Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

33. guhyarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana guhyarogavij~jAnIyAdhyAyaH - guhyarogANAM nidAnaM samprAtpistrayoviMshatividhatvaM ca (2-5) · Śloka 5

ਅਥਾਤੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)||੨|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਵਾਯਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਹਸਾ ਭਜਤੋਥਵਾ| ਦੋਸਾਧ੍ਯੁਸਿਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਮਲਿਨਾਣੁਰਜਃ ਪਥਾਮ੍||੧|| ਅਨ੍ਯਯੋਨਿਮਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮਗਮ੍ਯਾਂ ਨਵਸੂਤਿਕਾਮ੍| ਦੂਸਿਤਂ ਸ੍ਪਸ਼ਤਸ੍ਤੋਯਂ ਰਤਾਨ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਨੈਵ ਵਾ||੨|| ਵਿਵਰ੍ਧਯਿਸਯਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਃ| ਮੁਸ੍ਟਿਦਨ੍ਤਨਖੋਤ੍ਪੀਡਾਵਿਸਵਚ੍ਛੂਕਪਾਤਨੈਃ||੩|| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਦੀਰ੍ਘਾਤਿਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਘਟ੍ਟਨੈਃ| ਦੋਸਾ ਦੁਸ੍ਟਾ ਗਤਾ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਮਾਮਯਾਨ੍||੪|| ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯੁਪਦਂਸ਼ਾਦੀਨ੍| |੫|

View original

अथातो गुह्यरोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२|| स्त्रीव्यवायनिवृत्तस्य सहसा भजतोऽथवा| दोषाध्युषितसङ्कीर्णमलिनाणुरजः पथाम्||१|| अन्ययोनिमनिच्छन्तीमगम्यां नवसूतिकाम्| दूषितं स्पृशतस्तोयं रतान्तेष्वपि नैव वा||२|| विवर्धयिषया तीक्ष्णान् प्रलेपादीन् प्रयच्छतः| मुष्टिदन्तनखोत्पीडाविषवच्छूकपातनैः||३|| वेगनिग्रहदीर्घातिखरस्पर्शविघट्टनैः| दोषा दुष्टा गता गुह्यं त्रयोविंशतिमामयान्||४|| जनयन्त्युपदंशादीन्| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 upadaMshasya pa~jcavidhatvam (5) · Śloka 5

ਉਪਦਂਸ਼ੋਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਧਾ| ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ ਸਰੁਧਿਰੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ|੫|

View original

उपदंशोऽत्र पञ्चधा| पृथग्दोषैः सरुधिरैः समस्तैश्च|५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 vAtajasya upadaMshasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| ਅਤ੍ਰ ਮਾਰੁਤਾਤ੍||੫|| ਮੇਢ੍ਰੇ ਸ਼ੋਫੋ ਰੁਜਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਪੋਟਨਮ੍| |੬|

View original

| अत्र मारुतात्||५|| मेढ्रे शोफो रुजश्चित्राः स्तम्भस्त्वक्परिपोटनम्| |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 pittajasya upadaMshasya lakShaNam (6) · Śloka 6

| ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਜ੍ਵਰਃ||੬||

View original

| पक्वोदुम्बरसङ्काशः पित्तेन श्वयथुर्ज्वरः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 kaphajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਕਠਿਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍ ਸ਼ੀਤਲੋ ਗੁਰੁਃ| |੭|

View original

श्लेष्मणा कठिनः स्निग्धः कण्डूमान् शीतलो गुरुः| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 raktajasya upadaMshasya lakShaNam (7) · Śloka 7

| ਸ਼ੋਣਿਤੇਨਾਸਿਤਸ੍ਫੋਟਸਮ੍ਭਵੋਸ੍ਰਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਜ੍ਵਰਃ||੭||

View original

| शोणितेनासितस्फोटसम्भवोऽस्रस्रुतिर्ज्वरः||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 sarvajasya upadaMshasya lakShaNam (8) · Śloka 8

ਸਰ੍ਵਜੇ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਮੁਸ੍ਕਯੋਰਪਿ| ਤੀਵ੍ਰਾ ਰੁਗਾਸ਼ੁਪਚਨਂ ਦਰਣਂ ਕਮਿਸਮ੍ਭਵਃ||੮||

View original

सर्वजे सर्वलिङ्गत्वं श्वयथुर्मुष्कयोरपि| तीव्रा रुगाशुपचनं दरणं कृमिसम्भवः||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (9) · Śloka 9

ਯਾਪ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵਸ੍ਤੇਸਾਂ ਮਤ੍ਯਵੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਃ| |੯|

View original

याप्यो रक्तोद्भवस्तेषां मृत्यवे सन्निपातजः| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 arshasAM lakShaNam (9-11) · Śloka 11

| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਗੁਹ੍ਯਾਸਕ੍ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਰਯੈਃ||੯|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾਃ| ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਸ੍ਰਸ੍ਰਵਾ ਯੋਨੌ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਚ੍ਛਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ||੧੦|| ਤੇਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸਯਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮੇਢ੍ਰਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਗਾਰ੍ਤਵਮ੍| |੧੧|

View original

| जायन्ते कुपितैर्दोषैर्गुह्यासृक्पिशिताश्रयैः||९|| अन्तर्बहिर्वा मेढ्रस्य कण्डूला मांसकीलकाः| पिच्छिलास्रस्रवा योनौ तद्वच्च च्छत्रसन्निभाः||१०|| तेऽर्शांस्युपेक्षया घ्नन्ति मेढ्रपुंस्त्वं भगार्तवम्| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 sarShapikAnAM lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਵਾ ਪਿਟਿਕਾਃ ਕਫਰਕ੍ਤਜਾਃ||੧੧|| ਸਰ੍ਸਪਾਮਾਨਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਘਨਾਃ ਸਰ੍ਸਪਿਕਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ| |੧੨|

View original

| गुह्यस्य बहिरन्तर्वा पिटिकाः कफरक्तजाः||११|| सर्षपामानसंस्थाना घनाः सर्षपिकाः स्मृताः| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 avamanthasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| ਪਿਟਿਕਾ ਬਹਵੋ ਦੀਰ੍ਘਾ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਯਾਃ||੧੨|| ਸੋਵਮਨ੍ਥਃ ਕਫਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਨਾਰੋਮਹਰ੍ਸਵਾਨ੍| |੧੩|

View original

| पिटिका बहवो दीर्घा दीर्यन्ते मध्यतश्च याः||१२|| सोऽवमन्थः कफासृग्भ्यां वेदनारोमहर्षवान्| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 kumbhIkAyAH lakShaNam (13) · Śloka 13

| ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਸ੍ਥਿਨਿਭਾਸ਼ੁਜਾ||੧੩||

View original

| कुम्भीका रक्तपित्तोत्था जाम्बवास्थिनिभाऽऽशुजा||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 alajyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

ਅਲਜੀਂ ਮੇਹਵਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍| |੧੪|

View original

अलजीं मेहवद्विद्याद्| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 uttamAyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਜਾਮ੍| ਪਿਟਿਕਾਂ ਮਾਸਮੁਦ੍ਗਾਭਾਂ|੧੪|

View original

उत्तमां पित्तरक्तजाम्| पिटिकां माषमुद्गाभां|१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 puShkarikAyAH lakShaNam (14-15) · Śloka 15

| ਪਿਟਿਕਾ ਪਿਟਿਕਾਚਿਤਾ||੧੪|| ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਪੁਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਵ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪੁਸ੍ਕਰਿਕੇਤਿ ਸਾ| |੧੫|

View original

| पिटिका पिटिकाचिता||१४|| कर्णिका पुष्करस्येव ज्ञेया पुष्करिकेति सा| |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 saMvyUDhapiTikAyAH lakShaNam (15) · Śloka 15

| ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਭਸ਼ਸਂਵ੍ਯੂਢੇ ਸਂਵ੍ਯੂਢਪਿਟਿਕਾ ਭਵੇਤ੍||੧੫||

View original

| पाणिभ्यां भृशसंव्यूढे संव्यूढपिटिका भवेत्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 mRuditasya lakShaNam (16) · Śloka 16

ਮਦਿਤਂ ਮਦਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਰਬ੍ਧਂ ਵਾਤਕੋਪਤਃ| |੧੬|

View original

मृदितं मृदितं वस्त्रसंरब्धं वातकोपतः| |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 aShThIlikAyAH lakShaNam (16) · Śloka 16

| ਵਿਸਮਾ ਕਠਿਨਾ ਭੁਗ੍ਨਾ ਵਾਯੁਨਾਸ੍ਠੀਲਿਕਾ ਸ੍ਮਤਾ||੧੬||

View original

| विषमा कठिना भुग्ना वायुनाऽष्ठीलिका स्मृता||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 nivRuttasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

ਵਿਮਰ੍ਦਨਾਦਿਦੁਸ੍ਟੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਚਰ੍ਮ ਮੇਢ੍ਰਜਮ੍| ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਸਰੁਗ੍ਦਾਹਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪਾਕਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ||੧੭|| ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਤਤ੍ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਮਧੋ ਮਣੇਃ| ਨਿਵਤ੍ਤਸਂਜ੍ਞਂ ਸਕਫਂ ਕਣ੍ਡੂਕਾਠਿਨ੍ਯਵਤ੍ਤੁ ਤਤ੍||੧੮||

View original

विमर्दनादिदुष्टेन वायुना चर्म मेढ्रजम्| निवर्तते सरुग्दाहं क्वचित्पाकं च गच्छति||१७|| पिण्डितं ग्रन्थितं चर्म तत्प्रलम्बमधो मणेः| निवृत्तसंज्ञं सकफं कण्डूकाठिन्यवत्तु तत्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 avapATikAyAH lakShaNam (19) · Śloka 19

ਦੁਰੁਢਂ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਵਪਾਟਿਕਾ| |੧੯|

View original

दुरुढं स्फुटितं चर्म निर्दिष्टमवपाटिका| |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 niruddhamaNeH lakShaNam (19-20) · Śloka 20

| ਵਾਤੇਨ ਦੂਸਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਮਣੌ ਸਕ੍ਤਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚੇਤ੍||੧੯|| ਸ੍ਰੋਤੋ ਮੂਤ੍ਰਂ ਤਤੋਭ੍ਯੇਤਿ ਮਨ੍ਦਧਾਰਮਵੇਦਨਮ੍| ਮਣੇਰ੍ਵਿਕਾਸ਼ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਰ੍ਗਦਃ||੨੦||

View original

| वातेन दूषितं चर्म मणौ सक्तं रुणद्धि चेत्||१९|| स्रोतो मूत्रं ततोऽभ्येति मन्दधारमवेदनम्| मणेर्विकाशरोधश्च स निरुद्धमणिर्गदः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 grathitasya lakShaNam (21) · Śloka 21

ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ੂਕੈਰਿਵਾਪੂਰ੍ਣਂ ਗ੍ਰਥਿਤਾਖ੍ਯਂ ਕਫੋਦ੍ਭਵਮ੍| |੨੧|

View original

लिङ्गं शूकैरिवापूर्णं ग्रथिताख्यं कफोद्भवम्| |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 sparshahAneH lakShaNam (21) · Śloka 21

| ਸ਼ੂਕਦੂਸਿਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨਿਸ੍ਤਦਾਹ੍ਵਯਾ||੨੧||

View original

| शूकदूषितरक्तोत्था स्पर्शहानिस्तदाह्वया||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 shataponakasya lakShaNam (22) · Śloka 22

ਛਿਦ੍ਰੈਰਣੁਮੁਖੈਰ੍ਯਤ੍ਤੁ ਮੇਹਨਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਕੋਪੇਨ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਤਪੋਨਕਮ੍||੨੨||

View original

छिद्रैरणुमुखैर्यत्तु मेहनं सर्वतश्चितम्| वातशोणितकोपेन तं विद्याच्छतपोनकम्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 tvakpAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

ਪਿਤ੍ਤਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਚਃ ਪਾਕਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕੋ ਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍| |੨੩|

View original

पित्तासृग्भ्यां त्वचः पाकस्त्वक्पाको ज्वरदाहवान्| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 mAMsapAkasya lakShaNam (23) · Śloka 23

| ਮਾਂਸ੍ਪਾਕਃ ਸਰ੍ਵਜਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਨੋ ਮਾਂਸਸ਼ਾਤਨਃ||੨੩||

View original

| मांस्पाकः सर्वजः सर्ववेदनो मांसशातनः||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 raktArbudasya lakShaNam (24) · Śloka 24

ਸਰਾਗੈਰਸਿਤੈਃ ਸ੍ਫੋਟੈਃ ਪਿਟਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤਮ੍| ਮੇਹਨਂ ਵੇਦਨਾ ਚੋਗ੍ਰਾ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਸਗਰ੍ਬੁਦਮ੍||੨੪||

View original

सरागैरसितैः स्फोटैः पिटिकाभिश्च पीडितम्| मेहनं वेदना चोग्रा तं विद्यादसृगर्बुदम्||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 mAMsArbudasya lakShaNam (25) · Śloka 25

ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਪ੍ਰਾਗੁਦਿਤਂ| |੨੫|

View original

मांसार्बुदं प्रागुदितं| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 vidradheH lakShaNam (25) · Śloka 25

ਵਿਦ੍ਰਧਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਃ| |੨੫|

View original

विद्रधिश्च त्रिदोषजः| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 tilakAlakAnAM lakShaNam (25-26) · Śloka 26

| ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਾਨਿ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ||੨੫|| ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍| |੨੬|

View original

| कृष्णानि भूत्वा मांसानि विशीर्यन्ते समन्ततः||२५|| पक्वानि सन्निपातेन तान् विद्यात्तिलकालकान्| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (26-27) · Śloka 27

| ਮਾਂਸੋਤ੍ਥਮਰ੍ਬੁਦਂ ਪਾਕਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੨੬|| ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਜਯੇਦੇਸਾਂ ਸ਼ੇਸਾਂਸ਼੍ਛੀਘ੍ਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੨੭|

View original

| मांसोत्थमर्बुदं पाकं विद्रधिं तिलकालकान्||२६|| चतुरो वर्जयेदेषां शेषांश्छीघ्रमुपाचरेत्| |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yonivyApado viMshatividhatvam (27) · Śloka 27

| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਯੋਨੇਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟਭੋਜਨਾਤ੍||੨੭||

View original

| विंशतिर्व्यापदो योनेर्जायन्ते दुष्टभोजनात्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 vAtikyAH lakShaNam (28-31) · Śloka 31

ਵਿਸਮਸ੍ਥਾਙ੍ਗਸ਼ਯਨਭਸ਼ਮੈਥੁਨਸੇਵਨੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਦਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਬੀਜਦੋਸੇਣ ਦੈਵਤਃ||੨੮|| ਯੋਨੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਨਿਲਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਰੁਕ੍ਤੋਦਾਯਾਮਸੁਪ੍ਤਤਾਃ| ਪਿਪੀਲਿਕਾਸਪ੍ਤਿਮਿਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ਤਾਂ ਸ੍ਵਨਮ੍||੨੯|| ਫੇਨਿਲਾਰੁਣਕਸ੍ਣਾਲ੍ਪਤਨੁਰੂਕ੍ਸਾਰ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰੁਤਿਮ੍| ਸ੍ਰਸਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦੌ ਵ੍ਯਥਾਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ||੩੦|| ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਵਾਤਿਕੀ ਨਾਮ ਸਾ ਸ੍ਮਤਾ| |੩੧|

View original

विषमस्थाङ्गशयनभृशमैथुनसेवनैः| दुष्टार्तवादपद्रव्यैर्बीजदोषेण दैवतः||२८|| योनौ क्रुद्धोऽनिलः कुर्याद् रुक्तोदायामसुप्तताः| पिपीलिकासृप्तिमिव स्तम्भं कर्कशतां स्वनम्||२९|| फेनिलारुणकृष्णाल्पतनुरूक्षार्तवस्त्रुतिम्| स्रसं वङ्क्षणपार्श्वादौ व्यथां गुल्मं क्रमेण च||३०|| तांस्तांश्च स्वान् गदान् व्यापद्वातिकी नाम सा स्मृता| |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 aticaraNAyAH lakShaNam (31) · Śloka 31

| ਸੈਵਾਤਿਚਰਣਾ ਸ਼ੋਫਸਂਯੁਕ੍ਤਾਤਿਵ੍ਯਵਾਯਤਃ||੩੧||

View original

| सैवातिचरणा शोफसंयुक्ताऽतिव्यवायतः||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 prAkcaraNAyAH lakShaNam (32) · Śloka 32

ਮੈਥੁਨਾਦਤਿਬਾਲਾਯਾਃ ਪਸ੍ਠਜਙ੍ਗੋਰੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮ੍| ਰੁਜਨ੍ ਸਨ੍ਦੂਸਯੇਦ੍ਯੋਨਿਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਚਰਣੇਤਿ ਸਾ||੩੨||

View original

मैथुनादतिबालायाः पृष्ठजङ्गोरुवङ्क्षणम्| रुजन् सन्दूषयेद्योनिं वायुः प्राक्चरणेति सा||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 udAvRuttAyAH lakShaNam (33-34) · Śloka 34

ਵੇਗੋਦਾਵਰ੍ਤਨਾਦ੍ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਪੀਡਯਤਿ ਮਾਰੁਤਃ| ਸਾ ਫੇਨਿਲਂ ਰਜਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਦਾਵਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ||੩੩|| ਇਯਂ ਵ੍ਯਾਪਦੁਦਾਵਤ੍ਤਾ| |੩੪|

View original

वेगोदावर्तनाद्योनिं प्रपीडयति मारुतः| सा फेनिलं रजः कृच्छ्रादुदावृत्तं विमुञ्चति||३३|| इयं व्यापदुदावृत्ता| |३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 jAtaghnyAH lakShaNam (34) · Śloka 34

ਜਾਤਘ੍ਨੀ ਤੁ ਯਦਾਨਿਲਃ| ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਸੁਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵੋਦ੍ਭਵਮ੍||੩੪||

View original

जातघ्नी तु यदाऽनिलः| जातं जातं सुतं हन्ति रौक्ष्याद्दुष्टार्तवोद्भवम्||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 antarmukhyAH lakShaNam (35-36) · Śloka 36

ਅਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤਾਯਾ ਵਿਸਮਂ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਃ ਸੁਰਤੇ ਮਰੁਤ੍| ਅਨ੍ਨੇਨੋਤ੍ਪੀਡਿਤੋ ਯੋਨੇਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਵਕ੍ਰਯੇਤ੍||੩੫|| ਸਾਸ੍ਥਿਮਾਂਸਂ ਮੁਖਂ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀਤਿ ਸਾ| |੩੬|

View original

अत्याशिताया विषमं स्थितायाः सुरते मरुत्| अन्नेनोत्पीडितो योनेः स्थितः स्रोतसि वक्रयेत्||३५|| सास्थिमांसं मुखं तीव्ररुजमन्तर्मुखीति सा| |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 sUcImukhyAH lakShaNam (36-37) · Śloka 37

| ਵਾਤਲਾਹਾਰਸੇਵਿਨ੍ਯਾਂ ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ||੩੬|| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਯੋਨਿਮਣੁਦ੍ਵਾਰਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੂਚੀਮੁਖੀਤਿ ਸਾ| |੩੭|

View original

| वातलाहारसेविन्यां जनन्यां कुपितोऽनिलः||३६|| स्त्रियो योनिमणुद्वारां कुर्यात्सूचीमुखीति सा| |३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 shuShkAkhyAyAH lakShaNam (37-38) · Śloka 38

| ਵੇਗਰੋਧਾਦਤੌ ਵਾਯੁਰ੍ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍||੩੭|| ਕਰੋਤਿ ਯੋਨੇਃ ਸ਼ੋਸਂ ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਖ੍ਯਾ ਸਾਤਿਵੇਦਨਾ| |੩੮|

View original

| वेगरोधादृतौ वायुर्दुष्टो विण्मूत्रसङ्ग्रहम्||३७|| करोति योनेः शोषं च शुष्काख्या साऽतिवेदना| |३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 vAminyAH lakShaNam (38-39) · Śloka 39

| ਸਡਹਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਨ੍ਮਰੁਤ੍||੩੮|| ਵਮੇਤ੍ਸਰੁਙ੍ ਨੀਰੁਜੋ ਵਾ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾ ਵਾਮਿਨੀ ਮਤਾ| |੩੯|

View original

| षडहात् सप्तरात्राद्वा शुक्रं गर्भाशयान्मरुत्||३८|| वमेत्सरुङ् नीरुजो वा यस्याः सा वामिनी मता| |३९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 ShaNDhAyAH lakShaNam (39-40) · Śloka 40

| ਯੋਨੌ ਵਾਤੋਪਤਪ੍ਤਾਯਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਰ੍ਭੇ ਬੀਜਦੋਸਤਃ||੩੯|| ਮਦ੍ਵੇਸਿਣ੍ਯਸ੍ਤਨੀ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਣ੍ਢਸਂਜ੍ਞਾਨੁਪਕ੍ਰਮਾ| |੪੦|

View original

| योनौ वातोपतप्तायां स्त्रीगर्भे बीजदोषतः||३९|| मृद्वेषिण्यस्तनी च स्यात् षण्ढसंज्ञाऽनुपक्रमा| |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 mahAyonyAH lakShaNam (40-41) · Śloka 41

| ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਯੋਨ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਂ ਚ ਮਾਰੁਤਃ||੪੦|| ਕੁਰੁਤੇ ਵਿਵਤਾਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਵਾਤਿਕੀਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸਾਂ ਤਾਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਯੋਨਿਂ ਮਹਾਰੁਜਾਮ੍||੪੧||

View original

| दुष्टो विष्टभ्य योन्यास्यं गर्भकोष्ठं च मारुतः||४०|| कुरुते विवृतां स्रस्तां वातिकीमिव दुःखिताम्| उत्सन्नमांसां तामाहुर्महायोनिं महारुजाम्||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 paittikyAH lakShaNam (42-43) · Śloka 43

ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਦੂਸਣੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਦਾਹਪਾਕੋਸਾਪੂਤਿਗਨ੍ਧਿਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍||੪੨|| ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਭੂਰਿਕੁਣਪਨੀਲਪੀਤਾਸਿਤਾਰ੍ਤਵਾਮ੍| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕੀ|੪੩|

View original

यथास्वैर्दूषणैर्दुष्टं पित्तं योनिमुपाश्रितम्| करोति दाहपाकोषापूतिगन्धिज्वरान्विताम्||४२|| भृशोष्णभूरिकुणपनीलपीतासितार्तवाम्| सा व्यापत् पैत्तिकी|४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 raktayonyAH lakShaNam (43) · Śloka 43

| ਰਕ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਗਤਿਸ੍ਰੁਤੇਃ||੪੩||

View original

| रक्तयोन्याख्याऽसृगतिस्रुतेः||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 shlaiShmikyAyAH lakShaNam (44-45) · Śloka 45

ਕਫੋਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੋਨਿਮਵੇਦਨਾਮ੍| ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਕਣ੍ਡੁਲਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪਿਚ੍ਛਿਲਾਂ ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਰੁਤਿਮ੍||੪੪|| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਚ੍ਛ੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀ| |੪੫|

View original

कफोऽभिष्यन्दिभिः क्रुद्धः कुर्याद्योनिमवेदनाम्| शीतलां कण्डुलां पाण्डुपिच्छिलां तद्विधस्रुतिम्||४४|| सा व्यापच्छ्लैष्मिकी| |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 lohitakShayAyAH lakShaNam (45) · Śloka 45

ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਰਜਃ| ਸਦਾਹਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾ ਲੋਹਿਤਕ੍ਸਯਾ||੪੫||

View original

वातपित्ताभ्यां क्षीयते रजः| सदाहकार्श्यवैवर्ण्यं यस्याः सा लोहितक्षया||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 pariplutAyAH lakShaNam (46-48) · Śloka 48

ਪਿਤ੍ਤਲਾਯਾ ਨਸਂਵਾਸੇ ਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਧਾਰਣਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਰੁਤਾ ਯੋਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਦੂਸਿਤਾ||੪੬|| ਸ਼ੂਨਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸਹਾ ਸਾਰ੍ਤਿਰ੍ਨੀਲਪੀਤਾਸ੍ਰਵਾਹਿਨੀ| ਬਸ੍ਤਿਕੁਕ੍ਸਿਗੁਰੁਤ੍ਵਾਤਿਸਾਰਾਰੋਚਕਕਾਰਿਣੀ||੪੭|| ਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣਰੁਕ੍ਤੋਦਜ੍ਵਰਕਤ੍ ਸਾ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ| |੪੮|

View original

पित्तलाया नृसंवासे क्षवथूद्गारधारणात्| पित्तयुक्तेन मरुता योनिर्भवति दूषिता||४६|| शूना स्पर्शासहा सार्तिर्नीलपीतास्रवाहिनी| बस्तिकुक्षिगुरुत्वातिसारारोचककारिणी||४७|| श्रोणिवङ्क्षणरुक्तोदज्वरकृत् सा परिप्लुता| |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 upaplutAyAH lakShaNam (48-49) · Śloka 49

| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਪਿਚ੍ਛਿਲਵਾਹਿਨੀ||੪੮|| ਉਪਪ੍ਲੁਤਾ ਸ੍ਮਤਾ ਯੋਨਿਃ| |੪੯|

View original

| वातश्लेष्मामयव्याप्ता श्वेतपिच्छिलवाहिनी||४८|| उपप्लुता स्मृता योनिः| |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 viplutAyAH lakShaNam (49) · Śloka 49

ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਖ੍ਯਾ ਤ੍ਵਧਾਵਨਾਤ੍| ਸਞ੍ਜਾਤਜਨ੍ਤੁਃ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾ ਚਾਤਿਰਤਿਪ੍ਰਿਯਾ||੪੯||

View original

विप्लुताख्या त्वधावनात्| सञ्जातजन्तुः कण्डूला कण्ड्वा चातिरतिप्रिया||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 karNinyAH lakShaNam (50-51) · Śloka 51

ਅਕਾਲਵਾਹਨਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਜਨਯੇਦ੍ਯੋਨੌ ਰਜੋਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਿਨੀਮ੍||੫੦|| ਸਾ ਕਰ੍ਣਿਨੀ| |੫੧|

View original

अकालवाहनाद्वायुः श्लेष्मरक्तविमूर्च्छितः| कर्णिकां जनयेद्योनौ रजोमार्गनिरोधिनीम्||५०|| सा कर्णिनी| |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 sAnnipAtikyAH lakShaNam (51) · Śloka 51

ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਯੋਨਿਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| ਯਥਾਸ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਕਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੀ||੫੧||

View original

त्रिभिर्दोषैर्योनिगर्भाशयाश्रितैः| यथास्वोपद्रवकरैर्व्यापत्सा सान्निपातिकी||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana iti yonirogAH yaiH shukraM necchati, garbhaM na gRuhNAti asRugdarAdi rogAMshca prApnoti (33) · Śloka 33

ਇਤਿ ਯੋਨਿਗਦਾ ਨਾਰੀ ਯੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਿ| ਤਤੋ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਾਰੁਣਾਨ੍||੫੨|| ਅਸਗ੍ਦਰਾਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਾਦੀਨਾਬਾਧਾਂਸ਼੍ਚਾਨਿਲਾਦਿਭਿਃ| ੫੨ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੩||

View original

इति योनिगदा नारी यैः शुक्रं न प्रतीच्छति| ततो गर्भं न गृह्णाति रोगांश्चाप्नोति दारुणान्||५२|| असृग्दरार्शोगुल्मादीनाबाधांश्चानिलादिभिः| ५२ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने गुह्यरोगविज्ञानीयो नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः||३३||

🔊 Audio coming soon