26. śastravidhiradhyāyaḥ

Adhikarana shastravidhiradhyAyaH (2-3) · Śloka 3

ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| )|੩|

Adhikarana ShaDviMshatiH shastrANiteShAmupayogaH ShavDishatishastrANAM nAmAni (1-3.5) · Śloka 3

ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸੁਕਰ੍ਮਾਰੈਰ੍ਘਟਿਤਾਨਿ ਯਥਾਵਿਧਿ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਰੋਮਵਾਹੀਨਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਸਟ੍||੧|| ਸੁਰੂਪਾਣਿ ਸੁਧਾਰਾਣਿ ਸੁਗ੍ਰਹਾਣਿ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਅਕਰਾਲਾਨਿ ਸੁਧ੍ਮਾਤਸੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਵਰ੍ਤਿਤੇਯਸਿ||੨|| ਸਮਾਹਿਤਮੁਖਾਗ੍ਰਾਣਿ ਨੀਲਮ੍ਭੋਜਚ੍ਛਵੀਨਿ ਚ| ਨਾਮਾਨੁਗਤਰੂਪਾਣਿ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਚ||੩|| ਸ੍ਵੋਨ੍ਮਨਾਰ੍ਧਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਫਲਾਨ੍ਯੇਕੈਕਸ਼ੋਪਿ ਚ| ਪ੍ਰਾਯੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ, ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੪|| (ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਂ ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਲਾਧ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਧਾਰਕੇ| ਸਰ੍ਪੈਸਣ੍ਯੌ ਵੇਤਸਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ਰਾਰ੍ਯਾਸ੍ਯਤ੍ਰਿਕੂਰ੍ਚਕੇ||੧|| ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਯਂ ਸਾਟਵਦਨਮਨ੍ਤਰ੍ਵਕ੍ਰਾਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇ (ਕਮ੍)| ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਕੁਠਾਰੀ ਚ ਸ਼ਲਾਕਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੇ||੨|| ਬਡਿਸ਼ਂ ਕਰਪਤ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਰੀ ਨਖਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍| ਦਨ੍ਤਲੇਖਨਕਂ ਸੂਚ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਚੋ ਨਾਮ ਖ੍ਰਜਾਹ੍ਵਯਮ੍||੩|| ਆਰਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਕਾਰਾ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਣਵੇਧਨੀ(ਨਮ੍)||੩.੫||

Adhikarana 1 maNDalAgraM shastram (5) · Śloka 5

ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਂ ਫਲੇ ਤੇਸਾਂ ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਨਖਾਕਤਿ| ਲੇਖਨੇ ਛੇਦਨੇ ਯੋਜ੍ਯਂ ਪੋਥਕੀਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਦਿਸੁ||੫||

Adhikarana 2 vRuddhipatraM (6-7) · Śloka 7

ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸੁਰਾਕਾਰਂ ਛੇਦਭੇਦਨਪਾਟਨੇ| ਜ੍ਵਗ੍ਰਮੁਨ੍ਨਤੇ ਸ਼ੋਫੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਚ ਤਦਨ੍ਯਥਾ||੬|| ਨਤਾਗ੍ਰਂ ਪਸ੍ਠਤੋ ਦੀਰ੍ਘਹ੍ਰਸ੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| |੭|

Adhikarana 3 utpalapatraM,4 adhyarddadhAraM shastram (7) · Śloka 7

| ਉਤ੍ਪਲਾਧ੍ਯਰ੍ਧਧਾਰਾਖ੍ਯੇ ਭੇਦਨੇ ਛੇਦਨੇ ਤਥਾ||੭||

Adhikarana 5 sarpAsyaM shastram (8) · Śloka 8

ਸਰ੍ਪਾਸ੍ਯਂ ਘ੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ੍ਛੇਦਨੇਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਫਲੇ| |੮|

Adhikarana 6 anveShaNA eShaNI bhedanArthA eShaNI ca shastram (8-9) · Śloka 9

| ਗਤੇਰਨ੍ਵੇਸਣੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਾ ਗਣ੍ਡੂਪਦਮੁਖੈਸਣੀ||੮|| ਭੇਦਨਾਰ੍ਥੇਪਰਾ ਸੂਚੀਮੁਖਾ ਮੂਲਨਿਵਿਸ੍ਟਖਾ| |੯|

Adhikarana 7 vetasapatraM shastram (9) · Śloka 9

| ਵੇਤਸਂ ਵ੍ਯਘਨੇ|੯|

Adhikarana 8 sharArimukhaM shastram,9 trikUrcakaM shastram (9) · Śloka 9

| ਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇ ਸ਼ਰਾਰ੍ਯਾਸ੍ਯਤ੍ਰਿਕੂਰ੍ਚਕੇ||੯||

Adhikarana 10 kushapatraM shatram11 ATAmukhaM shastram (10) · Śloka 10

ਕੁਸ਼ਾਟਾਵਦਨੇ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਯੋਃ ਫਲਮ੍| |੧੦|

Adhikarana 12 antarmukhaM shastram (10-11) · Śloka 11

| ਤਦ੍ਵਦਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਤਸ੍ਯ ਫਲਮਧ੍ਯਰ੍ਧਮਙ੍ਗੁਲਮ੍||੧੦|| ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਂ ਚੈਤਤ੍| |੧੧|

Adhikarana 13 vrIhimukhaM shastraM (11) · Śloka 11

ਤਥਾਧ੍ਯਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਫਲੇ| ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਚ ਤਚ੍ਛਿਰੋਦਰਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ||੧੧||

Adhikarana 14 kuThArI shastram (12) · Śloka 12

ਪਥੁਃ ਕੁਠਾਰੀ ਗੋਦਨ੍ਤਸਦਸ਼ਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਾਨਨਾ| ਤਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦਣ੍ਡਯਾ ਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਰ੍ਯਸ੍ਥਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼ਿਰਾਮ੍||੧੨||

Adhikarana 15 shalAkA shastram (13) · Śloka 13

ਤਾਮ੍ਰੀ ਸ਼ਲਾਕਾ ਦ੍ਵਿਮੁਖੀ ਮੁਖੇ ਕੁਰੁਬਕਾਕਤਿਃ| ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਂ ਤਯਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|੧੩|

Adhikarana 16 a~gulIshastram (13-15) · Śloka 15

| ਕੁਰ੍ਯਾਦਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍||੧੩|| ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਨਿਰ੍ਗਤਮੁਖਂ ਫਲੇ ਤ੍ਵਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਮ੍| ਯੋਗਤੋ ਵਦ੍ਧਿਪਤ੍ਰੇਣ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਵਾ ਸਮਮ੍||੧੪|| ਤਤ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਗ੍ਰਪਰ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਾਰ੍ਪਣਮੁਦ੍ਰਿਕਮ੍| ਸੂਤ੍ਰਬਦ੍ਧਂ ਗਲਸ੍ਰੋਤੋਰੋਗਚ੍ਛੇਦਨਭੇਦਨੇ||੧੫||

Adhikarana 17 baDishaM shastram (16) · Śloka 16

ਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਮਾਦੇਰ੍ਬਡਿਸ਼ਂ ਸੁਨਤਾਨਨਮ੍| |੧੬|

Adhikarana 18 karapatraM shastram (16-17) · Śloka 17

| ਛੇਦੇਸ੍ਤ੍ਥ੍ਨਾਂ ਕਰਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਖਰਧਾਰਂ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍||੧੬|| ਵਿਸ੍ਤਾਰੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਸਰੁਬਨ੍ਧਨਮ੍| |੧੭|

Adhikarana 19 kartarI shastram (17) · Śloka 17

| ਸ੍ਨਾਯੁਸੂਤ੍ਰਕਚਚ੍ਛੇਦੇ ਕਰ੍ਤਰੀ ਕਰ੍ਤਰੀਨਿਭਾ||੧੭||

Adhikarana 20 nakhashastram (18) · Śloka 18

ਵਕ੍ਤ੍ਰਰ੍ਜੁਧਾਰਂ ਦ੍ਵਿਮੁਖਂ ਨਖਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਵਾਙੁਲਮ੍| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਤਿਚ੍ਛੇਦਮੇਦਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਲੇਖਨੇ||੧੮||

Adhikarana 21 dantalekhanakaM shastram (19) · Śloka 19

ਅਧੁਨਾ ਦਨ੍ਤਲੇਖਨਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਹ ਏਕਧਾਰਂ ਚਤੁਸ੍ਕੋਣਂ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਾਕਤਿ ਚੈਕਤਃ| ਦਨ੍ਤਲੇਖਨਕਂ ਤੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ਵਨ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍||੧੯||

Adhikarana 22 sUcItrayaM shastram (20-22) · Śloka 22

ਅਧੁਨਾ ਸੂਚੀਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਹ ਵਤ੍ਤਾ ਗੂਢਦਢਾਃ ਪਾਸ਼ੇ ਤਿਸ੍ਰਃ ਸੂਚ੍ਯੋਤ੍ਰ ਸੀਵਨੇ| ਮਾਂਸਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਰਾ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮਾਯਤਾ||੨੦|| ਅਲ੍ਪਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਥਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਯਤਾ| ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਪਕ੍ਵਾਮਾਸ਼ਯਮਰ੍ਮਸੁ||੨੧|| ਸਾ ਸਾਰ੍ਧਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾ| |੨੨|

Adhikarana 23 kUrcaH shastram (22-23) · Śloka 23

ਅਧੁਨਾ ਕੂਰ੍ਚਂ ਲਿਲਕ੍ਸਯਿਸੁਰਾਹ ਸਰ੍ਵਵਤ੍ਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਃ| ਕੂਰ੍ਚੋ ਵਤ੍ਤੈਕਪੀਠਸ੍ਥਾਃ ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਟੌ ਵਾ ਸੁਬਨ੍ਧਨਾਃ||੨੨|| ਸ ਯੋਜ੍ਯੋ ਨੀਲਿਕਾਵ੍ਯਙ੍ਗਕੇਸ਼ਸ਼ਾਤੇਸੁ ਕੁਟ੍ਟਨੇ| |੨੩|

Adhikarana 24 khajaH shastram (23-24) · Śloka 24

| ਅਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਮੁਖੈਰ੍ਵਤ੍ਤੈਰਸ੍ਟਾਭਿਃ ਕਣ੍ਟਕੈਃ ਖਜਃ||੨੩|| ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇਨ ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ਤੇਨ ਹਰੇਦਸਕ੍| |੨੪|

Adhikarana 25 karNavevyadhanaM shastram (24) · Śloka 24

| ਵ੍ਯਧਨਂ ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਨਾਂ ਯੂਥਿਕਾਮੁਕੁਲਾਨਨਮ੍||੨੪||

Adhikarana 26 ArA shastram (25-26) · Śloka 26

ਆਰਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਵਤ੍ਤਾਸ੍ਯਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾ ਤਥੋਰ੍ਧ੍ਵਤਃ| ਚਤੁਰਸ੍ਰਾ, ਤਯਾ ਵਿਧ੍ਯੇਚ੍ਛੋਫਂ ਪਕ੍ਵਾਮਸਂਸ਼ਯੇ||੨੫|| ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਂ ਚ ਬਹਲਾਂ| |੨੬|

Adhikarana karNavedhanI sUcI (26) · Śloka 26

ਬਹਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸੂਚੀ ਤ੍ਰਿਭਾਗਸੁਸਿਰਾ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾ ਕਰ੍ਣਵੇਧਨੀ||੨੬||

Adhikarana anushastrANi (27-28) · Śloka 28

ਜਲੌਕਃਕ੍ਸਾਰਦਹਨਕਾਚੋਪਲਨਖਾਦਯਃ| ਅਲੌਹਾਨ੍ਯਨੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ, ਤਾਨ੍ਯੇਵਂ ਚ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੭|| ਅਪਰਾਣ੍ਯਪਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਵੁਪਯੋਗਂ ਚ ਯੌਗਿਕਮ੍| |੨੮|

Adhikarana shastra kAryANi (28-29) · Śloka 29

| ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯਪਾਟ੍ਯਸੀਵ੍ਯੈਸ੍ਯਲੇਖ੍ਯਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਕੁਟ੍ਟਨਮ੍||੨੮|| ਛੇਦ੍ਯਂ ਭੇਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਧੋ ਮਨ੍ਥੋ ਗ੍ਰਹੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ| |੨੯|

Adhikarana shastradoShAH (29-30) · Śloka 30

ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਦੋਸ਼ਾਨਹ | ਕੁਣ੍ਠਖਣ੍ਡਤਨੁਸ੍ਥੂਲਹ੍ਰਸ੍ਵਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਵਕ੍ਰਤਾਃ||੨੯|| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਖਰਧਾਰਤ੍ਵਮਸ੍ਟੌ ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| |੩੦|

Adhikarana shastragrahaNavidhiH (30-32) · Śloka 32

ਅਧੁਨਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹਣਵਿਧਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ | ਛੇਦਭੇਦਨਲੇਖ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਨ੍ਤਫਲਾਨ੍ਤਰੇ||੩੦|| ਤਰ੍ਜਨੀਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠੈਰ੍ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ| ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਨਿ ਵਨ੍ਤਾਗ੍ਰੇ ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕੇਨ ਚ||੩੧|| ਤਲਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਵਨ੍ਤਾਗ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਮੁਖੇ| ਮੂਲੇਸ੍ਵਾਹਰਣਾਰ੍ਥਾਨਿ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯਤੋਪਰਮ੍||੩੨||

Adhikarana shastrakoshaH (33-34) · Śloka 34

ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੋਸ਼ਮਾਚਸ੍ਟਤੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵਾਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸੁਘਨੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਃ| ਕ੍ਸੌ ਮਪਤ੍ਰੋਰ੍ਣਕੌਸ਼ੇਯਦੁਕੂਲਮਦੁਚਰ੍ਮਜਃ||੩੩|| ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਪਾਸ਼ਃ ਸੁਸ੍ਯੂਤਃ ਸਾਨ੍ਤਰੋਰ੍ਣਾਰ੍ਸ੍ਥਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਃ| ਸ਼ਲਾਕਾਪਿਹਿਤਾਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੋਸ਼ਃ ਸੁਸਞ੍ਚਯਃ||੩੪||

Adhikarana jalaukasAM viShayaH (35) · Śloka 35

ਸੁਕੁਮਾਰਬਾਲਾਨਾਮਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਰ੍ਥਂ ਜਲੌਕਸੋ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਜਲੌਕਸਸ੍ਤੁ ਸੁਖਿਨਾਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਾਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੩੫|

Adhikarana varjyA jalaukasaH (35-37) · Śloka 37

ਤਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਾਃ,- ਸਵਿਸਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸਾਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸਵਿਸਾਣਾਂ ਸਾਪਾਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਏਵ ਤਾਵਲ੍ਲਕ੍ਸਯਤਿ | ਦੁਸ੍ਟਾਮ੍ਬੁਮਤ੍ਸ੍ਯਭੇਕਾਹਿਸ਼ਵਕੋਥਮਲੋਦ੍ਭਵਾਃ||੩੫|| ਰਕ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਭਸ਼ਂ ਕਸ੍ਣਾਸ਼੍ਚਪਲਾਃ ਸ੍ਥੂਲਪਿਚ੍ਛਿਲਾਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਵਿਚਿਤ੍ਰੋਰ੍ਧ੍ਵਰਾਜਯੋ ਰੋਮਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਤਾਃ||੩੬|| ਸਵਿਸਾ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੩੭|

Adhikarana varjyAprayoge doShaH varjyAdoShe cikitsA (37) · Śloka 37

ਤਾਭਿਃ ਕਣ੍ਡੂਪਾਕਜ੍ਵਰਭ੍ਰਮਾਃ| ਵਿਸਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਨੁਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ|੩੭|

Adhikarana grAhyA jalaukasaH (37-38) · Śloka 38

| ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮ੍ਬੁਜਾਃ ਪੁਨਃ||੩੭|| ਨਿਰ੍ਵਿਸਾਃ ਸ਼ੈਵਲਸ਼੍ਯਾਵਾ ਵਤ੍ਤਾ ਨੀਲੋਰ੍ਧ੍ਵਰਾਜਯਃ| ਕਸਾਯਪਸ੍ਠਾਸ੍ਤਨ੍ਵਙ੍ਗ੍ਯਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪੀਤੋਦਰਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ||੩੮||

Adhikarana grAhyAsvapi mattA varjyAH (39) · Śloka 39

ਤਾ ਅਪ੍ਯਸਮ੍ਯਗ੍ਵਮਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਤਂ ਚ ਨਿਪਾਤਨਾਤ੍| ਸੀਦਨ੍ਤੀਃ ਸਲਿਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਕ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਇਤਿ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੯||

Adhikarana jalaukasAM prayogaH (40-41) · Śloka 41

ਅਥੇਤਰਾ ਨਿਸ਼ਾਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤੇਮ੍ਭਸਿ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ| ਅਵਨ੍ਤਿਸੋਮੇ ਤਕ੍ਰੇ ਵਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਜਲੇ||੪੦|| ਲਾਗਯੇਦ੍ਦਤਮਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਰਕ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤਨੈਃ| ਪਿਬਨ੍ਤੀਰੁਨ੍ਨਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾਸ਼੍ਛਾਦਯੇਨ੍ਮਦੁਵਾਸਸਾ||੪੧||

Adhikarana jalaukAH prathamaM duShTaM raktaM pibati (42-1) · Śloka 1

ਸਮ੍ਪਕ੍ਤਾਦ੍ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ਰਾਜ੍ਜਲੌਕਾ ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਆਦਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਹਂਸਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਾਦਿਵ||੪੨|| (ਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਵਿਦ੍ਰਧੀਨ੍ ਕੁਸ੍ਠਵਾਤਰਕ੍ਤਗਲਾਮਯਾਨ੍| ਨੇਤ੍ਰਰੁਗ੍ਵਿਸਵੀਸਰ੍ਪਾਨ੍ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਜਲੌਕਸਃ| )||੧||

Adhikarana jalaukasAM mokShaNakAlaH (43) · Śloka 43

ਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਤੋਦੇ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਂ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| |੪੩|

Adhikarana mokShitAnAM kRutyam (43) · Śloka 43

ਵਾਮਯੇਚ੍ਚ ਤਾਮ੍| ਪਟੁਤੈਲਾਕ੍ਤਵਦਨਾਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਣ੍ਡਨਰੂਸਿਤਾਮ੍||੪੩||

Adhikarana saptAhAdarvAk jalaukasAM punaH prayo niShedhaH (44) · Śloka 44

ਰਕ੍ਸਨ੍ ਰਕ੍ਤਮਦਾਦ੍ਭੂਯਃ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤਾ ਨ ਪਾਤਯੇਤ੍| |੪੪|

Adhikarana jalaukasAM samyagvamanalakShaNam (44) · Śloka 44

| ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪਟੁਤਾ ਦਾਰ੍ਢ੍ਯਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਜਲੌਕਸਾਮ੍||੪੪||

Adhikarana ativAnte lakShaNam (45) · Śloka 45

ਕ੍ਲਮੋਤਿਯੋਗਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਵਾ| |੪੫|

Adhikarana durvAnte lakShaNam (45) · Śloka 45

ਦੁਰ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਮਦਃ| |੪੫|

Adhikarana jalaukasAM pAlanavidhiH (45-46) · Śloka 46

| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਾਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾ ਘਟੇ ਮਤ੍ਸ੍ਨਾਮ੍ਬੁਗਰ੍ਭਿਣਿ||੪੫|| ਲਾਲਾਦਿਕੋਥਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ, ਸਵਿਸਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਦਨ੍ਵਯਾਤ੍| |੪੬|

Adhikarana daMshAparisrAve strAvaNauShadham (46) · Śloka 46

| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਾਨ੍ ਹਰਿਦ੍ਰਾਗੁਡਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ||੪੬||

Adhikarana daMshastrAvAnantaraM kRutyam (47) · Śloka 47

ਸ਼ਤਧੌਤਾਜ੍ਯਪਿਚਵਸ੍ਤਤੋ ਲੇਪਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਃ| |੪੭|

Adhikarana srAvaphalam (47) · Śloka 47

| ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਾਪਗਮਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਰਾਗਰੁਜਾਂ ਸ਼ਮਃ||੪੭||

Adhikarana dvitIye~ahni punaHsrAvaH (48) · Śloka 48

ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚਲਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਵ੍ਰਣਾਸ਼ਯੇ| ਵ੍ਯਮ੍ਲੀਭਵੇਤ੍ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਪੁਨਃ||੪੮||

Adhikarana alAbughaTikayoraviShayaH (49) · Śloka 49

ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਨਾਲਾਬੁਘਟਿਕਾ ਰਕ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦੂਸਿਤੇ| ਤਾਸਾਮਨਲਸਂਯੋਗਾਤ੍|੪੯|

Adhikarana alAbughaTikayorviShayaH (49) · Śloka 49

| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਕਫਵਾਯੁਨਾ||੪੯||

Adhikarana shRu~ggasyAviShayaH (50) · Śloka 50

ਕਫੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰੁਧਿਰਂ ਨ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਸ੍ਕਨ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍|੫੦|

Adhikarana shRu~ggasya viShayaH (50) · Śloka 50

| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦੁਸ੍ਟਮ੍ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍||੫੦||

Adhikarana pracchAnavidhiH pracchAnasya viShayaH jalaukasAM viShayaH shRu~ggAlAbughaTikAnAM viShayaH shirAvyadhasya viShayaH (51-53) · Śloka 53

ਗਾਤ੍ਰਂ ਬਦ੍ਧੋਪਰਿ ਦਢਂ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਪਟ੍ਟੇਨ ਵਾ ਸਮਮ੍| ਸ੍ਨਾਯੁਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਾਣਿ ਤ੍ਯਜਨ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਮਾਚਰੇਤ੍||੫੧|| ਅਧੋਦੇਸ਼ਪ੍ਰਵਿਸਤੈਃ ਪਦੈਰੁਪਰਿਗਾਮਿਭਿਃ| ਨ ਗਾਢਘਨਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭਿਰ੍ਨ ਪਦੇ ਪਦਮਾਚਰਨ੍||੫੨|| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਜਲਜਨ੍ਮਭਿਃ| ਹਰੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਦਿਭਿਃ ਸੁਪ੍ਤਮਸਗ੍ਵ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧੈਃ||੫੩||

Adhikarana pracchAnasya viShayAntaram (54) · Śloka 54

ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਿਤੇ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| |੫੪|

Adhikarana jalaukasAM viShAyAntaram (54) · Śloka 54

ਅਵਗਾਢੇ ਜਲੌਕਸਃ| |੫੪|

Adhikarana alAbvAdInAM viShayAntaram (54) · Śloka 54

| ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥੇਲਾਬੁਘਟੀਸ਼ਙ੍ਗਮ੍|੫੪|

Adhikarana shirAvyadhasya niyatatvam (54) · Śloka 54

| ਸ਼ਿਰੈਵ ਵ੍ਯਾਪਕੇਸਜਿ||੫੪||

Adhikarana shRu~ggAdInAM viShayAntarANi (55) · Śloka 55

ਵਾਤਾਦਿਧਾਮ ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕੋਲਾਬੁਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| |੫੫|

Adhikarana srutaraktasya shItopacArAtishaye doShaH (26) · Śloka 26

ਸ੍ਤ੍ਰਤਾਸਜਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯੁਕੋਪਤਃ||੫੫|| ਸਤੋਦਕਣ੍ਡੂਃ ਸ਼ੋਫਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸੋਸ੍ਣੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ੫੫ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿ- ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਙ੍ਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੬||