33. guhyarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana guhyarogavij~jAnIyAdhyAyaH - guhyarogANAM nidAnaM samprAtpistrayoviMshatividhatvaM ca (2-5) · Śloka 5

അഥാതോ ഗുഹ്യരോഗവിജ്ഞാനീയം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)||൨|| സ്ത്രീവ്യവായനിവൃത്തസ്യ സഹസാ ഭജതോऽഥവാ| ദോഷാധ്യുഷിതസങ്കീര്ണമലിനാണുരജഃ പഥാമ്||൧|| അന്യയോനിമനിച്ഛന്തീമഗമ്യാം നവസൂതികാമ്| ദൂഷിതം സ്പൃശതസ്തോയം രതാന്തേഷ്വപി നൈവ വാ||൨|| വിവര്ധയിഷയാ തീക്ഷ്ണാന് പ്രലേപാദീന് പ്രയച്ഛതഃ| മുഷ്ടിദന്തനഖോത്പീഡാവിഷവച്ഛൂകപാതനൈഃ||൩|| വേഗനിഗ്രഹദീര്ഘാതിഖരസ്പര്ശവിഘട്ടനൈഃ| ദോഷാ ദുഷ്ടാ ഗതാ ഗുഹ്യം ത്രയോവിംശതിമാമയാന്||൪|| ജനയന്ത്യുപദംശാദീന്| |൫|

Adhikarana 1 upadaMshasya pa~jcavidhatvam (5) · Śloka 5

ഉപദംശോऽത്ര പഞ്ചധാ| പൃഥഗ്ദോഷൈഃ സരുധിരൈഃ സമസ്തൈശ്ച|൫|

Adhikarana 1 vAtajasya upadaMshasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| അത്ര മാരുതാത്||൫|| മേഢ്രേ ശോഫോ രുജശ്ചിത്രാഃ സ്തമ്ഭസ്ത്വക്പരിപോടനമ്| |൬|

Adhikarana 2 pittajasya upadaMshasya lakShaNam (6) · Śloka 6

| പക്വോദുമ്ബരസങ്കാശഃ പിത്തേന ശ്വയഥുര്ജ്വരഃ||൬||

Adhikarana 3 kaphajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

ശ്ലേഷ്മണാ കഠിനഃ സ്നിഗ്ധഃ കണ്ഡൂമാന് ശീതലോ ഗുരുഃ| |൭|

Adhikarana 4 raktajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

| ശോണിതേനാസിതസ്ഫോടസമ്ഭവോऽസ്രസ്രുതിര്ജ്വരഃ||൭||

Adhikarana 5 sarvajasya upadaMshasya lakShaNam (8) · Śloka 8

സര്വജേ സര്വലിങ്ഗത്വം ശ്വയഥുര്മുഷ്കയോരപി| തീവ്രാ രുഗാശുപചനം ദരണം കൃമിസമ്ഭവഃ||൮||

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (9) · Śloka 9

യാപ്യോ രക്തോദ്ഭവസ്തേഷാം മൃത്യവേ സന്നിപാതജഃ| |൯|

Adhikarana 2 arshasAM lakShaNam (9-11) · Śloka 11

| ജായന്തേ കുപിതൈര്ദോഷൈര്ഗുഹ്യാസൃക്പിശിതാശ്രയൈഃ||൯|| അന്തര്ബഹിര്വാ മേഢ്രസ്യ കണ്ഡൂലാ മാംസകീലകാഃ| പിച്ഛിലാസ്രസ്രവാ യോനൌ തദ്വച്ച ച്ഛത്രസന്നിഭാഃ||൧൦|| തേऽര്ശാംസ്യുപേക്ഷയാ ഘ്നന്തി മേഢ്രപുംസ്ത്വം ഭഗാര്തവമ്| |൧൧|

Adhikarana 3 sarShapikAnAM lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ഗുഹ്യസ്യ ബഹിരന്തര്വാ പിടികാഃ കഫരക്തജാഃ||൧൧|| സര്ഷപാമാനസംസ്ഥാനാ ഘനാഃ സര്ഷപികാഃ സ്മൃതാഃ| |൧൨|

Adhikarana 4 avamanthasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| പിടികാ ബഹവോ ദീര്ഘാ ദീര്യന്തേ മധ്യതശ്ച യാഃ||൧൨|| സോऽവമന്ഥഃ കഫാസൃഗ്ഭ്യാം വേദനാരോമഹര്ഷവാന്| |൧൩|

Adhikarana 5 kumbhIkAyAH lakShaNam (13) · Śloka 13

| കുമ്ഭീകാ രക്തപിത്തോത്ഥാ ജാമ്ബവാസ്ഥിനിഭാऽऽശുജാ||൧൩||

Adhikarana 6 alajyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

അലജീം മേഹവദ്വിദ്യാദ്| |൧൪|

Adhikarana 7 uttamAyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

ഉത്തമാം പിത്തരക്തജാമ്| പിടികാം മാഷമുദ്ഗാഭാം|൧൪|

Adhikarana 8 puShkarikAyAH lakShaNam (14-15) · Śloka 15

| പിടികാ പിടികാചിതാ||൧൪|| കര്ണികാ പുഷ്കരസ്യേവ ജ്ഞേയാ പുഷ്കരികേതി സാ| |൧൫|

Adhikarana 9 saMvyUDhapiTikAyAH lakShaNam (15) · Śloka 15

| പാണിഭ്യാം ഭൃശസംവ്യൂഢേ സംവ്യൂഢപിടികാ ഭവേത്||൧൫||

Adhikarana 10 mRuditasya lakShaNam (16) · Śloka 16

മൃദിതം മൃദിതം വസ്ത്രസംരബ്ധം വാതകോപതഃ| |൧൬|

Adhikarana 11 aShThIlikAyAH lakShaNam (16) · Śloka 16

| വിഷമാ കഠിനാ ഭുഗ്നാ വായുനാऽഷ്ഠീലികാ സ്മൃതാ||൧൬||

Adhikarana 12 nivRuttasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

വിമര്ദനാദിദുഷ്ടേന വായുനാ ചര്മ മേഢ്രജമ്| നിവര്തതേ സരുഗ്ദാഹം ക്വചിത്പാകം ച ഗച്ഛതി||൧൭|| പിണ്ഡിതം ഗ്രന്ഥിതം ചര്മ തത്പ്രലമ്ബമധോ മണേഃ| നിവൃത്തസംജ്ഞം സകഫം കണ്ഡൂകാഠിന്യവത്തു തത്||൧൮||

Adhikarana 13 avapATikAyAH lakShaNam (19) · Śloka 19

ദുരുഢം സ്ഫുടിതം ചര്മ നിര്ദിഷ്ടമവപാടികാ| |൧൯|

Adhikarana 14 niruddhamaNeH lakShaNam (19-20) · Śloka 20

| വാതേന ദൂഷിതം ചര്മ മണൌ സക്തം രുണദ്ധി ചേത്||൧൯|| സ്രോതോ മൂത്രം തതോऽഭ്യേതി മന്ദധാരമവേദനമ്| മണേര്വികാശരോധശ്ച സ നിരുദ്ധമണിര്ഗദഃ||൨൦||

Adhikarana 15 grathitasya lakShaNam (21) · Śloka 21

ലിങ്ഗം ശൂകൈരിവാപൂര്ണം ഗ്രഥിതാഖ്യം കഫോദ്ഭവമ്| |൨൧|

Adhikarana 16 sparshahAneH lakShaNam (21) · Śloka 21

| ശൂകദൂഷിതരക്തോത്ഥാ സ്പര്ശഹാനിസ്തദാഹ്വയാ||൨൧||

Adhikarana 17 shataponakasya lakShaNam (22) · Śloka 22

ഛിദ്രൈരണുമുഖൈര്യത്തു മേഹനം സര്വതശ്ചിതമ്| വാതശോണിതകോപേന തം വിദ്യാച്ഛതപോനകമ്||൨൨||

Adhikarana 18 tvakpAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

പിത്താസൃഗ്ഭ്യാം ത്വചഃ പാകസ്ത്വക്പാകോ ജ്വരദാഹവാന്| |൨൩|

Adhikarana 19 mAMsapAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

| മാംസ്പാകഃ സര്വജഃ സര്വവേദനോ മാംസശാതനഃ||൨൩||

Adhikarana 20 raktArbudasya lakShaNam (24) · Śloka 24

സരാഗൈരസിതൈഃ സ്ഫോടൈഃ പിടികാഭിശ്ച പീഡിതമ്| മേഹനം വേദനാ ചോഗ്രാ തം വിദ്യാദസൃഗര്ബുദമ്||൨൪||

Adhikarana 21 mAMsArbudasya lakShaNam (25) · Śloka 25

മാംസാര്ബുദം പ്രാഗുദിതം| |൨൫|

Adhikarana 22 vidradheH lakShaNam (25) · Śloka 25

വിദ്രധിശ്ച ത്രിദോഷജഃ| |൨൫|

Adhikarana 23 tilakAlakAnAM lakShaNam (25-26) · Śloka 26

| കൃഷ്ണാനി ഭൂത്വാ മാംസാനി വിശീര്യന്തേ സമന്തതഃ||൨൫|| പക്വാനി സന്നിപാതേന താന് വിദ്യാത്തിലകാലകാന്| |൨൬|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (26-27) · Śloka 27

| മാംസോത്ഥമര്ബുദം പാകം വിദ്രധിം തിലകാലകാന്||൨൬|| ചതുരോ വര്ജയേദേഷാം ശേഷാംശ്ഛീഘ്രമുപാചരേത്| |൨൭|

Adhikarana yonivyApado viMshatividhatvam (27) · Śloka 27

| വിംശതിര്വ്യാപദോ യോനേര്ജായന്തേ ദുഷ്ടഭോജനാത്||൨൭||

Adhikarana 1 vAtikyAH lakShaNam (28-31) · Śloka 31

വിഷമസ്ഥാങ്ഗശയനഭൃശമൈഥുനസേവനൈഃ| ദുഷ്ടാര്തവാദപദ്രവ്യൈര്ബീജദോഷേണ ദൈവതഃ||൨൮|| യോനൌ ക്രുദ്ധോऽനിലഃ കുര്യാദ് രുക്തോദായാമസുപ്തതാഃ| പിപീലികാസൃപ്തിമിവ സ്തമ്ഭം കര്കശതാം സ്വനമ്||൨൯|| ഫേനിലാരുണകൃഷ്ണാല്പതനുരൂക്ഷാര്തവസ്ത്രുതിമ്| സ്രസം വങ്ക്ഷണപാര്ശ്വാദൌ വ്യഥാം ഗുല്മം ക്രമേണ ച||൩൦|| താംസ്താംശ്ച സ്വാന് ഗദാന് വ്യാപദ്വാതികീ നാമ സാ സ്മൃതാ| |൩൧|

Adhikarana 2 aticaraNAyAH lakShaNam (31) · Śloka 31

| സൈവാതിചരണാ ശോഫസംയുക്താऽതിവ്യവായതഃ||൩൧||

Adhikarana 3 prAkcaraNAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32

മൈഥുനാദതിബാലായാഃ പൃഷ്ഠജങ്ഗോരുവങ്ക്ഷണമ്| രുജന് സന്ദൂഷയേദ്യോനിം വായുഃ പ്രാക്ചരണേതി സാ||൩൨||

Adhikarana 4 udAvRuttAyAH lakShaNam (33-34) · Śloka 34

വേഗോദാവര്തനാദ്യോനിം പ്രപീഡയതി മാരുതഃ| സാ ഫേനിലം രജഃ കൃച്ഛ്രാദുദാവൃത്തം വിമുഞ്ചതി||൩൩|| ഇയം വ്യാപദുദാവൃത്താ| |൩൪|

Adhikarana 5 jAtaghnyAH lakShaNam (34) · Śloka 34

ജാതഘ്നീ തു യദാऽനിലഃ| ജാതം ജാതം സുതം ഹന്തി രൌക്ഷ്യാദ്ദുഷ്ടാര്തവോദ്ഭവമ്||൩൪||

Adhikarana 6 antarmukhyAH lakShaNam (35-36) · Śloka 36

അത്യാശിതായാ വിഷമം സ്ഥിതായാഃ സുരതേ മരുത്| അന്നേനോത്പീഡിതോ യോനേഃ സ്ഥിതഃ സ്രോതസി വക്രയേത്||൩൫|| സാസ്ഥിമാംസം മുഖം തീവ്രരുജമന്തര്മുഖീതി സാ| |൩൬|

Adhikarana 7 sUcImukhyAH lakShaNam (36-37) · Śloka 37

| വാതലാഹാരസേവിന്യാം ജനന്യാം കുപിതോऽനിലഃ||൩൬|| സ്ത്രിയോ യോനിമണുദ്വാരാം കുര്യാത്സൂചീമുഖീതി സാ| |൩൭|

Adhikarana 8 shuShkAkhyAyAH lakShaNam (37-38) · Śloka 38

| വേഗരോധാദൃതൌ വായുര്ദുഷ്ടോ വിണ്മൂത്രസങ്ഗ്രഹമ്||൩൭|| കരോതി യോനേഃ ശോഷം ച ശുഷ്കാഖ്യാ സാऽതിവേദനാ| |൩൮|

Adhikarana 9 vAminyAH lakShaNam (38-39) · Śloka 39

| ഷഡഹാത് സപ്തരാത്രാദ്വാ ശുക്രം ഗര്ഭാശയാന്മരുത്||൩൮|| വമേത്സരുങ് നീരുജോ വാ യസ്യാഃ സാ വാമിനീ മതാ| |൩൯|

Adhikarana 10 ShaNDhAyAH lakShaNam (39-40) · Śloka 40

| യോനൌ വാതോപതപ്തായാം സ്ത്രീഗര്ഭേ ബീജദോഷതഃ||൩൯|| മൃദ്വേഷിണ്യസ്തനീ ച സ്യാത് ഷണ്ഢസംജ്ഞാऽനുപക്രമാ| |൪൦|

Adhikarana 11 mahAyonyAH lakShaNam (40-41) · Śloka 41

| ദുഷ്ടോ വിഷ്ടഭ്യ യോന്യാസ്യം ഗര്ഭകോഷ്ഠം ച മാരുതഃ||൪൦|| കുരുതേ വിവൃതാം സ്രസ്താം വാതികീമിവ ദുഃഖിതാമ്| ഉത്സന്നമാംസാം താമാഹുര്മഹായോനിം മഹാരുജാമ്||൪൧||

Adhikarana 12 paittikyAH lakShaNam (42-43) · Śloka 43

യഥാസ്വൈര്ദൂഷണൈര്ദുഷ്ടം പിത്തം യോനിമുപാശ്രിതമ്| കരോതി ദാഹപാകോഷാപൂതിഗന്ധിജ്വരാന്വിതാമ്||൪൨|| ഭൃശോഷ്ണഭൂരികുണപനീലപീതാസിതാര്തവാമ്| സാ വ്യാപത് പൈത്തികീ|൪൩|

Adhikarana 13 raktayonyAH lakShaNam (43) · Śloka 43

| രക്തയോന്യാഖ്യാऽസൃഗതിസ്രുതേഃ||൪൩||

Adhikarana 14 shlaiShmikyAyAH lakShaNam (44-45) · Śloka 45

കഫോऽഭിഷ്യന്ദിഭിഃ ക്രുദ്ധഃ കുര്യാദ്യോനിമവേദനാമ്| ശീതലാം കണ്ഡുലാം പാണ്ഡുപിച്ഛിലാം തദ്വിധസ്രുതിമ്||൪൪|| സാ വ്യാപച്ഛ്ലൈഷ്മികീ| |൪൫|

Adhikarana 15 lohitakShayAyAH lakShaNam (45) · Śloka 45

വാതപിത്താഭ്യാം ക്ഷീയതേ രജഃ| സദാഹകാര്ശ്യവൈവര്ണ്യം യസ്യാഃ സാ ലോഹിതക്ഷയാ||൪൫||

Adhikarana 16 pariplutAyAH lakShaNam (46-48) · Śloka 48

പിത്തലായാ നൃസംവാസേ ക്ഷവഥൂദ്ഗാരധാരണാത്| പിത്തയുക്തേന മരുതാ യോനിര്ഭവതി ദൂഷിതാ||൪൬|| ശൂനാ സ്പര്ശാസഹാ സാര്തിര്നീലപീതാസ്രവാഹിനീ| ബസ്തികുക്ഷിഗുരുത്വാതിസാരാരോചകകാരിണീ||൪൭|| ശ്രോണിവങ്ക്ഷണരുക്തോദജ്വരകൃത് സാ പരിപ്ലുതാ| |൪൮|

Adhikarana 17 upaplutAyAH lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| വാതശ്ലേഷ്മാമയവ്യാപ്താ ശ്വേതപിച്ഛിലവാഹിനീ||൪൮|| ഉപപ്ലുതാ സ്മൃതാ യോനിഃ| |൪൯|

Adhikarana 18 viplutAyAH lakShaNam (49) · Śloka 49

വിപ്ലുതാഖ്യാ ത്വധാവനാത്| സഞ്ജാതജന്തുഃ കണ്ഡൂലാ കണ്ഡ്വാ ചാതിരതിപ്രിയാ||൪൯||

Adhikarana 19 karNinyAH lakShaNam (50-51) · Śloka 51

അകാലവാഹനാദ്വായുഃ ശ്ലേഷ്മരക്തവിമൂര്ച്ഛിതഃ| കര്ണികാം ജനയേദ്യോനൌ രജോമാര്ഗനിരോധിനീമ്||൫൦|| സാ കര്ണിനീ| |൫൧|

Adhikarana 20 sAnnipAtikyAH lakShaNam (51) · Śloka 51

ത്രിഭിര്ദോഷൈര്യോനിഗര്ഭാശയാശ്രിതൈഃ| യഥാസ്വോപദ്രവകരൈര്വ്യാപത്സാ സാന്നിപാതികീ||൫൧||

Adhikarana iti yonirogAH yaiH shukraM necchati, garbhaM na gRuhNAti asRugdarAdi rogAMshca prApnoti (33) · Śloka 33

ഇതി യോനിഗദാ നാരീ യൈഃ ശുക്രം ന പ്രതീച്ഛതി| തതോ ഗര്ഭം ന ഗൃഹ്ണാതി രോഗാംശ്ചാപ്നോതി ദാരുണാന്||൫൨|| അസൃഗ്ദരാര്ശോഗുല്മാദീനാബാധാംശ്ചാനിലാദിഭിഃ| ൫൨ ൧/൨| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ഗുഹ്യരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ ത്രയസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൩||