23. āścātanāñjanavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana AshcotanA~jjanavidhiradhyAyaH (2-3) · Śloka 3

அதாத ஆஶ்சோதநாஞ்ஜநவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| )||௩||

Adhikarana Ashcotanasya viShayaH (1) · Śloka 1

ஸர்வேஷாமக்ஷிரோகாணாமாதாவாஶ்சோதநஂ ஹிதம்| ருக்தோதகண்டூகர்ஷாஶ்ருதாஹராகநிவர்ஹணம்||௧||

Adhikarana Ashcotanasya doShabhedenoShNatvAdi AshcotanavidhiH (2) · Śloka 2

உஷ்ணஂ பாதே, கபே கோஷ்ணஂ, தச்சீதஂ ரக்தபித்தயோஃ| |௨|

Adhikarana AshcotanavidhiH (2-4) · Śloka 4

ஸம்ப்ரத்யாஶ்சோதநஸ்ய விதிமாஹ | நிவாதஸ்தஸ்ய வாமேந பாணிநோந்மீல்ய லோசநம்||௨|| ஶுக்தௌ ப்ரலம்பயாऽந்யேந பிசுவர்த்யா கநீநிகே| தஶ த்வாதஶ வா பிந்தூந் த்வ்யங்குலாதவஸேசயேத்||௩|| ததஃ ப்ரமஜ்ய மதுநா சைலேந, கபவாதயோஃ| அந்யேந கோஷ்ணபாநீயப்லுதேந ஸ்வேதயேந்மது||௪||

Adhikarana atyuShNatIkShNAsyAshcotanasya doShaH atishItasyAtimAtrasya ca doShaH atyalpasya doShaH aparisrutasya doShaH (5-6) · Śloka 6

அத்யுஷ்ணதீக்ஷ்ணஂ ரூக்ராகதங்நாஶாயாக்ஷிஸேசநம்| அதிஶீதஂ து குருதே நிஸ்தோதஸ்தம்பவேதநாஃ||௫|| காஷாயவர்த்மதாஂ கர்ஷஂ கச்ச்ராதுந்மேஷணஂ பஹு| விகாரவத்திமத்யல்பஂ ஸஂரம்பமபரிஸ்ருதம்||௬||

Adhikarana Ashcotanasya phalam (7) · Śloka 7

கயா யுக்த்யா நேத்ரே ப்ரயுக்தமௌஷதஂ தோஷாநபயதி ? இத்யாஹ கத்வா ஸந்திஶிதோக்ராணமுகஸ்ரோதாஂஸி பேஷஜம்| ஊர்த்வகாந்நயநே ந்யஸ்தமபவர்தயதே மலாந்||௭||

Adhikarana a~jjanasya viShayaH (8-9) · Śloka 9

அதாஞ்ஜநஂ ஶுத்ததநோர்நேத்ரமாத்ராஶ்ரயே மலே| பக்வலிங்கேऽல்பஶோபாதிகண்டூபைச்சில்யலக்ஷிதே||௮|| மந்தகர்ஷாஶ்ருராகேऽக்ஷிண ப்ரயோஜ்யஂ கநதூஷிகே| ஆர்தி பித்தகபாஸக்பிர்மாருதேந விஶேஷதஃ||௯||

Adhikarana a~jjanasya bhedAH (10) · Śloka 10

லேகநஂ ரோபணஂ தஷ்டிப்ரஸாதநமிதி த்ரிதா| அஞ்ஹ்ஜநம்|௧௦|

Adhikarana lekhanasya dravyaNi (10) · Śloka 10

| லேகநஂ தத்ர கஷாயாம்லபடூஷணைஃ||௧௦||

Adhikarana ropaNasya dravyANi (11) · Śloka 11

ரோபணஂ திக்தகைர்த்ரவ்யைஃ| |௧௧|

Adhikarana dRuShTiprasAdanasya dravyAni (11-12) · Śloka 12

ஸ்வாதுஶீதைஃ ப்ரஸாதநம்| தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாபிஸந்தப்தே நயநே தத்ப்ரஸாதநம்||௧௧|| ப்ரயுஜ்யமாநஂ லபதே ப்ரத்யஞ்ஜநஸமாஹ்வயம்| |௧௨|

Adhikarana shalAkAvarNanam (12-13) · Śloka 13

| தஶாங்குலா தநுர்மத்யே ஶலாகா முகுலாநநா||௧௨|| ப்ரஶஸ்தா, லேகநே தாம்ரீ, ரோபணே காலலோஹஜா| அங்குலீ ச, ஸுவர்ணோத்தா ரூப்யஜா ச ப்ரஸாதநே||௧௩||

Adhikarana a~jjanakalpanabhedaH, kalpanAtrayasya viShayatrayam (14) · Śloka 14

அஞ்ஜநகல்பநா த்ரிப்ரகாரா ஸ்யாத்| கதம் ? இத்யாஹ பிண்டோ ரஸக்ரியா சூர்ணஸ்த்ரிதைவாஞ்ஜநகல்பநா| குரௌ மத்யே லகௌ தோஷே தாஂ க்ரமேண ப்ரயோஜயேத்||௧௪||

Adhikarana piNDarasakriyayormAtrA (15) · Śloka 15

ஹரேணுமாத்ரா பிண்டஸ்ய வேல்லமாத்ரா ரஸக்ரியா| தீக்ஷ்ணஸ்ய, த்விகுணஂ தஸ்ய மதுநஃ|௧௫|

Adhikarana cUrNasya mAtrA (15-16) · Śloka 16

| சூர்ணிதஸ்ய ச||௧௫|| த்வே ஶலாகே து தீக்ஷ்ண்ஸ்ய, திஸ்ரஸ்ததிதரஸ்ய ச| |௧௬|

Adhikarana a~jjanasya kAladvayam (16-17) · Śloka 17

| நிஶி ஸ்வப்நே ந மத்யாஹ்நே ம்லாநே நோஷ்ணகபஸ்திபிஃ||௧௬|| அக்ஷிரோகாய தோஷாஃ ஸ்யுர்வர்திதோத்பீடிதத்குதாஃ| ப்ராதஃ ஸாயஂ ச தச்சாந்த்யை வ்யாப்ரேர்கேऽதோऽஞ்ஜயேத்ஸதா||௧௭||

Adhikarana tIkShNA~jjanasya divAniShedhaH niShedhe yuktiH (18) · Śloka 18

வதந்த்யந்யே து ந திவா ப்ரயோஜ்யஂ தீக்ஷ்ணமஞ்ஜநம்| விரேகதுர்பலஂ சக்ஷுராதித்யஂ ப்ராப்ய ஸீததி||௧௮||

Adhikarana tIkShNasya rAtriprayoge yuktiH (19) · Śloka 19

அத ஏவாஹ ஸ்வப்நேந ரத்ரௌ காலஸ்ய ஸௌ ம்யத்வேந ச தர்பிதா| ஶீதஸாத்ம்யா தகாக்நேயீ ஸ்திரதாஂ லபதே புநஃ||௧௯||

Adhikarana rogavisheShe divA~api tIkShNaM yojyam (20) · Śloka 20

ததேததந்யமதமவ்யாபகமிதி தூஷயந்நாஹ அத்யுத்ரிக்தே பலாஸே து லேகநீயேऽதவா கதே| காமமஹ்ய்நபி நாத்யுஷ்ணே தீக்ஷ்ணமக்ஷ்ணி ப்ரயோஜயேத்||௨௦||

Adhikarana netrasya kathaM tejasopadhAtaH (21) · Śloka 21

அத ஏவாஹ அஶ்மநோ ஜந்ம லோஹஸ்ய தத ஏவ ச தீக்ஷ்ணதா| உபகாதோऽபி தேநைவ ததா நேத்ரஸ்ய தேஜஸஃ||௨௧||

Adhikarana rAtrAvapi tIkShNA~jjananiShedhaH, tatprayoge doShaH (22) · Śloka 22

அபி ச ந ராத்ராவபி ஶீதேऽதி நேத்ரே தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநஂ ஹிதம்| தோஷமஸ்ராவயேத்ஸ்தப்தஂ கண்டூஜாட்யாதிகாரி தத்||௨௨||

Adhikarana bhItAdInAma~jjananiShedhaH (23-24) · Śloka 24

நாஞ்ஜயேத்பீதவமிதவிரிக்தாஶிதவேகிதே| க்ருத்தஜ்வதிததாந்தாக்ஷிஶிரோருக்ஶோகஜாகரே||௨௩|| அதஷ்டேऽர்கே ஶிரஃஸ்நாதே பீதயோர்தூமமத்யயோஃ| அஜீர்ணேऽக்ந்யர்கஸந்தப்தே திவாஸுப்தே பிபாஸிதே||௨௪||

Adhikarana atitIkShNAdi navavidama~jjanaM na prayojanam (25) · Śloka 25

ஸாம்ப்ரதஂ யாதஶமஞ்ஜநஂ ந ப்ரயோஜ்யஂ தாதஶஂ தர்ஶயதி அதிதீக்ஷ்ணமதுஸ்தோகபஹ்நச்சகநகர்கஶம்| அத்யர்தஶீதலஂ தப்தமஞ்ஜநஂ நாவசாரயேத்||௨௫||

Adhikarana a~jjanAnantaraM kRutyam uktakRutyasya phalam a~jjitasyonmeShAdiniShedhaH (26-27) · Śloka 27

அதாநுந்மீலயந் தஷ்டிமந்தஃ ஸஞ்சாரயேச்ச்ஹநைஃ| அஞ்ஜிதே வர்த்மநீ கிஞ்சிச்சாலயேச்சைவமஞ்ஜநம்||௨௬|| தீக்ஷ்ணஂ வ்யாப்நோதி ஸஹஸா, ந சோந்மேஷநிமேஷணம்| நிஷ்பீடநஂ ச வர்த்மப்யாஂ க்ஷாலநஂ வா ஸமாசரேத்||௨௭||

Adhikarana kShAlanakAlaH (28) · Śloka 28

அபேதௌஷதஸஂரம்பஂ நிர்வதஂ நயநஂ யதா| வ்யாதிதோஷர்துயோக்யாபிரத்பிஃ ப்ரக்ஷாலயேத்ததா||௨௮||

Adhikarana kShAlanAntaraM shodhanam (29) · Śloka 29

தக்ஷிணாங்குஷ்டகேநாக்ஷி ததோ வாமஂ ஸவாஸஸா| ஊர்த்வவர்த்மநி ஸங்கஹ்ய ஶோத்யஂ வாமேந சேதரத்||௨௯||

Adhikarana kShAlanashodhanAkaraNe doShaH (30) · Śloka 30

கிமிதி ஶோத்யம் ? இத்யாஹ வர்த்மப்ராப்தோऽஞ்ஜாத்தோஷோ ரோகாந் குர்யாததோऽந்யதா| |௩௦|

Adhikarana kaNDUjADyayoH pratIkAraH (30) · Śloka 30

| கண்டுஜாட்யேऽஞ்ஜநஂ தீக்ஷ்ணஂ தூமஂ வா யோஜயேத் புநஃ||௩௦||

Adhikarana tIkShNA~jjanAtiyoge pratIkAraH (23) · Śloka 23

தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாபிதப்தே து சூர்ணஂ ப்ரத்யஞ்ஜநஂ ஹிமம்||௩௦.௫|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாந ஆஶ்சோதநா ஞ்ஜநவிதிர்நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||