22. gaṇḍūṣādividhiradhyāyaḥ

Adhikarana gaNDUShAdividhiradhyAyaH (2-3) · Śloka 3

அதாதோ கண்டூஷாதிவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| )||௩||

Adhikarana gaNDUShabhedAH (1) · Śloka 1

சதுஷ்ப்ரகரோ கண்டூஷஃ ஸ்நிக்தஃ ஶமநஶோதநௌ| ரோபணஶ்ச|௧|

Adhikarana gaNDUShANAM doShabhedena viShayaH (1-2) · Śloka 2

| த்ரயஸ்தத்ர த்ரிஷு யோஜ்யாஶ்சலாதிஷு||௧|| அந்த்யோ வ்ரணக்நஃ| |௨|

Adhikarana snigdhasya dravyANi (2) · Śloka 2

இதாநீமேஷாஂ லக்ஷணாநி வக்துமாஹ ஸ்நிக்தோऽத்ர ஸ்வாத்வம்லபடுஸாதிதைஃ| ஸ்நேஹைஃ|௨|

Adhikarana shamanasya dravyANi (2) · Śloka 2

| ஸஂஶமநஸ்திக்தகஷாயமதுரௌஷதைஃ||௨||

Adhikarana shodhanasya dravyANi (3) · Śloka 3

ஶோதநஸ்திக்தகட்வம்லபடூஷ்ணைஃ| |௩|

Adhikarana ropaNasya dravyANi (3) · Śloka 3

ரோபணஃ புநஃ| கஷாயதிக்தகைஃ|௩|

Adhikarana gaNDUShArthaM dravyANi (3-4) · Śloka 4

நநு, த்ரவ்யாணாஂ ஶுஷ்கத்வாத்கண்டூஷாநுபபத்திரிதி சேத்தத்ராஹ | தத்ர ஸ்நேஹஃ க்ஷீரஂ மதூதகம்||௩|| ஶுக்தஂ மத்யஂ ரஸோ மூத்ரஂ தாந்யாம்லஂ ச யதாயதம்| கல்கைர்யுக்தஂ விபக்வஂ வா யதாஸ்பர்ஶஂ ப்ரயோஜயேத்||௪||

Adhikarana dantaharShAdau gaNDUShaH (5-6) · Śloka 6

தந்தஹர்ஷே தந்தசாலே முகரோகே ச வாதிகே| ஸுகோஷ்ணமதவா ஶீதஂ திலகல்கோதகஂ ஹிதம்||௫|| கண்டூஷதாரணே| |௬|

Adhikarana svasthe gaNDUShaH (6) · Śloka 6

நித்யஂ தைலஂ மாஂஸரஸோऽதவா| |௬|

Adhikarana UShAdAhamukhapAkAdau gaNDUShaH (6-7) · Śloka 7

| ஊஷாதாஹாந்விதே பாகே க்ஷதே சாகந்துஸம்பவே||௬|| விஷே க்ஷாராக்நிதக்தே ச ஸர்பிர்தார்யஂ பயோऽதவா| |௭|

Adhikarana mukhapaicchilyAdau gaNDUShaH (7-8) · Śloka 8

| வைஶத்யஂ ஜநயத்யாஶு ஸந்ததாதி முகே வ்ரணாந்||௭|| தாஹதஷ்ணாப்ரஶமநஂ மதுகண்டூஷதாரணம்| |௮|

Adhikarana mukhavairasyAdau gaNDUShaH (8) · Śloka 8

| தாந்யாம்லமாஸ்யவைரஸ்யமலதௌர்கந்த்யநாஶநம்||௮||

Adhikarana mukhashoShe gaNDUShaH (9) · Śloka 9

ததேவாலவணஂ ஶீதஂ முகஶோஷஹரஂ பரம்| |௯|

Adhikarana shleShmasa~jcaye gaNDUShaH (9) · Śloka 9

| ஆஶு க்ஷாராம்புகண்டூஷோ பிநத்தி ஶ்லேஷ்மணஶ்சயம்||௯||

Adhikarana mukhagaurave gaNDUShaH (10) · Śloka 10

ஸுகோஷ்ணோதககண்டூஷைர்ஜாயதே வக்த்ரலாகவம்| |௧௦|

Adhikarana gaNDUShavidhiH (10-11) · Śloka 11

| நிவாதே ஸாதபே ஸ்விந்நமதிதஸ்கந்தகந்தரஃ||௧௦|| கண்டூஷமபிபந் கிஞ்சிதுந்நதாஸ்யோ விதாரயேத்| |௧௧|

Adhikarana gaNDUShadhAraNAvadhiH (11) · Śloka 11

கியந்தஂ காலஂ ? இத்யாஹ | கபபூர்ணாஸ்யதா யாவத்ஸ்ரவத்க்ராணாக்ஷதாऽதவா||௧௧||

Adhikarana gaNDUShakavalayorbhaidaH (12) · Śloka 12

அஸஞ்சார்யோ முகே பூர்ணே கண்டூஷஃ, கவலோऽந்யதா| |௧௨|

Adhikarana kavalasya viShayaH (12) · Śloka 12

மந்யாஶிரஃகர்ணமுகாக்ஷிரோகாஃ ப்ரஸேககண்டாமயவக்த்ரஶோஷாஃ| ஹல்லாஸதந்த்ராருசிபீநஸாஶ்ச ஸாத்யா விஶேஷாத்கவலக்ரஹேண||௧௨||

Adhikarana pratisAraNam (13) · Śloka 13

| கல்கோ ரஸக்ரியா சூர்ணஸ்த்ரிவிதஂ ப்ரதிஸாரணம்||௧௩||

Adhikarana pratisAraNasya viShayo dravyANi ca (1) · Śloka 1

யுஞ்ஜ்யாத்தத் கபரோகேஷு கண்டூஷவிஹிதௌஷதைஃ| ||௧||

Adhikarana mukhAlepabhedAH (14) · Śloka 14

| முகாலேபஸ்த்ரிதா தோஷவிஷஹா வர்ணகச்ச|௧௪|

Adhikarana vAtaghnakaphaghnAvuShNau kAryau, pitttaghnaviShanghavarNyAH shItAH kAryAH (14-15) · Śloka 15

| ஸஃ||௧௪|| உஷ்ணோ வாதகபே ஶஸ்தஃ, ஶேஷேஷ்வந்யர்தஶீதலஃ| |௧௫|

Adhikarana mukhAlepapramaNam (15) · Śloka 15

| த்ரிப்ரமாணஶ்சதுர்பாகத்ரிபாகார்த்தாங்குலோந்நதிஃ||௧௫||

Adhikarana mukhAlepAvadhiH,mukhAlepApanayanam (16) · Śloka 16

அஶுஷ்கஸ்ய ஸ்திதிஸ்தஸ்ய, ஶுஷ்கோ தூஷயதி ச்சவிம்| தமார்த்ரயித்வாऽபநயேத்ததந்தேऽப்யங்கமாசரேத்||௧௬||

Adhikarana mukhAlepavarjyAni (17) · Śloka 17

விவர்ஜயேத்திவாஸ்வப்நபாஷ்யாக்ந்யாதபஶுக்க்ருதஃ| |௧௭|

Adhikarana pInasAdau mukhAlepaniShedhaH (17-18) · Śloka 18

| ந யோஜ்யஃ பீநஸேऽஜீர்ணே தத்தநஸ்யே ஹநுக்ரஹே||௧௭|| அரோசகே ஜாகரிதே| |௧௮|

Adhikarana mukhAlepasya phalam (18) · Śloka 18

ஸ து ஹந்தி ஸுயோஜிதஃ| அகாலபலிதவ்யங்கவலீதிமிரநீலிகாஃ||௧௮||

Adhikarana kolamajjAdayaH ShaNmukhAlepA,hemantAdiShu ShaDRutuShu yojyAH (19-22) · Śloka 22

கோலமஜ்ஜா வஷாந்மூலஂ ஶாபரஂ கௌரஸர்ஷபாஃ| ஸிஂஹீமூலஂ திலாஃ கஷ்ணா தார்வீத்வங்நிஸ்துஷா யவாஃ||௧௯|| தர்பமூலஹிமோஶீரஶிரீஷமிஶிதண்டுலாஃ| குமுதோத்பலகஹ்லாரதூர்வாமதுகசந்தநம்||௨௦|| காலீயகதிலோஶீரமாஂஸீதகரபத்மகம்| தாலீஸகுந்த்ராபுண்ட்ராஹ்வயஷ்டீகாஶநதாகுரு||௨௧|| இத்யார்த்தார்த்தோதிதா லேபா ஹேமந்தாதிஷு ஷட் ஸ்மதாஃ| |௨௨|

Adhikarana varNyamukhAlepashIlanasya phalam (22-23) · Śloka 23

| முகாலேபநஶீலாநாஂ தடஂ பவதி தர்ஶநம்||௨௨|| வதநஂ சாபரிம்லாநஂ ஶ்லக்ஷ்ணஂ தாமரஸோபமம்| |௨௩|

Adhikarana mUrddhatailabhedAH (23-24) · Śloka 24

| அப்யங்கஸேகபிசவோ பஸ்திஶ்சேதி சதுர்விதம்||௨௩|| மூர்த்ததைலம்| |௨௪|

Adhikarana abhya~ggAdInAM tAratamyam (24) · Śloka 24

பஹுகுணஂ தத்வித்யாதுத்தரோத்தரம்| |௨௪|

Adhikarana abhya~ggasya viShayaH (24) · Śloka 24

| தத்ராப்யங்கஃ ப்ரயோக்தவ்யோ ரௌக்ஷ்யகண்டூமலாதிஷு||௨௪||

Adhikarana sekasya viShayaH (25) · Śloka 25

அரூஂஷிகாஶிரஸ்தோததாஹபாகவ்ரணேஷு து| பரிஷேகஃ|௨௫|

Adhikarana picorviShayaH (25-26) · Śloka 26

| பிசுஃ கேஶஶாதஸ்புடநதூபநே||௨௫|| நேத்ரஸ்தம்பே ச| |௨௬|

Adhikarana basterviShayaH (26) · Śloka 26

பஸ்திஸ்து ப்ரஸுப்த்யர்திதஜாகஜே| நாஸாஸ்யஶோஷே திமிரே ஶிரோரோகே ச தாருணே||௨௬||

Adhikarana shirobastividhiH (27-30) · Śloka 30

விதிஸ்தஸ்ய நிஷண்ணஸ்ய பீடே ஜாநுஸமே மதௌ| ஶுத்தாக்தஸ்விந்நதேஹஸ்ய திநாந்தே கவ்யமாஹிஷம்||௨௭|| த்வாதஶாங்குலவிஸ்தீர்ணஂ சர்மபட்டஂ ஶிரஃஸமம்| ஆகர்ணபந்தநஸ்தாநஂ லலாடே வஸ்த்ரவேஷ்டிதே||௨௮|| சைலவேணிகயா பத்த்வா மாஷகல்கேந லேபயேத்| ததோ யதாவ்யாதி ஶ்ருதஂ ஸ்நேஹஂ கோஷ்ணஂ நிஷேசயேத்||௨௯|| ஊர்த்வஂ கேஶபுவோ யாவதங்குலம்| |௩௦|

Adhikarana bastidhAraNAvadhiH (30-31) · Śloka 31

ஸ ச ஸ்நேஹஃ கியத்காலஂ தார்யஃ ? இத்யாஹ தாரயேச்ச தம்| ஆவக்த்ரநாஸிகோத்க்லேதாத்தஶாஷ்டௌ ஷட் சலாதிஷு||௩௦|| மாத்ராஸஹஸ்ராண்யருஜே த்வேகஂ| |௩௧|

Adhikarana bastyante kRutyam (31) · Śloka 31

ஸ்கந்தாதி மர்தயேத்| முக்தஸ்நேஹஸ்ய|௩௧|

Adhikarana bastyAvRuttyavadhiH (31) · Śloka 31

| பரமஂ ஸப்தாஹஂ தஸ்ய ஸேவநம்||௩௧||

Adhikarana karNapUraNevidhirmAnaM ca mAtrAlakShaNam (32) · Śloka 32

தாரயேத்பூரணஂ கர்ணே கர்ணமூலஂ விமர்தயந்| ருஜஃ ஸ்யாந்மார்தவஂ யாவந்மாத்ராஶதமவேதநே||௩௨||

Adhikarana mAtrAlakShaNam (33) · Śloka 33

அத மாத்ராயாஃ கிஂ ப்ரமாணஂ ? இத்யாஹ யாவத்பர்யேதி ஹஸ்தாக்ரஂ தக்ஷிணஂ ஜாநுமண்டலம்| நிமேஷோந்மேஷகாலேந ஸமஂ மாத்ரா து ஸா ஸ்மதா||௩௩||

Adhikarana mUrddhatailashIlanasya phalam (22) · Śloka 22

கசஸதநஸிதத்வபிஞ்ஜரத்வஂ பரிபுடநஂ ஶிரஸஃ ஸமீரரோகாந்| ஜயதி, ஜநயதீந்த்ரியப்ரஸாதஂ ஸ்வரஹநுமூர்த்தபலஂ ச மூர்த்ததைலம்||௩௪|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே கண்டூஷாதிவிதிர்நாம த்வாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௨||