Adhikarana sirAvyadhavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
athātaḥ sirāvyadhavidhimadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2|
अथातः सिराव्यधविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddharaktasya lakShaNam shuddharaktasyArogyahetutvam (1-2) · Śloka 2
madhuraṁ lavaṇaṁ kiñcidaśītōṣṇamasaṁhatam| padmēndragōpahēmāviśaśalōhitalōhitam||1|| lōhitaṁ prabhavaḥ śuddhaṁ, tanōstēnaiva ca sthitiḥ| |2|
मधुरं लवणं किञ्चिदशीतोष्णमसंहतम्| पद्मेन्द्रगोपहेमाविशशलोहितलोहितम्||१|| लोहितं प्रभवः शुद्धं, तनोस्तेनैव च स्थितिः| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasya duShTikAraNam (2) · Śloka 2
| tatpittaślēṣmalaiḥ prāyō dūṣyatē|2|
| तत्पित्तश्लेष्मलैः प्रायो दूष्यते|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktasya kAryam duShTaraktakAryasya sAmAnyalakShaNam (2-5) · Śloka 5
| kurutē tataḥ||2|| visarpavidradhiplīhagulmāgnisadanajvarān| mukhanētraśirōrōgamadatr̥ḍlavaṇāsyatāḥ||3|| kuṣṭhavātāsrapittāsrakaṭvamlōdgiraṇabhramān| śītōṣṇasnigdharūkṣādyairūpakrāntāśca yē gadāḥ||4|| samyaksādhyā na sidhyanti tē ca raktaprakōpajāḥ| |5|
| कुरुते ततः||२|| विसर्पविद्रधिप्लीहगुल्माग्निसदनज्वरान्| मुखनेत्रशिरोरोगमदतृड्लवणास्यताः||३|| कुष्ठवातास्रपित्तास्रकट्वम्लोद्गिरणभ्रमान्| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरूपक्रान्ताश्च ये गदाः||४|| सम्यक्साध्या न सिध्यन्ति ते च रक्तप्रकोपजाः| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktakAryasya pratIkAraH (5) · Śloka 5
| tēṣu srāvayituṁ raktamudriktaṁ vyadhayētsirām||5||
| तेषु स्रावयितुं रक्तमुद्रिक्तं व्यधयेत्सिराम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unaShoDashAbdAdInAM sirAvyAdhaniShedhaH (6-9) · Śloka 9
na tūnaṣōḍaśātītasaptatyabdasrutāsr̥jām| asnigdhāsvēditātyarthasvēditānilarōgiṇām||6|| garbhiṇīsūtikājīrṇapittāsraśvāsakāsinām| atīsārōdaracchardipāṇḍusarvāṅgaśōphinām||7|| snēhapītē prayuktēṣu tathā pañcasu karmasu| nāyantritāṁ sirāṁ vidhyēnna tiryaṅgāpyanutthitām||8|| nātiśītōṣṇavātābhrēṣvanyatrātyayikādgadāt| |9|
न तूनषोडशातीतसप्तत्यब्दस्रुतासृजाम्| अस्निग्धास्वेदितात्यर्थस्वेदितानिलरोगिणाम्||६|| गर्भिणीसूतिकाजीर्णपित्तास्रश्वासकासिनाम्| अतीसारोदरच्छर्दिपाण्डुसर्वाङ्गशोफिनाम्||७|| स्नेहपीते प्रयुक्तेषु तथा पञ्चसु कर्मसु| नायन्त्रितां सिरां विध्येन्न तिर्यङ्गाप्यनुत्थिताम्||८|| नातिशीतोष्णवाताभ्रेष्वन्यत्रात्ययिकाद्गदात्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiroroge netraroge ca vedhyAH sirAH (9-10) · Śloka 10
| śirōnētravikārēṣu lalāṭyāṁ mōkṣayētsirām||9|| āpāṅgyāmupanāsyāṁ vā| |10|
| शिरोनेत्रविकारेषु ललाट्यां मोक्षयेत्सिराम्||९|| आपाङ्ग्यामुपनास्यां वा| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogeShu sirAH (10) · Śloka 10
karṇarōgēṣu karṇajām| |10|
कर्णरोगेषु कर्णजाम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAroge sirAH (10) · Śloka 10
| nāsārōgēṣu nāsāgrē sthitām|10|
| नासारोगेषु नासाग्रे स्थिताम्|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pInase sirAH (10-11) · Śloka 11
| nāsālalāṭayōḥ||10|| pīnasē| |11|
| नासाललाटयोः||१०|| पीनसे| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukharogeShu sirAH (11) · Śloka 11
mukharōgēṣu jihvauṣṭhahanutālugāḥ| |11|
मुखरोगेषु जिह्वौष्ठहनुतालुगाः| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jatrUrdhvagranthiShu sirAH (11) · Śloka 11
| jatrūrdhvagranthiṣu grīvākarṇaśaṅkhaśiraḥśritāḥ||11||
| जत्रूर्ध्वग्रन्थिषु ग्रीवाकर्णशङ्खशिरःश्रिताः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAde sirAH (12) · Śloka 12
urōpāṅgalalāṭasthā unmādē| |12|
उरोपाङ्गललाटस्था उन्मादे| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAre sirAH shirorogAdiShu sAmAnyataH sirAH (12) · Śloka 12
'pasmr̥tau punaḥ| hanusandhau samastē vā śirāṁ bhrūmadhyagāminīm||12||
ऽपस्मृतौ पुनः| हनुसन्धौ समस्ते वा शिरां भ्रूमध्यगामिनीम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidradhipArshcashUlayoH sirAH (13) · Śloka 13
vidradhau pārśvaśūlē ca pārśvakakṣāstanāntarē| |13|
विद्रधौ पार्श्वशूले च पार्श्वकक्षास्तनान्तरे| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyakajvare sirAH (13) · Śloka 13
| tr̥tīyakēṁ'sayōrmadhyē|13|
| तृतीयकेंऽसयोर्मध्ये|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthakajvare sirAH (13) · Śloka 13
| skandhasyādhaścaturthakē||13||
| स्कन्धस्याधश्चतुर्थके||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashUlaprAvAhikAyAM sirAH (14) · Śloka 14
pravāhikāyāṁ śūlinyāṁ śrōṇitō dvyaṅgulē sthitāṁ| |14|
प्रवाहिकायां शूलिन्यां श्रोणितो द्व्यङ्गुले स्थितां| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrarogemeDhraroge ca sirAH (14) · Śloka 14
| śukramēḍhrāmayē mēḍhrē|14|
| शुक्रमेढ्रामये मेढ्रे|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galagaNDayoH sirAH (14) · Śloka 14
| ūrugāṁ galagaṇḍayōḥ||14||
| ऊरुगां गलगण्डयोः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gRudhrasyAM sirAH (15) · Śloka 15
gr̥dhrasyāṁ jānunō'dhastādūrdhvaṁ vā caturaṅgulē| |15|
गृध्रस्यां जानुनोऽधस्तादूर्ध्वं वा चतुरङ्गुले| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacyAM sirAH (15) · Śloka 15
| indrabastēradhō'pacyāṁ dvyaṅgulē|15|
| इन्द्रबस्तेरधोऽपच्यां द्व्यङ्गुले|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sakthishUle kroShTukashIrShake ca sirAH (15-16) · Śloka 16
| caturaṅgulē||15|| ūrdhvaṁ gulphasya sakthyartau, tathā krōṣṭukaśīrṣakē| |16|
| चतुरङ्गुले||१५|| ऊर्ध्वं गुल्फस्य सक्थ्यर्तौ, तथा क्रोष्टुकशीर्षके| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdadAhAdiShu ShaTsu sirAH (16-17) · Śloka 17
| pādadāhē khuḍē harṣē vipādyāṁ vātakaṇṭakē||16|| cippē ca dvyaṅgulē vidhyēdupari kṣipramarmaṇaḥ| |17|
| पाददाहे खुडे हर्षे विपाद्यां वातकण्टके||१६|| चिप्पे च द्व्यङ्गुले विध्येदुपरि क्षिप्रमर्मणः| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishvAcyAM sirAH (17) · Śloka 17
| gr̥dhrasyāmiva viśvācyām|17|
| गृध्रस्यामिव विश्वाच्याम्|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yathoktasirANAmadarshane tadAsannAH sirAH (17-18) · Śloka 18
| yathōktānāmadarśanē||17|| marmahīnē yathāsannē dēśē'nyāṁ vyadhayēt sirām| |18|
| यथोक्तानामदर्शने||१७|| मर्महीने यथासन्ने देशेऽन्यां व्यधयेत् सिराम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhavidhiH kaNThordhasirANAM yantraNam (18-22) · Śloka 22
| atha snigdhatanuḥ sajjasarvōpakaraṇō balī||18|| kr̥tasvastyayanaḥ snigdharasānnapratibhōjitaḥ| agnitāpātapasvinnō jānūccāsanasaṁsthitaḥ||19|| mr̥dupaṭṭāttakēśāntō jānusthāpitakūrparaḥ| muṣṭibhyāṁ vastragarbhābhyāṁ manyē gāḍhaṁ nipīḍayēt||20|| dantaprapīḍanōtkāsagaṇḍādhmānāni cācarēt| pr̥ṣṭhatō yantrayēccainaṁ vastramāvēṣṭayannaraḥ||21|| kandharāyāṁ parikṣipya nyasyāntarvāmatarjanīm| ēṣō'ntarmukhavarjyānāṁ sirāṇāṁ yantraṇē vidhiḥ||22||
| अथ स्निग्धतनुः सज्जसर्वोपकरणो बली||१८|| कृतस्वस्त्ययनः स्निग्धरसान्नप्रतिभोजितः| अग्नितापातपस्विन्नो जानूच्चासनसंस्थितः||१९|| मृदुपट्टात्तकेशान्तो जानुस्थापितकूर्परः| मुष्टिभ्यां वस्त्रगर्भाभ्यां मन्ये गाढं निपीडयेत्||२०|| दन्तप्रपीडनोत्कासगण्डाध्मानानि चाचरेत्| पृष्ठतो यन्त्रयेच्चैनं वस्त्रमावेष्टयन्नरः||२१|| कन्धरायां परिक्षिप्य न्यस्यान्तर्वामतर्जनीम्| एषोऽन्तर्मुखवर्ज्यानां सिराणां यन्त्रणे विधिः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirotthApanavidhiH (23) · Śloka 23
tatō madhyamayā'ṅgulyā vaidyō'ṅguṣṭhavimuktayā| tāḍayēt|23|
ततो मध्यमयाऽङ्गुल्या वैद्योऽङ्गुष्ठविमुक्तया| ताडयेत्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAlakShIkaraNavidhiH sirAmokShaNavidhiH (23-25) · Śloka 25
| utthitāṁ jñātvā sparśādvā'ṅguṣṭhapīḍanaiḥ||23|| kuṭhāryā lakṣayēnmadhyē vāmahastagr̥hītayā| phalōddēśē suniṣkampaṁ sirāṁ, tadvacca mōkṣayēt||24|| tāḍayan pīḍayaṁścaināṁ| |25|
| उत्थितां ज्ञात्वा स्पर्शाद्वाऽङ्गुष्ठपीडनैः||२३|| कुठार्या लक्षयेन्मध्ये वामहस्तगृहीतया| फलोद्देशे सुनिष्कम्पं सिरां, तद्वच्च मोक्षयेत्||२४|| ताडयन् पीडयंश्चैनां| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAsikAyA vyadhanam (25) · Śloka 25
vidhyēdvrīhimukhēna tu| aṅguṣṭhēnōnnamayyāgrē nāsikāmupanāsikām||25||
विध्येद्व्रीहिमुखेन तु| अङ्गुष्ठेनोन्नमय्याग्रे नासिकामुपनासिकाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAdhaH sirAvyadham (26) · Śloka 26
abhyunnatavidaṣṭāgrajihvasyādhastadāśrayām| |26|
अभ्युन्नतविदष्टाग्रजिह्वस्याधस्तदाश्रयाम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grIvAsirANAM yantraNam (26) · Śloka 26
| yantrayētstanayōrūrdhvaṁ grīvāśritasirāvyadhē||26||
| यन्त्रयेत्स्तनयोरूर्ध्वं ग्रीवाश्रितसिराव्यधे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhujasirANaM yantraNam (27) · Śloka 27
paṣāṇagarbhahastasya jānusthē prasr̥tē bhujē| kukṣērārabhya mr̥ditē vidhyēdbaddhōrdhvapaṭṭakē||27||
पषाणगर्भहस्तस्य जानुस्थे प्रसृते भुजे| कुक्षेरारभ्य मृदिते विध्येद्बद्धोर्ध्वपट्टके||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastasirANAM yantraNam (28-29) · Śloka 29
vidhyēddhastaśirāṁ bāhāvanākuñcitakūrparē| baddhvā sukhōpaviṣṭasya muṣṭimaṅguṣṭhagārbhiṇam||28|| ūrdhvaṁ vēdhyapradēśācca paṭṭikāṁ caturaṅgulē| |29|
विध्येद्धस्तशिरां बाहावनाकुञ्चितकूर्परे| बद्ध्वा सुखोपविष्टस्य मुष्टिमङ्गुष्ठगार्भिणम्||२८|| ऊर्ध्वं वेध्यप्रदेशाच्च पट्टिकां चतुरङ्गुले| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArshvasirANAM yantraNam (29) · Śloka 29
| vidhyēdālambamānasya bāhubhyāṁ pārśvayōḥ sirām||29||
| विध्येदालम्बमानस्य बाहुभ्यां पार्श्वयोः सिराम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrasirANAM yantraNam (30) · Śloka 30
prahr̥ṣṭē mēhanē| |30|
प्रहृष्टे मेहने| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~gghAsirANAM yantraNam (30) · Śloka 30
jaṅghāsirāṁ jānunyakuñcitē| |30|
जङ्घासिरां जानुन्यकुञ्चिते| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdasirANAM yantraNam (30-32) · Śloka 32
| pādē tu susthitē'dhastājjānusandhērnipīḍitē||30|| gāḍhaṁ karābhyāmāgulphaṁ caraṇē tasya cōpari| dvitīyē kuñcitē kiñcidārūḍhē hastavattataḥ||31|| baddhvā vidhyētsirām| |32|
| पादे तु सुस्थितेऽधस्ताज्जानुसन्धेर्निपीडिते||३०|| गाढं कराभ्यामागुल्फं चरणे तस्य चोपरि| द्वितीये कुञ्चिते किञ्चिदारूढे हस्तवत्ततः||३१|| बद्ध्वा विध्येत्सिराम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktasirANAM yantraNam (32) · Śloka 32
itthamanuktēṣvapi kalpayēt| tēṣu tēṣu pradēśēṣu tattadyantramupāyavit||32||
इत्थमनुक्तेष्वपि कल्पयेत्| तेषु तेषु प्रदेशेषु तत्तद्यन्त्रमुपायवित्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vrIhimukhasya nikhananam kuThArikAyA nikhananam (33) · Śloka 33
māṁsalē nikṣipēddēśē vrīhyāsyaṁ vrīhimātrakam| yavārdhamasthnāmupari sirāṁ vidhyan kuṭhārikām||33||
मांसले निक्षिपेद्देशे व्रीह्यास्यं व्रीहिमात्रकम्| यवार्धमस्थ्नामुपरि सिरां विध्यन् कुठारिकाम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyagviddhAlakShaNam (34) · Śloka 34
samyagviddhā sravēddhārāṁ yantrē muktē tu na sravēt| |34|
सम्यग्विद्धा स्रवेद्धारां यन्त्रे मुक्ते तु न स्रवेत्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durviddhAlakShaNam atividdhAlakShaNam (34-35) · Śloka 35
| alpakālaṁ vahatyalpaṁ, durviddhā tailacūrṇanaiḥ||34|| saśabdamatividdhā tu sravēdduḥkhēna dhāryatē| |35|
| अल्पकालं वहत्यल्पं, दुर्विद्धा तैलचूर्णनैः||३४|| सशब्दमतिविद्धा तु स्रवेद्दुःखेन धार्यते| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAvarodhakAraNAni (35-36) · Śloka 36
| bhīmūrcchāyantraśaithilyakuṇṭhaśastrātitr̥ptayaḥ||35|| kṣāmatvavēgitāsvēdā raktasyāsrutihētavaḥ| |36|
| भीमूर्च्छायन्त्रशैथिल्यकुण्ठशस्त्रातितृप्तयः||३५|| क्षामत्ववेगितास्वेदा रक्तस्यास्रुतिहेतवः| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksrAvArthamauShadham (36-37) · Śloka 37
| asamyagastrē sravati vēllavyōṣaniṣānataiḥ||36|| sāgāradhūmalavaṇatailairdihyācchirāmukham| |37|
| असम्यगस्त्रे स्रवति वेल्लव्योषनिषानतैः||३६|| सागारधूमलवणतैलैर्दिह्याच्छिरामुखम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksrAvanirvAhArthamauShadham (37) · Śloka 37
| samyakpravr̥ttē kōṣṇēna tailēna lavaṇēna ca||37||
| सम्यक्प्रवृत्ते कोष्णेन तैलेन लवणेन च||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShThAsramevAgre sirAH sravanti (38) · Śloka 38
agrē sravati duṣṭāsraṁ kusumbhādiva pītikā| |38|
अग्रे स्रवति दुष्टास्रं कुसुम्भादिव पीतिका| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svayaM sthitaM raktaM nAharet (38) · Śloka 38
| samyaksrutvā svayaṁ tiṣṭhēcchuddhaṁ taditi nāharēt||38||
| सम्यक्स्रुत्वा स्वयं तिष्ठेच्छुद्धं तदिति नाहरेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrcchAyAM pratIkAraH (39) · Śloka 39
yantraṁ vimucya mūrcchāyāṁ vījitē vyajanaiḥ punaḥ| srāvayēnmūrcchati punastvaparēdyustryahē'pi vā||39||
यन्त्रं विमुच्य मूर्च्छायां वीजिते व्यजनैः पुनः| स्रावयेन्मूर्च्छति पुनस्त्वपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaduShTaraktasya lakShaNam (40) · Śloka 40
vātācchyāvāruṇaṁ rūkṣaṁ vēgasrāvyacchaphēnilam| |40|
वाताच्छ्यावारुणं रूक्षं वेगस्राव्यच्छफेनिलम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaduShTarakasya lakShaNam (40) · Śloka 40
| pittāt pītāsitaṁ visramaskandyauṣṇyātsacandrikam||40||
| पित्तात् पीतासितं विस्रमस्कन्द्यौष्ण्यात्सचन्द्रिकम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41
kaphāt snigdhamasr̥kpāṇḍu tantumatpicchhilaṁ ghanam| |41|
कफात् स्निग्धमसृक्पाण्डु तन्तुमत्पिच्छिलं घनम्| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvandvaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41
| saṁsr̥ṣṭaliṅgaṁ saṁsargāt|41|
| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्|४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41
| tridōṣaṁ malināvilam||41||
| त्रिदोषं मलिनाविलम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srAvapramANam (42) · Śloka 42
aśuddhau balinō'pyasraṁ na prasthātsrāvayētparam| atisrutau hi mr̥tyuḥ syāddāruṇā vā calāmayāḥ||42||
अशुद्धौ बलिनोऽप्यस्रं न प्रस्थात्स्रावयेत्परम्| अतिस्रुतौ हि मृत्युः स्याद्दारुणा वा चलामयाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisrAve bheShajam (43) · Śloka 43
tatrābhyaṅgarasakṣīraraktapānāni bhēṣajam| |43|
तत्राभ्यङ्गरसक्षीररक्तपानानि भेषजम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srutaraktasyAnantaraM kRutyam (43-44) · Śloka 44
| srutē raktē śanairyantramapanīya himāmbunā||43|| prakṣālya tailaplōtāktaṁ bandhanīyaṁ sirāmukham| |44|
| स्रुते रक्ते शनैर्यन्त्रमपनीय हिमाम्बुना||४३|| प्रक्षाल्य तैलप्लोताक्तं बन्धनीयं सिरामुखम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asamyakshuddhaupunaH srAvakAlaH (44-45) · Śloka 45
| aśuddhaṁ srāvayēdbhūyaḥ sāyamahnyaparē'pi vā||44|| snēhōpaskr̥tadēhasya pakṣādvā bhr̥śadūṣitam| |45|
| अशुद्धं स्रावयेद्भूयः सायमह्न्यपरेऽपि वा||४४|| स्नेहोपस्कृतदेहस्य पक्षाद्वा भृशदूषितम्| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ki~jcidduShTaraktasheShe~api na srutiH (45-46) · Śloka 46
| kiñciddhi śēṣē duṣṭāsrē naiva rōgō'tivartatē||45|| saśēṣamapyatō dhāryaṁ na cātisrutimācarēt| |46|
| किञ्चिद्धि शेषे दुष्टास्रे नैव रोगोऽतिवर्तते||४५|| सशेषमप्यतो धार्यं न चातिस्रुतिमाचरेत्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktasheShasya shRu~ggAdibhirharaNam (46) · Śloka 46
| harēcchr̥ṅgādibhiḥ śēṣam|46|
| हरेच्छृङ्गादिभिः शेषम्|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana athavA tasya shItopacArAdibhiH prasAdanam (46-47) · Śloka 47
| prasādamathavā nayēt||46|| śītōpacārapittāsrakriyāśuddhiviśōṣaṇaiḥ| duṣṭaṁ raktamanudriktamēvamēva prasādayēt||47||
| प्रसादमथवा नयेत्||४६|| शीतोपचारपित्तास्रक्रियाशुद्धिविशोषणैः| दुष्टं रक्तमनुद्रिक्तमेवमेव प्रसादयेत्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisrAve stambhanam (48) · Śloka 48
raktē tvatiṣṭhati kṣipraṁ stambhanīmācarētkriyām| |48|
रक्ते त्वतिष्ठति क्षिप्रं स्तम्भनीमाचरेत्क्रियाम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stambhana visheShaH (48-50) · Śloka 50
| rōdhrapriyaṅgupattaṅgamāṣayaṣṭyāhvagairikaiḥ||48|| mr̥tkapālāñjanakṣau mamaṣīkṣīritvagaṅkuraiḥ| vicūrṇayēdvraṇamukhaṁ padmakādihimaṁ pibēt||49|| tāmēva vā sirāṁ vidhyēdvyadhāttasmādanantaram| sirāmukhaṁ vā tvaritaṁ dahēttaptaśalākayā||50||
| रोध्रप्रियङ्गुपत्तङ्गमाषयष्ट्याह्वगैरिकैः||४८|| मृत्कपालाञ्जनक्षौ ममषीक्षीरित्वगङ्कुरैः| विचूर्णयेद्व्रणमुखं पद्मकादिहिमं पिबेत्||४९|| तामेव वा सिरां विध्येद्व्यधात्तस्मादनन्तरम्| सिरामुखं वा त्वरितं दहेत्तप्तशलाकया||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srutaraktasya pathyaniyamakAlAvadhiH (51) · Śloka 51
unmārgagā yantranipīḍanēna svasthānamāyānti punarna yāvat| dōṣāḥ praduṣṭā rudhiraṁ prapannā stāvaddhitāhāravihārabhāk syāt||51||
उन्मार्गगा यन्त्रनिपीडनेन स्वस्थानमायान्ति पुनर्न यावत्| दोषाः प्रदुष्टा रुधिरं प्रपन्ना स्तावद्धिताहारविहारभाक् स्यात्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyam ukte pathye yuktiH (52) · Śloka 52
nātyuṣṇaśītaṁ laghu dīpanīyaṁ raktē'panītē hitamannapānam| tadā śarīraṁ hyanavasthitāsr̥ gagnirviśēṣāditi rakṣitavyaḥ||52||
नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृ गग्निर्विशेषादिति रक्षितव्यः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishuddharaktasya lakShaNam (27) · Śloka 27
prasannavarṇēndriyamindriyārthā- nicchhantamavyāhatapaktr̥vēgam| sukhānvitaṁ puṣṭibalōpapannaṁ viśuddharaktaṁ puruṣaṁ vadanti||53|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē śirāvyadhavidhirnāma saptaviṁśō'dhyāyaḥ||27||
प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्था- निच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं पुष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने शिराव्यधविधिर्नाम सप्तविंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon