త్వగ్దోషకఫపిత్తకృత్| |61|
उमाकुसुम्भजं चोष्णं त्वग्दोषकफपित्तकृत्| |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAmajjamedoguNAH (61-4) · Śloka 4
స్నేహప్రసంగాదిదమప్యాహ | వసా మజ్జా చ వాతఘ్నౌ బలపిత్తకఫప్రదౌ||61|| మాంసానుగస్వరూపౌ చ, విద్యాన్మేదోఽపి తావివ| |62| ఇతి తైలవర్గః||4||
स्नेहप्रसङ्गादिदमप्याह | वसा मज्जा च वातघ्नौ बलपित्तकफप्रदौ||६१|| मांसानुगस्वरूपौ च, विद्यान्मेदोऽपि ताविव| |६२| इति तैलवर्गः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyavargaH sAmAnyamadyaguNAH (62-65) · Śloka 65
తీక్ష్ణోష్ణసూక్ష్మాదిగుణసామాన్యాత్తైలవర్గాదనంతరం మద్యవర్గ ఆరభ్యతేఅథ మద్యవర్గః| | దీపనం రోచనం మద్యం తీక్ష్ణోష్ణం తుష్టిపుష్టిదం||62|| సస్వాదుతిక్తకటుకమమ్లపాకరసం సరం| సకషాయం స్వరారోగ్యప్రతిభావర్ణకృల్లఘు||63|| నష్టనిద్రాఽతినిద్రేభ్యో హితం పిత్తాస్రదూషణం| కృశస్థూలహితం రూక్షం సూక్ష్మం స్రోతోవిశోధనం||64|| వాతశ్లేష్మహరం యుక్త్యా పీతం విషవదన్యథా| |65|
तीक्ष्णोष्णसूक्ष्मादिगुणसामान्यात्तैलवर्गादनन्तरं मद्यवर्ग आरभ्यतेअथ मद्यवर्गः| | दीपनं रोचनं मद्यं तीक्ष्णोष्णं तुष्टिपुष्टिदम्||६२|| सस्वादुतिक्तकटुकमम्लपाकरसं सरम्| सकषायं स्वरारोग्यप्रतिभावर्णकृल्लघु||६३|| नष्टनिद्राऽतिनिद्रेभ्यो हितं पित्तास्रदूषणम्| कृशस्थूलहितं रूक्षं सूक्ष्मं स्रोतोविशोधनम्||६४|| वातश्लेष्महरं युक्त्या पीतं विषवदन्यथा| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navajIrNamadyaguNAH (65) · Śloka 65
| గురు తద్దోషజననం నవం, జీర్ణమతోఽన్యథా||65||
| गुरु तद्दोषजननं नवं, जीर्णमतोऽन्यथा||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNopacAreNa madyapAnaniShedhaH (66) · Śloka 66
పేయం నోష్ణోపచారేణ న విరిక్తక్షుధాతురైః| నాత్యర్థతీక్ష్ణమృద్వల్పసంభారం కలుషం న చ||66||
पेयं नोष्णोपचारेण न विरिक्तक्षुधातुरैः| नात्यर्थतीक्ष्णमृद्वल्पसम्भारं कलुषं न च||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAguNAH (67) · Śloka 67
గుల్మోదరార్శోగ్రహణీశోషహృత్ స్నేహనీ గురుః| సురాఽనిలఘ్నీ మేదోఽసృక్స్తన్యమూత్రకఫావహా||67||
गुल्मोदरार्शोग्रहणीशोषहृत् स्नेहनी गुरुः| सुराऽनिलघ्नी मेदोऽसृक्स्तन्यमूत्रकफावहा||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAruNIguNAH,baiBItakIguNAH (68) · Śloka 68
తద్గుణా వారుణీ హృద్యా లఘుస్తీక్ష్ణా నిహంతి చ| శూలకాసవమిశ్వాసవిబంధాధ్మానపీనసాన్||68||
तद्गुणा वारुणी हृद्या लघुस्तीक्ष्णा निहन्ति च| शूलकासवमिश्वासविबन्धाध्मानपीनसान्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baiBItakIguNAH yavasurAguNAH (69-70) · Śloka 70
నాతితీవ్రమదా లఘ్వీ పథ్యా బైభీతకీ సురా| వ్రణే పాండ్వామయే కుష్ఠే న చాత్యర్థం విరుధ్యతే||69|| విష్టంభినీ యవసురా గుర్వీ రూక్షా త్రిదోషలా| |70|
नातितीव्रमदा लघ्वी पथ्या बैभीतकी सुरा| व्रणे पाण्ड्वामये कुष्ठे न चात्यर्थं विरुध्यते||६९|| विष्टम्भिनी यवसुरा गुर्वी रूक्षा त्रिदोषला| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ariShTaguNAH (22)) · Śloka 71
| యథాద్రవ్యగుణోఽరిష్టః సర్వమద్యగుణాధికః||70|| గ్రహణీపాండుకుష్ఠార్శఃశోఫశోషోదరజ్వరాన్| హంతి గుల్మకృమిప్లీహ్నః కషాయకటువాతలః||71||
| यथाद्रव्यगुणोऽरिष्टः सर्वमद्यगुणाधिकः||७०|| ग्रहणीपाण्डुकुष्ठार्शःशोफशोषोदरज्वरान्| हन्ति गुल्मकृमिप्लीह्नः कषायकटुवातलः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArdvIkaguNAH (72) · Śloka 72
మార్ద్వీకం లేఖనం హృద్యం నాత్యుష్ణం మధురం సరం| అల్పపిత్తానిలం పాండుమేహార్శఃకృమినాశనం||72||
मार्द्वीकं लेख़नं हृद्यं नात्युष्णं मधुरं सरम्| अल्पपित्तानिलं पाण्डुमेहार्शःकृमिनाशनम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khArjUramadyaguNAH shArkaramadyaguNAH (73) · Śloka 73
అస్మాదల్పాంతరగుణం ఖార్జూరం వాతలం గురు| శార్కరః సురభిః స్వాదుహృద్యో నాతిమదో లఘుః||73||
अस्मादल्पान्तरगुणं खार्जूरं वातलं गुरु| शार्करः सुरभिः स्वादुहृद्यो नातिमदो लघुः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gauDamadyaguNAH (74) · Śloka 74
సృష్టమూత్రశకృద్వాతో గౌడస్తర్పణదీపనః| |74|
सृष्टमूत्रशकृद्वातो गौडस्तर्पणदीपनः| |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvarasaguNAH (74-75) · Śloka 75
| వాతపిత్తకరః సీధుః స్నేహశ్లేష్మవికారహా||74|| మేదఃశోఫోదరార్శోఘ్నస్తత్ర పక్వరసో వరః| |75|
| वातपित्तकरः सीधुः स्नेहश्लेष्मविकारहा||७४|| मेदःशोफोदरार्शोघ्नस्तत्र पक्वरसो वरः| |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhvAsavaguNAH (75) · Śloka 75
| ఛేదీ మధ్వాసవస్తీక్ష్ణో మేహపీనసకాసజిత్||75||
| छेदी मध्वासवस्तीक्ष्णो मेहपीनसकासजित्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuktaguNAH (76-77) · Śloka 77
రక్తపిత్తకఫోత్క్లేది శుక్తం వాతానులోమనం| భృశోష్ణతీక్ష్ణరూక్షామ్లం హృద్యం రుచికరం సరం||76|| దీపనం శిశిరస్పర్శం పాండుదృక్కృమినాశనం| |77|
रक्तपित्तकफोत्क्लेदि शुक्तं वातानुलोमनम्| भृशोष्णतीक्ष्णरूक्षाम्लं हृद्यं रुचिकरं सरम्||७६|| दीपनं शिशिरस्पर्शं पाण्डुदृक्कृमिनाशनम्| |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDAdInAM yathottaraM laghutvam (77) · Śloka 77
| గుడేక్షుమద్యమార్ద్వీకశుక్తం లఘు యథోత్తరం||77||
| गुडेक्षुमद्यमार्द्वीकशुक्तं लघु यथोत्तरम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuktagatakandAdiguNAH (78) · Śloka 78
కందమూలఫలాద్యం చ తద్వద్విద్యాత్తదాసుతం| |78|
कन्दमूलफलाद्यं च तद्वद्विद्यात्तदासुतम्| |७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukteMtarasandhAnaguNAH (78) · Śloka 78
అమ్లత్వరోచనాదిగుణతుల్యత్వాదన్యదపి శాండాక్యాదికమాహ | శాండాకీ చాసుతం చాన్యత్కాలామ్లం రోచనం లఘు||78||
अम्लत्वरोचनादिगुणतुल्यत्वादन्यदपि शाण्डाक्यादिकमाह | शाण्डाकी चासुतं चान्यत्कालाम्लं रोचनं लघु||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kA~jjikaguNAH (79-81) · Śloka 81
ధాన్యామ్లం భేది తీక్ష్ణోష్ణం పిత్తకృత్స్పర్శశీతలం| శ్రమక్లమహరం రుచ్యం దీపనం బస్తిశూలనుత్||79|| శస్తమాస్థాపనే హృద్యం లఘు వాతకఫాపహం| ఏభిరేవ గుణైర్యుక్తే సౌవీరకతుషోదకే||80|| కృమిహృద్రోగగుల్మార్శఃపాండురోగనిబర్హణే| తే క్రమాద్వితుషైర్విద్యాత్సతుషైశ్చ యవైః కృతే||81||
धान्याम्लं भेदि तीक्ष्णोष्णं पित्तकृत्स्पर्शशीतलम्| श्रमक्लमहरं रुच्यं दीपनं बस्तिशूलनुत्||७९|| शस्तमास्थापने हृद्यं लघु वातकफापहम्| एभिरेव गुणैर्युक्ते सौवीरकतुषोदके||८०|| कृमिहृद्रोगगुल्मार्शःपाण्डुरोगनिबर्हणे| ते क्रमाद्वितुषैर्विद्यात्सतुषैश्च यवैः कृते||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana go~ajAdimUtraguNAH (82-83) · Śloka 83
మద్యవత్తీక్ష్ణోష్ణాదియుక్తత్వాత్ గోమూత్రాదిగుణానప్యాహ మూత్రం గోఽజావిమహిషీగజాశ్వోష్ట్రఖరోద్భవం| పిత్తలం రూక్షతీక్ష్ణోష్ణం లవణానురసం కటు||82|| కృమిశోఫోదరానాహశూలపాండుకఫానిలాన్| గుల్మారుచివిషశ్విత్రకుష్ఠార్శాంసి జయేల్లఘు||83||
मद्यवत्तीक्ष्णोष्णादियुक्तत्वात् गोमूत्रादिगुणानप्याह मूत्रं गोऽजाविमहिषीगजाश्वोष्ट्रखरोद्भवम्| पित्तलं रूक्षतीक्ष्णोष्णं लवणानुरसं कटु||८२|| कृमिशोफोदरानाहशूलपाण्डुकफानिलान्| गुल्मारुचिविषश्वित्रकुष्ठार्शांसि जयेल्लघु||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravaikadeshodAharaNam (5) · Śloka 5
తోయక్షీరేక్షుతైలానాం వర్గైర్మద్యస్య చ క్రమాత్| ఇతి ద్రవైకదేశోఽయం యథాస్థూలముదాహృతః||84|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానే ద్రవద్రవ్యవిజ్ఞానీయో నామ పంచమోఽధ్యాయః||5||
तोयक्षीरेक्षुतैलानां वर्गैर्मद्यस्य च क्रमात्| इति द्रवैकदेशोऽयं यथास्थूलमुदाहृतः||८४|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने द्रवद्रव्यविज्ञानीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon