Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

23. āścātanāñjanavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana AshcotanA~jjanavidhiradhyAyaH (2-3) · Śloka 3

ਅਥਾਤ ਆਸ਼੍ਚੋਤਨਾਞ੍ਜਨਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| )||੩||

View original

अथात आश्चोतनाञ्जनविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| )||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana Ashcotanasya viShayaH (1) · Śloka 1

ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਕ੍ਸਿਰੋਗਾਣਾਮਾਦਾਵਾਸ਼੍ਚੋਤਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਰੁਕ੍ਤੋਦਕਣ੍ਡੂਘਰ੍ਸਾਸ਼੍ਰੁਦਾਹਰਾਗਨਿਵਰ੍ਹਣਮ੍||੧||

View original

सर्वेषामक्षिरोगाणामादावाश्चोतनं हितम्| रुक्तोदकण्डूघर्षाश्रुदाहरागनिवर्हणम्||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana Ashcotanasya doShabhedenoShNatvAdi AshcotanavidhiH (2) · Śloka 2

ਉਸ੍ਣਂ ਬਾਤੇ, ਕਫੇ ਕੋਸ੍ਣਂ, ਤਚ੍ਛੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ| |੨|

View original

उष्णं बाते, कफे कोष्णं, तच्छीतं रक्तपित्तयोः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AshcotanavidhiH (2-4) · Śloka 4

ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਤਨਸ੍ਯ ਵਿਧਿਮਾਹ | ਨਿਵਾਤਸ੍ਥਸ੍ਯ ਵਾਮੇਨ ਪਾਣਿਨੋਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਲੋਚਨਮ੍||੨|| ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਯਾਨ੍ਯੇਨ ਪਿਚੁਵਰ੍ਤ੍ਯਾ ਕਨੀਨਿਕੇ| ਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਾ ਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਦਵਸੇਚਯੇਤ੍||੩|| ਤਤਃ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯ ਮਦੁਨਾ ਚੈਲੇਨ, ਕਫਵਾਤਯੋਃ| ਅਨ੍ਯੇਨ ਕੋਸ੍ਣਪਾਨੀਯਪ੍ਲੁਤੇਨ ਸ੍ਵੇਦਯੇਨ੍ਮਦੁ||੪||

View original

सम्प्रत्याश्चोतनस्य विधिमाह | निवातस्थस्य वामेन पाणिनोन्मील्य लोचनम्||२|| शुक्तौ प्रलम्बयाऽन्येन पिचुवर्त्या कनीनिके| दश द्वादश वा बिन्दून् द्व्यङ्गुलादवसेचयेत्||३|| ततः प्रमृज्य मृदुना चैलेन, कफवातयोः| अन्येन कोष्णपानीयप्लुतेन स्वेदयेन्मृदु||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana atyuShNatIkShNAsyAshcotanasya doShaH atishItasyAtimAtrasya ca doShaH atyalpasya doShaH aparisrutasya doShaH (5-6) · Śloka 6

ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਰੂਗ੍ਰਾਗਦਙ੍ਨਾਸ਼ਾਯਾਕ੍ਸਿਸੇਚਨਮ੍| ਅਤਿਸ਼ੀਤਂ ਤੁ ਕੁਰੁਤੇ ਨਿਸ੍ਤੋਦਸ੍ਤਮ੍ਭਵੇਦਨਾਃ||੫|| ਕਾਸਾਯਵਰ੍ਤ੍ਮਤਾਂ ਘਰ੍ਸਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਨ੍ਮੇਸਣਂ ਬਹੁ| ਵਿਕਾਰਵਦ੍ਧਿਮਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਸਂਰਮ੍ਭਮਪਰਿਸ੍ਰੁਤਮ੍||੬||

View original

अत्युष्णतीक्ष्णं रूग्रागदृङ्नाशायाक्षिसेचनम्| अतिशीतं तु कुरुते निस्तोदस्तम्भवेदनाः||५|| काषायवर्त्मतां घर्षं कृच्छ्रादुन्मेषणं बहु| विकारवृद्धिमत्यल्पं संरम्भमपरिस्रुतम्||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana Ashcotanasya phalam (7) · Śloka 7

ਕਯਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਦੋਸਾਨਪਯਤਿ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਗਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧਿਸ਼ਿਤੋਘ੍ਰਾਣਮੁਖਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਭੇਸਜਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਾਨ੍ਨਯਨੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਪਵਰ੍ਤਯਤੇ ਮਲਾਨ੍||੭||

View original

कया युक्त्या नेत्रे प्रयुक्तमौषधं दोषानपयति ? इत्याह गत्वा सन्धिशितोघ्राणमुखस्रोतांसि भेषजम्| ऊर्ध्वगान्नयने न्यस्तमपवर्तयते मलान्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana a~jjanasya viShayaH (8-9) · Śloka 9

ਅਥਾਞ੍ਜਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤਨੋਰ੍ਨੇਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯੇ ਮਲੇ| ਪਕ੍ਵਲਿਙ੍ਗੇਲ੍ਪਸ਼ੋਫਾਤਿਕਣ੍ਡੂਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਲਕ੍ਸਿਤੇ||੮|| ਮਨ੍ਦਘਰ੍ਸਾਸ਼੍ਰੁਰਾਗੇਕ੍ਸਿਣ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਘਨਦੂਸਿਕੇ| ਆਰ੍ਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਸਗ੍ਭਿਰ੍ਮਾਰੁਤੇਨ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੯||

View original

अथाञ्जनं शुद्धतनोर्नेत्रमात्राश्रये मले| पक्वलिङ्गेऽल्पशोफातिकण्डूपैच्छिल्यलक्षिते||८|| मन्दघर्षाश्रुरागेऽक्षिण प्रयोज्यं घनदूषिके| आर्ति पित्तकफासृग्भिर्मारुतेन विशेषतः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana a~jjanasya bhedAH (10) · Śloka 10

ਲੇਖਨਂ ਰੋਪਣਂ ਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਨਮਿਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ| ਅਞ੍ਹ੍ਜਨਮ੍|੧੦|

View original

लेखनं रोपणं दृष्टिप्रसादनमिति त्रिधा| अञ्ह्जनम्|१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lekhanasya dravyaNi (10) · Śloka 10

| ਲੇਖਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਸਾਯਾਮ੍ਲਪਟੂਸਣੈਃ||੧੦||

View original

| लेखनं तत्र कषायाम्लपटूषणैः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ropaNasya dravyANi (11) · Śloka 11

ਰੋਪਣਂ ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ| |੧੧|

View original

रोपणं तिक्तकैर्द्रव्यैः| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dRuShTiprasAdanasya dravyAni (11-12) · Śloka 12

ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਞ੍ਜਨਾਭਿਸਨ੍ਤਪ੍ਤੇ ਨਯਨੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੧੧|| ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨਂ ਲਭਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮਾਹ੍ਵਯਮ੍| |੧੨|

View original

स्वादुशीतैः प्रसादनम्| तीक्ष्णाञ्जनाभिसन्तप्ते नयने तत्प्रसादनम्||११|| प्रयुज्यमानं लभते प्रत्यञ्जनसमाह्वयम्| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shalAkAvarNanam (12-13) · Śloka 13

| ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾ ਤਨੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਲਾਕਾ ਮੁਕੁਲਾਨਨਾ||੧੨|| ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ, ਲੇਖਨੇ ਤਾਮ੍ਰੀ, ਰੋਪਣੇ ਕਾਲਲੋਹਜਾ| ਅਙ੍ਗੁਲੀ ਚ, ਸੁਵਰ੍ਣੋਤ੍ਥਾ ਰੂਪ੍ਯਜਾ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਨੇ||੧੩||

View original

| दशाङ्गुला तनुर्मध्ये शलाका मुकुलानना||१२|| प्रशस्ता, लेखने ताम्री, रोपणे काललोहजा| अङ्गुली च, सुवर्णोत्था रूप्यजा च प्रसादने||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana a~jjanakalpanabhedaH, kalpanAtrayasya viShayatrayam (14) · Śloka 14

ਅਞ੍ਜਨਕਲ੍ਪਨਾ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਪਿਣ੍ਡੋ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਰਿਧੈਵਾਞ੍ਜਨਕਲ੍ਪਨਾ| ਗੁਰੌ ਮਧ੍ਯੇ ਲਘੌ ਦੋਸੇ ਤਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੪||

View original

अञ्जनकल्पना त्रिप्रकारा स्यात्| कथम् ? इत्याह पिण्डो रसक्रिया चूर्णस्त्रिधैवाञ्जनकल्पना| गुरौ मध्ये लघौ दोषे तां क्रमेण प्रयोजयेत्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana piNDarasakriyayormAtrA (15) · Śloka 15

ਹਰੇਣੁਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਯ ਵੇਲ੍ਲਮਾਤ੍ਰਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਯ, ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਸ੍ਯ ਮਦੁਨਃ|੧੫|

View original

हरेणुमात्रा पिण्डस्य वेल्लमात्रा रसक्रिया| तीक्ष्णस्य, द्विगुणं तस्य मृदुनः|१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana cUrNasya mAtrA (15-16) · Śloka 16

| ਚੂਰ੍ਣਿਤਸ੍ਯ ਚ||੧੫|| ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਲਾਕੇ ਤੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣ੍ਸ੍ਯ, ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਦਿਤਰਸ੍ਯ ਚ| |੧੬|

View original

| चूर्णितस्य च||१५|| द्वे शलाके तु तीक्ष्ण्स्य, तिस्रस्तदितरस्य च| |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana a~jjanasya kAladvayam (16-17) · Śloka 17

| ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਮ੍ਲਾਨੇ ਨੋਸ੍ਣਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ||੧੬|| ਅਕ੍ਸਿਰੋਗਾਯ ਦੋਸਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਰ੍ਧਿਤੋਤ੍ਪੀਡਿਤਦ੍ਗੁਤਾਃ| ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਾਯਂ ਚ ਤਚ੍ਛਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਵ੍ਯਾਭ੍ਰੇਰ੍ਕੇਤੋਞ੍ਜਯੇਤ੍ਸਦਾ||੧੭||

View original

| निशि स्वप्ने न मध्याह्ने म्लाने नोष्णगभस्तिभिः||१६|| अक्षिरोगाय दोषाः स्युर्वर्धितोत्पीडितद्गुताः| प्रातः सायं च तच्छान्त्यै व्याभ्रेर्केऽतोऽञ्जयेत्सदा||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tIkShNA~jjanasya divAniShedhaH niShedhe yuktiH (18) · Śloka 18

ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਦਿਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਿਰੇਕਦੁਰ੍ਬਲਂ ਚਕ੍ਸੁਰਾਦਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੀਦਤਿ||੧੮||

View original

वदन्त्यन्ये तु न दिवा प्रयोज्यं तीक्ष्णमञ्जनम्| विरेकदुर्बलं चक्षुरादित्यं प्राप्य सीदति||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tIkShNasya rAtriprayoge yuktiH (19) · Śloka 19

ਅਤ ਏਵਾਹ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਨ ਰਤ੍ਰੌ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸੌ ਮ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾ| ਸ਼ੀਤਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾ ਦਗਾਗ੍ਨੇਯੀ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਲਭਤੇ ਪੁਨਃ||੧੯||

View original

अत एवाह स्वप्नेन रत्रौ कालस्य सौ म्यत्वेन च तर्पिता| शीतसात्म्या दृगाग्नेयी स्थिरतां लभते पुनः||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana rogavisheShe divA~api tIkShNaM yojyam (20) · Śloka 20

ਤਦੇਤਦਨ੍ਯਮਤਮਵ੍ਯਾਪਕਮਿਤਿ ਦੂਸਯਨ੍ਨਾਹ ਅਤ੍ਯੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤੇ ਬਲਾਸੇ ਤੁ ਲੇਖਨੀਯੇਥਵਾ ਗਦੇ| ਕਾਮਮਹ੍ਯ੍ਨਪਿ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਕ੍ਸ੍ਣਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੦||

View original

तदेतदन्यमतमव्यापकमिति दूषयन्नाह अत्युद्रिक्ते बलासे तु लेखनीयेऽथवा गदे| काममह्य्नपि नात्युष्णे तीक्ष्णमक्ष्णि प्रयोजयेत्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana netrasya kathaM tejasopadhAtaH (21) · Śloka 21

ਅਤ ਏਵਾਹ ਅਸ਼੍ਮਨੋ ਜਨ੍ਮ ਲੋਹਸ੍ਯ ਤਤ ਏਵ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਾ| ਉਪਘਾਤੋਪਿ ਤੇਨੈਵ ਤਥਾ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੇਜਸਃ||੨੧||

View original

अत एवाह अश्मनो जन्म लोहस्य तत एव च तीक्ष्णता| उपघातोऽपि तेनैव तथा नेत्रस्य तेजसः||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana rAtrAvapi tIkShNA~jjananiShedhaH, tatprayoge doShaH (22) · Śloka 22

ਅਪਿ ਚ ਨ ਰਾਤ੍ਰਾਵਪਿ ਸ਼ੀਤੇਤਿ ਨੇਤ੍ਰੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਦੋਸਮਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਕਣ੍ਡੂਜਾਡ੍ਯਾਦਿਕਾਰਿ ਤਤ੍||੨੨||

View original

अपि च न रात्रावपि शीतेऽति नेत्रे तीक्ष्णाञ्जनं हितम्| दोषमस्रावयेत्स्तब्धं कण्डूजाड्यादिकारि तत्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhItAdInAma~jjananiShedhaH (23-24) · Śloka 24

ਨਾਞ੍ਜਯੇਦ੍ਭੀਤਵਮਿਤਵਿਰਿਕ੍ਤਾਸ਼ਿਤਵੇਗਿਤੇ| ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਜ੍ਵਤਿਤਤਾਨ੍ਤਾਕ੍ਸਿਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ਸ਼ੋਕਜਾਗਰੇ||੨੩|| ਅਦਸ੍ਟੇਰ੍ਕੇ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਤੇ ਪੀਤਯੋਰ੍ਧੂਮਮਦ੍ਯਯੋਃ| ਅਜੀਰ੍ਣੇਗ੍ਨ੍ਯਰ੍ਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤੇ ਦਿਵਾਸੁਪ੍ਤੇ ਪਿਪਾਸਿਤੇ||੨੪||

View original

नाञ्जयेद्भीतवमितविरिक्ताशितवेगिते| क्रुद्धज्वतिततान्ताक्षिशिरोरुक्शोकजागरे||२३|| अदृष्टेऽर्के शिरःस्नाते पीतयोर्धूममद्ययोः| अजीर्णेऽग्न्यर्कसन्तप्ते दिवासुप्ते पिपासिते||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana atitIkShNAdi navavidama~jjanaM na prayojanam (25) · Śloka 25

ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਯਾਦਸ਼ਮਞ੍ਜਨਂ ਨ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਤਾਦਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਅਤਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਦੁਸ੍ਤੋਕਬਹ੍ਨਚ੍ਛਘਨਕਰ੍ਕਸ਼ਮ੍| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੀਤਲਂ ਤਪ੍ਤਮਞ੍ਜਨਂ ਨਾਵਚਾਰਯੇਤ੍||੨੫||

View original

साम्प्रतं यादृशमञ्जनं न प्रयोज्यं तादृशं दर्शयति अतितीक्ष्णमृदुस्तोकबह्नच्छघनकर्कशम्| अत्यर्थशीतलं तप्तमञ्जनं नावचारयेत्||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana a~jjanAnantaraM kRutyam uktakRutyasya phalam a~jjitasyonmeShAdiniShedhaH (26-27) · Śloka 27

ਅਥਾਨੁਨ੍ਮੀਲਯਨ੍ ਦਸ੍ਟਿਮਨ੍ਤਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯੇਚ੍ਛ੍ਹਨੈਃ| ਅਞ੍ਜਿਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਲਯੇਚ੍ਚੈਵਮਞ੍ਜਨਮ੍||੨੬|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਹਸਾ, ਨ ਚੋਨ੍ਮੇਸਨਿਮੇਸਣਮ੍| ਨਿਸ੍ਪੀਡਨਂ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਾਲਨਂ ਵਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੨੭||

View original

अथानुन्मीलयन् दृष्टिमन्तः सञ्चारयेच्छ्हनैः| अञ्जिते वर्त्मनी किञ्चिच्चालयेच्चैवमञ्जनम्||२६|| तीक्ष्णं व्याप्नोति सहसा, न चोन्मेषनिमेषणम्| निष्पीडनं च वर्त्मभ्यां क्षालनं वा समाचरेत्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShAlanakAlaH (28) · Śloka 28

ਅਪੇਤੌਸਧਸਂਰਮ੍ਭਂ ਨਿਰ੍ਵਤਂ ਨਯਨਂ ਯਦਾ| ਵ੍ਯਾਧਿਦੋਸਰ੍ਤੁਯੋਗ੍ਯਾਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਯੇਤ੍ਤਦਾ||੨੮||

View original

अपेतौषधसंरम्भं निर्वृतं नयनं यदा| व्याधिदोषर्तुयोग्याभिरद्भिः प्रक्षालयेत्तदा||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShAlanAntaraM shodhanam (29) · Śloka 29

ਦਕ੍ਸਿਣਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕੇਨਾਕ੍ਸਿ ਤਤੋ ਵਾਮਂ ਸਵਾਸਸਾ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਸਙ੍ਗਹ੍ਯ ਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਵਾਮੇਨ ਚੇਤਰਤ੍||੨੯||

View original

दक्षिणाङ्गुष्ठकेनाक्षि ततो वामं सवाससा| ऊर्ध्ववर्त्मनि सङ्गृह्य शोध्यं वामेन चेतरत्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShAlanashodhanAkaraNe doShaH (30) · Śloka 30

ਕਿਮਿਤਿ ਸ਼ੋਧ੍ਯਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਵਰ੍ਤ੍ਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਞ੍ਜਾਦ੍ਦੋਸੋ ਰੋਗਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤੋਨ੍ਯਥਾ| |੩੦|

View original

किमिति शोध्यम् ? इत्याह वर्त्मप्राप्तोऽञ्जाद्दोषो रोगान् कुर्यादतोऽन्यथा| |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaNDUjADyayoH pratIkAraH (30) · Śloka 30

| ਕਣ੍ਡੁਜਾਡ੍ਯੇਞ੍ਜਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਧੂਮਂ ਵਾ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੩੦||

View original

| कण्डुजाड्येऽञ्जनं तीक्ष्णं धूमं वा योजयेत् पुनः||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tIkShNA~jjanAtiyoge pratIkAraH (23) · Śloka 23

ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਞ੍ਜਨਾਭਿਤਪ੍ਤੇ ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਹਿਮਮ੍||੩੦.੫|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ ਆਸ਼੍ਚੋਤਨਾ ਞ੍ਜਨਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੩||

View original

तीक्ष्णाञ्जनाभितप्ते तु चूर्णं प्रत्यञ्जनं हिमम्||३०.५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थान आश्चोतना ञ्जनविधिर्नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||

🔊 Audio coming soon

23. āścātanāñjanavidhiradhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi