Adhikarana shastravidhiradhyAyaH (2-3) · Śloka 3
athātaḥ śastravidhimadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2| )|3|
अथातः शस्त्रविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| )|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaDviMshatiH shastrANiteShAmupayogaH ShavDishatishastrANAM nAmAni (1-3.5) · Śloka 3
ṣaḍviṁśatiḥ sukarmārairghaṭitāni yathāvidhi| śastrāṇi rōmavāhīni bāhulyēnāṅgulāni ṣaṭ||1|| surūpāṇi sudhārāṇi sugrahāṇi ca kārayēt| akarālāni sudhmātasutīkṣṇāvartitē'yasi||2|| samāhitamukhāgrāṇi nīlambhōjacchavīni ca| nāmānugatarūpāṇi sadā sannihitāni ca||3|| svōnmanārdhacaturthaaṁśaphalānyēkaikaśō'pi ca| prāyō dvitrāṇi, yuñjīta tāni sthānaviśēṣataḥ||4|| (maṇḍalāgraṁ vr̥ddhipatramutpalādhyarddhadhārakē| sarpaiṣaṇyau vētasākhyaṁ śarāryāsyatrikūrcakē||1|| kuśāsyaṁ sāṭavadanamantarvakrārdhacandrakē (kam)| vrīhimukhaṁ kuṭhārī ca śalākāṅguliśastrakē||2|| baḍiśaṁ karapatrākhyaṁ kartarī nakhaśastrakam| dantalēkhanakaṁ sūcyaḥ kūrcō nāma khrajāhvayam||3|| ārā caturvidhākārā tathā syātkarṇavēdhanī(nam)||3.5||
षड्विंशतिः सुकर्मारैर्घटितानि यथाविधि| शस्त्राणि रोमवाहीनि बाहुल्येनाङ्गुलानि षट्||१|| सुरूपाणि सुधाराणि सुग्रहाणि च कारयेत्| अकरालानि सुध्मातसुतीक्ष्णावर्तितेऽयसि||२|| समाहितमुखाग्राणि नीलम्भोजच्छवीनि च| नामानुगतरूपाणि सदा सन्निहितानि च||३|| स्वोन्मनार्धचतुर्थांशफलान्येकैकशोऽपि च| प्रायो द्वित्राणि, युञ्जीत तानि स्थानविशेषतः||४|| (मण्डलाग्रं वृद्धिपत्रमुत्पलाध्यर्द्धधारके| सर्पैषण्यौ वेतसाख्यं शरार्यास्यत्रिकूर्चके||१|| कुशास्यं साटवदनमन्तर्वक्रार्धचन्द्रके (कम्)| व्रीहिमुखं कुठारी च शलाकाङ्गुलिशस्त्रके||२|| बडिशं करपत्राख्यं कर्तरी नखशस्त्रकम्| दन्तलेखनकं सूच्यः कूर्चो नाम ख्रजाह्वयम्||३|| आरा चतुर्विधाकारा तथा स्यात्कर्णवेधनी(नम्)||३.५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 maNDalAgraM shastram (5) · Śloka 5
maṇḍalāgraṁ phalē tēṣāṁ tarjanyantarnakhākr̥ti| lēkhanē chēdanē yōjyaṁ pōthakīśuṇḍikādiṣu||5||
मण्डलाग्रं फले तेषां तर्जन्यन्तर्नखाकृति| लेखने छेदने योज्यं पोथकीशुण्डिकादिषु||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 vRuddhipatraM (6-7) · Śloka 7
vr̥ddhipatraṁ kṣurākāraṁ chēdabhēdanapāṭanē| r̥jvagramunnatē śōphē gambhīrē ca tadanyathā||6|| natāgraṁ pr̥ṣṭhatō dīrghahrasvavaktraṁ yathāśrayam| |7|
वृद्धिपत्रं क्षुराकारं छेदभेदनपाटने| ऋज्वग्रमुन्नते शोफे गम्भीरे च तदन्यथा||६|| नताग्रं पृष्ठतो दीर्घह्रस्ववक्त्रं यथाश्रयम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 utpalapatraM,4 adhyarddadhAraM shastram (7) · Śloka 7
| utpalādhyardhadhārākhyē bhēdanē chēdanē tathā||7||
| उत्पलाध्यर्धधाराख्ये भेदने छेदने तथा||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 sarpAsyaM shastram (8) · Śloka 8
sarpāsyaṁ ghrāṇakarṇārśaścchēdanē'rdhāṅgulaṁ phalē| |8|
सर्पास्यं घ्राणकर्णार्शश्च्छेदनेऽर्धाङ्गुलं फले| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 anveShaNA eShaNI bhedanArthA eShaNI ca shastram (8-9) · Śloka 9
| gatēranvēṣaṇē ślakṣṇā gaṇḍūpadamukhaiṣaṇī||8|| bhēdanārthē'parā sūcīmukhā mūlaniviṣṭakhā| |9|
| गतेरन्वेषणे श्लक्ष्णा गण्डूपदमुखैषणी||८|| भेदनार्थेऽपरा सूचीमुखा मूलनिविष्टखा| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 vetasapatraM shastram (9) · Śloka 9
| vētasaṁ vyaghanē|9|
| वेतसं व्यघने|९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 sharArimukhaM shastram,9 trikUrcakaM shastram (9) · Śloka 9
| srāvyē śarāryāsyatrikūrcakē||9||
| स्राव्ये शरार्यास्यत्रिकूर्चके||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 kushapatraM shatram11 ATAmukhaM shastram (10) · Śloka 10
kuśāṭāvadanē srāvyē hyaṅgulaṁ syāttayōḥ phalam| |10|
कुशाटावदने स्राव्ये ह्यङ्गुलं स्यात्तयोः फलम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 antarmukhaM shastram (10-11) · Śloka 11
| tadvadantarmukhaṁ tasya phalamadhyardhamaṅgulam||10|| ardhacandrānanaṁ caitat| |11|
| तद्वदन्तर्मुखं तस्य फलमध्यर्धमङ्गुलम्||१०|| अर्धचन्द्राननं चैतत्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 vrIhimukhaM shastraM (11) · Śloka 11
tathādhyardhāṅgulaṁ phalē| vrīhivaktraṁ prayōjyaṁ ca tacchirōdarayōrvyadhē||11||
तथाध्यर्धाङ्गुलं फले| व्रीहिवक्त्रं प्रयोज्यं च तच्छिरोदरयोर्व्यधे||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 kuThArI shastram (12) · Śloka 12
pr̥thuḥ kuṭhārī gōdantasadr̥śārdhāṅgulānanā| tayōrdhvadaṇḍayā vidhyēduparyasthāṁ sthitāṁ śirām||12||
पृथुः कुठारी गोदन्तसदृशार्धाङ्गुलानना| तयोर्ध्वदण्डया विध्येदुपर्यस्थां स्थितां शिराम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 shalAkA shastram (13) · Śloka 13
tāmrī śalākā dvimukhī mukhē kurubakākr̥tiḥ| liṅganāśaṁ tayā vidhyēt|13|
ताम्री शलाका द्विमुखी मुखे कुरुबकाकृतिः| लिङ्गनाशं तया विध्येत्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 a~gulIshastram (13-15) · Śloka 15
| kuryādaṅguliśastrakam||13|| mudrikānirgatamukhaṁ phalē tvardhāṅgulāyatam| yōgatō vr̥ddhipatrēṇa maṇḍalāgrēṇa vā samam||14|| tatpradēśinyagraparvapramāṇārpaṇamudrikam| sūtrabaddhaṁ galasrōtōrōgacchēdanabhēdanē||15||
| कुर्यादङ्गुलिशस्त्रकम्||१३|| मुद्रिकानिर्गतमुखं फले त्वर्धाङ्गुलायतम्| योगतो वृद्धिपत्रेण मण्डलाग्रेण वा समम्||१४|| तत्प्रदेशिन्यग्रपर्वप्रमाणार्पणमुद्रिकम्| सूत्रबद्धं गलस्रोतोरोगच्छेदनभेदने||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 baDishaM shastram (16) · Śloka 16
grahaṇē śuṇḍikārmādērbaḍiśaṁ sunatānanam| |16|
ग्रहणे शुण्डिकार्मादेर्बडिशं सुनताननम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 karapatraM shastram (16-17) · Śloka 17
| chēdē'stthnāṁ karapatraṁ tu kharadhāraṁ daśāṅgulam||16|| vistārē dvyaṅgulaṁ sūkṣmadantaṁ sutsarubandhanam| |17|
| छेदेऽस्त्थ्नां करपत्रं तु खरधारं दशाङ्गुलम्||१६|| विस्तारे द्व्यङ्गुलं सूक्ष्मदन्तं सुत्सरुबन्धनम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 kartarI shastram (17) · Śloka 17
| snāyusūtrakacacchēdē kartarī kartarīnibhā||17||
| स्नायुसूत्रकचच्छेदे कर्तरी कर्तरीनिभा||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 nakhashastram (18) · Śloka 18
vaktrarjudhāraṁ dvimukhaṁ nakhaśastraṁ navāṅulam| sūkṣmaśalyōddhr̥ticchēdamēdapracchānalēkhanē||18||
वक्त्रर्जुधारं द्विमुखं नखशस्त्रं नवाङुलम्| सूक्ष्मशल्योद्धृतिच्छेदमेदप्रच्छानलेखने||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 dantalekhanakaM shastram (19) · Śloka 19
adhunā dantalēkhanaśastramāha ēkadhāraṁ catuṣkōṇaṁ prabaddhākr̥ti caikataḥ| dantalēkhanakaṁ tēna śōdhayēdvantaśarkarām||19||
अधुना दन्तलेखनशस्त्रमाह एकधारं चतुष्कोणं प्रबद्धाकृति चैकतः| दन्तलेखनकं तेन शोधयेद्वन्तशर्कराम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 sUcItrayaM shastram (20-22) · Śloka 22
adhunā sūcīśastramāha vr̥ttā gūḍhadr̥ḍhāḥ pāśē tisraḥ sūcyō'tra sīvanē| māṁsalānāṁ pradēśānāṁ tryasrā tryaṅgulamāyatā||20|| alpamāṁsāsthisandhisthavraṇānāṁ dvyaṅgulāyatā| vrīhivaktrā dhanurvaktrā pakvāmāśayamarmasu||21|| sā sārdhadvyaṅgulā| |22|
अधुना सूचीशस्त्रमाह वृत्ता गूढदृढाः पाशे तिस्रः सूच्योऽत्र सीवने| मांसलानां प्रदेशानां त्र्यस्रा त्र्यङ्गुलमायता||२०|| अल्पमांसास्थिसन्धिस्थव्रणानां द्व्यङ्गुलायता| व्रीहिवक्त्रा धनुर्वक्त्रा पक्वामाशयमर्मसु||२१|| सा सार्धद्व्यङ्गुला| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 kUrcaH shastram (22-23) · Śloka 23
adhunā kūrcaṁ lilakṣayiṣurāha sarvavr̥ttāstāścaturaṅgulāḥ| kūrcō vr̥ttaikapīṭhasthāḥ saptāṣṭau vā subandhanāḥ||22|| sa yōjyō nīlikāvyaṅgakēśaśātēṣu kuṭṭanē| |23|
अधुना कूर्चं लिलक्षयिषुराह सर्ववृत्तास्ताश्चतुरङ्गुलाः| कूर्चो वृत्तैकपीठस्थाः सप्ताष्टौ वा सुबन्धनाः||२२|| स योज्यो नीलिकाव्यङ्गकेशशातेषु कुट्टने| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 khajaH shastram (23-24) · Śloka 24
| ardhāṅgulamukhairvr̥ttairaṣṭābhiḥ kaṇṭakaiḥ khajaḥ||23|| pāṇibhyāṁ mathyamānēna ghrāṇāttēna harēdasr̥k| |24|
| अर्धाङ्गुलमुखैर्वृत्तैरष्टाभिः कण्टकैः खजः||२३|| पाणिभ्यां मथ्यमानेन घ्राणात्तेन हरेदसृक्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 karNavevyadhanaM shastram (24) · Śloka 24
| vyadhanaṁ karṇapālīnāṁ yūthikāmukulānanam||24||
| व्यधनं कर्णपालीनां यूथिकामुकुलाननम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 ArA shastram (25-26) · Śloka 26
ārā'rdhāṅgulavr̥ttāsyā tatpravēśā tathōrdhvataḥ| caturasrā, tayā vidhyēcchhōphaṁ pakvāmasaṁśayē||25|| karṇapālīṁ ca bahalāṁ| |26|
आराऽर्धाङ्गुलवृत्तास्या तत्प्रवेशा तथोर्ध्वतः| चतुरस्रा, तया विध्येच्छोफं पक्वामसंशये||२५|| कर्णपालीं च बहलां| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavedhanI sUcI (26) · Śloka 26
bahalāyaaśca śasyatē| sūcī tribhāgasuṣirā tryaṅgulā karṇavēdhanī||26||
बहलायाश्च शस्यते| सूची त्रिभागसुषिरा त्र्यङ्गुला कर्णवेधनी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anushastrANi (27-28) · Śloka 28
jalaukaḥkṣāradahanakācōpalanakhādayaḥ| alauhānyanuśastrāṇi, tānyēvaṁ ca vikalpayēt||27|| aparāṇyapi yantrādīnvupayōgaṁ ca yaugikam| |28|
जलौकःक्षारदहनकाचोपलनखादयः| अलौहान्यनुशस्त्राणि, तान्येवं च विकल्पयेत्||२७|| अपराण्यपि यन्त्रादीन्वुपयोगं च यौगिकम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastra kAryANi (28-29) · Śloka 29
| utpāṭyapāṭyasīvyaiṣyalēkhyapracchhānakuṭṭanam||28|| chhēdyaṁ bhēdyaṁ vyadhō manthō grahō dāhaśca tatkriyāḥ| |29|
| उत्पाट्यपाट्यसीव्यैष्यलेख्यप्रच्छानकुट्टनम्||२८|| छेद्यं भेद्यं व्यधो मन्थो ग्रहो दाहश्च तत्क्रियाः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastradoShAH (29-30) · Śloka 30
śastradōśānaha | kuṇṭhakhaṇḍatanusthūlahrasvadīrghatvavakratāḥ||29|| śastrāṇāṁ kharadhāratvamaṣṭau dōṣāḥ prakīrtitāḥ| |30|
शस्त्रदोशानह | कुण्ठखण्डतनुस्थूलह्रस्वदीर्घत्ववक्रताः||२९|| शस्त्राणां खरधारत्वमष्टौ दोषाः प्रकीर्तिताः| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastragrahaNavidhiH (30-32) · Śloka 32
adhunā śastrāṇāṁ grahaṇavidhiṁ darśayati | chēdabhēdanalēkhyārthaṁ śastraṁ vr̥ntaphalāntarē||30|| tarjanīmadhyamāṅguṣṭhairgr̥hṇīyātsusamāhitaḥ| visrāvaṇāni vr̥ntāgrē tarjanyaṅguṣṭhakēna ca||31|| talapracchannavr̥ntāgraṁ grāhyaṁ vrīhimukhaṁ mukhē| mūlēṣvāharaṇārthāni kriyāsaukaryatō'param||32||
अधुना शस्त्राणां ग्रहणविधिं दर्शयति | छेदभेदनलेख्यार्थं शस्त्रं वृन्तफलान्तरे||३०|| तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैर्गृह्णीयात्सुसमाहितः| विस्रावणानि वृन्ताग्रे तर्जन्यङ्गुष्ठकेन च||३१|| तलप्रच्छन्नवृन्ताग्रं ग्राह्यं व्रीहिमुखं मुखे| मूलेष्वाहरणार्थानि क्रियासौकर्यतोऽपरम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakoshaH (33-34) · Śloka 34
śastrakōśamācaṣṭatē syānnavāṅgulavistāraḥ sughanō dvādaśāṅgulaḥ| kṣau mapatrōrṇakauśēyadukūlamr̥ducarmajaḥ||33|| vinyastapāśaḥ susyūtaḥ sāntarōrṇārsthaśastrakaḥ| śalākāpihitāsyaśca śastrakōśaḥ susañcayaḥ||34||
शस्त्रकोशमाचष्टते स्यान्नवाङ्गुलविस्तारः सुघनो द्वादशाङ्गुलः| क्षौ मपत्रोर्णकौशेयदुकूलमृदुचर्मजः||३३|| विन्यस्तपाशः सुस्यूतः सान्तरोर्णार्स्थशस्त्रकः| शलाकापिहितास्यश्च शस्त्रकोशः सुसञ्चयः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM viShayaH (35) · Śloka 35
sukumārabālānāmasravisrāvaṇārthaṁ jalaukasō yōjayēt jalaukasastu sukhināṁ raktasrāvāya yōjayēt| |35|
सुकुमारबालानामस्रविस्रावणार्थं जलौकसो योजयेत् जलौकसस्तु सुखिनां रक्तस्रावाय योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjyA jalaukasaH (35-37) · Śloka 37
tāśca dwiprakārāḥ,- saviṣā nirviṣāśca| tatra saviṣāṇāṁ sāpāyatvāttā ēva tāvallakṣayati | duṣṭāmbumatsyabhēkāhiśavakōthamalōdbhavāḥ||35|| raktāḥ śvētā bhr̥śaṁ kr̥ṣṇāścapalāḥ sthūlapicchhilāḥ| indrāyudhavicitrōrdhvarājayō rōmaśāśca tāḥ||36|| saviṣā varjayēt| |37|
ताश्च द्विप्रकाराः,- सविषा निर्विषाश्च| तत्र सविषाणां सापायत्वात्ता एव तावल्लक्षयति | दुष्टाम्बुमत्स्यभेकाहिशवकोथमलोद्भवाः||३५|| रक्ताः श्वेता भृशं कृष्णाश्चपलाः स्थूलपिच्छिलाः| इन्द्रायुधविचित्रोर्ध्वराजयो रोमशाश्च ताः||३६|| सविषा वर्जयेत्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjyAprayoge doShaH varjyAdoShe cikitsA (37) · Śloka 37
tābhiḥ kaṇḍūpākajvarabhramāḥ| viṣapittāsranutkāryaṁ tatra|37|
ताभिः कण्डूपाकज्वरभ्रमाः| विषपित्तास्रनुत्कार्यं तत्र|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grAhyA jalaukasaH (37-38) · Śloka 38
| śuddhāmbujāḥ punaḥ||37|| nirviṣāḥ śaivalaśyāvā vr̥ttā nīlōrdhvarājayaḥ| kaṣāyapr̥ṣṭhāstanvaṅgyaḥ kiñcitpītōdarāśca yāḥ||38||
| शुद्धाम्बुजाः पुनः||३७|| निर्विषाः शैवलश्यावा वृत्ता नीलोर्ध्वराजयः| कषायपृष्ठास्तन्वङ्ग्यः किञ्चित्पीतोदराश्च याः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grAhyAsvapi mattA varjyAH (39) · Śloka 39
tā apyasamyagvamanāt pratataṁ ca nipātanāt| sīdantīḥ salilaṁ prāpya raktamattā iti tyajēt||39||
ता अप्यसम्यग्वमनात् प्रततं च निपातनात्| सीदन्तीः सलिलं प्राप्य रक्तमत्ता इति त्यजेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM prayogaH (40-41) · Śloka 41
athētarā niśākalkayuktē'mbhasi pariplutāḥ| avantisōmē takrē vā punaścāśvāsitā jalē||40|| lāgayēddr̥tamr̥tstanyaraktaśastranipātanaiḥ| pibantīrunnataskandhāśchādayēnmr̥duvāsasā||41||
अथेतरा निशाकल्कयुक्तेऽम्भसि परिप्लुताः| अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनश्चाश्वासिता जले||४०|| लागयेद्दृतमृत्स्तन्यरक्तशस्त्रनिपातनैः| पिबन्तीरुन्नतस्कन्धाश्छादयेन्मृदुवाससा||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAH prathamaM duShTaM raktaM pibati (42-1) · Śloka 1
sampr̥ktādduṣṭaśuddhāsrājjalaukā duṣṭaśōṇitam| ādattē prathamaṁ haṁsaḥ kṣīraṁ kṣīrōdakādiva||42|| (gulmārśōvidradhīn kuṣṭhavātaraktagalāmayān| nētrarugviṣavīsarpān śamayanti jalaukasaḥ| )||1||
सम्पृक्ताद्दुष्टशुद्धास्राज्जलौका दुष्टशोणितम्| आदत्ते प्रथमं हंसः क्षीरं क्षीरोदकादिव||४२|| (गुल्मार्शोविद्रधीन् कुष्ठवातरक्तगलामयान्| नेत्ररुग्विषवीसर्पान् शमयन्ति जलौकसः| )||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM mokShaNakAlaH (43) · Śloka 43
daṁśasya tōdē kaṇḍvāṁ vā mōkṣayēt| |43|
दंशस्य तोदे कण्ड्वां वा मोक्षयेत्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mokShitAnAM kRutyam (43) · Śloka 43
vāmayēcca tām| paṭutailāktavadanāṁ ślakṣṇakaṇḍanarūṣitām||43||
वामयेच्च ताम्| पटुतैलाक्तवदनां श्लक्ष्णकण्डनरूषिताम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptAhAdarvAk jalaukasAM punaH prayo niShedhaH (44) · Śloka 44
rakṣan raktamadādbhūyaḥ saptāhaṁ tā na pātayēt| |44|
रक्षन् रक्तमदाद्भूयः सप्ताहं ता न पातयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM samyagvamanalakShaNam (44) · Śloka 44
| pūrvavat paṭutā dārḍhyaṁ samyagvāntē jalaukasām||44||
| पूर्ववत् पटुता दार्ढ्यं सम्यग्वान्ते जलौकसाम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativAnte lakShaNam (45) · Śloka 45
klamō'tiyōgānmr̥tyurvā| |45|
क्लमोऽतियोगान्मृत्युर्वा| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durvAnte lakShaNam (45) · Śloka 45
durvāntē stabdhatā madaḥ| |45|
दुर्वान्ते स्तब्धता मदः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM pAlanavidhiH (45-46) · Śloka 46
| anyatrānyatra tāḥ sthāpyā ghaṭē mr̥tsnāmbugarbhiṇi||45|| lālādikōthanāśārthaṁ, saviṣāḥ syustadanvayāt| |46|
| अन्यत्रान्यत्र ताः स्थाप्या घटे मृत्स्नाम्बुगर्भिणि||४५|| लालादिकोथनाशार्थं, सविषाः स्युस्तदन्वयात्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshAparisrAve strAvaNauShadham (46) · Śloka 46
| aśuddhau srāvayēddaṁśān haridrāguḍamākṣikaiḥ||46||
| अशुद्धौ स्रावयेद्दंशान् हरिद्रागुडमाक्षिकैः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshastrAvAnantaraM kRutyam (47) · Śloka 47
śatadhautājyapicavastatō lēpāśca śītalāḥ| |47|
शतधौताज्यपिचवस्ततो लेपाश्च शीतलाः| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srAvaphalam (47) · Śloka 47
| duṣṭaraktāpagamanātsadyō rāgarujāṁ śamaḥ||47||
| दुष्टरक्तापगमनात्सद्यो रागरुजां शमः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye~ahni punaHsrAvaH (48) · Śloka 48
aśuddhaṁ calitaṁ sthānātsthitaṁ raktaṁ vraṇāśayē| vyamlībhavētparyuṣitaṁ tasmāttatsrāvayētpunaḥ||48||
अशुद्धं चलितं स्थानात्स्थितं रक्तं व्रणाशये| व्यम्लीभवेत्पर्युषितं तस्मात्तत्स्रावयेत्पुनः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAbughaTikayoraviShayaH (49) · Śloka 49
yuñjyānnālābughaṭikā raktē pittēna dūṣitē| tāsāmanalasaṁyōgāt|49|
युञ्ज्यान्नालाबुघटिका रक्ते पित्तेन दूषिते| तासामनलसंयोगात्|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAbughaTikayorviShayaH (49) · Śloka 49
| yuñjyāttu kaphavāyunā||49||
| युञ्ज्यात्तु कफवायुना||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shRu~ggasyAviShayaH (50) · Śloka 50
kaphēna duṣṭaṁ rudhiraṁ na śr̥ṅgēṇa vinirharēt| skannatvāt|50|
कफेन दुष्टं रुधिरं न शृङ्गेण विनिर्हरेत्| स्कन्नत्वात्|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shRu~ggasya viShayaH (50) · Śloka 50
| vātapittābhyāṁ duṣṭam śr̥ṅgēṇa nirharēt||50||
| वातपित्ताभ्यां दुष्टम् शृङ्गेण निर्हरेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pracchAnavidhiH pracchAnasya viShayaH jalaukasAM viShayaH shRu~ggAlAbughaTikAnAM viShayaH shirAvyadhasya viShayaH (51-53) · Śloka 53
gātraṁ baddhōpari dr̥ḍhaṁ rajjvā paṭṭēna vā samam| snāyusandhyasthimarmāṇi tyajan pracchhānamācarēt||51|| adhōdēśapravisr̥taiḥ padairuparigāmibhiḥ| na gāḍhaghanatiryagbhirna padē padamācaran||52|| pracchaanēnaikadēśasthaṁ grathitaṁ jalajanmabhiḥ| harēcchr̥ṅgādibhiḥ suptamasr̥gvyāpi śirāvyadhaiḥ||53||
गात्रं बद्धोपरि दृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम्| स्नायुसन्ध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानमाचरेत्||५१|| अधोदेशप्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः| न गाढघनतिर्यग्भिर्न पदे पदमाचरन्||५२|| प्रच्छानेनैकदेशस्थं ग्रथितं जलजन्मभिः| हरेच्छृङ्गादिभिः सुप्तमसृग्व्यापि शिराव्यधैः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pracchAnasya viShayAntaram (54) · Śloka 54
pracchhānaṁ piṇḍitē vā syāt| |54|
प्रच्छानं पिण्डिते वा स्यात्| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM viShAyAntaram (54) · Śloka 54
avagāḍhē jalaukasaḥ| |54|
अवगाढे जलौकसः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAbvAdInAM viShayAntaram (54) · Śloka 54
| tvaksthē'lābughaṭīśr̥ṅgam|54|
| त्वक्स्थेऽलाबुघटीशृङ्गम्|५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirAvyadhasya niyatatvam (54) · Śloka 54
| śiraiva vyāpakē'sr̥ji||54||
| शिरैव व्यापकेऽसृजि||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shRu~ggAdInAM viShayAntarANi (55) · Śloka 55
vātādidhāma vā śr̥ṅgajalaukōlābubhiḥ kramāt| |55|
वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोलाबुभिः क्रमात्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srutaraktasya shItopacArAtishaye doShaH (26) · Śloka 26
stratāsr̥jaḥ pradēhādyaiḥ śītaiḥ syādvāyukōpataḥ||55|| satōdakaṇḍūḥ śōphastaṁ sarpiṣōṣṇēna sēcayēt| 55 1/2| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitā- yāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē śastravi- dhirnāma ṣaṅviṁśō'dhyāyaḥ||26||
स्त्रतासृजः प्रदेहाद्यैः शीतैः स्याद्वायुकोपतः||५५|| सतोदकण्डूः शोफस्तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत्| ५५ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने शस्त्रवि- धिर्नाम षङ्विंशोऽध्यायः||२६||
🔊 Audio coming soon