Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

27. sirāvyadhavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana sirAvyadhavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨|

View original

अथातः सिराव्यधविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shuddharaktasya lakShaNam shuddharaktasyArogyahetutvam (1-2) · Śloka 2

ಮಧುರಂ ಲವಣಂ ಕಿಞ್ಚಿದಶೀತೋಷ್ಣಮಸಂಹತಮ್| ಪದ್ಮೇನ್ದ್ರಗೋಪಹೇಮಾವಿಶಶಲೋಹಿತಲೋಹಿತಮ್||೧|| ಲೋಹಿತಂ ಪ್ರಭವಃ ಶುದ್ಧಂ, ತನೋಸ್ತೇನೈವ ಚ ಸ್ಥಿತಿಃ| |೨|

View original

मधुरं लवणं किञ्चिदशीतोष्णमसंहतम्| पद्मेन्द्रगोपहेमाविशशलोहितलोहितम्||१|| लोहितं प्रभवः शुद्धं, तनोस्तेनैव च स्थितिः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktasya duShTikAraNam (2) · Śloka 2

| ತತ್ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಃ ಪ್ರಾಯೋ ದೂಷ್ಯತೇ|೨|

View original

| तत्पित्तश्लेष्मलैः प्रायो दूष्यते|२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana duShTaraktasya kAryam duShTaraktakAryasya sAmAnyalakShaNam (2-5) · Śloka 5

| ಕುರುತೇ ತತಃ||೨|| ವಿಸರ್ಪವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮಾಗ್ನಿಸದನಜ್ವರಾನ್| ಮುಖನೇತ್ರಶಿರೋರೋಗಮದತೃಡ್ಲವಣಾಸ್ಯತಾಃ||೩|| ಕುಷ್ಠವಾತಾಸ್ರಪಿತ್ತಾಸ್ರಕಟ್ವಮ್ಲೋದ್ಗಿರಣಭ್ರಮಾನ್| ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರೂಪಕ್ರಾನ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ಗದಾಃ||೪|| ಸಮ್ಯಕ್ಸಾಧ್ಯಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ತೇ ಚ ರಕ್ತಪ್ರಕೋಪಜಾಃ| |೫|

View original

| कुरुते ततः||२|| विसर्पविद्रधिप्लीहगुल्माग्निसदनज्वरान्| मुखनेत्रशिरोरोगमदतृड्लवणास्यताः||३|| कुष्ठवातास्रपित्तास्रकट्वम्लोद्गिरणभ्रमान्| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरूपक्रान्ताश्च ये गदाः||४|| सम्यक्साध्या न सिध्यन्ति ते च रक्तप्रकोपजाः| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana duShTaraktakAryasya pratIkAraH (5) · Śloka 5

| ತೇಷು ಸ್ರಾವಯಿತುಂ ರಕ್ತಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ವ್ಯಧಯೇತ್ಸಿರಾಮ್||೫||

View original

| तेषु स्रावयितुं रक्तमुद्रिक्तं व्यधयेत्सिराम्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana unaShoDashAbdAdInAM sirAvyAdhaniShedhaH (6-9) · Śloka 9

ನ ತೂನಷೋಡಶಾತೀತಸಪ್ತತ್ಯಬ್ದಸ್ರುತಾಸೃಜಾಮ್| ಅಸ್ನಿಗ್ಧಾಸ್ವೇದಿತಾತ್ಯರ್ಥಸ್ವೇದಿತಾನಿಲರೋಗಿಣಾಮ್||೬|| ಗರ್ಭಿಣೀಸೂತಿಕಾಜೀರ್ಣಪಿತ್ತಾಸ್ರಶ್ವಾಸಕಾಸಿನಾಮ್| ಅತೀಸಾರೋದರಚ್ಛರ್ದಿಪಾಣ್ಡುಸರ್ವಾಙ್ಗಶೋಫಿನಾಮ್||೭|| ಸ್ನೇಹಪೀತೇ ಪ್ರಯುಕ್ತೇಷು ತಥಾ ಪಞ್ಚಸು ಕರ್ಮಸು| ನಾಯನ್ತ್ರಿತಾಂ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇನ್ನ ತಿರ್ಯಙ್ಗಾಪ್ಯನುತ್ಥಿತಾಮ್||೮|| ನಾತಿಶೀತೋಷ್ಣವಾತಾಭ್ರೇಷ್ವನ್ಯತ್ರಾತ್ಯಯಿಕಾದ್ಗದಾತ್| |೯|

View original

न तूनषोडशातीतसप्तत्यब्दस्रुतासृजाम्| अस्निग्धास्वेदितात्यर्थस्वेदितानिलरोगिणाम्||६|| गर्भिणीसूतिकाजीर्णपित्तास्रश्वासकासिनाम्| अतीसारोदरच्छर्दिपाण्डुसर्वाङ्गशोफिनाम्||७|| स्नेहपीते प्रयुक्तेषु तथा पञ्चसु कर्मसु| नायन्त्रितां सिरां विध्येन्न तिर्यङ्गाप्यनुत्थिताम्||८|| नातिशीतोष्णवाताभ्रेष्वन्यत्रात्ययिकाद्गदात्| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shiroroge netraroge ca vedhyAH sirAH (9-10) · Śloka 10

| ಶಿರೋನೇತ್ರವಿಕಾರೇಷು ಲಲಾಟ್ಯಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್ಸಿರಾಮ್||೯|| ಆಪಾಙ್ಗ್ಯಾಮುಪನಾಸ್ಯಾಂ ವಾ| |೧೦|

View original

| शिरोनेत्रविकारेषु ललाट्यां मोक्षयेत्सिराम्||९|| आपाङ्ग्यामुपनास्यां वा| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana karNarogeShu sirAH (10) · Śloka 10

ಕರ್ಣರೋಗೇಷು ಕರ್ಣಜಾಮ್| |೧೦|

View original

कर्णरोगेषु कर्णजाम्| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nAsAroge sirAH (10) · Śloka 10

| ನಾಸಾರೋಗೇಷು ನಾಸಾಗ್ರೇ ಸ್ಥಿತಾಮ್|೧೦|

View original

| नासारोगेषु नासाग्रे स्थिताम्|१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pInase sirAH (10-11) · Śloka 11

| ನಾಸಾಲಲಾಟಯೋಃ||೧೦|| ಪೀನಸೇ| |೧೧|

View original

| नासाललाटयोः||१०|| पीनसे| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mukharogeShu sirAH (11) · Śloka 11

ಮುಖರೋಗೇಷು ಜಿಹ್ವೌಷ್ಠಹನುತಾಲುಗಾಃ| |೧೧|

View original

मुखरोगेषु जिह्वौष्ठहनुतालुगाः| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana jatrUrdhvagranthiShu sirAH (11) · Śloka 11

| ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಗ್ರನ್ಥಿಷು ಗ್ರೀವಾಕರ್ಣಶಙ್ಖಶಿರಃಶ್ರಿತಾಃ||೧೧||

View original

| जत्रूर्ध्वग्रन्थिषु ग्रीवाकर्णशङ्खशिरःश्रिताः||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana unmAde sirAH (12) · Śloka 12

ಉರೋಪಾಙ್ಗಲಲಾಟಸ್ಥಾ ಉನ್ಮಾದೇ| |೧೨|

View original

उरोपाङ्गललाटस्था उन्मादे| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apasmAre sirAH shirorogAdiShu sAmAnyataH sirAH (12) · Śloka 12

ಽಪಸ್ಮೃತೌ ಪುನಃ| ಹನುಸನ್ಧೌ ಸಮಸ್ತೇ ವಾ ಶಿರಾಂ ಭ್ರೂಮಧ್ಯಗಾಮಿನೀಮ್||೧೨||

View original

ऽपस्मृतौ पुनः| हनुसन्धौ समस्ते वा शिरां भ्रूमध्यगामिनीम्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidradhipArshcashUlayoH sirAH (13) · Śloka 13

ವಿದ್ರಧೌ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೇ ಚ ಪಾರ್ಶ್ವಕಕ್ಷಾಸ್ತನಾನ್ತರೇ| |೧೩|

View original

विद्रधौ पार्श्वशूले च पार्श्वकक्षास्तनान्तरे| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIyakajvare sirAH (13) · Śloka 13

| ತೃತೀಯಕೇಂಽಸಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ|೧೩|

View original

| तृतीयकेंऽसयोर्मध्ये|१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana caturthakajvare sirAH (13) · Śloka 13

| ಸ್ಕನ್ಧಸ್ಯಾಧಶ್ಚತುರ್ಥಕೇ||೧೩||

View original

| स्कन्धस्याधश्चतुर्थके||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sashUlaprAvAhikAyAM sirAH (14) · Śloka 14

ಪ್ರವಾಹಿಕಾಯಾಂ ಶೂಲಿನ್ಯಾಂ ಶ್ರೋಣಿತೋ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲೇ ಸ್ಥಿತಾಂ| |೧೪|

View original

प्रवाहिकायां शूलिन्यां श्रोणितो द्व्यङ्गुले स्थितां| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shukrarogemeDhraroge ca sirAH (14) · Śloka 14

| ಶುಕ್ರಮೇಢ್ರಾಮಯೇ ಮೇಢ್ರೇ|೧೪|

View original

| शुक्रमेढ्रामये मेढ्रे|१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana galagaNDayoH sirAH (14) · Śloka 14

| ಊರುಗಾಂ ಗಲಗಣ್ಡಯೋಃ||೧೪||

View original

| ऊरुगां गलगण्डयोः||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana gRudhrasyAM sirAH (15) · Śloka 15

ಗೃಧ್ರಸ್ಯಾಂ ಜಾನುನೋಽಧಸ್ತಾದೂರ್ಧ್ವಂ ವಾ ಚತುರಙ್ಗುಲೇ| |೧೫|

View original

गृध्रस्यां जानुनोऽधस्तादूर्ध्वं वा चतुरङ्गुले| |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apacyAM sirAH (15) · Śloka 15

| ಇನ್ದ್ರಬಸ್ತೇರಧೋಽಪಚ್ಯಾಂ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲೇ|೧೫|

View original

| इन्द्रबस्तेरधोऽपच्यां द्व्यङ्गुले|१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sakthishUle kroShTukashIrShake ca sirAH (15-16) · Śloka 16

| ಚತುರಙ್ಗುಲೇ||೧೫|| ಊರ್ಧ್ವಂ ಗುಲ್ಫಸ್ಯ ಸಕ್ಥ್ಯರ್ತೌ, ತಥಾ ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಶೀರ್ಷಕೇ| |೧೬|

View original

| चतुरङ्गुले||१५|| ऊर्ध्वं गुल्फस्य सक्थ्यर्तौ, तथा क्रोष्टुकशीर्षके| |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pAdadAhAdiShu ShaTsu sirAH (16-17) · Śloka 17

| ಪಾದದಾಹೇ ಖುಡೇ ಹರ್ಷೇ ವಿಪಾದ್ಯಾಂ ವಾತಕಣ್ಟಕೇ||೧೬|| ಚಿಪ್ಪೇ ಚ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲೇ ವಿಧ್ಯೇದುಪರಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಮರ್ಮಣಃ| |೧೭|

View original

| पाददाहे खुडे हर्षे विपाद्यां वातकण्टके||१६|| चिप्पे च द्व्यङ्गुले विध्येदुपरि क्षिप्रमर्मणः| |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vishvAcyAM sirAH (17) · Śloka 17

| ಗೃಧ್ರಸ್ಯಾಮಿವ ವಿಶ್ವಾಚ್ಯಾಮ್|೧೭|

View original

| गृध्रस्यामिव विश्वाच्याम्|१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yathoktasirANAmadarshane tadAsannAH sirAH (17-18) · Śloka 18

| ಯಥೋಕ್ತಾನಾಮದರ್ಶನೇ||೧೭|| ಮರ್ಮಹೀನೇ ಯಥಾಸನ್ನೇ ದೇಶೇಽನ್ಯಾಂ ವ್ಯಧಯೇತ್ ಸಿರಾಮ್| |೧೮|

View original

| यथोक्तानामदर्शने||१७|| मर्महीने यथासन्ने देशेऽन्यां व्यधयेत् सिराम्| |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sirAvyadhavidhiH kaNThordhasirANAM yantraNam (18-22) · Śloka 22

| ಅಥ ಸ್ನಿಗ್ಧತನುಃ ಸಜ್ಜಸರ್ವೋಪಕರಣೋ ಬಲೀ||೧೮|| ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧರಸಾನ್ನಪ್ರತಿಭೋಜಿತಃ| ಅಗ್ನಿತಾಪಾತಪಸ್ವಿನ್ನೋ ಜಾನೂಚ್ಚಾಸನಸಂಸ್ಥಿತಃ||೧೯|| ಮೃದುಪಟ್ಟಾತ್ತಕೇಶಾನ್ತೋ ಜಾನುಸ್ಥಾಪಿತಕೂರ್ಪರಃ| ಮುಷ್ಟಿಭ್ಯಾಂ ವಸ್ತ್ರಗರ್ಭಾಭ್ಯಾಂ ಮನ್ಯೇ ಗಾಢಂ ನಿಪೀಡಯೇತ್||೨೦|| ದನ್ತಪ್ರಪೀಡನೋತ್ಕಾಸಗಣ್ಡಾಧ್ಮಾನಾನಿ ಚಾಚರೇತ್| ಪೃಷ್ಠತೋ ಯನ್ತ್ರಯೇಚ್ಚೈನಂ ವಸ್ತ್ರಮಾವೇಷ್ಟಯನ್ನರಃ||೨೧|| ಕನ್ಧರಾಯಾಂ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ನ್ಯಸ್ಯಾನ್ತರ್ವಾಮತರ್ಜನೀಮ್| ಏಷೋಽನ್ತರ್ಮುಖವರ್ಜ್ಯಾನಾಂ ಸಿರಾಣಾಂ ಯನ್ತ್ರಣೇ ವಿಧಿಃ||೨೨||

View original

| अथ स्निग्धतनुः सज्जसर्वोपकरणो बली||१८|| कृतस्वस्त्ययनः स्निग्धरसान्नप्रतिभोजितः| अग्नितापातपस्विन्नो जानूच्चासनसंस्थितः||१९|| मृदुपट्टात्तकेशान्तो जानुस्थापितकूर्परः| मुष्टिभ्यां वस्त्रगर्भाभ्यां मन्ये गाढं निपीडयेत्||२०|| दन्तप्रपीडनोत्कासगण्डाध्मानानि चाचरेत्| पृष्ठतो यन्त्रयेच्चैनं वस्त्रमावेष्टयन्नरः||२१|| कन्धरायां परिक्षिप्य न्यस्यान्तर्वामतर्जनीम्| एषोऽन्तर्मुखवर्ज्यानां सिराणां यन्त्रणे विधिः||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sirotthApanavidhiH (23) · Śloka 23

ತತೋ ಮಧ್ಯಮಯಾಽಙ್ಗುಲ್ಯಾ ವೈದ್ಯೋಽಙ್ಗುಷ್ಠವಿಮುಕ್ತಯಾ| ತಾಡಯೇತ್|೨೩|

View original

ततो मध्यमयाऽङ्गुल्या वैद्योऽङ्गुष्ठविमुक्तया| ताडयेत्|२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sirAlakShIkaraNavidhiH sirAmokShaNavidhiH (23-25) · Śloka 25

| ಉತ್ಥಿತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ಪರ್ಶಾದ್ವಾಽಙ್ಗುಷ್ಠಪೀಡನೈಃ||೨೩|| ಕುಠಾರ್ಯಾ ಲಕ್ಷಯೇನ್ಮಧ್ಯೇ ವಾಮಹಸ್ತಗೃಹೀತಯಾ| ಫಲೋದ್ದೇಶೇ ಸುನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ಸಿರಾಂ, ತದ್ವಚ್ಚ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್||೨೪|| ತಾಡಯನ್ ಪೀಡಯಂಶ್ಚೈನಾಂ| |೨೫|

View original

| उत्थितां ज्ञात्वा स्पर्शाद्वाऽङ्गुष्ठपीडनैः||२३|| कुठार्या लक्षयेन्मध्ये वामहस्तगृहीतया| फलोद्देशे सुनिष्कम्पं सिरां, तद्वच्च मोक्षयेत्||२४|| ताडयन् पीडयंश्चैनां| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upanAsikAyA vyadhanam (25) · Śloka 25

ವಿಧ್ಯೇದ್ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನ ತು| ಅಙ್ಗುಷ್ಠೇನೋನ್ನಮಯ್ಯಾಗ್ರೇ ನಾಸಿಕಾಮುಪನಾಸಿಕಾಮ್||೨೫||

View original

विध्येद्व्रीहिमुखेन तु| अङ्गुष्ठेनोन्नमय्याग्रे नासिकामुपनासिकाम्||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana jihvAdhaH sirAvyadham (26) · Śloka 26

ಅಭ್ಯುನ್ನತವಿದಷ್ಟಾಗ್ರಜಿಹ್ವಸ್ಯಾಧಸ್ತದಾಶ್ರಯಾಮ್| |೨೬|

View original

अभ्युन्नतविदष्टाग्रजिह्वस्याधस्तदाश्रयाम्| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana grIvAsirANAM yantraNam (26) · Śloka 26

| ಯನ್ತ್ರಯೇತ್ಸ್ತನಯೋರೂರ್ಧ್ವಂ ಗ್ರೀವಾಶ್ರಿತಸಿರಾವ್ಯಧೇ||೨೬||

View original

| यन्त्रयेत्स्तनयोरूर्ध्वं ग्रीवाश्रितसिराव्यधे||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bhujasirANaM yantraNam (27) · Śloka 27

ಪಷಾಣಗರ್ಭಹಸ್ತಸ್ಯ ಜಾನುಸ್ಥೇ ಪ್ರಸೃತೇ ಭುಜೇ| ಕುಕ್ಷೇರಾರಭ್ಯ ಮೃದಿತೇ ವಿಧ್ಯೇದ್ಬದ್ಧೋರ್ಧ್ವಪಟ್ಟಕೇ||೨೭||

View original

पषाणगर्भहस्तस्य जानुस्थे प्रसृते भुजे| कुक्षेरारभ्य मृदिते विध्येद्बद्धोर्ध्वपट्टके||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana hastasirANAM yantraNam (28-29) · Śloka 29

ವಿಧ್ಯೇದ್ಧಸ್ತಶಿರಾಂ ಬಾಹಾವನಾಕುಞ್ಚಿತಕೂರ್ಪರೇ| ಬದ್ಧ್ವಾ ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಮುಷ್ಟಿಮಙ್ಗುಷ್ಠಗಾರ್ಭಿಣಮ್||೨೮|| ಊರ್ಧ್ವಂ ವೇಧ್ಯಪ್ರದೇಶಾಚ್ಚ ಪಟ್ಟಿಕಾಂ ಚತುರಙ್ಗುಲೇ| |೨೯|

View original

विध्येद्धस्तशिरां बाहावनाकुञ्चितकूर्परे| बद्ध्वा सुखोपविष्टस्य मुष्टिमङ्गुष्ठगार्भिणम्||२८|| ऊर्ध्वं वेध्यप्रदेशाच्च पट्टिकां चतुरङ्गुले| |२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pArshvasirANAM yantraNam (29) · Śloka 29

| ವಿಧ್ಯೇದಾಲಮ್ಬಮಾನಸ್ಯ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಸಿರಾಮ್||೨೯||

View original

| विध्येदालम्बमानस्य बाहुभ्यां पार्श्वयोः सिराम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana meDhrasirANAM yantraNam (30) · Śloka 30

ಪ್ರಹೃಷ್ಟೇ ಮೇಹನೇ| |೩೦|

View original

प्रहृष्टे मेहने| |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ja~gghAsirANAM yantraNam (30) · Śloka 30

ಜಙ್ಘಾಸಿರಾಂ ಜಾನುನ್ಯಕುಞ್ಚಿತೇ| |೩೦|

View original

जङ्घासिरां जानुन्यकुञ्चिते| |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pAdasirANAM yantraNam (30-32) · Śloka 32

| ಪಾದೇ ತು ಸುಸ್ಥಿತೇಽಧಸ್ತಾಜ್ಜಾನುಸನ್ಧೇರ್ನಿಪೀಡಿತೇ||೩೦|| ಗಾಢಂ ಕರಾಭ್ಯಾಮಾಗುಲ್ಫಂ ಚರಣೇ ತಸ್ಯ ಚೋಪರಿ| ದ್ವಿತೀಯೇ ಕುಞ್ಚಿತೇ ಕಿಞ್ಚಿದಾರೂಢೇ ಹಸ್ತವತ್ತತಃ||೩೧|| ಬದ್ಧ್ವಾ ವಿಧ್ಯೇತ್ಸಿರಾಮ್| |೩೨|

View original

| पादे तु सुस्थितेऽधस्ताज्जानुसन्धेर्निपीडिते||३०|| गाढं कराभ्यामागुल्फं चरणे तस्य चोपरि| द्वितीये कुञ्चिते किञ्चिदारूढे हस्तवत्ततः||३१|| बद्ध्वा विध्येत्सिराम्| |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana anuktasirANAM yantraNam (32) · Śloka 32

ಇತ್ಥಮನುಕ್ತೇಷ್ವಪಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ತೇಷು ತೇಷು ಪ್ರದೇಶೇಷು ತತ್ತದ್ಯನ್ತ್ರಮುಪಾಯವಿತ್||೩೨||

View original

इत्थमनुक्तेष्वपि कल्पयेत्| तेषु तेषु प्रदेशेषु तत्तद्यन्त्रमुपायवित्||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vrIhimukhasya nikhananam kuThArikAyA nikhananam (33) · Śloka 33

ಮಾಂಸಲೇ ನಿಕ್ಷಿಪೇದ್ದೇಶೇ ವ್ರೀಹ್ಯಾಸ್ಯಂ ವ್ರೀಹಿಮಾತ್ರಕಮ್| ಯವಾರ್ಧಮಸ್ಥ್ನಾಮುಪರಿ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯನ್ ಕುಠಾರಿಕಾಮ್||೩೩||

View original

मांसले निक्षिपेद्देशे व्रीह्यास्यं व्रीहिमात्रकम्| यवार्धमस्थ्नामुपरि सिरां विध्यन् कुठारिकाम्||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana samyagviddhAlakShaNam (34) · Śloka 34

ಸಮ್ಯಗ್ವಿದ್ಧಾ ಸ್ರವೇದ್ಧಾರಾಂ ಯನ್ತ್ರೇ ಮುಕ್ತೇ ತು ನ ಸ್ರವೇತ್| |೩೪|

View original

सम्यग्विद्धा स्रवेद्धारां यन्त्रे मुक्ते तु न स्रवेत्| |३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana durviddhAlakShaNam atividdhAlakShaNam (34-35) · Śloka 35

| ಅಲ್ಪಕಾಲಂ ವಹತ್ಯಲ್ಪಂ, ದುರ್ವಿದ್ಧಾ ತೈಲಚೂರ್ಣನೈಃ||೩೪|| ಸಶಬ್ದಮತಿವಿದ್ಧಾ ತು ಸ್ರವೇದ್ದುಃಖೇನ ಧಾರ್ಯತೇ| |೩೫|

View original

| अल्पकालं वहत्यल्पं, दुर्विद्धा तैलचूर्णनैः||३४|| सशब्दमतिविद्धा तु स्रवेद्दुःखेन धार्यते| |३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktAvarodhakAraNAni (35-36) · Śloka 36

| ಭೀಮೂರ್ಚ್ಛಾಯನ್ತ್ರಶೈಥಿಲ್ಯಕುಣ್ಠಶಸ್ತ್ರಾತಿತೃಪ್ತಯಃ||೩೫|| ಕ್ಷಾಮತ್ವವೇಗಿತಾಸ್ವೇದಾ ರಕ್ತಸ್ಯಾಸ್ರುತಿಹೇತವಃ| |೩೬|

View original

| भीमूर्च्छायन्त्रशैथिल्यकुण्ठशस्त्रातितृप्तयः||३५|| क्षामत्ववेगितास्वेदा रक्तस्यास्रुतिहेतवः| |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana samyaksrAvArthamauShadham (36-37) · Śloka 37

| ಅಸಮ್ಯಗಸ್ತ್ರೇ ಸ್ರವತಿ ವೇಲ್ಲವ್ಯೋಷನಿಷಾನತೈಃ||೩೬|| ಸಾಗಾರಧೂಮಲವಣತೈಲೈರ್ದಿಹ್ಯಾಚ್ಛಿರಾಮುಖಮ್| |೩೭|

View original

| असम्यगस्त्रे स्रवति वेल्लव्योषनिषानतैः||३६|| सागारधूमलवणतैलैर्दिह्याच्छिरामुखम्| |३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana samyaksrAvanirvAhArthamauShadham (37) · Śloka 37

| ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಕೋಷ್ಣೇನ ತೈಲೇನ ಲವಣೇನ ಚ||೩೭||

View original

| सम्यक्प्रवृत्ते कोष्णेन तैलेन लवणेन च||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana duShThAsramevAgre sirAH sravanti (38) · Śloka 38

ಅಗ್ರೇ ಸ್ರವತಿ ದುಷ್ಟಾಸ್ರಂ ಕುಸುಮ್ಭಾದಿವ ಪೀತಿಕಾ| |೩೮|

View original

अग्रे स्रवति दुष्टास्रं कुसुम्भादिव पीतिका| |३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana svayaM sthitaM raktaM nAharet (38) · Śloka 38

| ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ರುತ್ವಾ ಸ್ವಯಂ ತಿಷ್ಠೇಚ್ಛುದ್ಧಂ ತದಿತಿ ನಾಹರೇತ್||೩೮||

View original

| सम्यक्स्रुत्वा स्वयं तिष्ठेच्छुद्धं तदिति नाहरेत्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUrcchAyAM pratIkAraH (39) · Śloka 39

ಯನ್ತ್ರಂ ವಿಮುಚ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಂ ವೀಜಿತೇ ವ್ಯಜನೈಃ ಪುನಃ| ಸ್ರಾವಯೇನ್ಮೂರ್ಚ್ಛತಿ ಪುನಸ್ತ್ವಪರೇದ್ಯುಸ್ತ್ರ್ಯಹೇಽಪಿ ವಾ||೩೯||

View original

यन्त्रं विमुच्य मूर्च्छायां वीजिते व्यजनैः पुनः| स्रावयेन्मूर्च्छति पुनस्त्वपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaduShTaraktasya lakShaNam (40) · Śloka 40

ವಾತಾಚ್ಛ್ಯಾವಾರುಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ವೇಗಸ್ರಾವ್ಯಚ್ಛಫೇನಿಲಮ್| |೪೦|

View original

वाताच्छ्यावारुणं रूक्षं वेगस्राव्यच्छफेनिलम्| |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittaduShTarakasya lakShaNam (40) · Śloka 40

| ಪಿತ್ತಾತ್ ಪೀತಾಸಿತಂ ವಿಸ್ರಮಸ್ಕನ್ದ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಾತ್ಸಚನ್ದ್ರಿಕಮ್||೪೦||

View original

| पित्तात् पीतासितं विस्रमस्कन्द्यौष्ण्यात्सचन्द्रिकम्||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

ಕಫಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಸೃಕ್ಪಾಣ್ಡು ತನ್ತುಮತ್ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಘನಮ್| |೪೧|

View original

कफात् स्निग्धमसृक्पाण्डु तन्तुमत्पिच्छिलं घनम्| |४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvandvaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

| ಸಂಸೃಷ್ಟಲಿಙ್ಗಂ ಸಂಸರ್ಗಾತ್|೪೧|

View original

| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्|४१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tridoShaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

| ತ್ರಿದೋಷಂ ಮಲಿನಾವಿಲಮ್||೪೧||

View original

| त्रिदोषं मलिनाविलम्||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana srAvapramANam (42) · Śloka 42

ಅಶುದ್ಧೌ ಬಲಿನೋಽಪ್ಯಸ್ರಂ ನ ಪ್ರಸ್ಥಾತ್ಸ್ರಾವಯೇತ್ಪರಮ್| ಅತಿಸ್ರುತೌ ಹಿ ಮೃತ್ಯುಃ ಸ್ಯಾದ್ದಾರುಣಾ ವಾ ಚಲಾಮಯಾಃ||೪೨||

View original

अशुद्धौ बलिनोऽप्यस्रं न प्रस्थात्स्रावयेत्परम्| अतिस्रुतौ हि मृत्युः स्याद्दारुणा वा चलामयाः||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana atisrAve bheShajam (43) · Śloka 43

ತತ್ರಾಭ್ಯಙ್ಗರಸಕ್ಷೀರರಕ್ತಪಾನಾನಿ ಭೇಷಜಮ್| |೪೩|

View original

तत्राभ्यङ्गरसक्षीररक्तपानानि भेषजम्| |४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana srutaraktasyAnantaraM kRutyam (43-44) · Śloka 44

| ಸ್ರುತೇ ರಕ್ತೇ ಶನೈರ್ಯನ್ತ್ರಮಪನೀಯ ಹಿಮಾಮ್ಬುನಾ||೪೩|| ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ತೈಲಪ್ಲೋತಾಕ್ತಂ ಬನ್ಧನೀಯಂ ಸಿರಾಮುಖಮ್| |೪೪|

View original

| स्रुते रक्ते शनैर्यन्त्रमपनीय हिमाम्बुना||४३|| प्रक्षाल्य तैलप्लोताक्तं बन्धनीयं सिरामुखम्| |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asamyakshuddhaupunaH srAvakAlaH (44-45) · Śloka 45

| ಅಶುದ್ಧಂ ಸ್ರಾವಯೇದ್ಭೂಯಃ ಸಾಯಮಹ್ನ್ಯಪರೇಽಪಿ ವಾ||೪೪|| ಸ್ನೇಹೋಪಸ್ಕೃತದೇಹಸ್ಯ ಪಕ್ಷಾದ್ವಾ ಭೃಶದೂಷಿತಮ್| |೪೫|

View original

| अशुद्धं स्रावयेद्भूयः सायमह्न्यपरेऽपि वा||४४|| स्नेहोपस्कृतदेहस्य पक्षाद्वा भृशदूषितम्| |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ki~jcidduShTaraktasheShe~api na srutiH (45-46) · Śloka 46

| ಕಿಞ್ಚಿದ್ಧಿ ಶೇಷೇ ದುಷ್ಟಾಸ್ರೇ ನೈವ ರೋಗೋಽತಿವರ್ತತೇ||೪೫|| ಸಶೇಷಮಪ್ಯತೋ ಧಾರ್ಯಂ ನ ಚಾತಿಸ್ರುತಿಮಾಚರೇತ್| |೪೬|

View original

| किञ्चिद्धि शेषे दुष्टास्रे नैव रोगोऽतिवर्तते||४५|| सशेषमप्यतो धार्यं न चातिस्रुतिमाचरेत्| |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana duShTaraktasheShasya shRu~ggAdibhirharaNam (46) · Śloka 46

| ಹರೇಚ್ಛೃಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಶೇಷಮ್|೪೬|

View original

| हरेच्छृङ्गादिभिः शेषम्|४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana athavA tasya shItopacArAdibhiH prasAdanam (46-47) · Śloka 47

| ಪ್ರಸಾದಮಥವಾ ನಯೇತ್||೪೬|| ಶೀತೋಪಚಾರಪಿತ್ತಾಸ್ರಕ್ರಿಯಾಶುದ್ಧಿವಿಶೋಷಣೈಃ| ದುಷ್ಟಂ ರಕ್ತಮನುದ್ರಿಕ್ತಮೇವಮೇವ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್||೪೭||

View original

| प्रसादमथवा नयेत्||४६|| शीतोपचारपित्तास्रक्रियाशुद्धिविशोषणैः| दुष्टं रक्तमनुद्रिक्तमेवमेव प्रसादयेत्||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana atisrAve stambhanam (48) · Śloka 48

ರಕ್ತೇ ತ್ವತಿಷ್ಠತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸ್ತಮ್ಭನೀಮಾಚರೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್| |೪೮|

View original

रक्ते त्वतिष्ठति क्षिप्रं स्तम्भनीमाचरेत्क्रियाम्| |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana stambhana visheShaH (48-50) · Śloka 50

| ರೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಪತ್ತಙ್ಗಮಾಷಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಗೈರಿಕೈಃ||೪೮|| ಮೃತ್ಕಪಾಲಾಞ್ಜನಕ್ಷೌ ಮಮಷೀಕ್ಷೀರಿತ್ವಗಙ್ಕುರೈಃ| ವಿಚೂರ್ಣಯೇದ್ವ್ರಣಮುಖಂ ಪದ್ಮಕಾದಿಹಿಮಂ ಪಿಬೇತ್||೪೯|| ತಾಮೇವ ವಾ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇದ್ವ್ಯಧಾತ್ತಸ್ಮಾದನನ್ತರಮ್| ಸಿರಾಮುಖಂ ವಾ ತ್ವರಿತಂ ದಹೇತ್ತಪ್ತಶಲಾಕಯಾ||೫೦||

View original

| रोध्रप्रियङ्गुपत्तङ्गमाषयष्ट्याह्वगैरिकैः||४८|| मृत्कपालाञ्जनक्षौ ममषीक्षीरित्वगङ्कुरैः| विचूर्णयेद्व्रणमुखं पद्मकादिहिमं पिबेत्||४९|| तामेव वा सिरां विध्येद्व्यधात्तस्मादनन्तरम्| सिरामुखं वा त्वरितं दहेत्तप्तशलाकया||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana srutaraktasya pathyaniyamakAlAvadhiH (51) · Śloka 51

ಉನ್ಮಾರ್ಗಗಾ ಯನ್ತ್ರನಿಪೀಡನೇನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಮಾಯಾನ್ತಿ ಪುನರ್ನ ಯಾವತ್| ದೋಷಾಃ ಪ್ರದುಷ್ಟಾ ರುಧಿರಂ ಪ್ರಪನ್ನಾ ಸ್ತಾವದ್ಧಿತಾಹಾರವಿಹಾರಭಾಕ್ ಸ್ಯಾತ್||೫೧||

View original

उन्मार्गगा यन्त्रनिपीडनेन स्वस्थानमायान्ति पुनर्न यावत्| दोषाः प्रदुष्टा रुधिरं प्रपन्ना स्तावद्धिताहारविहारभाक् स्यात्||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pathyam ukte pathye yuktiH (52) · Śloka 52

ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಂ ಲಘು ದೀಪನೀಯಂ ರಕ್ತೇಽಪನೀತೇ ಹಿತಮನ್ನಪಾನಮ್| ತದಾ ಶರೀರಂ ಹ್ಯನವಸ್ಥಿತಾಸೃ ಗಗ್ನಿರ್ವಿಶೇಷಾದಿತಿ ರಕ್ಷಿತವ್ಯಃ||೫೨||

View original

नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृ गग्निर्विशेषादिति रक्षितव्यः||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vishuddharaktasya lakShaNam (27) · Śloka 27

ಪ್ರಸನ್ನವರ್ಣೇನ್ದ್ರಿಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾ- ನಿಚ್ಛನ್ತಮವ್ಯಾಹತಪಕ್ತೃವೇಗಮ್| ಸುಖಾನ್ವಿತಂ ಪುಷ್ಟಿಬಲೋಪಪನ್ನಂ ವಿಶುದ್ಧರಕ್ತಂ ಪುರುಷಂ ವದನ್ತಿ||೫೩|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಶಿರಾವ್ಯಧವಿಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೭||

View original

प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्था- निच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं पुष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने शिराव्यधविधिर्नाम सप्तविंशोऽध्यायः||२७||

🔊 Audio coming soon

27. sirāvyadhavidhiradhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi